Συγγραφέας:Πάτσιου, Βίκυ
 
Τίτλος:«Η Διάπλασις των Παίδων» (1879-1922)
 
Υπότιτλος:Το πρότυπο και η συγκρότησή του
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:15
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1987
 
Σελίδες:236
 
Αριθμός τόμων:1 τόμος
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Νεανικά έντυπα
 
Νοοτροπίες και συμπεριφορές
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Χρονική κάλυψη:1879-1922
 
Περίληψη:Στη μελέτη αυτή περιγράφεται ο ρόλος και η σημασία ενός παιδικού περιοδικού, της Διαπλάσεως των παίδων, που εκδιδόταν συνεχώς για επτά περίπου δεκαετίες, περιοδικού που συνθέτει ή συμβιβάζει τις απαιτήσεις και τις προσδοκίες του συλλογικού κοινωνικού σώματος με τις αναζητήσεις και τα όνειρα ενός ορισμένου τμήματός του. Το πρώτο χρονικό όριο (1879) συμπίπτει με την έναρξη της έκδοσης του περιοδικού. Το δεύτερο (1922) είναι συμβατικό και δανείζεται τη σημασία του από την πολιτική ιστορία. Μετά τη Μικρασιατική καταστροφή άλλωστε, η κυκλοφορία της Διάπλασης περιορίσθηκε κυρίως στα όρια του ελληνικού κράτους, αφού ο μεγαλύτερος αριθμός των αναγνωστών της του εξωτερικού κατοικούσε στον χώρο της Τουρκικής επικράτειας.Η θεματική οροθέτηση της εργασίας έγινε με βάση τέσσερις μεγάλες ενότητες που περιγράφονται από την ηθική, την ιστορία, την πολιτική και τη γλώσσα και ορίζονται από την πύκνωση και τη συγκέντρωση στη συνολική έκταση του περιοδικού των στοιχείων που μπορούν να ενταχθούν στις ενότητες αυτές.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 9.72 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 199-218 από: 242
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/25/gif/199.gif&w=600&h=91515. Πάτσιου, "Διάπλασις των Παίδων"

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Η Διάπλασις των παίδων προσφέρεται σε πολλαπλές αναγνώσεις, που γίνονται δυνατές χάρη στην οργάνωση του υλικού της. Οι διαδοχικές ή επάλληλες διαστρωματώσεις που καλύπτουν την αφηγηματική διατύπωση, μπορούν να χρησιμοποιηθούν σαν τόπος καταγραφής και κατάθεσης της παιδικής μαρτυρίας και της μαρτυρίας της νεότητας, που αφορά τις αντιδράσεις της απέναντι στα κοινωνικά, ηθικά, εθνικά και πολιτικά ζητήματα της εποχής.

Οι διαφοροποιήσεις που παρατηρούνται στον χώρο της νεότητας, έχουν σχέση κυρίως με την πολιτική και το γλωσσικό πρόβλημα. Οι διαφοροποιήσεις αυτές -υπαρκτές και εμφανείς και στο χώρο των ενηλίκων- δεν αγγίζουν τα ουσιαστικότερα θέματα της ηθικής, της κοινωνικής συγκρότησης και των βασικών εθνικών προσανατολισμών. Η ηθική και ηθικοπλαστική διάσταση του προβληματισμού για τη νεότητα και το περιοδικό της, αντανακλάται στην υπόδειξη της πρακτικής καθημερινής δέουσας συμπεριφοράς (υπομονή, υπακοή, εγκράτεια), αλλά αποκτά και γενικότερη σημασία, αφού η επιφανειακά "κοινωνική" διάκριση του συλλογικού σώματος σε πλούσιους και φτωχούς, αναιρείται από την ουσιαστικότερη (για το περιοδικό) διχοτόμησή του σε "καλούς" και "κακούς". Η ηθική διαπαιδαγώγηση, ανεπηρέαστη από επιστημονικές, οικονομικές, πολιτικές ή άλλες θεσμικές αλλαγές, εξουδετερώνει τις τυχόν οικονομικές ή κοινωνικές διαφορές στο χώρο των αναγνωστών και επειδή ακριβώς εμφανίζεται ίδια για όλους, διευκολύνει την αναπαράσταση (και την αναπαραγωγή) της εντύπωσης μιας ενοποιημένης κοινωνίας, της οποίας η λειτουργία ρυθμίζεται με βάση τις ίδιες, κάθε φορά, γενικές αρχές. Η αναπαραγωγή της ήδη σχηματισμένης κοινωνικής συγκρότησης, όχι βέβαια σε ατομικό (οι ατομικές αποκλίσεις είναι πάντοτε δυνατές),

Σελ. 199
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/25/gif/200.gif&w=600&h=91515. Πάτσιου, "Διάπλασις των Παίδων"

αλλά σε συλλογικό επίπεδο, προκύπτει από τη δημιουργία της επιθυμίας της μίμησής της.

Έτσι, μια άλλη ανάγνωση του περιοδικού μάς οδηγεί στον ορισμό και τη σκοπιμότητα του παιδαγωγικού έργου. Παιδαγωγικό έργο είναι το αισιόδοξο, αυτό που προκαλεί την ταύτιση των αναγνωστών του με τους θετικούς ήρωες (αφού οι αρνητικοί πάντοτε τιμωρούνται) για τους οποίους η επιβράβευση και η επιτυχία είναι σίγουρες και ενισχύει την πεποίθηση του τελικού και οριστικού θριάμβου του καλού. Η εξιδανίκευση και η αποσιώπηση καθιστούν την παραμόρφωση της πραγματικότητας παιδαγωγικά χρήσιμη. Το ιδανικό πρότυπο προκαλεί στους νέους την επιθυμία να το μιμηθούν.

Η σχέση του παιδαγωγικού έργου με την "παιδαγωγική λογοτεχνία" ή "τη λογοτεχνία για παιδιά" και η σχέση της "παιδαγωγικής λογοτεχνίας" με τη λογοτεχνία γενικά, απαιτεί πιο ειδική προσέγγιση. Μια τρίτη ανάγνωση της Διάπλασης μπορεί να περιγράψει και να προσδιορίσει τα ζητήματα αισθητικής και κατασκευής των έργων που γράφονται για τη νεότητα ή που διαβάζονται από τη νεότητα και διαμορφώνουν τις νεανικές φιλολογικές προτιμήσεις. Τα έργα αυτά, δεν πρέπει να επιμένουν σε λεπτομέρειες που δεν προωθούν άμεσα την εξέλιξη της δράσης, πρέπει να αποφεύγουν τις εκτενείς περιγραφές, όταν αυτές γίνονται το στατικό αντίβαρο στο δυναμικό χώρο της πλοκής (οι περιγραφές αυτές εξάλλου αφαιρούνται όταν πρόκειται για διασκευή έργων που προορίζονταν για το ενήλικο αναγνωστικό κοινό) και πρέπει να προκαλούν το ενδιαφέρον για την τύχη των ηρώων τους. Ιστορικά, ιπποτικά, περιπετειώδη και οικογενειακά είναι τα μυθιστορήματα που διαβάζουν οι νέοι την εποχή που εξετάζουμε. Από το σύνολο των φιλολογικών ρευμάτων που επικρατούν στη λογοτεχνία, ένα απουσιάζει σταθερά από την παιδική λογοτεχνία, ο ρεαλισμός (ο νατουραλισμός του Ι. Βερν αφορά κυρίως εγκυκλοπαιδικές γνώσεις). Η συμβολή του περιοδικού στην εκτίμηση της παιδαγωγικής λογοτεχνίας, προεκτείνεται και στον χώρο της ελληνικής πρωτότυπης πνευματικής παραγωγής. Στη Διάπλαση εμφανίζονται

