Συγγραφέας:Κουλούρη, Χριστίνα
 
Τίτλος:Αθλητισμός και όψεις της αστικής κοινωνικότητας
 
Υπότιτλος:Γυμναστικά και αθλητικά σωματεία (1870-1922)
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:32
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1997
 
Σελίδες:447
 
Αριθμός τόμων:1 τόμος
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Κοινωνική ενσωμάτωση
 
Νεανικές οργανώσεις
 
Νοοτροπίες και συμπεριφορές
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Χρονική κάλυψη:1870-1922
 
Περίληψη:Η παρούσα μελέτη επιχειρεί να συνθέσει μία ιστορία του νεότερου ελληνικού αθλητισμού. Επιθυμεί, πρώτον, να αναδείξει την ιστορικότητα των σπορ και να διαφοροποιηθεί από προσεγγίσεις που αντιμετωπίζουν το παιχνίδι και κατ’ επέκταση τα σπορ (μια μορφή παιχνιδιού) ως διαχρονικό δομικό στοιχείο του ανθρώπινου πολιτισμού. Ενδιαφέρεται, δεύτερον, να ελέγξει το ερευνητικό δίλημμα της συνέχειας ή ασυνέχειας από τα παραδοσιακά παιχνίδια στα σύγχρονα σπορ κατά τη μετάβαση από την παραδοσιακή στη σύγχρονη κοινωνία. Η συγγραφέας παρακολουθεί την εξέλιξη των αντιλήψεων σχετικά με τη σωματική άσκηση μετά τη δημιουργία του ελληνικού κράτους ώστε να δείξει τη μετάβαση από την αδιαφορία και την αμφισβήτηση στην αποδοχή και την εδραίωση. Η επισκόπηση αυτή επιτρέπει και τη διάκριση ανάμεσα στη γυμναστική και τα σπορ, μια διάκριση απαραίτητη και για την κατανόηση της λειτουργίας των αθλητικών σωματείων αλλά και, ευρύτερα, της ιστορίας του αθλητισμού. Στη συνέχεια αναζητούνται τα πρώτα ίχνη της παρουσίας των σύγχρονων σπορ στην Ελλάδα, τόσο μέσα από τις πρώιμες, μη οργανωμένες πρακτικές όσο και μέσα από τους πρώτους αθλητικούς θεσμούς, δηλ. τους αγώνες και τα γυμναστήρια. Μελετώνται επίσης τα αθλητικά σωματεία: μέσα από την ανάλυση των σκοπών τους οι κοινωνικές λειτουργίες της σωματικής άσκησης και οι διασυνδέσεις της με την εθνικιστική ιδεολογία. Τέλος, επιχειρείται να φωτισθούν οι πτυχές της σωματειακής ζωής που είναι κρυμμένες από το ορθολογικό κανονιστικό πρότυπο του καταστατικού, δηλαδή οι ανθρώπινες επαφές με τις αρμονικές η συγκρουσιακές τους όψεις, οι φιλικές σχέσεις, τα οικογενειακά δίκτυα, τα ερωτοτροπήματα ενδεχομένως που επιτρέπει η συναναστροφή όχι μόνο σε αθλητικές αλλά και σε έξω-αθλητικές συναντήσεις στο πλαίσιο πάντα του σωματείου.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 23.64 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 331-350 από: 450
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/49/gif/331.gif&w=600&h=91532. Κουλούρη, Αθλητισμός
Μέλη   Συμμετοχές σε Δ.Σ. Συμμετοχές σε Γ.Σ.
Τσάτσος Δ.   1 (1900)
Φίλων Φ.    1 (1916)
Χαριλάου (Κα)    2 (1901-1902)
Χρυσοβελώνης Φ.   5 (1902-1908) 16 (1903-1914)
Ψύχας Α.    1 (1902)
Ψύχας Π.    1 (1898)

ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΟΜΑΔΑ

Μετά την πάροδο της πρώτης πενταετίας, αλλάζει η συχνότητα των παρουσιών στις Γ.Σ. και ένας μεγαλύτερος αριθμός τακτικών μελών δραστηριοποιούνται στη διοίκηση του Ομίλου. Βεβαίως, η δραστηριοποίηση αυτή περιορίζεται κατεξοχήν στις Γ.Σ. ενώ το Δ.Σ. παραμένει σχετικά κλειστό σε νέα πρόσωπα. Όπως προκύπτει από τον πίνακα 5, από το σύνολο των 113 ατόμων που παρίστανται σε Δ.Σ. και Γ.Σ., τα 79 παρίστανται αποκλειστικά σε Γ.Σ. και δεν αποτελούν μέλη του Δ.Σ. Για τα χρόνια 1895-1916, 41 άτομα εναλλάσσονται στο Δ.Σ. του Ομίλου αλλά η ανανέωση αφορά κυρίως τις θέσεις των συμβούλων και όχι τα ανώτερα αξιώματα τα οποία κατέχονται από τα ίδια κατά κανόνα πρόσωπα14. Στη θέση του προέδρου θα εναλλαγούν ως το 1923 οκτώ πρόσωπα, στην ουσία όμως πρόκειται για τρία, εφόσον ο Αλέξανδρος Μερκάτης παραμένει πρόεδρος από το 1901 ως το 1909, ο Νικόλαος Πασπάτης από το 1909 ως το 1916 και ο Π. Σταθάτος από το 1919 ως το 192315.

Ανεξάρτητα πάλι από τη θέση που κατέχει ένα μέλος στο Δ.Σ., η συχνή του παρουσία στις συνεδριάσεις προσδιορίζει οπωσδήποτε τη συμμετοχή του στην άσκηση της εξουσίας στο εσωτερικό του συλλόγου. Πράγματι, για τα χρόνια που υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία (ως το 1908), 10 μέλη εμφανίζονται να μετέχουν σε περισσότερες από 10 συνεδριάσεις του Δ.Σ. (βλ. πίνακα 5), με πρώτο τον Μιλτιάδη Νεγροπόντη (27 συμμετοχές σε 52 συνεδριάσεις). Ο ίδιος, μαζί με τον Ν. Πασπάτη και τον Δ. Πετροκόκκινο, έχει την υψηλότερη συμμετοχή και στις Γ.Σ. Η συνεξέταση των παρουσιών σε Δ.Σ. και Γ.Σ. αποδεικνύει μια λειτουργία της διοίκησης κατά ομόκεντρους κύκλους, όπου στο κέντρο τοποθετείται μια

————————————

14. Για τα μέλη των Δ.Σ., βλ. Ελ. Σκιαδάς, ό.π., σ. 535-538.

15. Ο πρώτος πρόεδρος, Αλέξανδρος Βούρος, ήταν κληρωτός και οι επόμενοι τρεις Αλέξανδρος Μαύρος, Μιλτιάδης Νεγροπόντης και Νικόλαος Ροΐδης, ανέλαβαν διετείς θητείες.

Σελ. 331
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/49/gif/332.gif&w=600&h=91532. Κουλούρη, Αθλητισμός

ολιγομελής ομάδα που μετέχει τόσο στα Δ.Σ. όσο και στις Γ.Σ., ενώ τον εξωτερικό κύκλο αποτελούν μέλη που παρίστανται μόνο στις Γ.Σ. Αυτός ο εξωτερικός κύκλος είναι δυνατόν να διακριθεί σε διαφορετικούς επιμέρους κύκλους ανάλογα με τη συχνότητα της παρουσίας στις Γ.Σ. Τα στοιχεία που παρουσιάζονται στον πίνακα 5 δείχνουν ότι 39 άτομα έχουν μετάσχει σε μία μόνο Γ.Σ. και 30 σε δύο. Επομένως, για μια εικοσαετία και σε ένα σύνολο 53 Γ.Σ., οι περισσότεροι από τους μισούς, που μετέχουν στη διοίκηση του σωματείου, έχουν παραστεί 1-2 φορές σε συνεδρίαση της Γ.Σ.

Πέρα από την πυρηνική ομάδα εντούτοις, το σύνολο των μελών παρουσιάζει μια σχετική ανανέωση. Για την περίοδο που εξετάζουμε, η παρακολούθηση της εξέλιξης των παρουσιών στη Γ.Σ. δείχνει ότι, μετά τη σταθερότητα της πρώτης πενταετίας, τρεις χρονιές σημαδεύουν την ανανέωση των προσώπων στο σωματείο: 1903, 1910 και 1916. Η αύξηση του 1903 οφείλεται σε συνειδητή πολιτική της διοίκησης μετά τη δραματική μείωση των μελών που διαπιστώνεται στη Γ.Σ. της 27ης Οκτωβρίου 1902. Ο αριθμός των μελών ακολουθεί φθίνουσα πορεία μετά το 1899. Από 82 μέλη το 1899, ο Όμιλος αριθμεί 70 το 1900 και μόλις 40 το 1901. Το 1902, τα μέλη δεν ξεπερνούν πλέον τα 30. Στα τέλη της επόμενης χρονιάς, με την παρέμβαση της διοίκησης, τα μέλη έχουν αυξηθεί σε 104. Η αύξηση επιτεύχθηκε με τη μείωση της συνδρομής16 σχεδόν κατά το ήμισυ: για τους κυρίους από 100 δρχ. σε 45 και για τις κυρίες από 50 σε 30 δρχ.17. Σύμφωνα με τον απολογισμό του απερχόμενου Δ.Σ., κατά τη Γ.Σ. της 26ης Οκτωβρίου 1903, στην ανόρθωση του Ομίλου συνέβαλε "ιδία δε η παρουσία και συνεχής φοίτησις εν τω ασκητηρίω των Μελών της Βασιλικής Ημών Οικογενείας ως και των ΑΑ.ΑΑ.ΥΤ. των Μεγάλων Δουκών της Ρωσσίας Γεωργίου, Κυρίλλου και Βόριδος". Το κύρος του σωματείου ενισχύθηκε επιπλέον όταν, την ίδια χρονιά, η πριγκήπισσα Σοφία ανέλαβε υπό την προστασία της το Lawn Tennis Club.

Όταν ξεπεραστεί η κρίση, επανέρχεται σταδιακά το αρχικό καθεστώς καταβολής των συνδρομών με παράλληλη αύξηση των σχετικών ποσών. Έτσι, ήδη το 1906 οι συνδρομές ορίζεται να καταβάλλονται εφάπαξ και όχι σε πέντε δόσεις, όπως συνέβαινε μέχρι τότε, ενώ το κόστος εγγραφής αυξάνεται στις 25 δρχ.18. Με τροποποιήσεις του καταστατικού εξάλλου, η εγγραφή θα διπλασιασθεί δύο φορές, το 1916 (50 δρχ.) και το 1920 (100 δρχ.)19. Το 1923 εξάλλου, με την σκλήρυνση της πολιτικής της διοίκησης, η ετήσια συνδρομή καθορίζεται στις 200 δρχ.

