Συγγραφέας:Φουρναράκη, Ελένη
 
Τίτλος:Εκπαίδευση και αγωγή των κοριτσιών
 
Υπότιτλος:Ελληνικοί προβληματισμοί (1830-1910). Ένα ανθολόγιο
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:11
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1987
 
Σελίδες:630
 
Αριθμός τόμων:1 τόμος
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Κοινωνική ενσωμάτωση
 
Νοοτροπίες και συμπεριφορές
 
Παιδεία-Εκπαίδευση
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Χρονική κάλυψη:1830-1910
 
Περίληψη:Στον τόμο αυτό συγκεντρώθηκαν μαρτυρίες του ελληνικού προβληματισμού που διαμορφώθηκε γύρω από τη γυναικεία εκπαίδευση και διαπαιδαγώγηση τον 19ο αιώνα, αντλημένες από ένα ευρύ φάσμα πηγών. Το σώμα του ανθολογίου περιορίστηκε σχεδόν αποκλειστικά στην παιδαγωγική και κανονιστική φιλολογία, ενώ στην εισαγωγή επιχειρείται η επισήμανση των διαφοροποιήσεων και των εξελίξεων στις αντιλήψεις για το γυναικείο πρότυπο, μέσα από προσπάθεια απάντησης σε ερωτήματα όπως: Μέσα σε ποιες συγκυρίες ιδεολογικοπολιτικές αρθρώνεται ο σχετικός με τη γυναικεία εκπαίδευση κανονιστικός λόγος, ποιοι είναι οι φορείς του, μέσα σε ποια επιχειρηματολογία λειτουργεί, από ποιες προτάσεις συνοδεύεται και, βέβαια, ποια πρακτική τον ακολουθεί και μέσα σε ποιες ανάγκες κοινωνικές εντάσσεται.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 48.83 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 131-150 από: 634
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/131.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

την απεστέρησεν της τιμής της ισότητος... το χείριστον δε πάντων και αυτής της Παιδείας, αυτής της ηθικής ανατροφής!

1845

Ευ. Σαμαρτζίδου

ΠΡΟΟΙΜΙΟΝ

Η φύσις μεταξύ των επιγείων ωραίων έργων της επαρουσίασεν ως αριστούργημά της εξαίσιόν τι ον επί γης, τον άνθρωπον· ανήρ και γυνή, δύο όντα κατά πάντα όμοια, ταυτισμένα, τέλεια, είχον προορισθή να συμπεριπατήσωσιν αδιάσπαστα, και εξασκούντα συνάμα την τεραστίαν ισχύν των επί του απείρου σύμπαντος να σχηματίσωσιν επί γης κόσμον μέγαν, τέλειον, ευτυχή· αν και εδόθη τελεία ταυτότης εις τα δύο ταύτα όντα, έδωκεν όμως εις έκαστον αυτών ιδικάς τινάς ιδιότητας, αναγκαίας ως προς το πλήρες της φυσικής αυτών αρμονίας, ως είναι η σωματική ρώμη του ανδρός, και η ψυχική της γυναικός ευλυγιστία. Πάνσοφος εστάθη η ωραία διάταξις του Δημιουργού αύτη· διά να ήθελε δε αποτελέση τον ευτυχή σκοπόν, δι' ον εγένετο, έπρεπε να ευνοηθή καλώς από τον άνθρωπον· αλλ' ο άνθρωπος, ο φέρων εισέτι τον αγροίκον της φύσεως χιτώνα ήτο δυνατόν ποτέ να κατανοήση τον σκοπόν των διατάξεων του Αιωνίου; η παρεννόησις όλων των φαινομένων, όλων των πραγμάτων, και αυτών μάλιστα των μυστηριωδών της φύσεως νόμων, τίς θέλει αρνηθή, ότι είναι πάντοτε καταφανές αποτέλεσμα της αμαθείας του ανθρώπου ;

Ο αμαθής άνθρωπος, παρεννοήσας εξ αρχής τον σκοπόν της σωματικής υπεροχής του, ανέπτυξε τον εγωισμόν εκείνον, εις τον οποίον εθυσίασε κατά πρώτον τον αθώον σύμμαχον και σύντροφόν του, την γυναίκα, και κατόπιν ούτω ανεπαισθήτως εθυσίασε τον ίδιον εαυτόν του· υποταγήν εζήτησεν ο φέρων την εικόνα του Πλάστου του άνθρωπος άμα εξήλθεν εις τον κόσμον, υποταγήν απόλυτον ο παράδοξος κυριάρχης αυτός από όλα τα φαινόμενα, από όλα τα περί αυτόν όντα· υποταγήν από το πυρ και από τα ύδατα, από τους ανέμους και από

———————

Αποσπάσματα από άρθρο της Ευφροσύνης Σαμαρτζίδου στην Κυψέλη, "σύγγραμμα περιοδικόν γυναικείον εκδιδόμενον κατά μήνα υπό Ευφροσύνης Σαμαρτζίδου", Κωνσταντινούπολη, έτος Α', φύλλ. Α', Μάιος 1845, σ. 12-16.

Σελ. 131
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/132.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

τας θαλάσσας, και απ' αυτά τα άκαμπτα όρη· τολμηρός οδοιπόρος ανέβη διά της θεωρίας εις τους ουρανούς, ανεμέτρησε τα άπειρα των καιρών διαστήματα, ανεξηρεύνησε τους νόμους της κινήσεως, και το γοργόν και περιεκτικόν βλέμμα του περιέλαβε σύμπασαν την κτίσιν.