Σελ. 200
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/25/gif/201.gif&w=600&h=91515. Πάτσιου, "Διάπλασις των Παίδων"

για πρώτη φορά οι μελλοντικοί ποιητές και πεζογράφοι, στις στήλες της φιλοξενούνται οι αναγνωρισμένοι και μη λόγιοι, καθώς και οι λόγιοι των οποίων η ενασχόληση με το παιδικό λογοτεχνικό έργο (όπως οι Γ. Σουρής, Ν. Χατζιδάκης, Μ. Χατζόπουλος) δεν αποτέλεσε βασική τους φροντίδα.

Η σημασία ορισμένων στηλών του περιοδικού, όπως οι Αθηναϊκές επιστολές, που έχουν θεωρηθεί ότι ανήκουν στο γένος των χρονογραφημάτων και ορισμένες φορές η στήλη της αλληλογραφίας, επιβάλλει μία ιδιαίτερη ανάγνωση της επικαιρότητας, η οποία με τη χρονική απόσταση που μεσολαβεί, γίνεται μια ιδιαίτερη ανάγνωση της ιστορίας. Ο ιδιαίτερος τρόπος με τον οποίο αντιλαμβάνονται οι συντάκτες του περιοδικού την επικαιρότητα, που αποκτά τη διάσταση της ιστορίας για τους μεταγενέστερους αναγνώστες, καθορίζεται από τις ανάγκες του διδακτισμού και επομένως χαρακτηρίζεται από την αποσπασματικότητα στην καταγραφή της πραγματικότητας. Η καταγραφή αυτή αντανακλά τη συμπεριφορά και τις δραστηριότητες του συνολικού εθνικού σώματος και την απήχησή τους στον χώρο της νεότητας. Στη νεότητα επιφυλάσσεται το μέλλον, η λαμπρότητα του οποίου θα εξασφαλιστεί με τη μίμηση των ενδοξότερων στιγμών του παρελθόντος. Ανάμεσα στο παρελθόν και στο μέλλον, το παρόν παραχωρείται στους νέους σαν περίοδος προετοιμασίας και αναμονής,

Ο διαπαιδαγωγητικός ρόλος της Διαπλάσεως των παίδων, η οποία ξεπέρασε σε διάρκεια κυκλοφορίας οποιοδήποτε άλλο σύγχρονό της ελληνικό παιδικό περιοδικό, είναι αναμφισβήτητος και δεν προκαλεί εκπλήξεις. Το σπουδαιότερο ίσως επίτευγμα ενός παιδικού περιοδικού στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα, είναι ότι συντάσσεται με την ιδιαίτερη φροντίδα που προϋποθέτει η ηλικία των αναγνωστών του, οι οποίοι δεν απασχολούν την ιστορία παρά μόνον όταν μεγαλώσουν.

Σελ. 201
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/25/gif/202.gif&w=600&h=915 15. Πάτσιου, "Διάπλασις των Παίδων"

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 202
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/25/gif/203.gif&w=600&h=91515. Πάτσιου, "Διάπλασις των Παίδων"

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Η ΔΙΑΠΛΑΣΙΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΩΝ ΚΑΙ Η ΚΡΙΤΙΚΗ

Η αποδοχή και η απόρριψη

«Έχομεν προ οφθαλμών το εσχάτως εκδοθέν 7 φυλλάδιον του Β' έτους του παιδαγωγικού Περιοδικού, "η Διάπλασις των παίδων". Το περιοδικόν τούτο είνε τοσούτον γνωστόν και τοσούτον εκρατύνθη εν τη κοινή εκτιμήσει, ώστε θέλομεν είπει μόνον τόσα, όσα επιτρέπεται να λεχθώσι περί πράγματος γνωστού.

Αρκεί να ρίψη τις εν βλέμμα επί των Περιεχομένων αυτού, εν τω Βιβλ. Δελτίω του παρελθ. φυλλαδίου όπως σχηματίση ιδέαν της ποικιλίας καθ' ην συντάσσεται. Αν όμως λάβη ανά χείρας το φυλλάδιον και ίδη τας καλλιτεχνικώτατα επεξειργασμένας τέσσαρας μεγάλας εικόνας, την κομψότητα, την χάριν, την αφέλειαν των ποιηματίων, διηγηματίων, μύθων, παραινέσεων, δεν θα διστάση ν' ανομολογήση ότι "η Διάπλασις των παίδων", ανθαμιλλάται προς τ' άριστα των παιδαγωγικών Περιοδικών της Εσπερίας και να συγχαρή τη Διευθύνσει αυτής, επί τω άθλω ον τοσούτον επιτυχώς ήγαγεν εις πέρας.

Παρηκολουθήσαμεν την πορείαν του Περιοδικού τούτου άμα από της εκδόσεώς του... είνε είδος πεπαιδευμένης τροφού αναλαβούσης την αγωγήν των εμπιστευθέντων αυτή παιδίων· έχει παράδοξον δεξιότητα εις το να καθιστά απλάς και αυτάς τας γενικωτέρας αρχάς· τίποτε δεν μανθάνει ο αναγνώστης χωρίς να το εννοή· δεν λαμβάνει ιδέας, σχηματίζει πεποιθήσεις· έχει ακόμη και τούτο

Σελ. 203
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/25/gif/204.gif&w=600&h=91515. Πάτσιου, "Διάπλασις των Παίδων"

το καλόν: δεν αποτείνεται μόνον εις την κεφαλήν, αποτείνεται προ πάντων εις την καρδίαν, και πόσον αφελώς!...

Και η Διάπλασις παίζει μετά των μικρών της φίλων ως τους ονομάζει, και εν μέσω του παιγνιδίου αναθρώσκει αίφνης ως σπινθήρ έν αξίωμα, μία διδασκαλία, μία συμβουλή.