————————————

16. Δ.Σ. 1 Οκτωβρίου 1902.

17. Το κόστος εγγραφής εξάλλου που ήταν 50 δρχ. για τους κυρίους και 25 για τις κυρίες, γίνεται 10 δρχ. για άνδρες και γυναίκες. Η σχετική τροποποίηση του καταστατικού ψηφίστηκε στη Γ.Σ. της 27ης Οκτωβρίου 1902.

18. Γ.Σ. 11 Δεκεμβρίου 1906.

19. Γ.Σ. 8 Οκτωβρίου 1916 και 17 Ιανουαρίου 1920 αντίστοιχα.

Σελ. 332
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/49/gif/333.gif&w=600&h=91532. Κουλούρη, Αθλητισμός

ΕΣΩΤΕΡΙΚΕΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΙΧΑΣΜΟΣ

Εκτός από την κρίση των πρώτων ετών του 20ού αιώνα, το Lawn Tennis Club αριθμεί κατά κανόνα περί τα 100 μέλη. Αυτό μπορεί να θεωρηθεί και το μέγεθος του σωματείου, παρόλο που μετά το τέλος της πρώτης εικοσαετίας, το 1920, τα μέλη είναι ήδη 195. Η τελική ώθηση για την αύξηση των μελών δόθηκε αναμφίβολα από το νόμο περί σωματείων του 1914, όπως διαπιστώθηκε και σε άλλες περιπτώσεις. Από το 1916 και μετά, στις Γ.Σ. του Ομίλου τα νέα πρόσωπα είναι πολλά, έτσι που να ανιχνεύεται μια πραγματική τομή παρά τις συνέχειες που διαπιστώθηκαν στη διοίκηση. Άλλωστε και στη διοίκηση του Ομίλου παρατηρείται τα ίδια ακριβώς χρόνια μια σταδιακή αλλαγή με την αποχώρηση των προσώπων που σφράγισαν την πρώτη περίοδο: η διετία 1913-1915 είναι η τελευταία της παρουσίας του Μ. Νεγροπόντη στο Δ.Σ. ενώ και ο Ν. Πασπάτης αποχωρεί μετά το 1916. Τα νέα πρόσωπα που στελεχώνουν πλέον το Δ.Σ. φαίνεται να συσπειρώνονται γύρω από τον Ι. Κετσέα, ο οποίος καταλαμβάνει για πρώτη φορά σημαντικό αξίωμα στο Δ.Σ. το 1916 (γενικός γραμματέας) για να αναρριχηθεί στη θέση του προέδρου το 1923, όπου και θα παραμείνει ως το 1940.

Η "αλλαγή φρουράς" στο Δ.Σ. του Ομίλου Αντισφαιρίσεως θα μπορούσε να αντανακλά πρωτίστως μια αλλαγή γενιάς. Μετά την πάροδο της πρώτης εικοσαετίας, οι ιδρυτές είναι πλέον σαραντάρηδες και παραχωρούν τη θέση τους στους νεότερους, στους οποίους και αρμόζει η ενασχόληση με ένα αθλητικό σωματείο. Κατά δεύτερο λόγο όμως, η αλλαγή αυτή θα μπορούσε να ανταποκρίνεται σε πολιτικές διαφορές.

Το 1909 υπήρξε χρονιά κρίσης για το σύλλογο. Τα αίτια αποσιωπούνται ή κρύβονται έντεχνα πίσω από γενικόλογες εκφράσεις στα πρακτικά της έκτακτης Γ.Σ. που συνήλθε στις 11 Ιανουαρίου 1909 για να αντιμετωπίσει το πρόβλημα. 25 άτομα παρίστανται σ' αυτή τη συνέλευση, αριθμός διπλάσιος από τις αμέσως προηγούμενες, του 1907 και του 1908 (βλ. πίνακα 2). Για κάποια από τα μέλη που παρέστησαν άλλωστε, ήταν και η μοναδική ή μία από τις ελάχιστες παρουσίες τους σε Γ.Σ. Το γεγονός αυτό ενισχύει την υπόθεση ότι δεν επρόκειτο, όπως παρουσιάζεται στα πρακτικά, για τη διαφωνία τεσσάρων μελών του Δ.Σ. με την απόλυση του επιστάτη του Ομίλου από τον πρόεδρο Αλ. Μερκάτη. Ο ίδιος ο πρόεδρος άλλωστε "γνωρίζει τη Γενική συνελεύσει ότι πρώτην φοράν αφ' ότου υφίσταται το Lawn Tennis Club Αθηνών καλείται η Γενική Συνέλευσις όπως αποφανθή επί τοσούτον σοβαρού ζητήματος". Σύμφωνα με τα πρακτικά, οι Χρυσοβελώνης, Πασπάτης, Πετροκόκκινος και Νεγροπόντης, οι οποίοι κατείχαν αντίστοιχα τις θέσεις του αντιπροέδρου, γενικού γραμματέα, ταμία και συμβούλου, υπέβαλαν τις παραιτήσεις τους διαφωνώντας με την πλειοψηφία του Δ.Σ. που υποστήριξε τον πρόεδρο Αλ. Μερκάτη. Οι παραιτήσεις αυτές προκάλεσαν την

Σελ. 333
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/49/gif/334.gif&w=600&h=91532. Κουλούρη, Αθλητισμός

παραίτηση του συνόλου του Δ.Σ. με αποτέλεσμα να συγκληθεί νέα Γ.Σ. για να εκλέξει νέο Δ.Σ.

Ο έλεγχος των ονομάτων του Δ.Σ. των ετών 1907-190920 αποδεικνύει την ύπαρξη δύο διαφορετικών ομάδων που εκφράζουν η μεν μία περισσότερο συντηρητικές απόψεις και η άλλη εκσυγχρονιστικές τάσεις. Δεν είναι τυχαίο ότι η σύγκρουση εντοπίζεται στις αρχές του 1909, χρονιά που κυοφορούσε σημαντικές πολιτικές αλλαγές για το ελληνικό κράτος με το κίνημα στο Γουδί και την άφιξη του Βενιζέλου. Η νίκη των "εκσυγχρονιστών" στην ελληνική πολιτική σκηνή σήμαινε και νίκη τους στον Όμιλο Αντισφαίρισης. Από το 1909 ως το 1916, η διοίκηση του Ομίλου κυριαρχείται από τους βενιζελικούς. Ο Ι. Κετσέας, γνωστών βασιλικών φρονημάτων, διατέλεσε σύμβουλος μόλις για ένα χρόνο (το 1909) και επανήλθε στο Δ.Σ. το 1915, αμέσως μετά την αποχώρηση του βενιζελικού Νεγροπόντη.

Στην κρίσιμη συνεδρίαση της 11ης Ιανουαρίου 1909, οι δύο ομάδες φάνηκαν ισοδύναμες. Επανεξελέγη το ίδιο Δ.Σ. και οι τέσσερις που είχαν διαφωνήσει υπέβαλαν και πάλι την παραίτησή τους "καθόσον αποτέλεσμα της ψηφοφορίας υπήρξεν η εκ νέου εκλογή του ιδίου Διοικητικού Συμβουλίου μεθ' ου δεν δύνανται να συνεργασθώσι". Στην επόμενη έκτακτη Γ.Σ., που συγκαλείται μετά από μία εβδομάδα, παρίσταται μόνο η μία ομάδα από την οποία και εκλέγεται το νέο Δ.Σ. Είναι η πρώτη φορά, όπως αναφέρθηκε, που ο Ι. Κετσέας εκλέγεται σύμβουλος. Όταν όμως, στα τέλη του 1909, γίνουν οι αρχαιρεσίες για το νέο Δ.Σ., η ομάδα των τεσσάρων που είχε αποχωρήσει στην αρχή του χρόνου κερδίζει την πλειοψηφία και καταλαμβάνει και τα τέσσερα βασικά αξιώματα στο Δ.Σ.: Ο Πασπάτης πρόεδρος, ο Πετροκόκκινος, αντιπρόεδρος, ο Χρυσοβελώνης, γενικός γραμματέας, ο Νεγροπόντης, ταμίας. Ο "Στρατιωτικός Σύνδεσμος" είχε ήδη επιβάλει τις θέσεις του στη βασιλική και την πολιτική εξουσία με ευρεία λαϊκή συναίνεση. Το αίτημα της μεταρρύθμισης είχε κατακτήσει τις συνειδήσεις και η ελληνική κοινωνία βρισκόταν στο κατώφλι των αλλαγών. Ίσως το συναίσθημα αυτό να επέτρεπε και μια σχετική αλαζονεία στους νικητές. Ο Ν. Πασπάτης, νέος πρόεδρος του Lawn Tennis Club, αρνείται να εκφρασθούν οι ευχαριστίες της συνέλευσης προς το απερχόμενο Δ.Σ. παρά μόνο στον πρόεδρο του, Αλ. Μερκάτη21

Ως το 1915, χρόνια απόλυτης κυριαρχίας του Βενιζέλου, η ίδια ομάδα κατέχει

————————————

20. Τα υπόλοιπα μέλη του Δ.Σ. ήταν τα εξής: Λ. Μελάς (ειδ. γραμματέας), Β. Μελάς, Δ. Συριώτης, Γ. Σημηριώτης, Μ. Μεταξάς, Γ. Μαρίνος (σύμβουλοι).

21. Γ.Σ. 15 Νοεμβρίου 1909. Το 1912 εξάλλου, ο Όμιλος προχωρεί στη διοργάνωση πανελλήνιων αγώνων αντισφαίρισης χωρίς προηγούμενη έγκριση της Ε.Ο.Α. (εγγρ. 240/14 Μαΐου 1912 από Ε.Ο.Α. προς L.T.C.). Υποκρύπτεται σ' αυτή την ενέργεια, που προκάλεσε την αντίδραση του γ.γ. της Ε.Ο.Α. Σπ. Λάμπρου, μια αντίθεση με την Ε.Ο.Α. όπου κυριαρχούσε η φιλοβασιλική πλειοψηφία. Βλ. και εδώ, σ. 147.