Αλλ' αι ένδοξοι κατακτήσεις αύται, φυσικώς υποκείμεναι εις την μεγάλην διάνοιαν, ην εχάρισεν εις τον άνθρωπον αυτόν ο Δημιουργός, αντί να τον εμψυχώσωσι δεόντως ως προς την τάσιν του, και να τον εξυψώσωσιν ηθικώς ως προς το φυσικόν μεγαλείον του, τον εμέθυσαν από αλαζονείαν ως τον Δορυκτήτορα Αλέξανδρον, και εστράφη αστοχάστως κατά του ιδίου συντρόφου του, της πιστής συμμάχου και γυναικός, ως ο Αλέξανδρος κατά του Παρμενίωνος και του Κλείτου· την εθεώρησεν ως ον φύσει υποδεέστερον, και δεδομένον μόνον υπό την απόλυτον κυριαρχίαν του ως απλούν όργανον του ανθρωπίνου πληθυσμού. Επί τη ιδέα ταύτη την απεστέρησε της τιμής της ισότητος, και την απέκλεισεν όλων των κοινωνικών δικαιωμάτων: το χείριστον δε πάντων και αυτής της Παιδείας, αυτής της ηθικής ανατροφής!

Τούτο υπήρξε το μέγιστον και ριζικόν κοινωνικόν σφάλμα του ανθρώπου, κ' εντεύθεν εκπηγάζει η αιωνία οπισθοδρόμησις και κακοδαιμονία του ανθρωπίνου γένους· ο ανήρ επί της γης έμεινε μόνος· εξασκείται, αγωνίζεται, νομοθετεί, μελετά· αλλ' αίφνης από το πλάγι του αόρατός τις επιρροή αντίθετος, όσον ακουσία ματαιόνει όλους τους αγώνας του, καταστρέφει όλα του τα έργα· ηγνόησεν ο άνθρωπος οποίαν έχει και ως εκ φύσεως και ως εκ της θέσεώς της επιρροήν η γυνή ως προς την μόρφωσίν του, και ως προς την μόρφωσιν των ηθών της κοινωνίας εν γένει.

Αι λαμπρότεραι κοινωνίαι της νέας ταύτης εποχής του κόσμου είναι εκείναι του Λονδίνου και των Παρισίων· αλλ' όλη η λάμψις των, όλον το μεγαλείον των δεν οφείλεται, ειμή εις την υγιή ανατροφήν της κοινωνίας. Εις τον ΙΘ' αιώνα εναπέκειντο αι υπερφυέστεραι ανακαλύψεις· εις αυτόν εναπέκειτο η αρχή, από της οποίας ο κόσμος αναχωρεί ανεπιστρεπτί προς την τελειοποίησίν του· αι κοινωνίαι εκείναι, προοδεύσασαι εις τα φώτα, συνησθάνθησαν ως πρωτίστην ανάγκην των την ανάγκην της υγιούς ανατροφής του γυναικείου φύλου· από της στιγμής ταύτης τα έθνη ταύτα εθεμελιώθησαν επί ακραδάντων και αιωνίων βάσεων. Αι Αγγλίδες και αι Γαλλίδες, επίσης ανεπτυγμέναι και γενναίαι ως οι άνδρες των, επίσης σκεπτόμεναι και αισθανόμεναι περί της εθνικής δόξης και του μεγαλείου της πατρίδος των, προσετέθησαν διά της ανατροφής των εις τον μέγαν αριθμόν των πολιτών, και συνεδέθησαν με την κοινωνικήν ολομέλειαν ως όντα ανθρώπινα τέλεια, αντί κτηνών, οποία τοσούτους αιώνας τα είχε καταδικάσει η αμάθεια και ο εγωισμός των ανδρών· ούτως οι πολίται, τους οποίους δίδουσιν εις την κοινωνίαν τοιαύται γυναίκες, είναι άνδρες, οίτινες ανίκητοι κατά θάλασσαν και κατά ξηράν, λαμπροί εις το βήμα, ενάρετοι εις τον ιδιωτικόν των

Σελ. 132
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/133.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

βίον, ένδοξοι πάντοτε και πανταχού και σοφοί τέλος νομοθέται, εμόρφωσαν και επαγίωσαν τας πρωτοτύπους αυτάς κοινωνίας, αίτινες δίδουσι σήμερον το παράδειγμα και τους νόμους εις τα άλλα έθνη.

Τοιαύτα είναι τα αποτελέσματα της υγιούς ανατροφής της κοινωνίας: τα αποτελέσματα της παιδείας του γυναικείου φύλου.