Είνε κεκηρυγμένη υπέρ της ευθυμίας· παραδέχεται ως βάσιν την αρχήν του Γκαίτε: η ευθυμία είνε μήτηρ πάσης αρετής, ως λέγει έντινι διηγηματίω του τελευταίου φυλλαδίου της· τούτο είνε το πόρισμα των βαθυτάτων μελετών των ψυχολόγων παιδαγωγών της Γερμανίας και Αγγλίας... Οι μικροί αναγνώσται της Διαπλάσεως ευρίσκοντες τόσην ευχαρίστησιν εν τη αναγνώσει, αποκτώσι κατά μικρόν, την διάθεσιν, και είτα τον έρωτα, προς μελέτην...».

π. Βύρων, τόμ. Β', φύλ. 15, 30 Μαΐου 1880, σ. 120.

(Υπόδειξη κ. Ευγενίας Κεφαλληναίου)

«Εγράφομεν χθες, προκειμένου περί του νέου Ημερολογίου του κ. Σκόκου, ότι η ξακουσμένη φιλομουσία των νεωτέρων Ελλήνων κατώρθωσε να κάμη ώστε να μη ημπορή να συντηρηθή εις την κλασσικήν αυτήν χώραν ούτε έν περιοδικόν.

Οφείλομεν εν τούτοις μίαν διασάφησιν.

Γράφοντες είχομεν υπ' όψιν "τους μεγάλους" τους ενήλικας να ειπούμεν. Δια τα παιδιά όμως το πράγμα διαφέρει. Οι Έλληνες πολίται της μελλούσης γενεάς έχουν το δικαίωμα να καυχηθούν ότι είνε φιλομουσότεροι από μας τους άλλους.

Αυτοί διά της συνδρομής και των ενεργειών των κατώρθωσαν να έχουν περιοδικόν πρώτης τάξεως -το μόνον εναπομείναν εν Ελλάδι περιοδικόν άξιον του ονόματος και εκπληρούν τον υψηλόν του προορισμόν.

Και το περιοδικόν αυτό είνε η "Διάπλασις των παίδων".

Παρακολουθούμεν την εξέλιξήν της μετά ειλικρινούς ενδιαφέροντος και ομολογούμεν ότι από έτους εις έτος, από μηνός εις μήνα,

Σελ. 204
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/25/gif/205.gif&w=600&h=91515. Πάτσιου, "Διάπλασις των Παίδων"

από φύλλου ακόμη εις φύλλον βλέπομεν βελτιώσεις και μεταρρυθμίσεις όχι μικράς.

Θα πιστεύσετε ότι η Διάπλασις προκαλεί σήμερον και διαγωνισμούς ζωγραφικής μεταξύ των αναγνωστών της και δημοσιεύει τα βραβευθέντα έργα εν αντιγραφή απαραμίλλω!

Και ολονέν προοδεύει· και ανακαινίζεται ολονέν. Εισέρχεται μετ' ολίγον εις το εικοστόν από της εκδόσεώς της έτος και υπόσχεται εις τους φίλους της μεγάλα και θαυμάσια.

Ευτυχείς οι μικροί διά την Διάπλασίν των. Ημπορούν να υπερηφανεύωνται ότι έβαλαν τα γυαλιά εις τους μεγάλους.»

εφ. Εστία, 25 Νοεμβρίου 1899.

«Ένα από τα ωραιότερα, χρησιμώτερα, τερπνότερα δώρα του νέου έτους δι' εφήβους, νεάνιδας και οικογενείας ακόμη είνε και ο τελευταίος τόμος της "Διαπλάσεως των Παίδων" ή μία συνδρομή εις τον εφετεινόν τόμον του 1907.

Η "Διάπλασις των παίδων" -περιοδικόν μοναδικόν εις το είδος του και διά τούτο κατορθώσαν -θαύμα αληθινόν- ν' αριθμή ήδη το 29ον από της εκδόσεώς του έτος- εγαλούχησεν ολόκληρον γενεάν. Δεν είνε σπάνιον το φαινόμενον εις το σπήτι, πού πηγαίνει η "Διάπλασις" ο παπούς να διαβάζη μ' ευχαρίστησιν ό,τι τέρπει το εγγονάκι του.

Μία πολύτιμος εγκυκλοπαιδεία συντασσομένη με την ακριβεστέραν γνώσιν της απαιτουμένης διά την ηλικίαν αυτήν, προς την οποίαν απευθύνεται, ύλης παρουσιάζει κάθε τόμον καλλίτερον του προηγουμένου. Ο τόμος του 1906 είνε αληθινόν απόκτημα, ο δε του 1907 προμηνύεται ακόμη τελειότερος, εφ' όσον είνε δυνατόν.»

εφ. Εστία, 28 Δεκεμβρίου 1906.

Σελ. 205
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/25/gif/206.gif&w=600&h=91515. Πάτσιου, "Διάπλασις των Παίδων"

«Των Παίδων η Διάπλασις μακράν δραμούσα δρόμον

εξέδωκε θαυμάσιον και πλήρη κάλλους τόμον,

και χρόνους εικοσιοκτώ με τούτον ετελείωσε

και πανταχού το κράτος της στερρόν εθεμελίωσε».

π. Ο Ρωμηός, έτος 22, αρ. 973

30 Δεκεμβρίου 1906, σ. 4.

«ΤΟ ΜΟΝΑΔΙΚΟΝ παιδικόν περιοδικόν μας, η "Διάπλασις των Παίδων" συνεπλήρωσε... το 28ον έτος της εκδόσεώς της. Ποίος Ελληνόπαις και ποία Ελληνοπούλα δεν διήλθεν επί των σελίδων της "Διαπλάσεως" τας ωραιοτέρας και τας υγιεστέρας τέρψεις της παιδικής του ηλικίας; 'Ημεθα παιδιά και ελευκάνθημεν, και όμως η προσφιλής αυτή σύντροφος των εφηβικών και των νεανικών μας ακόμη χρόνων όχι μόνον διατηρείται ακμαιοτάτη, αλλά και από έτους εις έτος προκόπτει εις τελειότητα. Σπανίως πνευματική εργασία ηυδοκίμησε τόσον εις την Ελλάδα, όσον το περιοδικόν αυτό, το οποίον... συνεκέντρωσεν... τα άριστα των παιδικών και των νεανικών αναγνωσμάτων, παιγνίων και πνευματικών ασκήσεων, δι' ων συνετέλεσεν εις την διάπλασιν, την εξευγένισιν και την πνευματικήν καλλιέργειαν δύο τρυφερών γενεών.

Οι τόμοι της "Διαπλάσεως των Παίδων" είνε το ευγενέστερον και το χρησιμώτερον πνευματικόν οικοδόμημα της εποχής μας.»