Σελ. 334
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/49/gif/335.gif&w=600&h=91532. Κουλούρη, Αθλητισμός

την εξουσία στον Όμιλο. Ο Αλ. Μερκάτης αποχωρεί, εφόσον δεν εμφανίζεται πλέον σε καμία Γ.Σ. ενώ και ο Κετσέας θα επανεμφανιστεί σε Γ.Σ. μόλις τον Νοέμβριο 1914. Από το 1915, αρχίζει η αντίστροφη μέτρηση για τη φιλελεύθερη ομάδα. Ήδη στο Δ.Σ. που εκλέγεται την 1η Φεβρουαρίου 1915, παρόλο που τη θέση του προέδρου εξακολουθεί να κατέχει ο Ν. Πασπάτης, με αντιπρόεδρο τον Φ. Χρυσοβελώνη, η σύνθεση έχει αλλοιωθεί. Μέσα στο κλίμα του Διχασμού, η συνύπαρξη στο ίδιο Δ.Σ. προσώπων αντίθετων πολιτικών τοποθετήσεων ήταν πλέον αδύνατη. Αμέσως μετά τα Νοεμβριανά και το αντιβενιζελικό κύμα τρομοκρατίας, η Γ.Σ. της 10ης Δεκεμβρίου 1916 θα αναδείξει ένα φιλοβασιλικό Δ.Σ. Πρόεδρος, ο Π. Σταθάτος και γενικός γραμματέας, ο Ι. Κετσέας. Στη συνέλευση εκείνη, την ογκωδέστερη ως τότε (παρέστησαν 44 μέλη, οι περισσότεροι για πρώτη φορά), οι βενιζελικοί ήταν απόντες. Εφτά χρόνια αργότερα, ο Ι. Κετσέας, από τη θέση του προέδρου της Διοικητικής Επιτροπής, θα μνημονεύσει τον Ν. Πασπάτη μεταξύ των "κυριωτέρων παραγόντων της προόδου του Ομίλου" καταλήγοντας: "εσφαλμένη εκτίμησις παρελθόντων γεγονότων μας εστέρησε δυστυχώς της συνεργασίας του"22.

Τη στιγμή της κρίσης ωστόσο, η νηφαλιότητα απουσίαζε. Στα τέλη του 1916 και μέσα στην κορύφωση του Διχασμού, η αντεπίθεση της φιλοβασιλικής ομάδας ήταν μετωπική και σαρωτική. Στον ίδιο απολογισμό, ο Κετσέας διατυπώνει με σαφήνεια την αλλαγή: "Πράγματι από του 1916 η εφαρμογή του αποφασισθέντος προγράμματος το οποίον, παρά τας δυσκόλους περιστάσεις, αρκετά προσφάτους εις την μνήμην όλων μας, ώστε να υπάρχη ανάγκη να τας ανακαλέσω, όχι μόνον επραγματοποιήθη αλλά και επεξετάθη πολύ πέραν των αρχικώς προβλεφθέντων". Το 1923 είναι η χρονιά που ο Κετσέας θα επιβεβαιώσει, με τη συναίνεση της Γ.Σ., τον πρωταγωνιστικό του ρόλο μέσα στον Όμιλο. Πριν από τη Γ.Σ. της 18ης Μαρτίου 1923 υποβάλλει την παραίτησή του από τη θέση του γραμματέα "καθ' όσον εκ παρασκηνιακών συζητήσεων εσχημάτισε την γνώμην ότι η μακρά του παραμονή εις την θέσιν του γραμματέως δημιουργεί δυσαρέσκειας εις πολλά των μελών". Με την κίνηση αυτή ο Κετσέας κερδίζει τη στήριξη των μελών της Γ.Σ., που του ζητούν να αποσύρει την παραίτησή του, τονίζοντας "τας μεγίστας υπηρεσίας τας οποίας παρέσχεν εις τον Όμιλον εις πλείστας δυσχερεστάτας διά τον Όμιλον περιστάσεις καθ' ας ηπειλείτο η ύπαρξις αυτού". Καταπνίγονται μ' αυτόν τον τρόπο οι τυχόν αντιδράσεις και δυσαρέσκειες εναντίον του Κετσέα, ο οποίος σε λίγους μήνες θα καταλάβει τη θέση του προέδρου για πολλές δεκαετίες.

Ο Όμιλος Αντισφαιρίσεως αποδεικνύεται συνεπώς πολύ πιο ευαίσθητος δείκτης των πολιτικών μετασχηματισμών της καμπής του 19ου και των αρχών

————————————

22. "Απολογισμός Ομίλου Αντισφαιρίσεως Αθηνών (1922-1923)", Γ.Σ. 1 Δεκεμβρίου 1923.

Σελ. 335
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/49/gif/336.gif&w=600&h=91532. Κουλούρη, Αθλητισμός

του 20ού αιώνα απ' ό,τι τα υπόλοιπα σωματεία. Η χρονολογία της διαχείρισης της εξουσίας στο σωματείο παρακολουθεί την εξέλιξη του συσχετισμού των πολιτικών δυνάμεων έξω απ' αυτό. Στην ουσία πρόκειται για αλλαγές που συντελούνται στο εσωτερικό της αστικής τάξης. Μετά το 1909, σημειώνεται μια "αδυσώπητη ταξική πάλη δύο διαφορετικών αστικών μερίδων"23, αφενός της κρατικής αστικής τάξης και των γαιοκτημόνων, φορέων της παλαιοκομματικής παράδοσης, και αφετέρου της εμπορικής, εφοπλιστικής και βιομηχανικής τάξης (του ελληνικού κράτους και της Διασποράς) που εμφορείτο από το όραμα του αστικού εκσυγχρονισμού. Από την πρώτη δεκαετία του αιώνα λοιπόν, γίνεται σαφέστερη η διαφοροποίηση ανάμεσα σε μια συντηρητική και μια φιλελεύθερη τάση, οι οποίες αποκτούν και πιο συγκεκριμένη πολιτική και κομματική έκφραση, που οδηγεί εν τέλει στην οξεία ενδοαστική σύγκρουση του Διχασμού. Κυρίως όμως, ο πολιτικός ρόλος του βασιλιά και η συσπείρωση γύρω του των πιο συντηρητικών στοιχείων χάραξαν τη διαχωριστική γραμμή στους κόλπους της μέσης και ανώτερης αστικής τάξης. Στον Όμιλο Αντισφαίρισης, η αρμονική συνύπαρξη στο Δ.Σ., κατά την πρώτη δεκαετία, νεαρών μελών της αστικής τάξης εξελίχθηκε στη δεύτερη δεκαετία σε μετωπική σύγκρουση και εσωτερικό διχασμό. Η επικράτηση της συντηρητικής, φιλοβασιλικής ομάδας τη στιγμή της κρίσης επικαθόρισε τη φυσιογνωμία του Ομίλου, τουλάχιστον ως τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Η επικράτηση αυτή σήμαινε άλλωστε και θέσπιση πολύ αυστηρότερων κριτηρίων για την είσοδο νέων μελών στον Όμιλο.

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΥ

Σύμφωνα με το πρώτο καταστατικό, τα μέλη εκλέγονταν με μυστική ψηφοφορία από το διοικητικό συμβούλιο μετά από πρόταση δύο τουλάχιστον ιδρυτών ή μελών24. Η πρόταση έμενε αναρτημένη στο σύλλογο για τρεις μέρες πριν από την ψηφοφορία, η οποία διαρκούσε πέντε μέρες. Για να εκλεγεί κάποιος, έπρεπε να ψηφίσουν τουλάχιστον εννέα σύμβουλοι και, σε περίπτωση που δεν εμφανίζονταν στην ψηφοφορία, ο απαραίτητος αριθμός συμπληρωνόταν με κλήρωση από τα τακτικά μέλη. Μία μαύρη ψήφος εξουδετέρωνε τρεις λευκές. Για τις γυναίκες, ίσχυε το ίδιο καθεστώς εκλογής εκτός από τις συζύγους, μητέρες, ανύπαντρες αδελφές και θυγατέρες μελών, οι οποίες γίνονταν αυτοδικαίως μέλη του Ομίλου. Αλλά και η απλή είσοδος στο club απαγορευόταν για όσους δεν ήταν μέλη.

————————————

23. Γ. Θ. Μαυρογορδάτος, Μελέτες και κείμενα για την περίοδο 1909-1940, Αθήνα-Κομοτηνή 1982, σ. 59.

24. Το καταστατικό του 1901 όριζε επιπλέον ότι στην γραπτή αίτηση για την εκλογή νέου μέλους έπρεπε να αναφέρεται το επάγγελμα του προτεινομένου καθώς και τα ονόματα των μελών που τον πρότειναν.

Σελ. 336
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/49/gif/337.gif&w=600&h=91532. Κουλούρη, Αθλητισμός

Μοναδική εξαίρεση, οι δασκάλες που συνόδευαν δεσποινίδες στην άσκησή τους. Από το 1898 25, δίνεται η δυνατότητα σε μη μέλη να παρακολουθούν τους αγώνες και να παρίστανται στις γιορτές που οργανώνει ο σύλλογος, αλλά με αυστηρά κριτήρια επιλογής. Κάθε μέλος έχει το δικαίωμα να υποβάλει, ανωνύμως ή επωνύμως, στο Δ.Σ. κατάλογο των ατόμων που επιθυμεί να προσκληθούν. Ο κατάλογος αυτός εγκρίνεται ή απορρίπτεται με μυστική ψηφοφορία και στη συνέχεια διανέμονται προσωπικές προσκλήσεις για όσους έχουν περάσει επιτυχώς τη δοκιμασία. Την ίδια χρονιά εξετάζεται το ζήτημα της εκλογής ως μέλους αγγλίδας παιδαγωγού, "περί του εάν πρέπει αφ' ενός μεν να εκλέγωνται τοιαύτα μέλη, και εφ' ετέρου εάν τούτου δεκτού γενομένου αύται έχωσιν ίσα δικαιώματα προς τα λοιπά του Ομίλου μέλη"26. Τελικά αποφασίσθηκε η εκλογή παιδαγωγών ως μελών αλλά με τον όρο να μη μετέχουν στους αγώνες.

Στο επόμενο καταστατικό, του 1901, η είσοδος στο σωματείο όσων δεν είναι μέλη και η συμμετοχή τους στη σωματειακή ζωή υπακούουν σε περιορισμούς που περιγράφονται με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ακρίβεια: "Έκαστον τακτικόν μέλος δικαιούται να λαμβάνη κατ' έτος διά τα υπό του Ομίλου προσφερόμενα τέια είκοσι προσκλήσεις διά μη μέλη του Ομίλου επί πληρωμή δραχμής δι' εκάστην πρόσκλησιν. Αι προσκλήσεις αύται εκδίδονται παρά της Γραμματείας μέχρι της προτεραίας καθ' ην θα προσφέρηται το τέιον, είναι δε όλως προσωπικαί και δέον να φέρωσι την υπογραφήν του προσκαλούντος τακτικού μέλους ως και το όνομα του προσκεκλημένου, άλλως θεωρηθήσωνται άκυροι. Ουδείς δύναται να προσκαλέση πλέον ή δις κατ' έτος το αυτό πρόσωπο"27. Το 1911, εποχή όπου κυριαρχούν φιλελεύθερες αντιλήψεις, τροποποιείται το άρθρο αυτό ώστε να μην υπάρχει περιορισμός ούτε στον αριθμό των προσκλήσεων που δικαιούται κάθε μέλος ούτε στη συχνότητα με την οποία κάποιο μέλος επιθυμεί να προσκαλέσει το ίδιο πρόσωπο28.