Αλλ' η Ανατολή, αύτη η πρωτότυπος και περικαλλής γη, ήτις υπό τον ευρύν και ευφρόσυνον ουρανόν της παράγει τοσούτον χαριέστερον και ζωηρότερον το ωραίον αυτό φύλον, δεν θέλει τάχα αποδώσει επίσης εις αυτό τα κοινωνικά δικαιώματα εκείνα, άτινα δύνανται να το αποκαταστήσωσιν ερασμιώτερον, μεγαλοπρεπέστερον, και να το ανεδείξωσιν άξιον του φυσικού του μεγαλείου; οι ευαίσθητοι και νοήμονες λαοί της Ανατολής δεν θέλουσιν ανεγείρει εκ του τάφου της αμαθείας και του εξευτελισμού το ήμισυ του εαυτού των; δεν θέλουσιν επιθυμήσει να αποκτήσωσιν, εις ευτελών όντων, συζύγους θελκτικάς και συντρόφους των ιδικών των, μητέρας εναρέτους και παιδαγωγούς των τέκνων των και θυγατέρας στιλβούσας από τα κάλλη της νεότητος και της ηθικής επίσης; δεν θέλουσι δημιουργήσει ούτως αυτοί οι ίδιοι την κοινωνικήν αυτών ευημερίαν;

Χάρις εις τον φιλόμουσον Άνακτα και εις την πεφωτισμένην Κυβέρνησίν της, η Ανατολή ήδη οδεύει εις τον μέγαν τούτον κοινωνικόν σκοπόν· η τάσις της προς την διανοητικήν ανάπτυξίν της εγγυάται την ευτυχίαν της.

Η διανοητική ανάπτυξις αύτη δεν συνίσταται μόνον εις των σχολείων την εκπαίδευσιν, ήτις καθίσταται δισδιάδοτος εις όλην την κοινωνίαν· υπάρχει ήδη χάρις εις την έμπνευσιν του ουρανού, σχολείον φωτεινότερον, παγκόσμιον, και τούτο είναι η δημοσιογραφία· δι' αυτής διδάσκεται όλος ο κόσμος διά μιας· δι' αυτής διαδίδονται εν μια στιγμή εις όλην την γην αι λαμπρότεραι και υγιέστεραι ιδέαι.

Η δημοσιογραφία είναι το ευγενέστερον αλλά και το δυσκολώτερον έργον· μ' όλον τούτο ο διακαής ζήλος, όστις πρέπει επίσης να φλέξη πάντα ευαίσθητον άνθρωπον, της κοινωνικής προόδου ο ζήλος, μ' ενεθάρρυνε ν' αναδεχθώ με συστολήν και σέβας ενώπιον του Κοινού τον ιερόν της δημοσιογραφίας αγώνα.

Το σύγγραμμα τούτο αμέτοχον από πολιτικάς συζητήσεις, θέλει ενασχολείσθαι εν είδει εγκυκλοπαιδείας περί την εκπαίδευσιν και ηθικήν μόρφωσιν του γυναικείου φύλου διά της πλέον διδακτικής, σεμνοπρεπούς και τερπνής ύλης.

Σελ. 133
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/134.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

του οποίου σκοπός είναι η οικογενειακή ανατροφή και εκπαίδευσις των κορασίων

1852

Κ. Ζαβιτζιάνος

ΑΓΓΕΛΙΑ ΠΕΡΙ ΣΥΣΤΑΣΕΩΣ ΠΑΡΘΕΝΑΓΩΓΕΙΟΥ

ΥΠΟ ΤΟΥ ΙΑΤΡΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΥ

Η νοητική και σωματική ανάπτυξις του γυναικείου φύλου πρέπει να θεωρήται παρά πάντων ως βάσις αναγεννητική απάσης της κοινωνίας. Ουδεμία αμφιβολία υπάρχει ότι το ηθικόν, η υγεία των μητέρων αντανακλάται εις τα τέκνα αυτών πολύ περισσότερον ή των πατέρων· και όσω μάλλον εύρωστοι είναι αι γυναίκες, όσω μάλλον δυναταί και ενεργητικαί, τόσω μάλλον βιώσιμα, εύρωστα, δυνατά, και ενεργητικά είναι τα εξ αυτών τεχθησόμενα και ανατραφησόμενα βρέφη.

Την σωματικήν και νοητικήν ευρωστίαν θέλομεν απολαύσει διά του κανονικού τρόπου του ζην, διά της χρηστοηθείας, διά της τακτικής σωμασκίας, και διά της μεθοδικής και νοητικής ασχολήσεως.

Παρατηρούμεν καθ' εκάστην τα δεινά αποτελέσματα της ατάκτου ανατροφής και εκπαιδεύσεως, την εις τας μη καλώς ανατεθραμμένας και εκπεπαιδευμένας νεάνιδας επιρροήν αυτής! Αντί του έρωτος προς την παιδείαν, εγείρεται η απέχθεια· αντί του σεβασμού προς τους γονείς, η αμέλεια· αντί της αγάπης προς τους αδελφούς, η αδιαφορία· αντί της γαμικής τρυφερότητος, η κατά το φαινόμενον μόνον συμπάθεια· αντί της ενεργετικότητος, η ηθική και σωματική αδράνεια.

Όλα ταύτα δυνάμεθα να αποφύγωμεν διά της ορθής ανατροφής και εκπαιδεύσεως, ώστε να δύνανται αι γυναίκες να γνωρίζωσι την κοινωνικήν αυτών θέσιν, να μάθωσι τα καθήκοντα και δικαιώματά των. Πρέπει να θεωρήσωμεν την γυναίκα υπό τον πνευματικόν αυτής χαρακτήρα, και κατά τας 

———————

Κέρκυρα, τυπογραφείο "Ερμής", 1852. Στο φυλλάδιο συμπεριλαμβάνεται και ο Κανονισμός του Παρθεναγωγείου που αναδημοσιεύω εδώ.

