Συγγραφέας:Φουρναράκη, Ελένη
 
Τίτλος:Εκπαίδευση και αγωγή των κοριτσιών
 
Υπότιτλος:Ελληνικοί προβληματισμοί (1830-1910). Ένα ανθολόγιο
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:11
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1987
 
Σελίδες:630
 
Αριθμός τόμων:1 τόμος
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Κοινωνική ενσωμάτωση
 
Νοοτροπίες και συμπεριφορές
 
Παιδεία-Εκπαίδευση
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Χρονική κάλυψη:1830-1910
 
Περίληψη:Στον τόμο αυτό συγκεντρώθηκαν μαρτυρίες του ελληνικού προβληματισμού που διαμορφώθηκε γύρω από τη γυναικεία εκπαίδευση και διαπαιδαγώγηση τον 19ο αιώνα, αντλημένες από ένα ευρύ φάσμα πηγών. Το σώμα του ανθολογίου περιορίστηκε σχεδόν αποκλειστικά στην παιδαγωγική και κανονιστική φιλολογία, ενώ στην εισαγωγή επιχειρείται η επισήμανση των διαφοροποιήσεων και των εξελίξεων στις αντιλήψεις για το γυναικείο πρότυπο, μέσα από προσπάθεια απάντησης σε ερωτήματα όπως: Μέσα σε ποιες συγκυρίες ιδεολογικοπολιτικές αρθρώνεται ο σχετικός με τη γυναικεία εκπαίδευση κανονιστικός λόγος, ποιοι είναι οι φορείς του, μέσα σε ποια επιχειρηματολογία λειτουργεί, από ποιες προτάσεις συνοδεύεται και, βέβαια, ποια πρακτική τον ακολουθεί και μέσα σε ποιες ανάγκες κοινωνικές εντάσσεται.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 48.83 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 103-122 από: 634
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/103.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

δενδροκομείον

1837

Μ. Αποστολίδης

ΕΓΚΑΘΙΔΡΥΣΙΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΤΩΝ ΚΟΡΑΣΙΩΝ ΤΗΣ ΦΙΛΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ

Σεβασμιώτατε Ιεράρχα. Εκλαμπρότατε Πρόεδρε της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας, φιλογενέστατοι Κύριοι εταίροι, και φιλόκαλοι ακροαταί!

Δεν εσυμπληρώθη ακόμη έτος, αφού ο φιλόκαλος διευθυντής των δημοτικών σχολείων* συνέλαβε την υψηλήν και κοινωφελή ιδέαν του να συστηθή Εταιρεία Φιλεκπαιδευτική, διά να συντελέση εις την προαγωγήν των φώτων και της ηθικής αγωγής της νεολέας μας, και την ιδέαν ταύτην εκοίνωσεν εις άλλους φιλογενείς άνδρας· οι δε πάντοτε προς τα καλά και τον φωτισμόν ευαίσθητοι Έλληνες εφάνησαν προθυμότατοι να την υποστηρίξωσι και να την φέρωσιν εις πέρας. Η Κυβέρνησίς μας επιθυμούσα πάντοτε την ευτυχίαν του έθνους επεφήμησεν εις αυτήν, και προθύμως υπεσχέθη την προστασίαν και συνδρομήν της· ο ιερός κλήρος μας και μάλιστα οι Σεβασμιώτατοι Αρχιερείς μας, μετά πολλής προθυμίας την απεδέχθησαν, και μετά ζήλου και δραστηριότητος εις την πραγματοποίησιν αυτής συνετέλεσαν. Έν από τα λαμπρότερα και σεβασμιώτερα ονόματα μεταξύ των ομογενών μας δεν απηξίωσε να αναδεχθή την προεδρίαν της*· πλήθος φιλοκάλων και φιλογενών ανδρών όχι μόνον εκ των κατοικούντων εις την πρωτεύουσαν, αλλά και εις τα απότατα μέρη του βασιλείου και των εκτός ακόμη του Κράτους, εφιλοτιμήθησαν να γένωσι μέλη ταύτης διά να συντελώσι προθύμως εις τον θεοφιλή και φιλάνθρωπον τούτον

———————

Λόγος του αρχιμανδρίτη Μισαήλ Αποστολίδη στα εγκαίνια του Σχολείου των Κορασίων (αλληλοδιδακτικά και διδασκαλείο) της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας. Ο λόγος περιλήφθηκε σε φυλλάδιο που τυπώθηκε στην Αθήνα, στο τυπογραφείο του Α. Κορομηλά, τυπογράφου της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας, 1837, σ. 3-13.

* Πρόκειται για τον Ιωάννη Π. Κοκκώνη, που ήταν διευθυντής του Διδασκαλείου (αρρένων) και γενικός διευθυντής των δημοτικών σχολείων από το 1836 ως το 1852.

* Ο Γεώργιος Κουντουριώτης.

Σελ. 103
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/104.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

σκοπόν. Και ιδού εις το μικρόν τούτο διάστημα ευρίσκεται η Εταιρεία μας συγκεκροτημένη από ικανά μέλη και προμηθευμένη με ικανά μέσα, ώστε να αρχίση το κοινωφελές έργον της. Τοιαύτη είναι η περί τα κοινά καλά χαρακτηρίζουσα τους Έλληνας φιλοτιμία ! Και διά τούτο όχι μόνον είναι παντός επαίνου άξιοι, αλλά και την πεποίθησιν εμπνέουσιν εις πάντα νουνεχή παρατηρητήν, ότι ταχέως θέλουσιν ανακτήσει την προγονικήν αυτών εύκλειαν, ότι ταχέως η πολιτεία μας θέλει φθάσει τον βαθμόν εκείνον του πολιτισμού και του φωτισμού, όστις είναι των ελευθέρων εθνών η μερίς και αποτελεί το μέγιστον μέρος της ευζωίας και ευδαιμονίας των. Το πρώτον έργον της Εταιρείας μας είναι η σύστασις του παρόντος σχολείου προς εκπαίδευσιν και μόρφωσιν των κορασίων.

Κάνεις νομίζω δεν δύναται να αρνηθή, ότι καλλιτέραν και ωφελιμωτέραν αρχήν των φιλανθρωπευμάτων της δεν εδύνατο να κάμη ούτε καταλληλοτέραν χρήσιν των πρώτων αυτής χρημάτων, παρά ταύτην του να ενεργήση την σύστασιν ενός τοιούτου σχολείου! Αφού ο κυριώτερος σκοπός της είναι η διάδοσις και η εξάπλωσις της εκπαιδεύσεως εις τον λαόν, ποίον άλλο δραστηριώτερον μέσον είναι προς τούτο παρά των σχολείων την σύστασιν; Το σχολείον δύναται δικαίως να ονομασθή νοσοκομείον του ανθρωπίνου νοός, εργαστήριον, όπου κατασκευάζονται τα σύνεργα, δι' ων έπειτα κτίζεται η μεγάλη και ωραία οικοδομή της ευτάκτου και ευδαίμονος κοινωνίας· διότι δι' αυτών, και εις αυτά, γίνεται και μορφούται ο άνθρωπος χρηστός πολίτης και αγαθός άνθρωπος. Επειδή ούτε ο λιθοξόος, καθώς τις έλεγεν ευφυώς, πρέπει να ξέση τόσον τους λίθους, ούτε ο λεπτουργός τα ξύλα διά να κατασκευάση ο μεν τους ανδριάντας ο δε τα ξόανα, όσον τα σχολεία πρέπει να ξέσωσι και να πελεκήσωσι το άμορφον και άπλαστον ζώον διά να το κατασκευάσωσιν άνθρωπον. Διότι και ο άνθρωπος ως και τα άλλα προϊόντα της φύσεως γεννάται με τας ακάνθας του, εις τας οποίας προσθέτει και άλλας ως εκ του τόπου και του τρόπου, καθ' ον ζη, και των άλλων περιστάσεων· των σχολείων δ' έργον είναι να αποκόπτωσι και να κλαδεύωσιν όλας τας φυσικάς ταύτας και επικτήτους ακάνθας.