Η επαναφορά αυστηρότερων ρυθμίσεων τόσο ως προς τους όρους αποδοχής νέων μελών όσο και ως προς το κόστος εγγραφής και συνδρομής γίνεται σταδιακά με συνεχείς τροποποιήσεις των σχετικών άρθρων. Το 1919, με πρόταση του Ι. Κετσέα, αποφασίζεται τα προτείνοντα μέλη να είναι υπεύθυνα για ένα χρόνο για το νέο μέλος που προτείνουν29. Το 1922, η διαδικασία εκλογής νέων μελών

————————————

25. Τροποποίηση του άρθρου 40 του καταστατικού στη Γ.Σ. της 2ας Φεβρουαρίου 1898. Στην ίδια Γ.Σ. ψηφίζεται και ο εσωτερικός κανονισμός του Ομίλου από 11 άρθρα, όπου το άρθρο 40 του καταστατικού αναγράφεται ως 1ο άρθρο.

26. Δ.Σ. 25 Νοεμβρίου 1898. Σύμφωνα με την τροποποίηση που ψηφίστηκε στη Γ.Σ. της 17ης Νοεμβρίου 1913, "διδασκάλισσαι συνοδεύουσαι άνηβα μέλη δύνανται να παίζουσι μετ' αυτών πληρώνουσαι την αυτήν ως εκείνα συνδρομήν".

27. Lawn Tennis Club. Καταστατικόν, [1901], άρθρο 4, σ. 5-6.

28. Τροποποιήσεις του καταστατικού που ψηφίστηκαν στη Γ.Σ. της 5ης Νοεμβρίου 1911.

29. Γ.Σ. 3 Φεβρουαρίου 1919.

Σελ. 337
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/49/gif/338.gif&w=600&h=91532. Κουλούρη, Αθλητισμός

γίνεται αυστηρότερη: "Η εκλογή τακτικών ή εκτάκτων μελών γίνεται διά μυστικής ψηφοφορίας υπό συμβουλίου αποτελουμένου εκ των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου και ισαρίθμων ενηλίκων τακτικών μελών επί τριετίαν διατελεσάντων ως τοιούτων κληρουμένων κατ' έτος κατά την Β' τακτικήν Συνέλευσιν. [...] Εκάστη μέλαινα ψήφος εξουδετεροί τέσσαρας λευκάς"30. Στην ίδια Γ.Σ. εξάλλου το δικαίωμα εγγραφής αυξάνεται σε 300 δρχ. και η ετήσια συνδρομή, για άνδρες και γυναίκες, σε 200 δρχ. Στο καταστατικό του 1923, επικυρώνονται αυτές οι τροποποιήσεις με μικρές αλλαγές: μία μαύρη ψήφος εξουδετερώνει τρεις λευκές ενώ τα μέλη που συμπληρώνουν το εκλεκτορικό σώμα εκλέγονται από τη Γ.Σ. και δεν κληρώνονται. Το Δ.Σ. μαζί με τους ιδρυτές και τα μέλη που έχουν εκλεγεί μ' αυτό τον τρόπο από τη Γ.Σ. απαρτίζουν το Ειδικό Εκλογικό Συμβούλιο, το όργανο που στο εξής καθορίζει, με εύνοιες και αποκλεισμούς, τη φυσιογνωμία του συλλόγου. Το τελευταίο αυτό καταστατικό ενισχύει επιπλέον το χαρακτήρα του Ομίλου ως κλειστής λέσχης με τον καθορισμό ανώτατου ορίου μελών31. Τα τακτικά μέλη, σύμφωνα με το καταστατικό του 1923, αποκτούν ονομαστικούς τίτλους αξίας 1.000 δρχ. Οι τίτλοι αυτοί είναι αριθμημένοι και 300 στον αριθμό, όσος και ο ανώτατος αριθμός των τακτικών μελών του Ομίλου (σύμφωνα με το άρθρο 4). Η σκλήρυνση της θέσης του Ομίλου και η περιχαράκωση του σωματειακού χώρου επιβεβαιώνονται από το σύνολο του νέου καταστατικού, το οποίο επιτρέπει στην ήδη υπάρχουσα κοινότητα ακόμη και να αυθαιρετήσει προκειμένου να διαφυλάξει τη φυσιογνωμία της. Χαρακτηριστικό είναι ότι στις ρυθμίσεις που αναφέρονται στη δυνατότητα και μη μελών να ασκούνται ως "παίκτες" στον Όμιλο, με πληρωμή εισιτηρίου, περιέχεται η εξής φράση: "Το Δ. Συμβούλιον δύναται να αρνηθή ανεξελέγκτως την ανανέωσιν εισιτηρίου τινός" .

ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΜΕΛΩΝ

Παρόλο που ο Όμιλος συγκροτούνταν κυρίως από τα τακτικά μέλη και τους ιδρυτές33, από το 1901 αναφέρονται και άλλες τρεις κατηγορίες μελών: τα μη

————————————

30. Γ.Σ. 30 Οκτωβρίου 1922.

31. Η δυνατότητα του Δ.Σ. να ορίσει με απόφασή του τον ανώτατο αριθμό των τακτικών ή εκτάκτων μελών καθώς και των ανήβων είχε προβλεφθεί ήδη από τις τροποποιήσεις του καταστατικού που ψηφίστηκαν στη Γ.Σ. της 17ης Νοεμβρίου 1913 (άρθρο 8). Εντούτοις, ο αριθμός αυτός δεν προσδιορίστηκε.

32. Άρθρο 12 του Καταστατικού του 1923 στα Πρακτικά της Γ.Σ. της 18ης Μαρτίου 1923. Η υπογράμμιση, δική μου.

33. Μόνο αυτές οι δύο κατηγορίες μελών αναφέρονται στο πρώτο καταστατικό, του 1895. Ειδικά άρθρο υπάρχει για τους ξένους που μένουν προσωρινά στην Αθήνα: μπορούν, με πρόταση δύο μελών ή ιδρυτών, να γίνουν δεκτοί στον Όμιλο πληρώνοντας μηνιαία συνδρομή 25 δρχ. ή και δωρεάν.

Σελ. 338
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/49/gif/339.gif&w=600&h=395 32. Κουλούρη, Αθλητισμός

ΕΙΚΟΝΑ

27. Κυρίες στο γήπεδο του Lawn Tennis Club (1898).

Σελ. 339
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/49/gif/340.gif&w=600&h=91532. Κουλούρη, Αθλητισμός

παίζοντα μέλη, οι άνηβοι και τα παρεπιδημούντα μέλη. Τα μη παίζοντα μέλη πληρώνουν τη μισή περίπου συνδρομή απ' ό,τι τα τακτικά μέλη και δεν έχουν το δικαίωμα να ασκούνται στις εγκαταστάσεις του Ομίλου ούτε να μετέχουν στη διοίκηση (να εκλέγουν και να εκλέγονται). Το 1902, στο πλαίσιο της μείωσης των συνδρομών με στόχο την ενίσχυση του συλλόγου, τα μη παίζοντα μέλη καταργήθηκαν34 αλλά επανήλθαν ένα χρόνο αργότερα, με τη διαπίστωση ότι είχε πετύχει η αλλαγή πολιτικής35. Επίσης, το 1911 καταργήθηκε η διάταξη που όριζε, από το 1901, ότι κάποιος που είχε εκλεγεί μια φορά τακτικό μέλος δεν μπορούσε να καταταχθεί στην κατηγορία των μη παιζόντων μελών36. Η κατηγορία αυτή καταργείται οριστικά το 1923.

Τα παρεπιδημούντα μέλη ήταν ξένοι που έμεναν προσωρινά στην Αθήνα και που, με πρόταση ενός μέλους, μπορούσαν να λάβουν προσωπικό εισιτήριο για οκτώ μέρες. Στη συνέχεια, το Δ.Σ. μπορούσε να αποφασίσει να τους παραχωρήσει το δικαίωμα να φοιτούν στον Όμιλο με καταβολή μηνιαίας συνδρομής ανώτερης από αυτήν των τακτικών μελών37. Στο καταστατικό του 1923, τα "παρεπίδημα" μέλη μπορούν να εκλέγουν τακτικά μετά την πάροδο μιας δοκιμαστικής τετράμηνης περιόδου, δεν έχουν όμως το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι. Οι ειδικές ρυθμίσεις για αλλοδαπούς που περιέχονται στα καταστατικά του Ομίλου Αντισφαιρίσεως, ενώ απουσιάζουν από εκείνα άλλων συλλόγων, φανερώνουν προφανώς το ενδιαφέρον για το συγκεκριμένο σπορ των ξένων που βρίσκονταν για υπηρεσιακούς λόγους στην Αθήνα.

Εκτός από τις παραπάνω κατηγορίες μελών, εμφανίζονται κατά περιστάσεις άλλες δύο: τα αντεπιστέλλοντα και τα έκτακτα. Η τροποποίηση του καταστατικού που γίνεται το 1915, ώστε να συμφωνεί με το νόμο 281 "περί σωματείων", προβλέπει και την κατηγορία των αντεπιστελλόντων μελών. Πρόκειται στην ουσία για τα τακτικά μέλη τα οποία απουσιάζουν από την Αθήνα. Ενόσω απουσιάζουν, καταβάλλουν μειωμένη συνδρομή και ονομάζονται αντεπιστέλλοντα. Όταν επιστρέψουν, επανεντάσσονται στην κατηγορία των τακτικών μελών38. Η κατηγορία των εκτάκτων μελών ήταν προσωρινή ρύθμιση που θεσπίσθηκε λόγω των ειδικών συνθηκών που προέκυψαν στη διάρκεια των Βαλκανικών πολέμων. Έκτακτα θεωρήθηκαν τα μέλη που γράφτηκαν στο σύλλογο τα χρόνια 1912-1913 χωρίς να ψηφιστούν σύμφωνα με το καταστατικό, επειδή το σύνολο

————————————

34. Γ.Σ. 27 Οκτωβρίου 1902.

35. Γ.Σ. 26 Οκτωβρίου 1903.

36. Γ.Σ. 5 Νοεμβρίου 1911.

37. Lawn Tennis..., ό.π., άρθρο 7. Η μηνιαία συνδρομή ήταν 25 δρχ. για τους άνδρες και 15 δρχ. για τις γυναίκες, τη στιγμή που για τα τακτικά μέλη τα αντίστοιχα ποσά ήταν 20 και 10 δρχ. Τα παρεπίδημα μέλη μετονομάζονται σε "παρεπιδημούντες" το 1921: Γ.Σ. 10 Ιανουαρίου 1921.

38. Γ.Σ. 1 Φεβρουαρίου 1915.