εφ. Σκριπ, 30 Δεκεμβρίου 1906.

«... Ο κ. Παπαδόπουλος από τόσων ετών εκδίδων εν Αθήναις το περιοδικόν του, όπερ έχει καταστή πραγματικόν εντρύφημα διά τους ομογενείς παίδας, δύναται να εναβρύνεται διά το έργον του, το τόσον αποτελεσματικόν αποβάν διά την όντως διάπλασιν των νέων γενεών.»

εφ. Αμάλθεια Σμύρνης, 18 Ιανουαρίου 1907.

«Θα ήθελα να βαλθούν πολλοί να γράφουν βιβλία διασκεδαστικά

Σελ. 206
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/25/gif/207.gif&w=600&h=91515. Πάτσιου, "Διάπλασις των Παίδων"

με αγοράκια και κοριτσάκια που παίζουν, μιλούν, κάνουν αταξίες και καλές πράξεις σε Ελληνικό περιβάλλον, με ομιλίες και διηγήσεις της Ελληνικής σπιτικής μας ζωής, που να περιγράφονται λεπτομερώς η εύμορφες εθνικές μας συνήθειες και παραδόσεις και η οικογενειακές μας εορτές...

Όποιος γράφει τέτοια βιβλία πρέπει βέβαια να σκέπτεται όχι μόνο την διασκέδαση του παιδιού αλλά και την μόρφωση της ψυχής και του νου του, και να το κάμη αυτό χωρίς να δασκαλεύη· ελεεινές βρίσκω π.χ. τις ιστορίες με έξυπνες ή διασκεδαστικές πονηρίες που μαθαίνουν του παιδιού να μεταχειρίζεται την εξυπνάδα του για "να γελάση" τον άλλο. Ένα μικρό παράδειγμα που διάβασα στη "Διάπλαση των παίδων". Μια μητέρα για να πιάση τα παιδιά της και να μάθη πιο απ' όλα είχε φάγει το γλυκό, τους είπε πως τα φρύδια του κλέφτη θα πέσουν μέσα στα μάτια του· αποτέλεσμα· ο κλέφτης ανέβαζε τα φρύδια όσο μπορούσε και η μητέρα τον εννόησε... είνε αυτή αγωγή;».

Απόσπασμα από γράμμα της Π.Σ. Δέλτα στον Φώτη Φωτιάδη με ημερομηνία 13-12-1907· δημοσιεύεται στο: Ξ. Λευκοπαρίδης (επιμ.), Αλληλογραφία της Π.Σ Δέλτα (1906-1940), Αθήνα 1956, σ. 87.

«Θέλω να δείξω κι αν μπορέσω να χτυπήσω ένα μεγάλο κακό, που κάνει στην Ελλάδα η "Διάπλαση των Παίδων". Δεν ξέρω πώς διοικιέται το περιοδικό αυτό· δεν ξέρω καλά-καλά ποιοι το γράφουνε· δεν ξέρω ακόμη αν βγαίνη για επιχείρηση ή όχι· ξέρω όμως από πολύ καιρό, πως διαλαλεί ότι σκοπός του είναι να μορφώση χαρακτήρες, να διαπλάση (sic) ηθικά τους Ρωμιούς στην τρυφερή τους ηλικία. Μεγάλος κι άγιος ο σκοπός του, μα ολότελα αντίθετα τα μέσα που βάνει σ' ενέργεια για να πιτύχη τέτοιονε σκοπό...

Κοντά στα τόσα άλλα μέσα... που μεταχειρίζεται η Διάπλαση για να μορφώση ηθικά τα Ρωμιόπουλα, ανακάλυψε τώρα και κάμποσο καιρό και τα δημοψηφίσματα. Κάνει σαν να πούμε εκλογές,

Σελ. 207
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/25/gif/208.gif&w=600&h=91515. Πάτσιου, "Διάπλασις των Παίδων"

όπου οι μικροί συντρομητάδες της με τον ψήφο τους θα πούνε ποιος απ' αυτούς έχει το καλλίτερο ψευτόνομα...

Θέλοντας η "Διάπλαση" να γίνη πιο ευχάριστη στους μικρούς συντρομητάδες της και να στερεώση τη ζωή της στη συνείδησή τους, κολακεύει την πιο χαλάστρα ροπή του Ρωμιού: τον κομματισμό...

Κακόμοιρα Ρωμιόπουλα! ένα περιοδικό έτυχε νάχετε κ' εσείς για να περνάτε την ώρα σας ευχάριστα και τώρα έρχεται κι αυτό να μολέψη την αθώα ψυχή σας με το μικρόβιο της χειρότερης αρρώστιας της Ρωμιοσύνης. Και είμαι βέβαιος, ότι ο πόνος που νοιώθει καθένας απ' αυτή την αλήθεια θα γίνη μεγαλείτερος, αν παρακολουθήση στη Διάπλαση με ποιον τρόπο γίνεται αυτός ο εκλογικός αγώνας, με τι πείσμα, με ποια μέθοδο, με ποια πιστή αντιγραφή των άλλων, των αληθινών εκλογικών αγώνων. Κι ακόμη θα νοιώση καθένας αγανάχτηση πραγματική, όταν καταλάβη καλά, πώς κολακεύουνται οι παιδιάστικες ματαιοδοξίες, πώς συνηθίζουνται οι άπλερες αυτές ψυχές στη ρεκλάμα, στην επίδειξη, στο κυνήγι της εύκολης και σαχλής επιτυχίας, πώς κολακεύουνται οι μικροφιλοδοξίες και ικανοποιούνται με το βλαβερότερο τρόπο...

Άκουσα και το θυμάμαι ότι πολλές φορές η Διάπλαση παινεύτηκε όχι μόνο πως είναι το μοναδικό παιδαγωγικό στην Ελλάδα περιοδικό παρά και πως αυτή στάθηκε ο κυριώτερος μορφωτής των γραμματισμένων από τους σημερινούς Ρωμιούς. Μάλιστα· στα τριάντα χρόνια που βγαίνει το περιοδικό αυτό οι γραμματισμένοι Ρωμιοί, όταν είτανε παιδάκια λίγο - πολύ τη διάβαζαν όλοι... Και όμως η γενιά που είκοσι χρόνια διάβαζε τη Διάπλαση είναι σήμερα κείνη, που κατάντησε το Έθνος μας σε τέτοια χάλια. Δικηγόροι, γιατροί, πολιτευόμενοι, καθηγητές, δάσκαλοι, βιομήχανοι, στρατιωτικοί, δικαστικοί, όλοι δουλέψαμε για ν' αποχαλάσουμε τη μηχανή του Κράτους, σέρνοντας από πίσω μας και τον αγράμματο λαό... Κ' έτσι το έργο της αποδείχνεται αρνητικό και τα παινέματά της κούφια καρύδια. Μέσα σε τριάντα χρόνια δεν κατόρθωσε τίποτα· και τώρα με τα καμώματά της, με την κολακεία που κάνει στην πιο ταπεινή Ρωμαίικη ροπή, με τα δημοψηφίσματά της δυναμόνει το κακό για να βασιλέψη κι άλλα χρόνια...