Εάν λοιπόν τοιούτον είναι εν γένει των σχολείων το αποτέλεσμα, ποίος φιλόπατρις δεν θέλει συνομολογήσει, ότι και η Εταιρεία έκαμεν αρχήν από το ωφελιμώτερον έργον και το καταλληλότερον εις τον φιλάνθρωπον σκοπόν της; Ότι δε αυξάνει μάλιστα την αξίαν του έργου τούτου είναι το ότι συστήνει τοιούτου είδους σχολείον του οποίου μάλιστα έχομεν χρείαν μεγίστην. Καθότι δεν δυνάμεθα να αρνηθώμεν, ότι περί της των αρρένων παίδων αγωγής έγινεν ήδη υπό της Κυβερνήσεως και υπό των ιδίων δήμων ικανή φροντίς· διότι και εκείνη συνέστησε διάφορα σχολεία προς εκπαίδευσιν αυτών, και αυτοί ούτοι οι δήμοι συναισθανόμενοι την ανάγκην συνέστησαν άλλα· τουλάχιστον όλοι οι σημαντικώτεροι δήμοι του Κράτους μας έχουν σήμερον τα παιδαγωγικά των καταστήματα.

Μόνον τα κοράσια έμενον μέχρι τούδε της τοιαύτης φροντίδος εστερημένα,

Σελ. 104
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/105.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

και είναι παράδοξον πώς παρημελήθη σχεδόν πάντοτε η περί της ανατροφής των κορασίων απαιτουμένη φροντίς, και αφιερώθη η προσοχή όλη εις μόνα τα άρρενα. Αλλ' αι γυναίκες αποτελούν το ήμισυ μέρος του όλου γένους των ανθρώπων, και οι άνδρες ενόνονται μετ' αυτών εξ ανάγκης με τοιούτους δεσμούς, ώστε αποτελούσι την ευτυχίαν ή την δυστυχίαν των, καθ' όσον αύται έχουσι χρηστοτέραν ή χειροτέραν την αγωγήν, και διά τούτο όλοι αισθάνονται την ανάγκην του ότι πρέπει διά τούτο να ήναι και αύται με νουν οπωσούν καλλιεργημένον, διότι έχουσι χρέη σπουδαιότατα να εκπληρώσωσι, τα οποία είναι αι βάσεις της κοινωνίας και της ευτυχίας όλου του ανθρωπίνου γένους. Αύται θέλουσιν αποκατασταθή μίαν ημέραν οικοδέσποιναι· θέλουσιν έχει λοιπόν οικίαν διά να οικονομήσωσιν, οικέτας να κυβερνήσωσιν, άνδρα διά να τον δείξωσιν ευτυχή, και παιδία διά να τα αναθρέψωσι καλώς. Επειδή εκ των γυναικών κρέμαται η πρώτη ανατροφή, και των ηθών η πρώτη μόρφωσις και τα πάθη και αι ορέξεις και αι ηδοναί, και αυτή η ευτυχία των ανδρών. Διά τούτο έλεγε και ο αρχαίος της Ρόδου σοφός ο Κλεόβουλος, ότι πρέπει να συνοικίζωσι τας θυγατέρας, παρθένους μεν την ηλικίαν, τω δε φρονείν γυναίκας, υποδεικνύς, κατά την κρίσιν του Λαερτίου, ότι και αι παρθένοι πρέπει να διδάσκωνται. Ή δεν είναι αληθές ότι συνήθως δι' αυτών ως επιτετραμμένων την εσωτερικήν οικονομίαν της οικίας, συντηρούνται ή φθείρονται, ανυψούνται ή καταστρέφονται αι οικίαι; ή ποίαν ηδονήν δύναται να ελπίση ο άνθρωπος εις την ζωήν του, όταν διά της ενώσεως αυτού με γυναίκα άνευ χρηστής αγωγής μεταβάλλεται η στενωτέρα και αγιωτέρα κοινωνία του εις πικρίαν; Τα τέκνα τα γεννώμενα έπειτα, τί θέλουσιν αποκατασταθή, όταν αι μητέρες δεν έχωσι τα αξιώματα της ηθικής και της θεοσεβείας, τα οποία πρέπει να εμπνεύσωσιν εις αυτά ; Διά τούτο η παράβλεψις της αγωγής των κορασίων είναι μεγίστη αμαρτία και αδικία όχι μόνον εις την κατά μέρος ενός εκάστου οικίαν, αλλά προς πάσαν την κοινωνίαν μας.

Ανάγκη λοιπόν είναι να σπουδάζωσι και τα κοράσια, καθώς και τα άρρενα, όσα πράγματα πλάττουσι και μορφόνουσι την καρδίαν, στολίζουσι το πνεύμα, και τελειοποιούσι το λογικόν. Κατ' ευτυχίαν δεν υπάρχει πλέον εις τους Έλληνας η πρόληψις των βαρβάρων εθνών, η απαγορεύουσα εις το ήμισυ μέρος του ανθρωπίνου γένους τον φωτισμόν και την ανάπτυξιν των διανοητικών δυνάμεων.

Την αλήθειαν και την ανάγκην ταύτην συναισθανομένη και η Εταιρεία μας έκρινε χρέος της, και σύμφωνα με τον οποίον προέθετο σκοπόν, να ενεργήση την σύστασιν ταύτης της σχολής, εκ της οποίας με τον καιρόν ελπίζομεν να τρυγήσωμεν ωραίους καρπούς.

Το σχολείον τούτο δεν συνίσταται διά να χρησιμεύση ίσως εις την εκπαίδευσιν των κορασίων ενός μόνου δήμου· εάν ήτον τοιούτος ο σκοπός του, όσον καλός και ωφέλιμος και αν ήτο, δεν ανταπεκρίνετο εντελώς εις τον σκοπόν

Σελ. 105
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/106.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

της Εταιρείας, όστις είναι να εξάπλωση όχι εις έν μέρος, αλλ' εις όλην την κοινωνίαν μας την ωφέλειάν της. Προσθέσατε ότι δεν ήθελεν είσθαι ούτε δίκαιον να συντελώσι τοσούτων μερών άνθρωποι διά την ωφέλειαν ενός μόνου δήμου, ενώ έκαστος χρεωστεί να συντελή κατά πρώτον εις του ιδίου του δήμου τας ανάγκας.

Όχι. Ο σκοπός του σχολείου τούτου είναι υψηλότερος και κοινωφελέστερος, είναι ως δενδροκομείον διά να καλλιεργηθώσιν ενταύθα καλλίκαρπα δένδρα, και να μεταφυτεύωνται έπειτα εις όλα τα μέρη του Κράτους διά να καρποφορώσι πανταχού· είναι διά να σχηματίζωνται εν ταυτώ διδασκάλισσαι διά να διδάσκωσιν έπειτα εις όλους τους δήμους της πατρίδος μας, και διά τούτου να αρχίση να γίνηται κοινοτέρα και των κορασίων η εκπαίδευσις εις όλον το βασίλειον. Ηδύνατο να επιχειρισθή ωραιότερον, ωφελιμότερον ή φιλανθρωπότερον έργον η Εταιρεία μας με τα πρώτα της μέσα;