Σελ. 340
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/49/gif/341.gif&w=600&h=91532. Κουλούρη, Αθλητισμός

σχεδόν του Δ.Σ. απουσίαζε. Η κατηγορία αυτή καταργείται στην ουσία, μετά την παρέλευση της κρίσιμης περιόδου, και παραμένει μόνο για τους νεότερους των 18 ετών39.

Όσοι δεν είχαν συμπληρώσει το 18ο έτος της ηλικίας τους κατατάσσονταν στην κατηγορία των ανήβων μελών. Η κατηγορία αυτή διακρίνεται για πρώτη φορά στην τροποποίηση του καταστατικού που ψηφίστηκε στη Γ.Σ. της 15ης Μαρτίου 1899. Τα άνηβα μέλη πλήρωναν υψηλότερο δικαίωμα εγγραφής από τα τακτικά μέλη και η συνδρομή τους ήταν ίση με αυτή των κυριών. Όταν συμπλήρωναν το 18ο έτος γίνονταν τακτικά μέλη, χωρίς να χρειάζεται να πληρώσουν νέο δικαίωμα εγγραφής40. Από το 1903, το όριο ηλικίας των ανήβων μελών μειώνεται στα 16 χρόνια41. Η αλλαγή της πολιτικής του Ομίλου με στόχο την ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού του, που σημειώνεται εκείνα τα χρόνια, περιλάμβανε προφανώς και την κατηγορία των ανήβων. Εντούτοις, δε φαίνεται να υπήρξε μεγάλη ανταπόκριση από τα νεαρότερα άτομα, εφόσον το 1904 υπάρχουν μόλις 7 άνηβα μέλη42, ενώ το 1907 διαπιστώνεται "παντελής σχεδόν έλλειψις ανήβων μελών"43. Τα άνηβα μέλη είχαν δικαίωμα να ασκούνται στα γήπεδα του Ομίλου αρχικά μόνο κατά τις πρωινές ώρες ώστε να μην εμποδίζεται η άσκηση των ενηλίκων μελών που προφανώς προτιμούσαν τις απογευματινές ώρες. Για να ενισχυθεί πάντως η παρουσία των ανήβων στον Όμιλο, το Δ.Σ. αποφάσισε να τους παραχωρηθεί το δικαίωμα της άσκησης και κατά τις απογευματινές ώρες και τα Σαββατοκύριακα "εφ' όσον τούτο δεν προσκρούει προς την τακτικήν εκγύμνασιν των τακτικών μελών"44. Η παρουσία των ανήβων ενισχύεται σημαντικά μετά το 1910, όταν εκπροσωπούν πλέον το 17% του συνόλου των μελών του Ομίλου (τακτικών, παρεπιδημούντων, μη παιζόντων).

Το 1915 η Γ.Σ., συμμορφούμενη προς το νόμο 281, ψήφισε ως κατώτατο όριο ηλικίας για να γίνει κάποιος τακτικό μέλος τα 18 χρόνια45. Στα άνηβα μέλη κατατάσσονταν όσοι ήταν από 16 ως 18 ετών. Νέο όριο ηλικίας θα προσδιοριστεί

————————————

39. Γ.Σ. 17 Νοεμβρίου 1913. Τα έκτακτα μέλη δεν είχαν δικαίωμα συμμετοχής στις Γ.Σ. και δεν μπορούσαν να παραμείνουν σ' αυτή τη θέση περισσότερο από 18 μήνες. Μετά την πάροδο 6 μηνών, τα έκτακτα μέλη είχαν το δικαίωμα να υποβάλουν αίτηση για να γίνουν τακτικά.

40. Το ίδιο ακριβώς άρθρο επαναλαμβάνεται και στο Καταστατικό του 1901.

41. Γ.Σ. 26 Οκτωβρίου 1903. Ήδη από την προηγούμενη χρονιά είχε ψηφιστεί τροποποίηση του καταστατικού ώστε παιδιά κάτω των 14 ετών να μπορούν να ασκούνται στον Όμιλο αντί ετήσιας συνδρομής 10 δρχ. Δ.Σ. 29 Δεκεμβρίου 1902.

42. Γ.Σ. 4 Νοεμβρίου 1904.

43. Γ.Σ. 27 Οκτωβρίου 1907. Το 1910, τα άνηβα μέλη (κάτω των 16 ετών) ανέρχονται σε 30. Σ.Ε.Α.Γ.Σ., Ημερολόγιον 1910..., Αθήνα 1910, σ. 71.

44. Δ.Σ. 19 Οκτωβρίου 1903, Δ.Σ. 30 Οκτωβρίου 1908.

45. Γ.Σ. 1 Φεβρουαρίου 1915.

Σελ. 341
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/49/gif/342.gif&w=600&h=91532. Κουλούρη, Αθλητισμός

την επόμενη χρονιά, όταν το κατώτατο όριο ηλικίας για να γίνει κάποιος αποδεκτός ως άνηβο μέλος μετατοπίζεται στα 15 χρόνια46. Το καταστατικό του 1923 ωστόσο δεν αναφέρει καθόλου την κατηγορία των ανήβων μελών, πράγμα που σημαίνει προφανώς ότι καταργείται. Νέα κατηγορία μελών που εμφανίζεται για πρώτη φορά το 1923, "προς τον σκοπόν της ευρυτέρας διαδόσεως της σωματικής αγωγής", είναι οι παίκτες. Οι παίκτες δεν έχουν κανένα από τα δικαιώματα των τακτικών μελών παρά μόνο αυτό της συμμετοχής σε αγώνες που προκηρύσσει ο Σ.Ε.Α.Γ.Σ. Πληρώνουν ένα "ετήσιο δικαίωμα φοιτήσεως", με το οποίο τους επιτρέπεται η είσοδος σε γήπεδα αποκλειστικά γι' αυτούς. Μ' αυτό τον τρόπο, ο χώρος του σωματείου διαχωρίζεται εσωτερικά σε εκείνον που προορίζεται για την ψυχαγωγία των μελών και σε εκείνον που περιορίζεται στην καθεαυτό άσκηση στο τέννις με στόχο τη διάκριση στους αγώνες. Οι δύο ομάδες δεν έχουν επαφή μεταξύ τους, δεν συγχρωτίζονται. Η δημιουργία της ξεχωριστής κατηγορίας των παικτών εξυπηρετούσε προφανώς την ανάγκη του Ομίλου για αγωνιστικές διακρίσεις, οι οποίες συνέβαλαν πλέον στην ενίσχυση του γοήτρου του.

ΑΓΩΝΕΣ

Οι αγώνες τέννις αποτελούσαν επί δύο σχεδόν δεκαετίες εσωτερική υπόθεση του Lawn Tennis Club Αθηνών. Υπήρχε ένα είδος μονοπωλίου του σπορ αυτού, εφόσον ως το 1905 τουλάχιστον δεν υπάρχει άλλο σωματείο αντισφαίρισης στην περιοχή Αθήνας και Πειραιά, ούτε άλλωστε στις επαρχίες47: Υπήρχαν βεβαίως

————————————

46. Γ.Σ. 8 Οκτωβρίου 1916.

47. Ο Όμιλος Αντισφαιριστών Κηφισσίας έχει ιδρυθεί τουλάχιστον το 1905 εφόσον τη χρονιά εκείνη το εντοπίζω για πρώτη φορά: ΦΕΚ Α΄ 192,30 Σεπτ. 1905 και Π.Γ.Σ., "Έκθεσις Δ.Σ. 1905-1906". Ο Όμιλος Αντισφαιρίσεως Πειραιώς ιδρύθηκε το 1909 και από το 1911 μεταφέρθηκε σε νέες εγκαταστάσεις στην Καστέλλα, σε γήπεδο που του παραχώρησε ο Σπυρ. Α. Κουμουνδούρος. Σ.Ε.Α.Γ.Σ., Ημερολόγιον 1911, Αθήνα 1911, σ. 53. Το 1912 επισημαίνεται επίσης η ύπαρξη του Συλλόγου Αντισφαιρίσεως Κερκύρας, χωρίς όμως να γνωρίζουμε το ακριβές έτος ίδρυσής του. Υπουργείον των Εκκλησιαστικών και της Δημοσίας Εκπαιδεύσεως, Τεύχος Α'. Γυμναστική, Αθήνα 1912, σ. 144. Ως ξεχωριστό σωματείο καταγράφεται εξάλλου το 1912 το Τμήμα Αντισφαιρίσεως του Αθηναϊκού Ποδοσφαιρικού Συλλόγου Ν. Φαλήρου: στο ίδιο. Το Tennis Club της Πάτρας, που ιδρύθηκε το 1908, δεν είναι ελληνικό σωματείο αλλά προήλθε από την πρωτοβουλία των ξένων προξένων της πόλης. Έτσι, παρόλο που καλλιεργούσε το συγκεκριμένο σπορ, ελάχιστη σχέση είχε με την τοπική κοινωνία. Βλ. Ν. Ε. Πολίτης, Ο πατραϊκός αθλητισμός Β'..., ό.π., σ. 132-4. Ωστόσο, εκτός από τα σωματεία υπήρχαν και άλλοι χώροι για να παίξει κάποιος τέννις: στο Ζάππειο με ενοίκιο για όποιον ήθελε, στο γυμναστήριο του Πανελληνίου και σ' ένα ιδιωτικό γήπεδο στη λεωφόρο Κηφισίας ( Αθήνα, 1896). Ιδιωτικοί χώροι υπήρχαν επίσης, την ίδια εποχή, στην Κηφισιά, στην Πάτρα, στο Αίγιο και στα Επτάνησα. Βλ. Χρ. Θεμ. Δαραλέξης, " Αγώνες Λων-τέννις", στο Η Ελλάς κατά τους Ολυμπιακούς..., ό.π., σ. 127.

Σελ. 342
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/49/gif/343.gif&w=600&h=91532. Κουλούρη, Αθλητισμός

τμήματα τέννις σε κάποιους γυμναστικούς συλλόγους αλλά χωρίς αυτοτελή ανάπτυξη48. Μετά από τους πρώτους αγώνες που έγιναν το 1896 μεταξύ Ελλήνων και Άγγλων και όπου το L.T.C. "αντεπροσωπεύθη τιμητικώτατα", κάθε χρόνο γινόταν το εσωτερικό πρωτάθλημα του Ομίλου με αγώνες κυρίων, κυριών και μεικτούς49. Στους νικητές απονέμονταν αργυρά μετάλλια ή διπλώματα. Το εισιτήριο το 1898 κόστιζε 2 δρχ. εφόσον αγοραζόταν πριν από τους αγώνες, και 5 δρχ. κατά τις μέρες των αγώνων50. Την ίδια εποχή, ο αριθμός των θεατών, με ονομαστικές προσκλήσεις, ανερχόταν στους 400 περίπου51. Κατά παράβαση του καταστατικού, το 1897 επιτράπηκε στους γονείς να φέρουν στους αγώνες και τα παιδιά τους. Το οικογενειακό κλίμα που επικρατούσε στον Όμιλο επέτρεπε αυτή τη μικρή παρέκκλιση, η οποία άλλωστε νομιμοποιήθηκε στην επόμενη Γ.Σ., με τροποποίηση του καταστατικού52. Οι αγώνες ήταν μια επιπλέον ευκαιρία για ευχάριστη συναναστροφή μεταξύ εκείνων που αγωνίζονταν, των υπολοίπων μελών του L.T.C. και του ευρύτερου κοινωνικού κύκλου γύρω από τον Όμιλο. Στις αρχές του 20ού αιώνα, μετά τους αγώνες προσφερόταν τσάι53, προσδίδοντας έτσι στους αγώνες το χαρακτήρα κοινωνικής μάλλον εκδήλωσης παρά αθλητικής δραστηριότητας.