Σελ. 208
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/25/gif/209.gif&w=600&h=91515. Πάτσιου, "Διάπλασις των Παίδων"

Ύστερ' απ' όλη αυτή την εξήγηση νομίζω, ότι έχουμε το δικαίωμα, κοιτάζοντας τη Διάπλαση, να ξαναφωνάξουμε: Κακόμοιρα Ρωμιόπουλα!».

Ηλίας Βουτιερίδης, "Η Διάπλαση και τα Ρωμιόπουλα", π. Ο Νουμάς, αρ. 273, 9 Δεκεμβρίου 1907, σ. 6 και αρ. 274, 16 Δεκεμβρίου 1907, σ. 7-8.

«Κάμετε τον σταυρόν σας και δοξάσατε τον Ύψιστον διά το γενόμενον θαύμα: ένα παράσημον εδόθη επαξίως και ένας ρωμηός αντημείφθη διότι ήτο δίκαιον... Είνε ο συνάδελφος της "Διαπλάσεως των Παίδων" κ. Παπαδόπουλος. Του απενεμήθη ο σταυρός του Σωτήρος επί τη συμπληρώσει 30 ετών από της εκδόσεως του περιοδικού του. Τριάκοντα ετών ζωή εις μίαν πνευματικήν εργασίαν αδιάκοπον είνε αυτό καθαυτό ηρωισμός. Δια τον τόπον αυτόν τον υλικόν, διά τον τόπον αυτόν των πρώτων αναγκών... το γεγονός της ευδοκίμου εκδόσεως ενός περιοδικού επί δύο γενεάς, καταντά ιστορικόν...».

εφ. Σκριπ, 16 Φεβρουαρίου 1909.

«Τριακονταετία περιοδικού και δη παιδικού όπως η "Διάπλασις" του κ. Παπαδοπούλου, δεν είνε τυχαίον γεγονός! Και μόνον αν φαντασθήτε ότι εις το διάστημα αυτό υπέρ τα 500 περιοδικά είδαν μόνον την ανατολήν της ημέρας και έδυσαν με το ηλιοβασίλευμα, εννοείτε την σπουδαιότητα του έργου αυτού. Διέπλασε τρεις γενεάς μικρών εντός 30 ετών το κάλλιστον και λαμπρότατον των περιοδικών των μαθητών! Και ο γράφων τας γραμμάς ταύτας ήτο εκ των υπερμάχων και θιασωτών της καλής "Διαπλάσεως" ότε ήτο 8 ετών παιδάκι! Και πόσα δεν ωφελήθη εξ αυτής, και πόσα δεν έμαθε, και ποίας τρυφεράς και πατριωτικάς συγκινήσεις δεν ησθάνθη ότε εν τη δούλη ζων ανέμενε την "Διάπλασιν" εκ του κέντρου της ελευθερίας, ίνα θερμάνη τα στήθη του, τα οποία επάγωνεν η σκλαβιά!...».

εφ. Εσπερινή, 17 Φεβρουαρίου 1909.

14

Σελ. 209
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/25/gif/210.gif&w=600&h=91515. Πάτσιου, "Διάπλασις των Παίδων"

«Από την τριακονταετίαν, που συνεπλήρωσε προ ημερών η "Διάπλασις των παίδων", τα δέκα χρόνια τα εζήσαμεν μαζή...

Όπου μία σχεδόν ολόκληρος γεννεά ωμίλησεν ήδη -και η μακροβιότης της "Διαπλάσεως" δεν αφίνει καμμίαν αμφιβολίαν, ότι πλατύτατα ευφήμησεν η γεννεά αυτή- είνε περιττή ίσως πλέον κάθε άλλη πολυλογία. Δεν ημπορώ όμως και να εμποδίσω τους ήχους, που παληοί και γνώριμοι ζωντανεύουν σε μια στιγμή, διά να εναρμονισθούν πάλιν προκειμένου περί συντρόφου, διά την οποίαν μόνον αφορμάς ευγνωμοσύνης ενθυμούμαι.

Τι σύντροφος, αλήθεια, πιστή και αφωσιωμένη! Ήρχετο το Σαββατόβραδο να με ξεκουράση από τα μαθήματα, με παρηκολούθει την Κυριακήν και με άφινε με την υπόσχεσιν να επανέλθη νέα πάλιν, δροσερά, ενδιαφέρουσα, διδακτική, ποικίλη, τερπνή, επαγωγός την άλλην εβδομάδα.

Τα χρόνια που έπαυσα να την λαμβάνω, ενθυμούμαι, ότι πολλαίς Κυριακαίς έτυχε να πλήξω, να στενοχωρηθώ. Όταν την ελάμβανα, αυτό ποτέ δεν είχε συμβή. Άλλοτε το μυθιστόρημα και άλλοτε του φιλτάτου Φαίδωνος η Αθηναϊκή επιστολή, πότε το διήγημα και πότε η κωμωδία εφαίδρυναν τας ώρας μου και ανελάμβαναν με υπομονήν την φροντίδα να μου μανθάνουν τόσα εύμορφα και χρήσιμα πράγματα, τα οποία εις κανενός είδους σχολείον δεν θα ημπορούσα να εύρω...».

Ρ[ιχάρδος] Π[αρίσης], "Τριακονταετηρίς", εφ. Εστία, 18 Φεβρουαρίου 1909.

«Στα 1879 φάνηκε και η Διάπλασις των Παίδων... Αυτή έδωσε απ' αρχής στα παιδιά διηγήματα και μυθιστορήματα παρμένα από τη ζωή, ποιήματα, δραμάτια, κωμωδίες. Έδωσε πραματάκια διασκεδαστικά και αγαπητά στο παιδί, χωρίς όμως καμιά ωρισμένη μορφωτική κατεύθυνση... Παράλειψε συστηματικά στο πρόγραμμά της την εθνική ελληνική μόρφωση του παιδιού. Σα να ήταν όργανο προπαγάντας για τη διάδοση ξένων μυθιστορημάτων, διηγημάτων, ξένων ηθών και εθίμων, ή σαν η

Σελ. 210
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/25/gif/211.gif&w=600&h=91515. Πάτσιου, "Διάπλασις των Παίδων"