Σελ. 134
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/135.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

πνευματικάς αυτής σχέσεις, έχουσαν υπό την διαταγήν της και υπό την εξέλεγξίν της ενεργούς μεγάλης δυνάμεως, υλικόν σημαντικωτάτης αξίας, το οποίον ούτε ικανώς ανεγνωρίσθη, ούτε εξετιμήθη. Δεν εκτιμώμεν την υψηλήν αυτών εντολήν, τα καθήκοντα της ευγενούς και αξιοτίμου αυτών κλήσεως, αν στοχασθώμεν ότι όλη η ζωή της γυναικός περιορίζεται εις το να εκπληρόνη έν μόνον, τας ανάγκας του πληθυσμού, ή τας απλάς και περιωρισμένας οικιακάς εργασίας.

Ο Θεός έπλασε τον άνθρωπον εκ του χοός, την δε γυναίκα εκ μιας των πλευρών αυτού. Ο δε Απόστολος Παύλος λέγει: "Γυνή δε δόξα ανδρός εστίν. Ου γάρ εστιν ανήρ εκ γυναικός, αλλά γυνή εξ ανδρός. Και γαρ ουκ εκτίσθη ανήρ διά την γυναίκα, αλλά γυνή διά τον άνδρα". Επομένως δεν θέλει ο Θεός να καταφρονώμεν την γυναίκα, και να την εξευτελίζωμεν. Η γυνή ναι μεν διωρίσθη παρά του Θεού ως παρακαταθήκη του ανθρωπίνου γένους, ως βοήθεια των δύο της ζωής άκρων, αποκαθιστώσα ευχάριστον το μεταξύ τούτων διάστημα. Αλλά δεν αρκεί τούτο. Αι νοητικαί δυνάμεις αυτής πρέπει να αναπτυχθώσιν, ίνα αναπληρώσωσι πολλά κενά, ίνα καρποφορήσωσι τα πνευματικά των εκείνα μέσα, τα οποία ο εξησκημένος και ο εκτεταμένος νους είναι ικανός να μεταχειρισθή. Ναι, έξοχον νουν, μεγάλην ευφυΐαν έχουσιν αι γυναίκες· επομένως μεγάλα μέσα απαιτούνται προς ανάπτυξιν είτε του νοός τούτου, είτε της ευφυΐας ταύτης· και τούτο δεν δύναταί τις ν' αρχίση ν' απολαύση ειμή διά της συστάσεως Καταστήματος χορηγούντος τα μέσα ταύτα, και νομίζω ότι ο σκοπός ούτος εν μέρει κατά το παρόν θέλει πραγματοποιηθή διά της εγκαθιδρύσεως ενός Παρθεναγωγείου.

Αλλά δύναταί τις να είπη· ίσως αι μελέται τας οποίας μας παρουσιάζεις εις τον κανονισμόν του προτεινομένου Παρθεναγωγείου καθιστώσι τα μέσα ταύτα; Εις τί θέλουσι μας οδηγήσει; -Εις μεγάλας εκκινήσεις, εις ενδόξους αναμνήσεις, εις υψηλάς θεωρίας, εις γοητευτικάς μελωδίας, αίτινες υψόνουσι τους συλλογισμούς ημών, τελειοποιούσι την καρδίαν μας, εξευγενίζουσι την ημετέραν φύσιν, καθαρίζουσι τους τρόπους ημών, και ρίπτουσι φωτεινήν του ηλίου ακτίνα εις τον φρικώδη της ζωής δρόμον. Η γυνή, καλώς ανατεθραμμένη και εκπεπαιδευμένη, αποκαθιστά το θέλγητρον, και την ποίησιν της ζωής, και έχει ισχυρά άμεσα αποτελέσματα επί των νοερών προόδων των εθνών, επί του εξευγενισμού του κόσμου, και επί του χαρακτήρος και της ευτυχίας του ανθρώπου. Διά της ανατεθραμμένης και εκπεπαιδευμένης γυναικός την φιλοκαλίαν τακτοποιούμεν, το πνεύμα εκπαιδεύομεν, τελειοποιούμεν την καρδίαν, και θάπτομεν τας διαβρωτικάς εκκινήσεις αίτινες συχνάκις δηλητηριάζουσι την ύπαρξίν μας, γεννώσιν αρρωστίας, και βραχύνουσι την διάρκειαν του ανθρωπίνου βίου. Η γυνή αποκαθίσταται το κέντρον παντός ό,τι μας περικυκλοί, μας ευχαριστεί και μας κάμνει να υποφέρωμεν, να ελπίζωμεν, και να φοβώμεθα. Τω όντι, δεν δυνάμεθα να 

Σελ. 135
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/136.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

θεωρήσωμεν ούτε μίαν στιγμήν της ζωής ημών καθ' ην είτε αμέσως, είτε εμμέσως να μη επηρεαζώμεθα καλώς ή κακώς υπό της γυναικός. Οι συλλογισμοί, αι νοητικαί ημών δυνάμεις, παν ό,τι δυνάμεθα να θαυμάσωμεν, αι ηθικαί ημών υποχρεώσεις, ότι αισθανόμεθα με ευχαρίστησιν ή έλεγχον, αι αρεταί τας οποίας αγαπώμεν, τα ελαττώματα τα οποία βλέπομεν με φρίκην ή οίκτον, τα ίχνη της θείας καλοκαγαθίας, τα αισθήματα της εξαρτήσεώς μας προς την θείαν δύναμιν, ήτις μας έπλασεν, όλα ταύτα και άλλα, γεννώνται, αυξάνουσι, παρακμάζουσιν, αφανίζονται υπό την επιρροήν της γυναικός. Την γυναίκα λοιπόν πρέπει να αναθρέψωμεν, να εκπαιδεύσωμεν, ήτις είναι η βάσις της υπάρξεώς μας, η βάσις της κοινωνικής ημών καταστάσεως.