Στον καθαρά αγωνιστικό τομέα εντούτοις και έξω από τα όρια του συλλόγου, το Lawn Tennis Club Αθηνών κατείχε την πρώτη θέση. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Σ.Ε.Α.Γ.Σ. του αναθέτει τη διοργάνωση των πρώτων πανελλήνιων αγώνων αντισφαιρίσεως το 1904 και το 1905 54. Το Δ.Σ. του Ομίλου εξάλλου εξετάζει

————————————

48. Το 1895 εμφανίστηκε το τέννις στην Πάτρα. Ο Ποδηλατικός Σύλλογος Πατρών δημιούργησε τότε γήπεδο τέννις "προς ψυχαγωγίαν και άσκησιν" των μελών του. Βλ. Ν. Ε. Πολίτης, Ο πατραϊκός αθλητισμός. Α'. Η πρώτη δεκαετία: 1891-1900, Πάτρα 1994, σ. 114.

49. Ιδιαίτερη κατηγορία αποτελούσαν οι αγώνες handicap, δηλαδή αγώνες "κατά δυνάμεις" όπου ο αποδεδειγμένα ισχυρότερος παραχωρούσε ένα προβάδισμα στον αδύνατο ώστε να θεωρηθεί ισοδύναμος. Ο θεσμός αυτός εφαρμόστηκε κατεξοχήν στο τέννις και οι περισσότεροι αγώνες της περιόδου που εξετάζουμε ήταν αγώνες handicap. Βλ. Ελ. Σκιαδάς, ό.π., σ. 76, και εδώ, σ. 136-7.

50. Δ.Σ. 24 Μαρτίου 1898 και 25 Νοεμβρίου 1898.

51. Δ.Σ. 7 Μαρτίου 1898. Ο κατάλογος των "δυναμένων να προσκληθώσιν" περιλάμβανε 398 άτομα. Το εισιτήριο για τους αγώνες της 22ας Μαρτίου κόστιζε 1 δρχ.

52. Γ.Σ. 15 Δεκεμβρίου 1897.

53. Βλ. Ελ. Σκιαδάς, ό.π., σ. 120,125. Η καθιερωμένη στις εκδηλώσεις άλλων συλλόγων μουσική μπάντα αναφέρεται μία φορά σε αγώνες του L.T.C., το 1898: η Μουσική Εταιρεία ανέλαβε να παίζει μουσική κατά την τελευταία ημέρα των αγώνων του Απριλίου 1898 αντί 120 δρχ. Δ.Σ. 24 Μαρτίου 1898.

54. Το 1904 δεν έγιναν οι πανελλήνιοι αγώνες τέννις επειδή "την τελευταίαν στιγμήν ένεκα όλως απροόπτων κωλυμάτων απεσύρθησαν των αγώνων οι αθληταί της Γυμναστικής Εταιρείας Πατρών". Γ.Σ. 4 Νοεμβρίου 1904. Για τους πανελλήνιους αγώνες τέννις ως το 1923, βλ. Ελ. Σκιαδάς, ό.π., σ. 115-123 και εδώ, πίν. 1, σ. 133-140.

Σελ. 343
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/49/gif/344.gif&w=600&h=91532. Κουλούρη, Αθλητισμός

τότε το ενδεχόμενο της θεσμοθέτησης μόνιμων πανελλήνιων αγώνων τέννις ώστε να γίνει η Αθήνα "κέντρον αμίλλης μεταξύ των διαφόρων παικτών της τε Ελευθέρας και Δούλης Ελλάδος"55. Το 1906, στη Μεσολυμπιάδα, το τέννις θα χαρίσει στην Ελλάδα τρία μετάλλια: ο Γ. Σημηριώτης, η Εσμέ Σημηριώτου, η Ευφροσύνη Ν. Πασπάτη και η Σοφία Μαρίνου, όλοι μέλη του L.T.C., ήταν μεταξύ των ολυμπιονικών.

ΣΩΜΑΤΕΙΑΚΗ ΕΣΩΣΤΡΕΦΕΙΑ

Όπως φαίνεται από τους αγώνες τέννις, τόσο τους εσωτερικούς του Ομίλου όσο και τους πανελλήνιους, διοίκηση και παίκτες δεν αποτελούσαν, όπως σε άλλα σωματεία, δύο ξεχωριστές ομάδες. Τα ονόματα που εμφανίζονται ως μέλη του Δ.Σ. συναντώνται επίσης ως νικητές -ή έστω ως μετέχοντες- των αγώνων. Η διαφορά αυτή είναι ενδεικτική και των υπολοίπων διαφορών ανάμεσα στο L.T.C. Αθηνών και τα άλλα αθηναϊκά αθλητικά σωματεία, και μπορεί να ερμηνευτεί βάσει αυτών. Το L.T.C. είναι σωματείο ψυχαγωγικό, όπου η συμμετοχή στοχεύει στην προσωπική αναψυχή και διασκέδαση μέσω του σπορ. Σπάνιες, επομένως, είναι οι περιπτώσεις εκείνων που είναι μέλη του Ομίλου χωρίς να παίζουν τέννις. Η κατηγορία των μη παιζόντων μελών ήταν πάντα η αριθμητικά ασθενέστερη και εκπροσωπούσε λιγότερο από 10% του συνολικού αριθμού των μελών56. Το τέννις δεν απαιτεί εξάλλου τη σωματική διάπλαση, την ηλικία και την επίδοση κάποιου που επιθυμεί να διακριθεί στον κλασικό αθλητισμό. Γι' αυτό το λόγο, δεν υπάρχει απόκλιση ηλικιών μεταξύ διοικούντων και αθλουμένων. Το ματς αποτελεί επιπλέον αναπόσπαστο κομμάτι της κοινωνικής συναναστροφής που αναπτύσσεται στο εσωτερικό του Ομίλου. Οι μεικτοί ιδιαίτερα αγώνες και η ισόρροπη συνύπαρξη ανδρών και γυναικών τόσο στα γήπεδα όσο και στις κερκίδες διέκριναν το L.T.C. από τους υπόλοιπους αθλητικούς συλλόγους, όπου αναπτυσσόταν σχεδόν αποκλειστικά η ανδρική κοινωνικότητα.

Η κοινωνικότητα βεβαίως που αναπτύσσεται στον Όμιλο Αντισφαιρίσεως είναι εξαιρετικά και αποκλειστικά εσωστρεφής. Στις εγκαταστάσεις του συναντώνται τα μέλη για να παίξουν, να συζητήσουν, να πιουν τον καφέ ή το τσάι τους.

————————————

55. Γ.Σ. 4 Νοεμβρίου 1904.

56. Τα μη παίζοντα μέλη αντιπροσώπευαν το 7,6% του συνόλου (τακτικά, άνηβα, παρεπιδημούντα μέλη) το 1903, το 6,5% το 1905, το 1,6% το 1906. Εντυπωσιακή αλλαγή παρατηρείται το 1919, όταν ο αριθμός των μη παιζόντων μελών αντιστοιχεί στο 22,8% του συνόλου. Οι λόγοι της εντυπωσιακής αυτής αλλαγής θα πρέπει να αναζητηθούν ενδεχομένως στη νέα πολιτική του συλλόγου μετά το 1916 και τη σημαντική αύξηση εξίσου όλων των κατηγοριών των μελών, θα μπορούσαμε επίσης να υποθέσουμε ότι επρόκειτο για την ανάγκη στήριξης της πολιτικής στροφής του Ομίλου από ένα σύνολο μελών που δεν ασχολούνταν αναγκαστικά με το τέννις αλλά ενδιαφέρονταν να ελέγξουν το σύλλογο.

Σελ. 344
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/49/gif/345.gif&w=600&h=393 32. Κουλούρη, Αθλητισμός

ΕΙΚΟΝΑ

28. Τα ασκητήρια του L.T.C. δίπλα στους στύλους του Ολυμπίου Διός (1898).

Σελ. 345
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/49/gif/346.gif&w=600&h=91532. Κουλούρη, Αθλητισμός

Από τον Δεκέμβριο του 1899, εφαρμόζεται ο θεσμός του τεΐου του Σαββάτου, αποκλειστικά για τα μέλη57. Πολλά μέλη φαίνεται πως έρχονταν στο σύλλογο με τα ποδήλατά τους, αφού στον εσωτερικό κανονισμό περιέχεται άρθρο που απαγορεύει "το ποδηλατείν εντός του ασκητηρίου"58. Απαγορεύεται επίσης στους συνοδούς των μελών να ασκούνται στα γήπεδα του Ομίλου.

Ο αποκλεισμός των παρείσακτων επιτυγχάνεται, όπως ήδη φάνηκε, με πολλούς τρόπους. Δεν πρόκειται όμως μόνο για τον αποκλεισμό ανεπιθύμητων μελών. Πρόκειται επίσης για την προφύλαξη του σωματειακού χώρου από τα αδιάκριτα βλέμματα. Τρία περιστατικά μάς διαφωτίζουν. Το 1895, όταν συλλέγονται χρήματα μεταξύ των ιδρυτών για να κατασκευαστούν οι πρώτες εγκαταστάσεις, ο Μ. Νεγροπόντης θέτει ως όρο για να προσφέρει δάνειο "εάν οι παίζοντες δεν θα είνε ορατοί εκ των έξω ευρισκομένων"59. Όταν μάλιστα διαπιστώνει ότι οι παίκτες φαίνονται "πανταχόθεν" αποσύρει την υπόσχεσή του για δάνειο60. Το 1898 το διπλανό οικόπεδο νοικιάστηκε σε καφενείο. Αμέσως το Δ.Σ. αποφάσισε να υψωθεί ο τοίχος που χώριζε τα δύο οικόπεδα έτσι ώστε όσοι κάθονταν στο καφενείο να μη μπορούν να βλέπουν στο εσωτερικό του Ομίλου. Κατά τους αγώνες του Απριλίου 1898 μάλιστα, το καφενείο παρέμεινε κλειστό αφού ο Όμιλος του κατέβαλε 20δραχμη αποζημίωση61. Το 1903, τέλος, η Γ.Σ. αποφασίζει να νοικιάσει ο σύλλογος το διπλανό οικόπεδο "δια να αποφύγη την περίπτωσιν καθ' ην άλλος τις δυσάρεστος πάροικος ήθελεν εγκατασταθή πλησίον του ασκητηρίου"62.