Ελλάδα νάταν κατοικημένη από ελληνόφωνα εγγλεζάκια, φραντζεζάκια ή ό,τι άλλο, χρόνια τώρα δίνει στα παιδιά μας τα έργα από συγγραφείς ξένους που αν συχνά είναι ωραία, όμως δεν είναι ελληνικά. Πουθενά μια ελληνική παράδοση, ένα δημοτικό τραγούδι, μια ιστορία ελληνικής οικογένειας, μια ηρωική πράξη ενός ελληνόπουλου. Την ιστορία του Μεγάλου Ναπολέοντος διαδέχεται η ιστορία της Μαρίας Αντουανέτας, και τους Τρεις μικρούς Σωματοφύλακες, η ιστορία κανενός Τζόκεη· τα μικρά μας γνωρίζουν έτσι όλα τα γλέντια της αυλής του Λουδοβίκου XVI, γνωρίζουν αν θέτε ακόμα την Αφρική και όλες τις βλέψεις της Γαλλίας στο Μαρόκο και στο Τούνεζι, γνωρίζουν όλες τις αρχοντικές συνήθειες που έχουν οι παλιές οικογένειες της Αγγλίας, αλλά για τη μεγάλη μας Βυζαντινή ιστορία, για το ιερό Παλάτι και την Αγιά Σοφία δεν έχουν είδηση.

Και όμως ένα περιοδικό στην Ελλάδα κατ' εξοχήν εθνικιστικό σκοπό οφείλει να έχη. Όλα τ' αλλά στοιχεία της μόρφωσης, το ελληνόπουλο μπορεί να τα βρη και σε ξένα περιοδικά, την ελληνική του υπόσταση όμως, τη συναίσθηση πως είναι Έλληνας και την υπερηφάνεια που πηγάζει από αυτή την συναίσθηση μόνο μέσα από τον τόπο του θα την έχη...

Αλλά τάχα, θεέ μου, εκτός από τη φιλολογική ύλη της Διάπλασης, δε θα είχε κανείς να παρατηρήση και άλλα άτοπα εκεί μέσα που λίγο βέβαια συντελούν στη μόρφωση των παιδιών; Και είναι αυτά τα άτοπα η συστηματική υφαρπαγή της παιδικής πεντάρας και τα άσκημα μέσα που βάζονται σ' ενέργεια γιαυτό. Αν ανοίξωμε ένα φυλλάδιο, όποιο νάναι, της Διάπλασης, σ' αυτό θα δούμε: Δώσετε μια δεκάρα για ν' αλλάξετε ψευδώνυμο... Δώσετε μια δεκάρα για να δημοσιευτή η φωτογραφία σας... Μια άλλη ακόμη για να μπη το κυβόλεξό σας... Και ακόμα μερικές άλλες για να δήτε τυπωμένο το διήγημά σας... Ή, αν θέλετε να παρασημοφορηθήτε με το σήμα της Διαπλάσεως, φέρτε φρ. 2... Διδάσκεται δηλ. το παιδί πως σ' αυτόν τον κόσμο όλα αγοράζονται με το χρήμα, ένα σπίτι καθώς και μια ηθική αξία, ένα αμάξι απαράλλαχτα καθώς κι ένα παράσημο...

Για την ώρα βλέπομε στο γνωστότερο περιοδικό μας για 

Σελ. 211
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/25/gif/212.gif&w=600&h=91515. Πάτσιου, "Διάπλασις των Παίδων"

παιδιά τα δικαιώματα του παρά και την υπεροχή του πλούτου, ας είναι και στην πιο εξευτελιστική τους εκδήλωση. Βλέπομε το μίσος και τη ζήλεια ανάμεσα σε παιδάκια, βλέπομε την άβυσσο που αρχινά ν' ανοίγεται στις δυο κοινωνικές τάξεις, την τάξη του φτωχού και την τάξη του πλούσιου· την πιο σκοτεινή και την πιο αδικαιολόγητη άβυσσο που χωρίζει τους ανθρώπους...».

Γαλάτεια Καζαντζάκη, "Τι διαβάζουν τα παιδιά μας", Δελτίο του Εκπαιδευτικού Ομίλου, τόμ. 3 (1913), σ. 222, 224-225.

«Η Διάπλασις των παίδων, το μοναδικόν τούτο εν Ελλάδι περιοδικόν της ελληνικής νεολαίας, το τόσω διαπλαστικόν και παιδαγωγικόν έτυχε της υψηλής και εξαιρετικής τιμής να καταλέξη μεταξύ των συνδρομητών του και την Α.Β.Υ. τον μουσόφιλον Βασιλόπαιδα Παύλον. Η τιμή αυτή υπερβαίνει πάσαν άλλην σύστασιν.»

π. Αι Μούσαι (Ζάκυνθος), αρ. 523, 1 Ιανουαρίου 1915, σ. 3.

«Τρεις ολάκερες γενεές μορφώθηκαν αποκλειστικά από τον Ξενόπουλο και μπορούμε να πούμε χωρίς δισταγμό, πως αυτός μόνος πέτυχε με το περιοδικό του έξω από το Σχολείο περσότερο απ' ότι πέτυχαν όλοι οι δάσκαλοι μαζί, στα Σχολειά στον ίδιο χρόνο.»

Κατίνα Παπά, "Ο παιδαγωγός", π. Νέα Εστία, τόμ. 50, τεύχ. 587, Χριστούγεννα 1951, σ. 158.

«Θα είχα διαλέξει το δρόμο που πήρα και διανύω 50 τόσα χρόνια, δίχως τη "Διάπλαση"; Δεν ξέρω. Ένα είναι βέβαιο. Πώς ο αληθινός παιδαγωγός μου δεν ήταν ούτε το σχολειό, ούτε ακόμα και το σπίτι μου. Ήταν η "Διάπλαση". Αυτή καλλιέργησε το λογοτεχνικό μου τάλαντο. Αύτη διέπλασε την ανθρώπινη συμπεριφορά μου

Σελ. 212
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/25/gif/213.gif&w=600&h=915 15. Πάτσιου, "Διάπλασις των Παίδων"

και το χαρακτήρα μου. Αυτή κατεύθυνε επί πολλά χρόνια την επιμέλειά μου. Την αγάπη μου προς την μακρινή πατρίδα, την προσήλωσή μου στις εθνικές παραδόσεις, στα Γράμματα και στις Τέχνες...

Δίχως τη "Διάπλαση", θα με είχε καταπιεί κι αφομοιώσει ένας ξένος πολιτισμός. Ο ιταλικός.»

Ρίτα Μπούμη-Παπά, «Η Διάπλασις κ' εγώ», π. Νέα Εστία, τόμ. 105, τεύχ. 1243, 15 Απριλίου 1979, σ. 509-510.