Γονείς φρόνιμοι και φιλόστοργοι! Αντί να εμποδίζητε τας θυγατέρας σας από την μάθησιν, κάμνετε όλα σας τα δυνατά διά να προμηθεύσητε εις αυτάς τας γνώσεις τας αναγκαίας εις το γένος, εις την ηλικίαν, και εις την κατάστασίν των. Μην έχετε την παράδοξον πρόληψιν την καταδικάζουσαν τας γυναίκας εις την αμάθειαν, ήτις εις αυτάς μεν ελαττόνει την αξίαν, εις δε τους άνδρας φέρει εντροπήν και ζημίαν. Διά την αληθινήν σας δόξαν, διά την ωφέλειαν και ευτυχίαν της κοινωνίας μας, διά το καλόν των τέκνων σας, καλλιεργείτε το πνεύμα των και φωτίζετε την ψυχήν των· αύτη είναι η πολιτιμοτάτη κληρονομία, αφ' όσας δύνασθε να αφήσητε εις αυτάς. Η ηθική άξια είναι τιμιωτέρα του πλούτου· διότι αύτη τον χορηγεί ελλείποντα, και τον συντηρεί παρόντα, και τον αυξάνει και τον πολλαπλασιάζει· αύτη διδάσκει να απολαύωσιν εντίμως και σωφρόνως όσα έχουσι, και να τα αυξάνωσι διά της καλής χρήσεως και φρονίμου οικονομίας. Ιδού σήμερον σας χορηγείται παρά των φιλανθρώπων μελών της Εταιρείας μέσον επιτήδειον εις την επιτυχίαν τοιούτου καλού· η μικρά αύτη και πρώτη αρχή βοηθουμένη από τον θεοφιλή ζήλον των Εταίρων, και προστατευομένη από την υψηλήν προστασίαν του Βασιλέως μας θέλει αυξηθή εντός όλίγου, και χορηγήσει τα μέσα εις την γενικήν των κορασίων εκπαίδευσιν, διά να ίδωμεν και το ουσιώδες τούτο καλόν εξαπλούμενον εις την πατρίδα μας. Ας ευχηθώμεν μακροβιότητα και ευδαιμονίαν εις τον φιλόλαον βασιλέα μας, όστις καθώς και όλα τάλλα καλά, ηυδόκησε προθύμως να υποστηρίζη και τούτο. Ζήτω ο φιλόλαος Βασιλεύς! Ζήτω ο εκλαμπρότατος Πρόεδρος της Εταιρείας! Ζήτωσαν και οι φίλοι της ανθρωπότητος οι εταίροι, οι διά του ζήλου των συντελούντες εις την πρόοδον και ευτυχίαν της κοινωνίας μας!

Σελ. 106
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/107.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

το πρώτον σχήμα και την πρώτην διαμόρφωσιν εις τας παιδικάς καρδίας των μελλόντων πολιτών

1838

Α. Ρ. Ραγκαβής

ΠΡΟΣ ΤΑΣ ΕΛΛΗΝΙΔΑΣ ΝΕΑΝΙΔΑΣ

Ο μεταφραστής

Ιδού φίλαι νεάνιδες, βιβλίον διά σας γραφέν και μεταφραζόμενον διά σας. Ενθυμείσθε, ή καν αι μητέρες σας ενθυμούνται την εποχήν καθ' ην ―όχι ο λαός, διότι εκείνος διετήρησε πολύ ακεραιοτέραν της εθνικότητος την παρακαταθήκην και της χριστιανικής θρησκείας την φιλελεύθερον ηθικήν― αλλ' αι εις τας ανωτέρας της κοινωνίας βαθμίδας ιστάμεναι τάξεις, τόσον μάλλον πιεζόμεναι υπό τον τυραννικόν πόδα όστις τας κατέθλιβεν, όσον μάλλον υψούντο υπεράνω των άλλων, και παραδεχόμεν' επομένως κατά το μάλλον και ήττον των δυναστών των τα ήθη, έταττον το φύλον σας εις τάξιν κατωτέρων πλασμάτων, εις την κατηγορίαν κινητών της οικίας κτημάτων, και μεθ' υπερόπτου αδικίας σάς εθεώρουν πάσης επιμελείας αναξίας, πάσης καλλιεργείας ανεπιδέκτους. Τότε ως φυτά εις ανηλίους τόπους φυόμενα, διήγετε εις τον περιορισμόν και την ταπείνωσιν βίον ωχρόν, τεθλιμμένον και άσκοπον, ηυξάνετε εις την αμάθειαν και εις την παντελή άγνοιαν των χρεών και του προορισμού σας, και εις σιδηράν άλυσιν δεδεμέναι του ανδρικού φύλου, χωρίς δικαιώματος και χωρίς μέσων να την ελαφρύνετε, εβλέπετε τον κόσμον διά μόνων των κιγκλίδων της φυλακής σας, κ' επίνετε από της τύχης τον κύλικα τον άψινθον μόνον. Αλλ' η παντοδύναμος της Προνοίας χειρ, ήτις διέρρηξε του Ελληνικού λαού τας αλύσεις, έθραυσε συγχρόνως και τας εδικάς σας, και η πολιτική μας ελευθερία, η πρώτη συνθήκη ης ουκ άνευ της των εθνών ευδαιμονίας, ανύψωσε και σας εις την θέσιν, την οποίαν έχετε παν δίκαιον ν' απαιτήτε εντός της

———————

Πρόλογος του Αλέξανδρου Ρίζου Ραγκαβή στην έκδοση: Ιωακείμ Ερρίκου Κάμπε, Πατρική συμβουλή προς την θυγατέρα μου, μετ. Α.Ρ Ραγκαβή, τ. Α', Αθήνα, Βασιλικό Τυπογραφείο, 1838, σ. α'-η΄.

Σελ. 107
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/108.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

κοινωνίας. Σήμερον είσθε αι αγαπηταί συμμέτοχοι και συμβοηθοί του βίου των ανδρών, σήμερον απαιτείτε από αυτόν φιλίαν και υπεράσπισιν, σήμερον αποτελείτε το μέγιστον και κάλλιστον της καρδίας του μέρος, και αντί των δουλικών αλύσεων, τας οποίας σας έδιδεν άλλοτε, περιδέετε σεις σήμερον την καρδίαν του με αλύσεις ανθέων, σήμερον τέλος μορφώνετε πρώται τον νουν και την ψυχήν του πολίτου και τω εμφυτεύετε τους πρώτους σπόρους των ιδιοτήτων, αίτινες ανεπτυχθείσαι ποτέ θέλουν έχει την μεγίστην ίσως επί της τύχης του έθνους και της πατρίδος επιρροήν. Αλλά διά να κατέχετε αξίως και εννόμως την υψηλήν ταύτην θέσιν εις την οποίαν η δικαιοσύνη σας ανεβίβασε, και διά να δύνασθε απ' αυτής όχι να κωλύετε τους άνδρας εις την δημόσιον και ιδιωτικήν των ενεργητικότητα, αλλά μάλλον να είσθε αυτών αρρωγοί, είναι ανάγκη να πασχίζετε να κατασταθήτε και αυτής άξιαι, ως βλέπετε ότι και οι άνδρες διά πολλών αγώνων προσκτώνται τας ιδιότητας διά των οποίων κατέχουν ενεργόν θέσιν εις την κοινωνίαν. Διά τούτο σήμερον η αγωγή σας είναι αντικείμενον των εμβριθεστάτων σκέψεων του φιλανθρώπου και του φιλοπάτριδος, διά τούτο δημοσιεύων σήμερον το παρόν βιβλιάριον καυχώμαι ότι υπηρετώ όχι μόνον σας, διότι σας διδάσκει πώς να γίνετε ευτυχέστεραι και βελτίονες, αλλά και τους άνδρας, διότι τοις ετοιμάζει συμβίας και συνοδοιπόρους του πλου της ζωής ερασμίας και εναρέτους, και την πατρίδα, διότι διδάσκει τους τεχνίτας, οίτινες με τας φιλοστόργους των χείρας και τας μητρικάς των φροντίδας θέλουν δώσει το πρώτον σχήμα και την πρώτην διαμόρφωσιν εις τας παιδικάς καρδίας των μελλόντων πολιτών.