Είναι ανωφελές να φωνάζωμεν πρόοδον, πρόοδον! αν η γυνή δεν αναλάβη την κοινωνικήν αυτής θέσιν. Διά της γυναικός ανέτειλεν ο ήλιος της δικαιοσύνης, και διά της γυναικός θέλει και πάλιν αναλάμψει και ο Ελληνικός Ορίζων.

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑΓΩΓΕΙΟΥ

Του οποίου σκοπός είναι η οικογενειακή ανατροφή και εκπαίδευσις των Κορασίων. Υπό την διεύθυνσιν του Ιατρού

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΥ

Εις το Κατάστημα τούτο χορηγούνται όλα τα μέσα, τα οποία απαιτούνται, ίνα διδαχθώσιν αι νεάνιδες, κατά τας ανάγκας του τόπου, να γίνωσι καλαί θυγατέρες, έντιμοι σύζυγοι, και φιλόστοργοι μητέρες.

Το Κατάστημα θέλει συσταθή εις μίαν των υγιεστέρων θέσεων της πόλεως.

Είναι παραδεκταί νεάνιδες ενδιαιτώμεναι υπό την γενικήν ονομασίαν υπότροφοι.

Κατά δε τας ώρας των μαθημάτων, και των ημερησίων ωρών των χειροτεχνημάτων, θέλουν είσθαι παραδεκταί και εξωτερικαί νεάνιδες, υπό τον τίτλον απλώς διδασκόμεναι, αίτινες, εν ω μανθάνουσι τα αυτά, δεν θέλουσιν έχει ουδεμίαν άμεσον συγκοινωνίαν με τας υποτρόφους. Θέλουν είσθαι παραδεκταί εις το Κατάστημα τούτο:

1ον Όσαι πρεσβεύουσι την χριστιανικήν θρησκείαν.

2ον Όσαι ήδη συνεπλήρωσαν το πέμπτον έτος της ηλικίας, μέχρι του δεκάτου τετάρτου.

Σελ. 136
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/137.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

3ον Όσαι χαίρουσιν άκραν υγείαν, και είναι εμφυλλισμέναι.

4ον Οφείλει εκάστη υπότροφος να φέρη μεθ' εαυτής κλίνην σιδηράν, άνω της οποίας θέλει κρέμασθαι μικρά εικών· 2 στρωμνάς, 1 προσκεφάλαιον με 4 ενειλήμματα, 1 εφάπλωμα λευκόν θερινόν, και έτερον χειμερινόν, 4 ζεύγη σινδόνων, 1 μελανοδοχείον, 1 κοχλιάριον αργυρούν μικρόν, και έτερον μεγαλήτερον, έν μαχαίριον, και έν πηρούνιον· 3 προσώψια, 6 υποχιτώνια χειμερινά, και 6 θερινά, 1 πιλίον αχύρειον, και από 4 όλα τα λοιπά ανάλογα γυναικεία φορέματα, 6 ζεύγη περιπόδων, 2 ζεύγη πεδίλων, 6 χειρόμακτρα, 6 ρινόμακτρα, 2 κτένια, και 1 κόρηθρον διά τους οδόντας. Τέλος αρμάριον εν είδει τραπέζης εξ απλού ξύλου κατά δεδομένον σχήμα.

5ον Όλαι αι υπότροφοι θέλουν είσθαι ενδεδυμέναι κατά το αυτό απλούν σχέδιον, το οποίον προσδιορίζει η Διευθύντρια, και το φόρεμα αυτών πρέπει να έχη το αυτό χρώμα, την αυτήν ποιότητα, και την αυτήν κατασκευήν.

6ον Εκάστη υπότροφος μη έχουσα τους γονείς της εις Κέρκυραν, οφείλει να έχη προστάτην, όστις αναλαμβάνει τα δικαιώματα, τας ηθικάς και χρηματικάς υποχρεώσεις των γονέων· ούτος οφείλει πάντοτε, δι' ό,τι ενδιαφέρει την υπότροφον, να συνεννοήται μετά του Διευθυντού του Καταστήματος, όστις και εν ελλείψει προστάτου, θέλει συγκατανεύσει, ως τοιούτος, να συνεννοηθή μετά του γονέως της υποτρόφου.

7ον Ο γονεύς και ο προστάτης θέλουν απαφίνει έγγραφον υπόσχεσιν εις επίτηδες βιβλίον του Καταστήματος. Οι διά τας υποτρόφους υπογραφόμενοι νομίζονται υποχρεωμένοι διά την πληρωμήν ολοκλήρου του πρώτου έτους.

8ον Η πληρωμή γίνεται κατά τριμηνίαν προπληρωτέαν ανά 8 δίστηλα κατά μήνα, και τούτο εννοείται διά την κατοικίαν, την σπουδήν, και την τροφήν, εξαιρουμένου του πρώτου μηνός της εισόδου, εις τον οποίον εκάστη υπότροφος θέλει προπληρώσει 10 δίστηλα, τουτέστι δύο περισσότερα.