Σελ. 213
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/25/gif/214.gif&w=600&h=915 15. Πάτσιου, "Διάπλασις των Παίδων"

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 214
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/25/gif/215.gif&w=600&h=91515. Πάτσιου, "Διάπλασις των Παίδων"

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Α΄ ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ

Αθηναΐς, έτος 1ο-6ο, Αθήνα 1876-1881

Εθνική Αγωγή, έτος 1ο-7ο, Αθήνα 1898-1904

Ελληνόπαις, έτος 1ο-3ο, Αθήνα 1912-1914

Εφημερίς των μαθητών φιλολογική και των ειδήσεων, έτος 1ο-6ο, Αθήνα 1852-1857, από το 3ο έτος μετονομάζεται σε Εφημερίδα των φιλομαθών

Εφημερίς των παίδων, έτος 1ο-26ο, Αθήνα 1868-1893

Εφημερίς των σχολείων, έτος 1ο, Αθήνα 1880-1881

Magasin d' éducation et de récréation, Παρίσι 1864-1915

Η Νέα Γενεά ή Γενεά των προσκόπων, έτος 1ο, Αθήνα 1916-1917

Παιδαγωγικόν Σχολείον, έτος 1ο-5ο, Αθήνα. 1883-1887

Παιδική Αποθήκη, έτος 1ο, Αθήνα 1836

Παιδική Βιβλιοθήκη, τεύχ. 1ο-2ο, Αθήνα 1880-1882

Παιδική Εφημερίς, έτος 1ο, Αθήνα 1896

Παιδική Χαρά, έτος 1ο-16ο, Αθήνα 1921-1936

Παιδικόν Περιοδικόν, έτος 1ο-3ο, Αθήνα 1889-1891

Παιδικός Αστήρ, έτος 1ο-2ο, Αθήνα 1912-1913

Παιδικός Κόσμος, έτος 1ο, Αθήνα 1918

Περιοδικόν των μαθητών έτος 1ο, Αθήνα 1891

Η Φιλόστοργος μήτηρ, έτος 1ο-5ο, Αθήνα 1862-1866

Σελ. 215
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/25/gif/216.gif&w=600&h=91515. Πάτσιου, "Διάπλασις των Παίδων"

Β΄ ΒΟΗΘΗΜΑΤΑ

Δημ. Βικέλας, "A propos d'un journal d'enfants en grec", Ανάτυπο από το Annuaire de l'Association pour l'encouragement des études grecques en France, Παρίσι 1883.

Ηλ. Βουτιερίδης, "Η Διάπλαση και τα Ρωμιόπουλα", π. Ο Νουμάς, αρ. 273, 9 Δεκεμβρίου 1907, σ. 6 και αρ. 274, 16 Δεκεμ. 1907, σ. 7-8.

François Caradec, Histoire de la littérature enfantine, Παρίσι, Albin Michel, 1977.

Δημ. Γιάκος, "Αλ. Πάλλης και παιδική λογοτεχνία", π. Ελληνική Δημιουργία, τόμ. ΙΓ', 1954, σ. 721-725.

― Ιστορία της ελληνικής παιδικής λογοτεχνίας, Αθήνα 1981 3.

― "Ο Ξενόπουλος και τα νιάτα", π. Νέα Σκέψη, Μάιος 1977, σ. 263-266.

Ρήγας Γκόλφης, "Ο Ξενόπουλος και ο Νουμάς", π. Νέα Εστία, τόμ. 50, τεύχ. 587, Χριστούγεννα 1951, σ. 33-37.

Στέφ. Δάφνης, "Κουβέντα με τον κ. Γρ. Ξενόπουλο", π. Ο Νουμάς, αρ. 672, 24 Φεβρουαρίου 1920, σ. 124-125.

Δημ. Δελακώτσος, "Η Διάπλασις των παίδων, η δημοτική και η εποχή", π. Νέα Εστία, τόμ. 105, τεύχ. 1243, 15 Απριλίου 1979, σ. 517-521.

Π.Σ. Δέλτα, "Στοχασμοί περί της ανατροφής των παιδιών μας", (ανάτυπο από το Δελτίο του Εκπαιδευτικού Ομίλου), β' έκδοση, Αθήνα 1912.

Αλέξης Δημαράς (επιμ.), Η μεταρρύθμιση που δεν έγινε, (τόμοι 2), Α' ανατύπωση, Ερμής, Αθήνα, 1983-1984.

Ελληνικά περιοδικά για παιδιά και εφήβους (1836-1944), Εταιρεία Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού και Γενικής Παιδείας, Ίδρυμα Σχολής Μωραΐτη, Μάρτιος 1983 [πολυγραφημένο].

Den. Escarpit, La littérature d'enfance et de jeunesse en Europe, Παρίσι, PUF, 1981.

Ρόζα Ιμβριώτη, "Το παιδικό βιβλίο (Λογοτεχνικό-Διδαχτικό),

Σελ. 216
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/25/gif/217.gif&w=600&h=91515. Πάτσιου, "Διάπλασις των Παίδων"

π. Ανταίος, χρ. 4, αρ. 3, Μάρτιος - Απρίλιος 1948, σ. 149-158, αρ. 4, Μάιος - Ιούλιος 1948, σ. 221-228.

Isab. Jan, Essai sur la littérature enfantine, Παρίσι, Editions ouvrières, 1969. To 1984 επανεκδίδεται με τον τίτλο La littérature enfantine.

Γαλάτεια Καζαντζάκη, "Τι διαβάζουν τα παιδιά μας", Δελτίο του Εκπαιδευτικού Ομίλου, τόμ. 3 (1913), Αθήνα 1913, σ. 216-231.

Μάρθα Καρπόζηλου, Ελληνικός Νεανικός Τύπος (1830-1914). Καταγραφή, Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας 12, Αθήνα 1987.

Ξενοφών Κοκόλης, "Νεοελληνικά φιλολογικά ψευδώνυμα", π. Ελληνικά, τόμ. 23, Θεσσαλονίκη 1970, σ. 155-168.

Νινέττα Κοντράρου, Νεοελληνική παιδική λογοτεχνία, Αθήνα 1978.

Ξενοφών Λευκοπαρίδης (επιμ.), Αλληλογραφία της Π. Σ. Δέλτα (1906-1949), Αθήνα, Εστία, 1956.

Κώστας Μάγερ, Ιστορία του ελληνικού τύπου (τόμοι 3), Αθήνα 1957, 1959, 1960.

Ε.Ν. Μόσχος, "Το χρονογράφημα της Διαπλάσεως", π. Νέα Εστία, τόμ. 105, τεύχ. 1243, 15 Απριλίου 1979, σ. 514-516.

Ρίτα Μπούμη-Παπά, "Η Διάπλασις κ' εγώ", π. Νέα Εστία, τόμ. 105, τεύχ. 1243, 15 Απριλίου 1979, σ. 508-510.

Ε. Νάτσιου-Ξενοπούλου, "Παραλείψεις", π. Νέα Εστία, τόμ. 116, τεύχ. 1368, 1 Ιουλίου 1984, σ. 885.