Αλλ' οποίον είναι το βιβλίον τούτο, το οποίον σας προσφέρω, νεάνιδες, το οποίον σας συνιστώ επιμόνως, επιθυμών να το αναγινώσκετε μετά προσοχής και πολλάκις, και υποσχόμενος ότι η ανάγνωσίς του θέλει σας τέρπει, όταν, ακολουθούσαι τας προτροπάς του, συναισθανθήτε εις υμάς αυτάς την απ' αυτού ωφέλειαν; Αν νομίζετε ότι περιέχει μυθιστορίαν τινά ή τρυφερόν ή περίεργόν τι διήγημα, αφ' όσα τινές εξ υμών παραμελούσαι πολλάκις τα εμβριθέστερά των καθήκοντα, αναγινώσκουν με άπληστον πόθον όλην την ημέραν και πολλάκις και όλην την νύκτα, απατάσθε μεγάλως. Το βιβλιάριον τούτο είναι των καθηκόντων σας σπουδαία διαγραφή, είναι παραγγελία έμφρονος ιατρού πώς ν' αποφύγετε τας επιπολλαζούσας εις το φύλον σας ψυχικάς ασθενείας, ουχ ήττον επικινδύνους από τας του σώματος, πώς να καταπολεμάτε όσας ήρχισαν να ριζώνουν εντός σας, και πώς δι' υγειούς του νοός διαίτης να φθάσετε εις της ευδαιμονίας το τέρμα, και να εμμείνετε εις αυτό. Οποία από σας έχει τον νουν τοσούτον ασθενή, οποία διά της αργίας, δι' ασκόπου ή διά διεστραμμένης ανατροφής απεξήρανε την καρδίαν της τόσον, ώστε ενθυμουμένη τας φίλας μυθιστορίας της να θεωρήση αυτό ως ανάγνωσιν επαχθή και ανούσιον, εκείνη, εκτός θαύματος, θέλει ματαίως λάβει της αναγνώσεως ταύτης την μακράν δυσαρέσκειαν, διότι δύναμ' ευλόγως να διισχυρισθώ ότι μεγάλη

Σελ. 108
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/109.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

δεν θέλ' είσθαι η απ' αυτής ωφέλεια, ως από τα οψίμως διδόμενα ιατρικά εις τον ασθενή, τα οποία αηδίαν μόνον τω προξενούν χωρίς να τον ιατρεύουν. Έχω όμως πεποίθησιν, ―και αύτη μ' εμψυχών' εις το έργον μου,― ότι όσας η επιδημία του Γαλλικισμού, του Ευρωπαϊσμού, δηλαδή του πιθηκισμού ξένων ηθών και τρόπων μόνον διότι είναι ξένοι, δεν κατέστησεν ακόμη νευρόσπαστα του συρμού, εκείναι θέλουν αντλήσει εις τας συμβουλάς του φιλανθρώπου συγγραφέως, τον οποίον μετέφρασα, ζωτικήν ικμάδα, ήτις θέλει τας ενισχύει εις της αρετής την οδόν, και αξιόλογα διά τον μέλλοντα βίον των αξιώματα.

Ο Συγγραφεύς του βιβλίου μάς λέγει ότι το έγραψε διά τας νεάνιδας της μεσαίας τάξεως, αινιττόμενος με τούτο, ―και οι λόγοι του δεν είν' αίνιγμα διά τους ευ φρονούντας,― ότι δι' αυτής μόνης διέρχεται η οδός προς την αληθή ευδαιμονίαν, και προσκαλών εμμέσως τας κυρίας του μεγάλου λεγομένου κόσμου να καταβούν από τας λαμπράς σφαίρας των εις αυτήν, αν προτιμούν την αληθή ευζωίαν από ματαίας και αγόνους κενοδοξίας. Ευτυχείς ημείς, φίλαι μου, ότι ανήκομεν όλοι επίσης εις την καλήν εκείνην μεσαίαν τάξιν, διότι το κύμα της επαναστάσεώς μας, επιπεδώσαν όλας τας ανωμαλίας της κοινωνίας μας, και αποπλύναν από ημάς την σκόνιν των παλαιών προλήψεων, η οποία προ αιώνων επικάθηται εις τας παλαιάς κοινωνίας, έσπρωξεν ημάς διά της παντοδυνάμου ορμής του ως προς τούτο εμπρός όλων των συγχρόνων κοινωνιών. Ναι, μετά την ευτυχή μας απελευθέρωσιν, ας δοξάσωμεν την θείαν Πρόνοιαν ότι άλλη ευγένεια εις την Ελλάδα δεν έμεινεν από την αληθή της ανατροφής και της ικανότητος, ή αν βλέπωμεν τινά κομπάζοντα επί ματαίοις τίτλοις ή επιρροαίς, αντί να θαυμάζωμεν την μεγαλοπρέπειαν, και τους αξίους ταώνος πεφυσημένους του τρόπους, ας ελεεινολογώμεν μάλλον τον νουν του. Αι συμβουλαί επομένως αύται ανήκουν εις σας όλας χωρίς προσθήκης ή αφαιρέσεως, δύνασθε όλαι να τας παραδεχθήτε και όλαι να τας ακολουθήσετε.

Αλλά μη νομίσετε μ' όλα ταύτα, ότι το παρά πόδας πρωτότυπόν μου ακολουθών δεν απέβλεψα και εις την εξαιρετικήν των Ελληνίδων υμών θέσιν και περιστάσεις, ή ότι ενόμισα ότι τροφή διά τας νεάνιδας της Γερμανίας ετοιμασθείσα, δύναται να είναι κατάλληλος και διά σας χωρίς άλλης μετασκευής. Όχι, μετά πάσης ακριβείας διατηρήσας ό,τι αφορά εν γένει τον άνθρωπον εις τας προς τον άνθρωπον σχέσεις του, έλαβα πάντοτε την Ελλάδα υπ' όψιν εις όσα μέρη πραγματεύονται περί της γυναικός εντός ρητής κοινωνίας, και αφαιρών όσα δι' υμάς ήθελον είσθαι περιττά ή ανοίκεια, ανεπλήρωσα εξ εναντίας όσα εκρίθησαν περιττά μεν διά την Γερμανίαν αλλ' ουχί και διά την Ελλάδα. Εις εκάστην δε σελίδα είχα υπ' όψιν ότι, γράφων, κοπιάζω υπέρ της τύχης υμών, από τας οποίας εξαρτάται η τύχη των ανδρών, από τους οποίους εξαρτάται της Ελλάδος η τύχη.

Τοιούτον είναι το βιβλίον, το οποίον προσφωνών εις σας, ω φίλαι νεάνιδες, συνιστώ ου μόνον εις την εδικήν σας αλλά και εις των μητέρων σας την

Σελ. 109
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/110.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

μελέτην, αίτινες χρεωστούν να οδηγήσουν τα κλονούμενα βήματά σας, μέχρις ότου σας φέρουν εις του βίου την εποχήν, καθ' ην δύνανται να σας χορηγήσουν αυτό ως πολύτιμον οδηγόν σας.

Α. Ρ. Ραγκαβής

Σελ. 110
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/111.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

ο τρόπος της διδασκαλίας των χειροτεχνημάτων... ομοιόμορφος ως και ο των γραμμάτων

1839

Η. Χριστοφίδης

ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΤΡΟΠΟΥ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΩΝ ΧΕΙΡΟΤΕΧΝΗΜΑΤΩΝ ΕΙΣ ΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΩΝ ΚΟΡΑΣΙΩΝ

Παρά της Κυβερνήσεως έγινε πρόνοια διά το ομοιόμορφον του τρόπου της διδασκαλίας των γραμμάτων εις τους πρωτοπείρους μαθητάς τους των δημοτικών σχολείων*, ώστε είς μαθητής μεταβαίνων από έν σχολείον εις άλλο ευρίσκει τους αυτούς τρόπους της διδασκαλίας, τα αυτά μαθήματα, τα αυτά βιβλία, και ούτω δεν απαντά κανέν εμπόδιον εις την πρόοδόν του από όσα συνήθως αναφύονται εκ του μη ομοιομόρφου της διδασκαλίας.