9ον Δεν συμπεριλαμβάνονται εις την πληρωμήν ταύτην τα ενδύματα, τα βιβλία, φάρμακα κτλ. Μετά το πρώτον έτος, αφ' ου προπληρωθή η τριμηνία, ο γονεύς της υποτρόφου, ή ο προστάτης, πρέπει να εγγυηθή και περί της επομένης, καθώς ακόμη οφείλουσι να προαναγγείλωσι την αναχώρησιν της υποτρόφου τρεις μήνας προ της συμπληρώσεως του έτους, ειδέ μη υποχρεούνται εις την καταβολήν της επομένης τριμηνίας.

10ον Αν δε κατά την έναρξιν της τριμηνίας, ήθελε κατά τα ακόλουθα έτη αναχωρήσει μία υπότροφος χάνει ό,τι ήδη κατέθεσε. Κατά δικαιολογημένην της νεάνιδος απουσίαν, επί σημαντική αιτία εκ του Καταστήματος, θέλει ακολουθεί να πληρόνη ως αν ήτο εις το Κατάστημα. 

11ον Η συνεισφορά των διδασκομένων περιορίζεται εις έν μόνον δίστηλον προπληρωτέον κατά μήνα.

12ον Θέλει υπάρχει εντός του Καταστήματος ειδική αίθουσα εν περιπτώσει οξείας ασθενείας.

Σελ. 137
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/138.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

13ον Δεν συγχωρείται η είσοδος εις το Κατάστημα επί ουδεμιά προφάσει ειμή εις τους υπαλλήλους, εκτός κατά την ημέραν της διανομής των βραβείων, μετά τας ενιαυσίους εξετάσεις, παρούσης της Διευθυντρίας.

14ον Αι υπότροφοι δεν δύνανται να δεχθώσιν ουδέν πράγμα, ούτε δώρον, ούτε επιστολάς, ούτε να συνομιλώσι με οίον δήποτε άνθρωπον, μη εξαιρουμένων και αυτών των γονέων κατά τας εργασίμους ημέρας άνευ της αδείας και παρουσίας της Διευθυντρίας, ή του Διευθυντού. Καθ' εκάστην δε Κυριακήν από τας 10 έως τας 12 π.μ. συγχωρείται εις τους γονείς και προστάτας να ομιλώσιν εν τω διαλεκτηρίω με τας ανήκουσας αυτοίς νεανίδας, πάντοτε όμως παρούσης της Διευθυντρίας.

15ον Δεν συγχωρείται η έξοδος των υποτρόφων επί ουδεμιά προφάσει, εκτός της ημέρας των Χριστού Γεννών και του Πάσχα, καθ' ας δύνανται μόνοι οι γονείς να λάβωσι τας θυγατέρας των κατ' ευθείαν από το Κατάστημα, με την υποχρέωσιν, ίνα οι ίδιοι το αυτό εσπέρας κατά την δύσιν του ηλίου τας επιστρέψωσιν εις το Κατάστημα.

16ον Αι της τρίτης κλάσεως υπότροφοι οφείλουσι κατά χρέος μία καθ' εκάστην εβδομάδα να επαγρυπνή διά την τάξιν και κοσμιότητα, καθώς ακόμη ετέρα νεάνις θέλει επιστατεί εις την οικονομίαν του Καταστήματος, έχουσα όλην αυτού την διαχείρησιν, κρατούσα εν ιδιατέρω βιβλίω καταγραφήν όλων του προς κατανάλωσιν εισερχομένου και διανεμομένου υλικού, και άπασαν την του Καταστήματος οικονομίαν, πάντοτε υπό την οδηγίαν της Διευθυντρίας.

17ον Είναι υποχρεωμέναι όλαι αι νεανίδες, προς εξάσκησίν των, να σιδηρόνωσι τα φορέματά των, να κόπτωσι και να ράπτωσιν όχι μόνον γυναικεία, αλλά και ανδρίκια ιμάτια, και να εκτελώσιν όσα γυναικεία χειροτεχνήματα η Διευθύντρια ήθελε κρίνει εύλογον.

18ον Αι διδασκόμεναι κατά μεν την πρώτην εξαμηνίαν εισέρχονται εις το σπουδαστήριον την 9 ώραν π.μ. Αναχωρούσι διά το γεύμα των την μίαν και ημίσειαν μ.μ. επιστρέφουσι τας 3 και μένουσι μέχρι των 5. Κατά δε την δευτέραν εισέρχονται εις το σπουδαστήριον τας 8, και αναχωρούσι τας δύο μ.μ. διά το γεύμα των, επιστρέφουσι δε τας 4 μέχρι των 6 1/2 καθ' ην ώραν το Κατάστημα κλείει.

19ον Όσα εκάστη νεάνις εργάζεται, μη λαμβάνουσα το υλικόν από τους γονείς της, είναι υπέρ του Καταστήματος.

20ον Εις το Σχολείον και εις την Τράπεζαν θέλει υπάρχει διαφορά εις τα καθίσματα, αναλόγως της αξίας, της προόδου, και της καλής διαγωγής.

21ον Αι μάλλον προοδεύουσαι μαθήτριαι θέλουν διδάσκει τας ήττον προωδευμένας.