Τα μέλη που μετέχουν στις Γ.Σ. καθώς και τα μέλη του Δ.Σ. συναντώνται μεταξύ τους για την άσκηση της διοίκησης του Ομίλου σε τακτά χρονικά διαστήματα (βλ. πίνακες 3 και 4) αν και όχι ιδιαίτερα συχνά. Οι συνεδριάσεις της Γ.Σ. ακολουθούσαν την κανονικότητα του κυριακάτικου πρωινού, όπως και σε άλλους συλλόγους. Κάποιες φορές, η Γ.Σ. συνήλθε και απόγευμα Σαββάτου όπως και απόγευμα Κυριακής. Δεδομένης όμως της μικρής συμμετοχής κατά τα πρώτα χρόνια, υπήρξε μάλλον μεγαλύτερη ευελιξία στον ορισμό της ημέρας και της ώρας. Η Γ.Σ. γινόταν κατά κανόνα στις εγκαταστάσεις του Ομίλου. Αντίθετα, το Δ.Σ. συνεδριάζει σε κάποιο από τα σπίτια των μελών του, στην Αθηναϊκή Λέσχη, στον Ποδηλατικό Σύλλογο και κάποτε και στις εγκαταστάσεις του σωματείου. Ισχύει και στην περίπτωση του L.T.C. αυτό που παρατηρήθηκε και σε άλλα σωματεία ως προς τον τόπο συνεδριάσεων του Δ.Σ.: τα μέλη του προτιμούν

————————————

57. Γ.Σ. 18 Δεκεμβρίου 1899.

58. Lawn Tennis..., ό.π., άρθρο 36, παρ. Δ'. Απαγορεύεται επίσης στα μέλη να παίρνουν τους σκύλους τους μαζί τους στις αίθουσες του περιπτέρου.

59. Δ.Σ. 28 Νοεμβρίου 1895.

60. Δ.Σ. 22 Δεκεμβρίου 1895.

61. Ελ. Σκιαδάς, ό.π., σ. 72.

62. Γ.Σ. 26 Οκτωβρίου 1903.

Σελ. 346
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/49/gif/347.gif&w=600&h=91532. Κουλούρη, Αθλητισμός

να συναντηθούν σε χώρους έξω από το σύλλογο και η συνάντηση παίρνει περισσότερο το χαρακτήρα φιλικής συναναστροφής. Πολλά από τα μέλη του Δ.Σ. ήταν και μέλη της Αθηναϊκής Λέσχης, στης οποίας το εντευκτήριο συναντώνταν τακτικά. Σε κάποιες απ' αυτές τις συνηθισμένες συναντήσεις μπορούσαν να συνεδριάσουν και ως Δ.Σ. του Lawn Tennis Club. Όταν οι συνεδριάσεις γίνονται σε σπίτια έχουν το χαρακτήρα απογευματινής επίσκεψης, πριν από το δείπνο. Γι' αυτό το λόγο οι συνεδριάσεις του Δ.Σ. γίνονται συνήθως απογευματινές ώρες, 6-7 μ.μ. η, κάποτε, και μεσημεριανές, 2-3 μ.μ. Κατά κανόνα διαρκούν μία έως μιάμιση ώρα.

Διαγραφές, ποινές και απορρίψεις δε συναντώνται συχνά στα πρακτικά του Ομίλου. Οι αποκλεισμοί λειτουργούν προληπτικά και ελάχιστες είναι οι φορές που κάποιος που είναι ήδη μέλος δεν θα σεβασθεί το αυστηρό πλαίσιο λειτουργίας του σωματείου ώστε να προκαλέσει την τιμωρία ή τη διαγραφή του. Στο αρχικό στάδιο, που είναι η ψήφιση των νέων μελών, δεν γνωρίζουμε, λόγω ελλιπών στοιχείων, αν υπήρξαν απορρίψεις κάποιων αιτήσεων μετά το 1908. Ως εκείνη τη χρονιά πάντως, αναφέρονται δύο μόνο σχετικές περιπτώσεις: αυτή του Γ. Μελά το 1896 (ο οποίος είχε διαγραφεί το 1895 λόγω της άρνησής του να πληρώσει το δικαίωμα εγγραφής)63 και του Γ. Σακελλαρίδη το 1905 64. Η διαγραφή προβλεπόταν πράγματι για την περίπτωση που κάποιος καθυστερούσε να πληρώσει τη συνδρομή του, όπως συνέβαινε και με τα υπόλοιπα σωματεία. Γενικά, υπάρχουν πολλοί κοινοί τόποι ως προς το πειθαρχικό πλαίσιο που επιβάλλεται στο εσωτερικό των σωματείων. Στην περίπτωση του L.T.C. Αθηνών, όταν κάποιος καθυστερούσε ένα μήνα την πληρωμή της συνδρομής του ειδοποιούνταν με συστημένη επιστολή από τον ταμία και είχε δεκαπενθήμερη προθεσμία για να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του. Αν παρερχόταν αυτός ο χρόνος και ο οφειλέτης δεν ανταποκρινόταν, το Δ.Σ. προχωρούσε στη διαγραφή του65.

Διαγραφή ή άλλες ελαφρύτερες ποινές επιβάλλονταν εξάλλου για "ανοίκειο συμπεριφορά" ή άλλες παραβάσεις άρθρων του Καταστατικού ή του Εσωτερικού Κανονισμού. Οι ποινές αυτές ήταν πρόστιμα -κυρίως για φθορά της περιουσίας του Ομίλου- η "επιτίμησις". Η "επιτίμησις" ήταν είτε προσωπική, οπότε κοινοποιούνταν με έγγραφο του Δ.Σ. σε όποιον είχε παρεκτραπεί, είτε δημόσια. Στη δεύτερη περίπτωση, το επιτιμητικό έγγραφο έμενε επί τρεις μέρες αναρτημένο σε εμφανή θέση στο χώρο του ασκητηρίου66. Στο αισθητά 

————————————

63. Η διαγραφή από το Δ.Σ. της 1ης Νοεμβρίου 1895 και η απόρριψη της υποψηφιότητας από το Δ.Σ. της 24ης Ιανουαρίου 1896.

64. Δ.Σ. 12 Νοεμβρίου 1905.

65. Βλ. άρθρο 32 του καταστατικού του 1895 και άρθρο 28 του καταστατικού του 1901.

66. Άρθρο 33 του καταστατικού του 1901. Προσωπική επιτίμηση καταγράφεται μία μόνο φορά στα πρακτικά του Δ.Σ.: στάλθηκε στον Ι. Αλ. Μαύρο "δια την εξ υπαιτιότητός του απώλειαν σφαιρών". Δ.Σ. 27 Οκτωβρίου 1905.

Σελ. 347
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/49/gif/348.gif&w=600&h=91532. Κουλούρη, Αθλητισμός

αυστηρότερο καταστατικό του 1923, δημοσιοποίηση ονομάτων επιτρέπεται και στην περίπτωση "δυστροπούντων περί την πληρωμήν της συνδρομής μελών"67. Η διαδικασία της διαγραφής ήταν πολυπλοκότερη, γινόταν με μυστική ψηφοφορία και με συμμετοχή εκτός από τα μέλη του Δ.Σ. και 6 τακτικών μελών που κληρώνονταν από το σύνολο των μελών του Ομίλου. Στην περίπτωση του L.T.C. παρατηρείται συνεπώς μεγαλύτερη συμμετοχή της ευρύτερης κοινότητας του σωματείου σε σοβαρές αποφάσεις απ' ό,τι στα γυμναστικά για παράδειγμα σωματεία, όπου το Δ.Σ. συγκεντρώνει την ισχύ στα χέρια του. Η διαφορά αυτή οφείλεται αφενός στο αγγλικό πρότυπο οργάνωσης και αφετέρου στο αίσθημα της ισότητας μεταξύ των μελών που υπάρχει στο L.T.C. Στον Όμιλο Αντισφαιρίσεως η επιλογή είναι αυστηρότερη κατά την είσοδο στο σωματείο ενώ η συμμετοχή στη διοίκηση είναι στη συνέχεια σχετικά ανοιχτή. Αντίθετα, στα δύο γυμναστικά σωματεία που εξετάσαμε είναι ευκολότερη η εγγραφή κάποιου ως μέλους όχι όμως και η συμμετοχή του στη διοίκηση.

Όλη η οργάνωση του Ομίλου παραπέμπει στην κλειστή λέσχη κατά το αγγλικό πρότυπο, γεγονός που ήταν απολύτως αντιληπτά από τους συγχρόνους. "Αγγλικώτατον εις τον οργανισμόν του, αγγλικώτατον εις την λειτουργίαν του, υπήρξεν αγγλικώτατον και εις την διοίκησίν του", γράφει ο Π. Σαββίδης το 1906 68. Η διάκριση των μελών της λέσχης βασιζόταν στην ίδια την ενασχόληση με το τέννις, την οποία συμβόλιζε η ρακέτα. Δεν είναι τυχαίο ότι το έμβλημα του συλλόγου ως το 1921 ήταν δύο διασταυρούμενες ρακέτες με τρεις μπάλες69. Εκτός από τη ρακέτα, η ενδυμασία αποτελεί ένα επιπλέον διακριτικό γνώρισμα για τα μέλη. Στο Δ.Σ. της 10ης Μαρτίου 1899 "απεφασίσθη λευκός ιματισμός μετά λαιμοδέτου, ζώνης και πηλικίου εκ των του Ομίλου εκλεχθησομένων χρωμάτων". Αρχικά, ως χρώματα του συλλόγου επιλέχθηκαν το λευκό και το πράσινο70, αντικαταστάθηκαν όμως στη συνέχεια από το βαθύ και ανοικτό γαλάζιο71. Η εξωτερική εμφάνιση, απεικόνιση του κοινωνικού status, αξιολογείται από τα μέλη του Ομίλου αρκετά ώστε να προβλεφθούν γι' αυτήν ειδικές ρυθμίσεις. Για το κουστούμι του τέννις άλλωστε, κυρίως κατά την επόμενη περίοδο, δημιουργείται ιδιαίτερη μόδα. Όπως σημειώνει ο Daniel Roche, "οι κόσμοι της αριστοκρατίας και των αστικών κέντρων της νεότερης εποχής, χωρίς να εγκαταλείψουν τελείως την προσκόλλησή τους στα διακριτικά σημεία και τα εξωτερικά χαρακτηριστικά των έντονα ιεραρχημένων κοινωνιών, παρασύρονται στον άνεμο των

————————————

67. Άρθρο 30 του καταστατικού του 1923.