Αλλά εις τα δημοτικά σχολεία των κορασίων προς το παρόν δεν φαίνεται κανένας τρόπος διδασκαλίας εισηγμένος ως προς τα χειροτεχνήματα, εις τα οποία αι μαθήτριαι εξοδεύουσι το ήμισυ του καιρού των, δηλ. τον μετά μεσημβρίαν εκάστης ημέρας εργασίμου, αι δε διδασκάλισσαι μη έχουσαι περί τούτου καμμίαν οδηγίαν γραπτήν διδάσκουσι κατά το δοκούν κατατάττουσαι τα μαθήματα και τας μαθήτριας· εκ τούτου δε όσαι των μαθητριών αναγκάζονται διά τας περιστάσεις των γονέων των να μεταβώσιν από ενός εις άλλου τόπου σχολείον, απαντώσιν όχι ολίγα προσκόμματα εις την πρόοδόν των. Διά να αρθώσι δε και αυτά νομίζω αναγκαίον να κανονισθή και ο τρόπος της διδασκαλίας των χειροτεχνημάτων διά να ήναι ομοιόμορφος ως και ο των γραμμάτων. Οι δε τρόποι τους οποίους θέλω εκθέσει ενταύθα φέρουν μικράν τροποποίησιν εις το υλικόν των δημοτικών σχολείων των αρρένων, και η τροποποίησις αύτη κατορθούται με πολλά μικράν προσθήκην εξόδων. Τους τρόπους τούτους της διδασκαλίας των χειροτεχνημάτων και την κατάταξιν αυτών βάλλομεν υπ' όψιν των διδασκαλισσών προς ευκολίαν της παραδόσεως και τούτου του μαθήματος, και θέλομεν δεχθή και δημοσιεύσει ευχαρίστως τας παρατηρήσεις όσαι μας διευθυνθώσι προς τούτον τον σκοπόν.

———————

Αποσπάσματα από δημοσίευμα του Ηλία Χριστοφίδη στο περιοδικό του Ο Παιδαγωγός, έτος Α', Πειραιάς 1839, σ. 221-222, 267-275, 284-287. Οι υποσημειώσεις του Ηλ. Χριστοφίδη στο κείμενό του έχουν παραλειφθεί.

* Αναφέρεται στην εισαγωγή του συστήματος της αλληλοδιδακτικής· βλ. σχετικά εδώ, σ. 13.

Σελ. 111
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/112.gif&w=600&h=39311. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ς΄

ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΠΡΟΣΤΑΓΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΤΡΟΠΟΥ ΤΟΥ ΕΚΤΕΛΕΙΝ ΑΥΤΑ

Προαύλιον Προστάγματα Εκτέλεσις
1. Πρόσκλησις των ερμηνευτριών. Η γενική πρωτόσχολος στέκεται εις την μέσην του προαυλίου και φωνάζει Ερμηνεύτριαι του ραψίματος! και έν κτύπημα κώδωνος. Αι ερμηνεύτριαι εκείνης της ημέρας κατατάσσονται κατά κλάσεις υπό των αριθμών των κλάσεών των, οι οποίοι είναι γραμμένοι δύο μέτρα υψηλά εις τον τοίχον, έχουσαι τα νώτα προς αυτό, και εάν η κλάσις μιας ερμηνευτρίας σύγκειται από πολλά θρανία, λαμβάνει τόσας βοηθούς, τας οποίας παρατάσσει προς τα αριστερά της.
2. Παράταξις κατά κλάσεις των μαθητριών εις το προαύλιον. Εις κλάσεις ραψίματος! και έν κτύπημα κώδωνος. Αι μαθήτριαι κρατούσαι κρεμασμένας τας χείρας των και βαδίζουσαι χωρίς να κροτώσι τους πόδας των, πηγαίνουν και στέκονται η μία κατά πόδα της άλλης έμπροσθεν της ερμηνευτρίας των ή των βοηθών αυτής κατ' αύξοντα αριθμόν ως είναι κατατεταγμέναι εις τους καταλόγους της προσκλήσεως των κλάσεων, και σχηματίζουν στήλας κατά στοίχους.
3. Διά να παύση το βάδισμα. Έν σύριγμα.  
4. Διά να στραφώσιν αι μαθήτριαι κατά μέτωπον. Εν κτύπημα κώδωνος.  
5. Διά να γενή επιθεώρησις της καθαριότητος. Τας δύο χείρας εκτεταμένας οριζοντίως. Αι μαθήτριαι εκτείνουν τας χείρας των οριζοντίως, η δε διδάσκαλος διαβαίνουσα μεταξύ των στοίχων από την α' έως την η' κλάσιν παρατηρεί την καθαριότητα μιας εκάστης των μαθητριών.

 

 

Σελ. 112
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/113.gif&w=600&h=39311. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών
Μάθημα ραψίματος Προστάγματα Εκτέλεσις
    εάν δηλ. έχουν τας χείρας, το πρόσωπον και τους πόδας πλυμμένα, τους όνυχας κομμένους, την κεφαλήν κτενισμένην, και τέλος εάν ήναι κοσμίως και καθαρώς ενδεδυμέναι.

Κάθε μία των μαθητριών μετά την επιθεώρησιν της διδασκάλου καταβιβάζει τας χείρας της. Εάν καμμία των μαθητριών ήναι αξία παρατηρήσεως διά την πολλήν καθαριότητα ή ακαθαρσίαν της, διατάττει η διδάσκαλος και την σημειώνει η ακολουθούσα αυτήν γενική πρωτόσχολος του ραψίματος επί της πλακός την οποίαν φέρει κατ' εκείνην την ώραν, επ' αυτώ τω σκοπώ, διά να επαινεθή ή να τιμωρηθή εις το τέλος του μαθήματος η σημειωθείσα μαθήτρια.

6. Διά να έμβωσιν αι ερμηνεύτριαι εις το σχολείον. Η γενική πρωτόσχολος του ραψίματος στέκεται εις την θύραν του διδακτηρίου, και φωνάζει, Ερμηνεύτριαι! και έν κτύπημα κώδωνος. Αι ερμηνεύτριαι ως είναι παρατεταγμέναι κατά στοίχον και αποτελούσαι γραμμήν στρέφουν προς το μέρος όπου είναι εκείνη της πρώτης κλάσεως άμα ακούσουν το, ερμηνεύτριαι! και μετά το κτύπημα του κώδωνος κινούν η μία κατόπιν της άλλης, ακολουθούσαι την κάθε μίαν αυτών η βοηθός της, εάν έχη, και εμβαίνουσαι εις το σχολείον απερνούν έμπροσθεν της διδασκαλοκαθέδρας, και χαιρετούσαι με το σημείον την δεξιάν επί του στήθους πηγαίνουν και στέκονται μεταξύ του καθίσματός των και του ακολούθου γραφείου* προς το μέρος του πινακοστάτου*.