22ον Μαθήματα διδασκόμενα εις το Κατάστημα είναι:

Α΄ον Ιερά Κατήχησις.

Σελ. 138
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/139.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

Β΄ον Αρχαί Ηθικής.

Γ'ον Ελληνική Γλώσσα και Ελληνική Φιλολογία.

Δ'ον Αγγλική Γλώσσα.

Ε'ον Γαλλική Γλώσσα.

ς'ον Αριθμητική.

Ζ'ον Στοιχεία Ελληνικής και Γενικής Ιστορίας.

Η΄ον Γεωγραφία.

Θ΄ον Καλλιγραφία.

Ι'ον Σχεδιογραφία.

ΙΑ΄ον Μουσική.

ΙΒ'ον Χορός.

ΙΓ΄ον Χειροτεχνήματα.

ΙΔ΄ον Οικιακή Οικονομία.

ΙΕ'ον Παιδαγωγική και Οικονομική ανατομία.

23ον Εν γένει η διαίρεσις γίνεται κατά την ηλικίαν των νεανίδων, έχοντος όμως πάντοτε του Διευθυντού υπ' όψιν, μετά τας ανηκούσας εξετάσεις, τας γνώσεις, και την νοητικήν αυτών ανάπτυξιν.

24ον Ως προς την ηλικίαν η διαίρεσις είναι η ακόλουθος:

Α'. Κλάσις

Από τα 6 έως τα 9 έτη

Γύμνασις εις το ορθώς Ελληνιστί αναγινώσκειν και γράφειν.

Ελληνική Γλώσσα.

Χειροτεχνήματα.

Β'. Κλάσις

Από τα 9 έως τα 12έτη

Ελληνική Γλώσσα.

Γύμνασις εις έκθεσιν θεμάτων.

Πολιτική Γεωγραφία της Ελλάδος αρχαία και νεωτέρα.

Κατήχησις της Ορθοδόξου πίστεως.

Χειροτεχνήματα.

Γ'. Κλάσις.

Από τα 12 έτη και επέκεινα

Κατήχησις της Ορθοδόξου πίστεως.

Ηθική.

Ελληνική Γλώσσα, και Ελληνική Φιλολογία.

Γύμνασις εις έκθεσιν θεμάτων.

Αγγλική Γλώσσα.

Σελ. 139
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/140.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

Γαλλική Γλώσσα.

Αριθμητική.

Ελληνική Ιστορία.

Πολιτική Γεωγραφία της Ευρώπης.

Συνοπτική Γενική Ιστορία.

Μουσική.

Χορός.

Σχεδιογραφία.

Χειροτεχνήματα, και άσκησις εις τα της οικιακής οικονομίας.

Και τέλος Παιδαγωγική και Οικονομική ανατομία.

25ον Οι διάφοροι διδάσκαλοι θέλουν προμηθεύεσθαι κατά τας ανάγκας των κορασίων. Τα δε μαθήματα, και αι γυναικείαι ασχολήσεις γίνονται κατά προσδιωρισμένας ώρας υπό της Διευθυντρίας.

26ον Μόλις συμπληρωθή ο αρμόδιος αριθμός των υποτρόφων, ίνα ανταποκριθή εις τα αναγκαία έξοδα, θέλει ανοίξει το Κατάστημα, προηγουμένης δηλοποιήσεως εις την εφημερίδα.

27ον Αι ενιαύσιοι δημόσιαι εξετάσεις γίνονται κατά τας αρχάς εκάστου Σεπτεμβρίου μηνός, αι δε λεπτομέρειαι των εξετάσεων θέλουν κανονισθή εγκαίρως υπό του Διευθυντού.

28ον Μουσικήν, χορόν, και σχεδιογραφίαν διδάσκονται μόνον όσα των κορασίων προπληρόνουσι τα επί τούτοις ωρισμένα δίδακτρα.

29ον Η Διευθύντρια θέλει κατοικεί πάντοτε εντός του Καταστήματος, θέλει φροντίζει περί της ακριβούς εκτελέσεως των διατεταγμένων και διαταχθησομένων παρά του Διευθυντού· θέλει προσέχει με θρησκευτικόν αίσθημα παν ό,τι αφορά τα κοράσια, την ηθικήν και νοητικήν αυτών ανάπτυξιν, τον εξευγενισμόν των ηθών, και τον τρόπον αυτών, και τον ευτρεπισμόν· θέλει συμπορεύεσθαι μετ' αυτών εις την Εκκλησίαν, και παρευρίσκεσθαι εις τας παραδόσεις, εις την τράπεζαν, εις την σωμασκίαν, εις τον περίπατον εκτός του Καταστήματος, όταν τούτο ήναι αναγκαίον· θέλει φροντίζει όπως τα κοράσια, οι υπάλληλοι, αι επιμελήτριαι, και αι υπηρέτριαι εκπληρώσι μετά προσοχής και ακριβείας τα καθημερινά αυτών καθήκοντα· θέλει κρατεί κατάλογον των φερομένων πραγμάτων εις χρήσιν των κορασίων, ή του Καταστήματος, και διορίζει την απαιτουμένην υπηρεσίαν.

30ον Εκτός της Διευθυντρίας θέλει είναι και αι αρμόδιαι επιμελήτριαι, των οποίων τα χρέη κανονίζονται υπό του Διευθυντού.

31ον Διά δε τας λεπτομερείας θέλει είναι ιδιαίτερος εσωτερικός κανονισμός.