68. Π. Σ. Σαββίδης (επιμ.), Λεύκωμα των ... Ολυμπιακών Αγώνων 1906, ό.π., σ. 149.

69. Το 1921 ως έμβλημα του Ομίλου καθιερώθηκε "το σύμπλεγμα των τριών αρχικών γραμμάτων του Ομίλου (Ο.Α.Α.), των δύο Α τοποθετημένων εντός του Ο". Γ.Σ. 10 Ιανουαρίου 1921. Το έμβλημα αυτό ισχύει ως σήμερα.

70. Γ.Σ. 11 Φεβρουαρίου 1900.

71. Γ.Σ. 26 Οκτωβρίου 1903.

Σελ. 348
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/49/gif/349.gif&w=600&h=91532. Κουλούρη, Αθλητισμός

αλλαγών με μόδες που καινοτομούν και διακρίνουν"72. Για το τέννις, και ειδικότερα για τις γυναίκες, φαίνεται πράγματι πως συχνά η εμφάνιση θεωρούνταν σπουδαιότερη από την επίδοση73.

Το τέννις αποτελούσε λοιπόν ένα από τα εξωτερικά σύμβολα που θεμελίωναν την κοινωνική διάκριση. Ο τρόπος διασκέδασης, πλάι στην ενδυμασία, τη γνώση της γαλλικής γλώσσας και τους καλούς τρόπους, ήταν στοιχείο κοινωνικής ταυτότητας. Ο Γρ. Ξενόπουλος, το 1908, σχολιάζοντας ακριβώς τη μόδα του τέννις, περιγράφει με σαφήνεια τα χαρακτηριστικά της ανώτερης αθηναϊκής τάξης: "Υπάρχει κ' εδώ, όπως παντού, μία τάξις ανθρώπων, οι οποίοι ευρίσκουν ευχαρίστησιν να συναναστρέφωνται και να διασκεδάζουν μεταξύ των. Όμοιος τον όμοιον δεν λέγει και η παροιμία; Και οι άνθρωποι αυτοί είνε όμοιοι επάνω-κάτω μεταξύ των κατά τα ήθη, τα έθιμα, την γλώσσαν (συνήθως γαλλικήν), τους πόρους (συνήθως μεγάλους), τον τρόπον του φέρεσθαι και ενδύεσθαι, τας ιδέας και τα αισθήματα. Φυσικώτατον λοιπόν να επιζητούνται αμοιβαίως και ναποκλείουν από τον κύκλον των όλους εκείνους που δεν ομιλούν, δεν ενδύονται, δεν συμπεριφέρονται και δεν σκέπτονται κατά τον ίδιον τρόπον"74.

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

Η επισκόπηση των απολογισμών του Lawn Tennis Club Αθηνών για την πρώτη εικοσαετία περίπου της λειτουργίας του (βλ. Πίνακα 6) αναδεικνύει τη διαφορά του οικονομικού του μεγέθους σε σύγκριση τουλάχιστον με τα αθλητικά σωματεία που παρουσιάστηκαν. Αν εξαιρέσουμε τις χρονιές κρίσης, το 1897, έτος πολέμου, και το 1901-1902, όταν ο Όμιλος διήλθε τη σοβαρότερη κρίση του λόγω της δραματικής μείωσης των μελών του, όλα τα υπόλοιπα χρόνια τα έσοδα και τα έξοδα κυμαίνονται κατά μέσο όρο γύρω στις 10.000 δρχ. Το 1916, χρονιά σημαντικών αλλαγών στον Όμιλο, όπως είδαμε, αντιπροσωπεύει και μια απογείωση στα οικονομικά με το διπλασιασμό των εσόδων και τον τετραπλασιασμό σχεδόν των εξόδων.

Η διακύμανση των εσόδων εξαρτάται κατά κύριο λόγο από τον αριθμό των μελών, εφόσον, όπως προκύπτει από τους αναλυτικούς ισολογισμούς, οι συνδρομές αντιπροσώπευαν το σημαντικότερο έσοδο του Ομίλου. Η αύξηση του κόστους της συνδρομής και η παράλληλη αύξηση του αριθμού των μελών μετά τους Βαλκανικούς πολέμους επηρέασαν συνεπώς με άμεσο τρόπο το συνολικό ποσό των εσόδων. Η ενοικίαση των σφαιρών για το παιχνίδι, που επίσης 

————————————

72. D. Roche, La culture des apparences. Une histoire du vêtement XVIIe-XVIIIe siècle, Παρίσι 1989, σ. 12.

73. Πβ. R. Holt, Sport and the British..., ό.π., σ. 127-128.

74. Η Διάπλασις των Παίδων, 26 Απριλίου 1908, σ. 171.

Σελ. 349
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/49/gif/350.gif&w=600&h=91532. Κουλούρη, Αθλητισμός

ΠΙΝΑΚΑΣ 6

Οικονομική κατάσταση του L.T.C. Αθηνών (1897-1922)

Έτος

Έσοδα

Έξοδα

1897

5.482,65

5.141,50

1898

11.105,80

10.518,25

1899

8.124,95

7.378,30

1900

7.621,55

5.263,35

1901

5.633,20

3.235,80

1902

5.978,55

3.489,50

1903

8.378,50

6.613,00

1904

14.121,30

13.213,45

1905

11.462,10

11.432,90

1906

9.059,60

8.947,20

1908

8.611,65

6.411,20

1910

9.855,00

9.156,95

1911

9.369,30

9.461,75

1912

11.005,45

11.415,60

1913

9.874,00

7.435,00

1914

15.968,30

10.447,25

1915

20.022,20

12.419,75

1916

42.023,05

40.855,60

1917

15.443,65

15.594,70

1918

15.922,45

15.348,80

1919

19.427,95

17.032,45

1920

30.581,90

29.741,90

1921

34.989,00

36.008,85

1922

52.997,70

51.761,05

Πηγή: Ελ. Σκιαδάς, ό.π., σ. 45. Έχουν διορθωθεί τα δεδομένα των ετών 1900 και 1901 με βάση τα πρακτικά του Δ.Σ. και της Γ.Σ.

αντιπροσωπεύεται με σημαντικά ποσά στους ισολογισμούς, εξαρτάται εξίσου από τον αριθμό των μελών και την αθλητική κίνηση στα γήπεδα του Ομίλου. Το έσοδο που προέρχεται λοιπόν από την ενοικίαση σφαιρών αυξάνεται επίσης με την αύξηση των μελών.

Η αύξηση των εσόδων επιτρέπει μεγαλύτερες δαπάνες για βελτίωση των εγκαταστάσεων του συλλόγου, τόσο των αγωνιστικών χώρων όσο και των αιθουσών του περιπτέρου όπου συγκεντρώνονταν τα μέλη για να πιουν τον καφέ ή το τσάι τους και να συζητήσουν. Αυτή η κατηγορία εξόδων που αφορούσε στις

Σελ. 350
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Αθλητισμός και όψεις της αστικής κοινωνικότητας
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 331
    32. Κουλούρη, Αθλητισμός
    Μέλη   Συμμετοχές σε Δ.Σ. Συμμετοχές σε Γ.Σ.
    Τσάτσος Δ.   1 (1900)
    Φίλων Φ.    1 (1916)
    Χαριλάου (Κα)    2 (1901-1902)
    Χρυσοβελώνης Φ.   5 (1902-1908) 16 (1903-1914)
    Ψύχας Α.    1 (1902)
    Ψύχας Π.    1 (1898)

    ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΟΜΑΔΑ

    Μετά την πάροδο της πρώτης πενταετίας, αλλάζει η συχνότητα των παρουσιών στις Γ.Σ. και ένας μεγαλύτερος αριθμός τακτικών μελών δραστηριοποιούνται στη διοίκηση του Ομίλου. Βεβαίως, η δραστηριοποίηση αυτή περιορίζεται κατεξοχήν στις Γ.Σ. ενώ το Δ.Σ. παραμένει σχετικά κλειστό σε νέα πρόσωπα. Όπως προκύπτει από τον πίνακα 5, από το σύνολο των 113 ατόμων που παρίστανται σε Δ.Σ. και Γ.Σ., τα 79 παρίστανται αποκλειστικά σε Γ.Σ. και δεν αποτελούν μέλη του Δ.Σ. Για τα χρόνια 1895-1916, 41 άτομα εναλλάσσονται στο Δ.Σ. του Ομίλου αλλά η ανανέωση αφορά κυρίως τις θέσεις των συμβούλων και όχι τα ανώτερα αξιώματα τα οποία κατέχονται από τα ίδια κατά κανόνα πρόσωπα14. Στη θέση του προέδρου θα εναλλαγούν ως το 1923 οκτώ πρόσωπα, στην ουσία όμως πρόκειται για τρία, εφόσον ο Αλέξανδρος Μερκάτης παραμένει πρόεδρος από το 1901 ως το 1909, ο Νικόλαος Πασπάτης από το 1909 ως το 1916 και ο Π. Σταθάτος από το 1919 ως το 192315.

    Ανεξάρτητα πάλι από τη θέση που κατέχει ένα μέλος στο Δ.Σ., η συχνή του παρουσία στις συνεδριάσεις προσδιορίζει οπωσδήποτε τη συμμετοχή του στην άσκηση της εξουσίας στο εσωτερικό του συλλόγου. Πράγματι, για τα χρόνια που υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία (ως το 1908), 10 μέλη εμφανίζονται να μετέχουν σε περισσότερες από 10 συνεδριάσεις του Δ.Σ. (βλ. πίνακα 5), με πρώτο τον Μιλτιάδη Νεγροπόντη (27 συμμετοχές σε 52 συνεδριάσεις). Ο ίδιος, μαζί με τον Ν. Πασπάτη και τον Δ. Πετροκόκκινο, έχει την υψηλότερη συμμετοχή και στις Γ.Σ. Η συνεξέταση των παρουσιών σε Δ.Σ. και Γ.Σ. αποδεικνύει μια λειτουργία της διοίκησης κατά ομόκεντρους κύκλους, όπου στο κέντρο τοποθετείται μια

    ————————————

    14. Για τα μέλη των Δ.Σ., βλ. Ελ. Σκιαδάς, ό.π., σ. 535-538.

    15. Ο πρώτος πρόεδρος, Αλέξανδρος Βούρος, ήταν κληρωτός και οι επόμενοι τρεις Αλέξανδρος Μαύρος, Μιλτιάδης Νεγροπόντης και Νικόλαος Ροΐδης, ανέλαβαν διετείς θητείες.