8

Σελ. 113
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/114.gif&w=600&h=39311. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών
Μάθημα ραψίματος Προστάγματα Εκτέλεσις
7. Διά να έμβωσιν αι μαθήτριαι, από το προαύλιον εις το διδακτήριον. Όλαι αι κλάσεις! και έν κτύπημα κώδωνος. Μετά το κτύπημα του κώδωνος αι μεν ερμηνεύτριαι αναβαίνουσιν επί των θρανίων και αι βοηθούσαι, πλησίον των πινακοστατών (αι ερμηνεύτριαι στρέφουσι το πρόσωπον των τηλεγράφων* το φέρον τον αριθμόν της κλάσεως, προς την απέναντι άκραν των θρανίων, όθεν αι μαθήτριαι έρχονται). Αι δε μαθήτριαι βαδίζουσαι η μία κατόπιν της άλλης εξ εκείνων της α' κλάσεως την στήλην διαδέχονται η μία στήλη την άλλην, κατά γραμμήν και βήμα, χωρίς να κροτώσι με τους πόδας των άδουσαι το εις το σχολείον θα εμβώμεν ή κανέν άλλο κατάλληλον άσμα εμβαίνουν εις το σχολείον, και απερνούσαι έμπροσθεν της διδασκαλοκαθέδρας, χαιρετούν με σχήμα της χειρός εις το στήθος, και εμβαίνουν κατά τάξιν εις τας ιδίας των κλάσεις του ραψίματος. Κάθε μία δε στέκεται εμπρός εις έν αββάκιον, ούσα εστραμμένη προς την υπαγορεύτριάν της, και προσποιουμένη ότι κάμνει το βήμα, αλλά πατεί ελαφρά.

Η γενική πρωτόσχολος μετά του κτυπήματος του κώδωνος έρχεται εις την διδασκαλοκαθέδραν και στέκεται εις τον τόπον της.

8. Διά να παύσωσι το βάδισμα και να σιωπήσωσι. Έν σύριγμα.  
9. Διά να στραφώσιν αι μαθήτριαι προς την γενικήν πρωτόσχολον. Έν κτύπημα κώδωνος. Αι ερμηνεύτριαι, στεκόμεναι επί των θρανίων, στρέφονται και αύται, ως αι μαθήτριαι, προς την γενικήν πρωτόσχολον, και συγχρόνως φέρουσι και τους τηλεγράφους των, ώστε ο επιγεγραμμένος αριθμός των κλάσεων να ήναι εστραμμένος προς την διδασκαλοκαθέδραν.

 

 

Σελ. 114
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/115.gif&w=600&h=39311. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών
Μάθημα ραψίματος Προστάγματα Εκτέλεσις
10. Διά να σταυρώσωσι τας χείρας των εις προσευχήν. Έν κτύπημα κώδωνος. Όλαι αι μαθήτριαι σταυρόνουν τας χείρας των επιθέτουσαι την δεξιάν επί της αριστεράς, προς τα κάτω του στήθους.

Η γενική πρωτόσχολος εστραμμένη ούσα προς τας μαθητρίας απαγγέλλει καθαρώς την συνηθισμενην εις τα δημοτικά σχολεία μετά μεσημβρίας προσευχήν (ίδε το φύλ. της προσευχής Τμήμ. Α', έκδ. της Κυβερνήσεως).

Αι δε ερμηνεύτριαι αποκρίνονται εις το τέλος το, Αμήν.

11. Διά να λύσωσι τας χείρας των. Έν κτύπημα κώδωνος. Αι μαθήτριαι κρεμώσι τας χείρας των προς τα κάτω· κατά το αυτό δε κτύπημα καταβαίνουν και αι ερμηνεύτριαι από τα θρανία.
12. Διά να ετοιμασθώσι να έμβωσιν εις τα θρανία. Τας χείρας εκτεταμένας οριζοντίως· την δεξιάν εις τα εμπρός, την αριστεράν εις τα οπίσω. Αι μαθήτριαι επιβάλλουσι την δεξιάν των επί του όπισθεν αυτών κειμένου γραφείου, και την αριστεράν επί του έμπροσθεν.
13. Διά να έμβωσι και να καθήσωσιν εις τα θρανία. Την φάλαγγα των δακτύλων της δεξιάς χειρός ανασειομένην κάτωθεν προς τα άνω. Αι μαθήτριαι στηριζόμεναι επί των απαλάμων των χειρών, ανασηκόνουν το σώμα των ολίγον, και κλίνουσαι ολίγον τους πόδας προς τα οπίσω εμβαίνουν εις τα θρανία.
14. Διά να καταβιβάσωσι τας χείρας των επί των γονάτων. Τας δύο χείρας εκτεταμένας οριζοντίως, έπειτα φερμένας βιαίως προς τα κάτω. Αι μαθήτριαι θέτουν τας χείρας έμπροσθέν των οριζοντίως, έπειτα τας φέρουν βιαίως επί των γονάτων, και στέκονται ούτω καθ' όλον τον καιρόν της προσκλήσεως.
15. Διά να δοθή η προσταγή εις τας ερμηνευτρίας να κάμωσι Ερμηνεύτριαι! και έν κτύπημα κώδωνος. Προφερομένης της λέξεως ερμηνεύτριαι! αι ερμηνεύτριαι σηκόνονται και στέκονται κατά γραμμήν μεταξύ των πινακοστατών και του τοίχου, και ακουομένου του κτυπήματος του κώδωνος,

 

Σελ. 115
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/116.gif&w=600&h=39311. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών
Μάθημα ραψίματος Προστάγματα Εκτέλεσις
την πρόσκλησιν των μαθητριών,   πηγαίνουν και λαμβάνουν τους καταλόγους της προσκλήσεως και κάμουσι την πρόσκλησιν ως έκαμαν το πρωί εις την γραφήν.
16. Διά να δοθή ο λογαριασμός περί των απουσών και παρουσών. Έν κτύπημα κώδωνος. Αι ερμηνεύτριαι δίδουν λογαριασμόν κατά σειράν ως το πρωί και βάλλουσαι τους καταλόγους όπου τους έλαβον, καθίζουσι εις τους τόπους των.
17. Διά να διαμοιράσωσι τα σακκούλια. Ερμηνεύτριαι! και έν κωδώνισμα. Αι ερμηνεύτριαι με τας βοηθούσας σηκόνονται προφερομένης της λέξεως ερμηνεύτριαι! και λαμβάνουν τα σακκούλια οπού κρέμανται όπισθεν των πινακοστατών· ακουομένου του κωδωνίσματος διαβαίνουν μεταξύ των στοίχων έμπροσθεν των μαθητριών, και κρεμώσι το σακκούλιον της κάθε μιας εις το έμπροσθέν της καρφίον το μεταξύ της πλακός και του σωλήνος, έπειτα σταματώσιν εις την απέναντι των πινακοστατών άκραν των θρανίων στρεφόμεναι προς τους τηλεγράφους.
18. Διά να λάβουν τα εργόχειρα από τας σακκούλας και να τας κρεμάσουν πάλιν εις τους τόπους των. Αναλάβετε έργον! Αι μαθήτριαι άμα ακούσουν την λέξιν αναλάβετε έργον! λαμβάνει κάθε μία την σακκούλαν της, την ανοίγει, λαμβάνει τα εις το μάθημά της αναγκαιούντα εργαλεία και ραψίματα, θέτει αυτά εις το γραφείον έμπροσθέν της εις τρόπον ώστε να φαίνωνται όλα, έπειτα κλείει την σακκούλαν, την κρεμά εις το αυτό οπού την έλαβε καρφίον και θέτει τας χείρας της επί των γονάτων· εις δε την Η' κλάσιν μία των μαθητριών μοιράζει τα εργόχειρα, όσα δεν χωρούν εις τα σακκούλια, τα οποία λαμβάνει από την γενικήν πρωτόσχολον εκ της εξέδρας, και μετά την διανομήν επιστρέφει το πανέρι.

 

 

Σελ. 116
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/117.gif&w=600&h=39311. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών
Μάθημα ραψίματος Προστάγματα Εκτέλεσις
19. Διά να επιστρέψωσιν αι ερμηνεύτριαι εις τους τόπους των. Έν κωδώνισμα. Αι ερμηνεύτριαι επιστρέφουσι κατά βήμα αργά, σχηματίζουσαι μίαν γραμμήν μετά των βοηθουσών, και παρατηρούν έμπροσθεν της κάθε μαθητρίας εάν έλαβαν εκ των σακκουλίων των όλα τα απαιτούμενα και εκείνα, μόνον τα εις εκείνην την ώραν χρειασθησόμενα αναγκαία εργαλεία και χειροτεχνήματα.
20. Διά να αρχισθή το έργον. Όλ' αι κλάσεις αρχίσατε! Αι μαθήτριαι όλων των κλάσεων λαμβάνουν τα ραψίματά των, και αρχινούν την εργασίαν μετά μεγάλης σιωπής.
Μάθημα κεντήματος Προστάγματα Εκτέλεσις
47. Διά να προσκληθώσιν αι εύκτακται και άτακται. Έν σύριγμα.