Παύλος Νιρβάνας, "Τα περιττά και τα άβλαβη", εφ. Εστία, 21 Φεβρουαρίου 1911.

Κυριάκος Ντελόπουλος, Νεοελληνικά Φιλολογικά Ψευδώνυμα (1800-1981), β' έκδοση, Ε.Λ.Ι.Α., Αθήνα 1983.

Γρηγ. Ξενόπουλος, "Αντικριτική μελέτη Ο άλλος Σουρής", π. Ο Νουμάς, αρ. 133, 30 Ιανουαρίου 1905, σ. 2-10.

― Αυτοβιογραφία, "Άπαντα", τόμ. 1ος, Αθήνα 1958, σ. 57-363.

― Η λέξη "μαλλιαρός", Αθήνα 1921.

Σελ. 217
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/25/gif/218.gif&w=600&h=91515. Πάτσιου, "Διάπλασις των Παίδων"

― "Κριτικό περιβόλι", π. Ο Νουμάς, αρ. 585, 27 Φεβρουαρίου 1916, σ. 37-40.

― "Κριτικό περιβόλι Β΄", π. Ο Νουμάς, αρ. 586, 12 Μαρτίου 1916, σ. 50-52.

― "Μικρή Απολογία", π. Ο Νουμάς, αρ. 226, 17 Δεκεμβρίου 1906 σ. 6-7.

― "Σύντομη αυτοβιογραφία", π. Ελληνική Δημιουργία, τόμ. 7, τεύχ. 72, 1 Φεβρουαρίου 1951, σ. 173-175 και π. Νέα Εστία, τόμ. 50, τεύχ. 587, Χριστούγεννα 1951, σ. 6-7.

Θεόδ. Ξύδης, "Η Διάπλασις και ο Ξενόπουλος" π. Νέα Εστία, τόμ. 105, τεύχ. 1243, 15 Απριλίου 1979, σ. 500-503.

Κατίνα Παπά, "Ο παιδαγωγός", π. Νέα Εστία, τόμ. 50, τεύχ. 587, Χριστούγεννα 1951, σ. 156-160.

Ρούλα Παπαδημητρίου, "Σας ασπάζομαι Φαίδων", π. Νέα Εστία, τόμ. 50, τευχ. 587, Χριστούγεννα 1951, σ. 161-162.

Κώστας Παρορίτης, "Κριτικές σελίδες", π. Ο Νουμάς, αρ. 632, 18 Μαΐου 1919, σ. 339-340.

Τερέζα Πεσμαζόγλου, La littérature pour la jeunesse en Grèce: P. S. Delta et ses précurseurs, Παρίσι 1983 (διδακτορική διατριβή που πρόκειται να εκδοθεί από το Ίδρυμα Ερευνών για το Παιδί).

Πρώτον Ελληνικόν Εκπαιδευτικόν Συνέδριον, Αθήνα, 1904.

Χάρης Σακελλαρίου, Ιστορία της παιδικής λογοτεχνίας, Αθήνα, Φιλιππότης, 1984 2.

Marc Soriano, Guide de littérature pour la jeunesse, Παρίσι, Flammarion, 1975.

Στέλιος Σπεράντσας, "Το παιδικό βιβλίο", π. Ελληνική Δημιουργία, τόμ. 10, τεύχ. 108, 1 Αυγούστου 1952, σ. 185-187.

Μιχαήλ Δ. Στασινόπουλος, "Μικρό Αφιέρωμα", π. Νέα Εστία, τόμ. 105, τεύχ. 1243, 15 Απριλίου 1979, σ. 494-497.

― "Νικόλαος Π. Παπαδόπουλος", π. Νέα Εστία, τόμ. 29, τεύχ. 348, 1 Ιουνίου 1941, σ. 512-513 και τόμ. 50, τεύχ. 1243, 15 Απριλίου 1979, σ. 498-499.

― Σ[τασινόπουλος], "Η Διάπλασις των παίδων και η δημοτική",

Σελ. 218
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: «Η Διάπλασις των Παίδων» (1879-1922)
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 199
    15. Πάτσιου, "Διάπλασις των Παίδων"

    ΕΠΙΛΟΓΟΣ

    Η Διάπλασις των παίδων προσφέρεται σε πολλαπλές αναγνώσεις, που γίνονται δυνατές χάρη στην οργάνωση του υλικού της. Οι διαδοχικές ή επάλληλες διαστρωματώσεις που καλύπτουν την αφηγηματική διατύπωση, μπορούν να χρησιμοποιηθούν σαν τόπος καταγραφής και κατάθεσης της παιδικής μαρτυρίας και της μαρτυρίας της νεότητας, που αφορά τις αντιδράσεις της απέναντι στα κοινωνικά, ηθικά, εθνικά και πολιτικά ζητήματα της εποχής.

    Οι διαφοροποιήσεις που παρατηρούνται στον χώρο της νεότητας, έχουν σχέση κυρίως με την πολιτική και το γλωσσικό πρόβλημα. Οι διαφοροποιήσεις αυτές -υπαρκτές και εμφανείς και στο χώρο των ενηλίκων- δεν αγγίζουν τα ουσιαστικότερα θέματα της ηθικής, της κοινωνικής συγκρότησης και των βασικών εθνικών προσανατολισμών. Η ηθική και ηθικοπλαστική διάσταση του προβληματισμού για τη νεότητα και το περιοδικό της, αντανακλάται στην υπόδειξη της πρακτικής καθημερινής δέουσας συμπεριφοράς (υπομονή, υπακοή, εγκράτεια), αλλά αποκτά και γενικότερη σημασία, αφού η επιφανειακά "κοινωνική" διάκριση του συλλογικού σώματος σε πλούσιους και φτωχούς, αναιρείται από την ουσιαστικότερη (για το περιοδικό) διχοτόμησή του σε "καλούς" και "κακούς". Η ηθική διαπαιδαγώγηση, ανεπηρέαστη από επιστημονικές, οικονομικές, πολιτικές ή άλλες θεσμικές αλλαγές, εξουδετερώνει τις τυχόν οικονομικές ή κοινωνικές διαφορές στο χώρο των αναγνωστών και επειδή ακριβώς εμφανίζεται ίδια για όλους, διευκολύνει την αναπαράσταση (και την αναπαραγωγή) της εντύπωσης μιας ενοποιημένης κοινωνίας, της οποίας η λειτουργία ρυθμίζεται με βάση τις ίδιες, κάθε φορά, γενικές αρχές. Η αναπαραγωγή της ήδη σχηματισμένης κοινωνικής συγκρότησης, όχι βέβαια σε ατομικό (οι ατομικές αποκλίσεις είναι πάντοτε δυνατές),