Αι εύτακται! (αναγινώσκει η γενική πρωτόσχολος τα ονόματα), έπειτα αι άτακται! (αναγινώσκει και τούτων τα ονόματα).

Πάσα μία τούτων, άμα ακούση το όνομά της, εξέρχεται των γραφείων, και αι μεν εύτακται παρατάσσονται εις τα δεξιά του βάθρου, βραβεύονται με έν εύσημον και επιστρέφουν εις τους τόπους των.

Αι άτακται τάσσονται εις τα αριστερά του βάθρου υπό του μαυροπίνακος· και μετά την αναχώρησιν των λοιπών μαθητριών δικάζονται παρά της διδασκάλου, κατηγορούμεναι διά το σφάλμα των παρά της γενικής πρωτοσχόλου οπού εσημειώθη κάθε μία· απολογούνται εις τας κατ' αυτών κατηγορίας, και αι μεν αθώαι απολύονται, αι δε ένοχαι τιμωρούνται αναλόγως του σφάλματός των παρά της διδασκάλου.

 

 

Σελ. 117
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/118.gif&w=600&h=39311. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών
Μάθημα κεντήματος Προστάγματα Εκτέλεσις
48. Διά να υπάγωσιν αι ερμηνεύτριαι των κεντημάτων εις τας ιδίας των κλάσεις. Ερμηνεύτριαι! και έν κτύπημα κώδωνος. Αύται άμα ακούσουν το Ερμηνεύτριαι! καταβαίνουν εκ των θρανίων και στέκονται πλησίον του πινακοστάτου ούσαι εστραμμέναι προς το βάθρον· και κρουομένου του κώδωνος, κινούν όλαι κατά γραμμήν, διαβαίνουν έμπροσθεν του βάθρου και από το άλλο μέρος των γραφείων, κατατάσσεται κάθε μία εις την ιδίαν της κλάσιν των κεντημάτων.
49. Διά να σχηματισθούν αι τάξεις των ενοριών. Πρώται των ενοριών η οδών*! και έν κτύπημα κώδωνος. Αύται εξέρχονται των γραφείων και στέκονται κατά γραμμήν εις το αντίθετον μέρος των πινακοστατών· κρουομένου του κώδωνος, απερνούν έμπροσθεν του βάθρου, πηγαίνουν κατά τάξιν κάθε μία εις τον αριθμόν του τηλεγράφου της ιδίας ενορίας της, ή οδού, και αναβαίνουν επί των γραφείων στρέφουσαι τον αριθμόν του τηλεγράφου προς τας μαθητρίας, και η μεν πρώτη ενορία ή οδός συνίσταται από τας μαθητρίας οπού είναι πλέον μακράν του σχολείου, η δε δευτέρα ενορία από τας πλέον πλησιεστέρας μαθητρίας παρά της πρώτης εις το σχολείον, η δε τρίτη από τας πλέον πλησίον της δευτέρας, και ούτω καθεξής.
50. Διά να υπάγωσιν αι μαθήτριαι εις τας κλάσεις των ενοριών. Εις τάξεις ενοριών! ή οδών! και έν κτύπημα κώδωνος. Αι μαθήτριαι εξέρχονται όλαι από το μέρος των τηλεγράφων διαδεχόμεναι η μία κλάσις της άλλης και αι μεν των 4 πρώτων κλάσεων, από την πρώτην έως την τετάρτην, διαβαίνουν έμπροσθεν του διαμμίου γραφείου*· αι δε των άλλων τεσσάρων, από της Η' έως την Ε' διαβαίνουν όπισθεν του τελευταίου θρανίου της ογδόης. Όλαι εξαναεμβαίνουν από το αντικείμενον εις τους τηλεγράφους μέρος, και σχηματίζουσι τας τάξεις των ενοριών ή οδών.

 

 

 

Σελ. 118
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/119.gif&w=600&h=39311. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών
Μάθημα κεντήματος Προστάγματα Εκτέλεσις
51. Διά να εξέλθωσιν αι μαθήτριαι κατ' ενορίας εκ του σχολείου. Αη ενορία! ή οδός! Βα ενορία! ή οδός! Γη ενορία! ή οδός Εις κάθε πρόσκλησιν ενορίας, η γενική πρωτόσχολος κάμνει έν κτύπημα κώδωνος, και περιμένει έως ν' αναχωρήσωσιν αι μαθήτριαι της ενορίας οπού προσεκάλεσε εκ του σχολείου· έπειτα προσκαλεί την ακόλουθον κ.τ.λ. εννοείται ότι προσκαλεί πρώτας ν' αναχωρήσουν της πρώτης ενορίας, κατόπιν της δευτέρας και ούτω καθεξής κατ' αύξοντα των τηλεγράφων αριθμούς.

Εκάστη πρώτη ενορία, άμα ακούση τον αριθμόν της καταβαίνει του καθίσματος· κρουομένου δε του κώδωνος, προπορεύεται έμπροσθεν της πρώτης μαθητρίας της, αι δε μαθήτριαι την ακολουθώσι κατά γραμμήν και απερνούσαι έμπροσθεν του βάθρου αποχαιρετούν την διδάσκαλον φέρουσαι την δεξιάν χείρα των εις το στήθος, και εξέρχονται εκ του σχολείου εις το προαύλιον· εκείθεν συνοδεύονται πάσα μία εις την οικίαν της κατά σειράν παρά της πρώτης η οποία φροντίζει πάλιν το πρωί κατά τον αυτόν τρόπον από την πλέον μακράν κατοικούσαν μαθήτριαν να τας συνάζη βαθμηδόν, να τας φέρη εις το σχολείον, και να δώση λόγον της αιτίας διά την οποίαν θα λείψη τυχόν μία μαθήτρια της ενορίας της τον οποίον λαμβάνη από τους γονείς της απούσης μαθητρίας.

 

 

Σελ. 119
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/120.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

*γραφεία η θρανία: επιμήκη τραπέζια με κάθισμα που χωρούσαν πολλά παιδιά (μέχρι και δώδεκα), και αντιστοιχούσαν συνήθως σε μία κλάση.

πινακοστάτες: υποστηρίγματα ύψους περίπου 1,40 μ.· ήταν τοποθετημένοι στο πρώτο θρανίο (ή "γραφείο") κάθε κλάσης και χρησίμευαν για τα υποδείγματα που χρησιμοποιούσαν στα μαθήματα.

τηλέγραφοι: πινακίδες προσαρτημένες επάνω στη ράβδο του πινακοστάτη, οι οποίες στρέφονταν γύρω από τον άξονά τους. Στις πινακίδες αυτές σημειωνόταν στη μια πλευρά ο αριθμός της κλάσης και στην άλλη το γράμμα Δ (κεφαλαίο) που σήμαινε "διόρθωσαν ".

ενορίαι ή οδοί: τομείς στους οποίους κατατάσσονταν οι μαθητές ή οι μαθήτριες ανάλογα με τον τόπο κατοικίας τους.

διάμμιον γραφείον: πλαίσιο από ξύλο που καλυπτόταν, από άμμο επάνω στην οποία μάθαιναν να χαράσσουν τα γράμματα οι αρχάριοι μαθητές.

Σελ. 120
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/121.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

συστημένον κυρίως προς μόρφωσιν διδασκαλισσών

1842

Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ

ΤΟΥ ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟΥ

ΤΗΣ ΦΙΛΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ

§. Α'. Περί του σκοπού αυτού

1. Το εν Αθήναις Διδασκαλείον της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρίας, είναι μεν συστημένον κυρίως προς μόρφωσιν διδασκαλισσών κατά την απόφασιν της τρίτης συνελεύσεως αυτής, δέχεται δε και έτερα κοράσια προς εκπαίδευσιν είτ' εν αυτώ διαιτώμενα είτ' έξωθεν φοιτώντα.

§. Β'.

Περί μαθημάτων

1. Μαθήματα διδασκόμενα εν αυτώ είναι:

α'. Ελληνική γλώσσα αρχαία και νεωτέρα· β'. Γαλλική γλώσσα· γ'. Ιερά ιστορία· δ'. Κατήχησις της ορθοδόξου ημών πίστεως· ε'. Χριστιανική ηθική· ς'. Αριθμητική και τα στοιχειωδέστερα της Γεωμετρίας· ζ'. Ελληνική και γενική ιστορία· η'. Γεωγραφία· θ'. Φυσιογραφία και Φυσική· ι'. Ωδική· ια'. Καλλιγραφία· ιβ'. Ιχνογραφία και ιγ'. Χειροτεχνήματα.

2. Των ειρημένων μαθημάτων η περίοδος συμπληρούται εν τετραετία· διδάσκονται δε

Ι. Tο μεν πρώτον έτος

Καθ' εβδομ. ώρας

α') Αι ομαλαί κλίσεις των ονομάτων και των ρημάτων της Ελληνικής

———————

Αποσπάσματα. Αθήνα, τυπογραφείο "Η Μνημοσύνη", Χ. Νικολαΐδου Φιλαδελφέως, 1842, σ. 2-19, 22-24. Ο Κανονισμός εγκρίθηκε από το συμβούλιο στις 21 Νοεμβρίου, κατά την ΛE' συνεδρίαση.

Σελ. 121
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/122.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

γλώσσης μετά παραθέσεως μεν προς την νεωτέραν, εφαρμογής δε εις τα του πρώτου τόμου της Χρηστομαθείας του Φαρμακίδου, πλην των μυθολογικών 10

β') Γύμνασις εις το ορθώς αναγινώσκειν, απαγγέλλειν και γράφειν καθ' υπαγόρευσιν 3

γ') Ιερά ιστορία της Παλαιάς Διαθήκης 2

δ') Πρακτική Αριθμητική μέχρι των δεκαδικών Κλασμάτων 3

ε') Γεωγραφία Πολιτική της Ευρώπης 3

ς') Καλλιγραφία και ευθύγραμμος Ιχνογραφία 3

24

ζ') Χειροτεχνήματα, τας λοιπάς εργασίμους ώρας.

ΙΙ. Το δε δεύτερον έτος

Καθ' εβδομ. ώρας

α') Τα ανώμαλα του ετυμολογικού της Ελληνικής γλώσσης και το περί παραγωγής και συνθέσεως. Το ενύπνιον του Λουκιανού, και αποσπάσματα εκ της Κύρου Παιδείας του Ξενοφώντος, και των Παραλλήλων βίων του Πλουτάρχου, εκ της ειρημένης Χρηστομαθείας. Γύμνασις εις έκθεσιν ιδεών εν τη νεωτέρα γλώσση 10

β') Ανάγνωσις, γραφή και αρχαί της Γαλλικής γλώσσης 3

γ') Ιερά ιστορία της Νέας Διαθήκης 2

δ') Εξακολούθησις και τέλος της πρακτικής Αριθμητικής 2

ε') Σύνοψις Γενικής Ιστορίας των αρχαίων εθνών μέχρι των Μηδικών της Ελληνικής 2

ς') Πολιτική Γεωγραφία της Ασίας, Αφρικής, Αμερικής και Νέας Ολλανδίας 2

ζ') Φυσιογραφία, το περί ανοργάνων σωμάτων και το περί φυτών 2

η') Ωδική ή ρυθμική ανάγνωσις, χρόνος κτλ. 3

θ') Καμπυλόγραμμος Ιχνογραφία 3

29

ι') Χειροτεχνήματα, τας λοιπάς εργασίμους ώρας.

ΙΙΙ. Το δε τρίτον έτος

Καθ' εβδομ. ώρας

α') Το Συντακτικόν της Ελληνικής γλώσσης. Ο Οικονομικός του Ξενοφώντος και τεμάχια εκλεκτά εκ του Πλάτωνος και ετέρων συγγραφέων. Ο περί Προσευχής Ιωάννου του Χρυσοστόμου λόγος. Γύμνασις εις έκθεσιν ιδεών 10

β') Το περί ρημάτων και έναρξις του Συντακτικού της Γαλλικής γλώσσης. Μετάφρασις εκλεκτών τεμαχίων 3

Σελ. 122
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Εκπαίδευση και αγωγή των κοριτσιών
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 103
    11. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

    δενδροκομείον

    1837

    Μ. Αποστολίδης

    ΕΓΚΑΘΙΔΡΥΣΙΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΤΩΝ ΚΟΡΑΣΙΩΝ ΤΗΣ ΦΙΛΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ

    Σεβασμιώτατε Ιεράρχα. Εκλαμπρότατε Πρόεδρε της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας, φιλογενέστατοι Κύριοι εταίροι, και φιλόκαλοι ακροαταί!

    Δεν εσυμπληρώθη ακόμη έτος, αφού ο φιλόκαλος διευθυντής των δημοτικών σχολείων* συνέλαβε την υψηλήν και κοινωφελή ιδέαν του να συστηθή Εταιρεία Φιλεκπαιδευτική, διά να συντελέση εις την προαγωγήν των φώτων και της ηθικής αγωγής της νεολέας μας, και την ιδέαν ταύτην εκοίνωσεν εις άλλους φιλογενείς άνδρας· οι δε πάντοτε προς τα καλά και τον φωτισμόν ευαίσθητοι Έλληνες εφάνησαν προθυμότατοι να την υποστηρίξωσι και να την φέρωσιν εις πέρας. Η Κυβέρνησίς μας επιθυμούσα πάντοτε την ευτυχίαν του έθνους επεφήμησεν εις αυτήν, και προθύμως υπεσχέθη την προστασίαν και συνδρομήν της· ο ιερός κλήρος μας και μάλιστα οι Σεβασμιώτατοι Αρχιερείς μας, μετά πολλής προθυμίας την απεδέχθησαν, και μετά ζήλου και δραστηριότητος εις την πραγματοποίησιν αυτής συνετέλεσαν. Έν από τα λαμπρότερα και σεβασμιώτερα ονόματα μεταξύ των ομογενών μας δεν απηξίωσε να αναδεχθή την προεδρίαν της*· πλήθος φιλοκάλων και φιλογενών ανδρών όχι μόνον εκ των κατοικούντων εις την πρωτεύουσαν, αλλά και εις τα απότατα μέρη του βασιλείου και των εκτός ακόμη του Κράτους, εφιλοτιμήθησαν να γένωσι μέλη ταύτης διά να συντελώσι προθύμως εις τον θεοφιλή και φιλάνθρωπον τούτον

    ———————

    Λόγος του αρχιμανδρίτη Μισαήλ Αποστολίδη στα εγκαίνια του Σχολείου των Κορασίων (αλληλοδιδακτικά και διδασκαλείο) της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας. Ο λόγος περιλήφθηκε σε φυλλάδιο που τυπώθηκε στην Αθήνα, στο τυπογραφείο του Α. Κορομηλά, τυπογράφου της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας, 1837, σ. 3-13.

    * Πρόκειται για τον Ιωάννη Π. Κοκκώνη, που ήταν διευθυντής του Διδασκαλείου (αρρένων) και γενικός διευθυντής των δημοτικών σχολείων από το 1836 ως το 1852.

    * Ο Γεώργιος Κουντουριώτης.