Εν Κερκύρα, τη 25 Ιουλίου 1852 Ε.Α.

Σελ. 140
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/141.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

η τοιαύτη επιμιξία προκαταβάλλει σπέρματα δυσαρέστων συνεπειών

1852

Σ. Βλάχος

Αριθ. Πρωτ 4077.

Περί αποχωρίσεως των αρρένων από τα κοράσια εις τα δημοτικά σχολεία

ΒΑΣΙΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

Το ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΤΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΕΩΣ

Προς άπαντας τους Νομάρχας τον Κράτους

Εις πολλάς πόλεις και κώμας του Βασιλείου υπάρχουσι δημόσιά τε και ιδιωτικά διδακτήρια, εις τα οποία φοιτώσιν εκατέρου φύλου μαθηταί. Νομίζοντες ότι η τοιαύτη επιμιξία προκαταβάλλει σπέρματα δυσαρέστων συνεπειών, εκρίναμεν ωφέλιμον να σας επιφορτίσωμεν, κ. Νομάρχα, να ενεργήσητε αρμοδίως, ίνα απαγορευθή του λοιπού η τοιαύτη συνήθεια, και εντός προθεσμίας διμήνου να διαταχθώσιν οι διευθύνοντες τοιαύτα διδακτήρια να διαιρέσωσιν αυτά εις ειδικά αρρένων και ειδικά κορασίων· συνεννοούμενοι δε μετά των γεννητόρων ν' αναφέρωσιν αρμοδίως προς ημάς περί της εφέσεώς των όπως ημείς εκ του καθήκοντος ημών ενεργήσωμεν τα κατά τον νόμον. Εννοείται δε οίκοθεν ότι ουδείς δύναται του λοιπού εν τω αυτώ οικήματι να διατηρή διδακτήριον αρρένων και κορασίων, καίπερ αυλιζομένων δι' ετέρας εισόδου και διαμενόντων εις διάφορον οροφήν. Απαιτούμεν απάντησιν μετά των αρμοδίων παρατηρήσεών σας.

Εν Αθήναις τη 10 Σεπτεμβρίου 1852.

Ο Υπουργός

Σ. ΒΛΑΧΟΣ

———————

Εγκύκλιος του υπουργού των Εκκλησιαστικών και της Δημοσίας Εκπαιδεύσεως Σ. Βλάχου. Χρησιμοποιώ την αναδημοσίευσή της στη συναγωγή του Γεώργιου Βενθύλου, Θεσμολόγιον της Δημοτικής Εκπαιδεύσεως, τ. Α' (1833-1883), Αθήνα, τυπογραφείο Σ.Κ. Βλαστού, 1884, σ. 199.

Σελ. 141
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/142.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

περιώρισα όλας τας ιδέας και τας φαντασίας μου εις τον μικρόν κύκλον εντός του οποίου υπάρχω

1852

Δ. Αινιάν

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΣΣΑ

Ο πατήρ μου ήτο Ταγματάρχης, όστις είχε μεν στρατιωτικάς υπηρεσίας αρκετάς, αλλά δεν είχε την ικανότητα να κάμη επίδειξιν αυτών, ουδέ τρόπον αρμόδιον εις το να πλησιάση την Αυλήν διά να απολαύση και τα εκ της ευνοίας αυτής αγαθά· ελάμβανε λοιπόν μόνον τον μισθόν του πρεσβύτου. Περιουσίαν πατρικήν δεν εκληρονόμησε· διότι οι γονείς του ήσαν πτωχοί χωρικοί, ουδέ κατά το διάστημα της επαναστάσεως απέκτησε· διότι οι δοθέντες παρά της Κυβερνήσεως μισθοί ήσαν ασήμαντοι· δεν έτυχε δε να παρευρεθή εις άλωσιν τινός φρουρίου, ή καταστροφήν πόλεως διά ν' απολαύση ως άλλοι. Είχε δε πέντε τέκνα, δύω άρσενα και τρία θυγάτρια, των οποίων πρωτότοκος ήμουν εγώ. Ήμουν δωδεκαετής, όταν εστερήθην την μητέρα μου, ο δε πατήρ μου, μη δυνάμενος να διαμένη διαρκώς εις την οικίαν διότι ανελάμβανεν επιχειρήσεις τινάς διά να αναπληρόνη τας ανάγκας του· και μη θέλων να αφήση την φροντίδα της ανατροφής μου εις απλήν υπηρέτριαν εστοχάσθη κατάλληλον να με εισάξη εις το εκπαιδευτικόν των κορασίων σχολείον, το παρά της Φιλεκπαιδευτικής εταιρείας συστηθέν.

Μεταβάς εις Αθήνας επ' αυτώ τω σκοπώ προσέπεσεν εις πολλούς των σημαντικών, και μετά εξαμήνους προσπαθείας κατώρθωσε τέλος πάντων να γένη δεκτή η αίτησίς του.

Από την πενιχράν οικίαν του πατρός μου μετέβην εις το κατάστημα της εταιρείας, το οποίον μου εφάνη λαμπρότατον παλάτιον, ένεκα της μεγίστης διαφοράς μεταξύ της πρώτης και της νέας μου κατοικίας· τον χωρικόν τρόπον της ζωής διεδέχθη ο εξευγενισμένος, όστις εισήχθη ήδη εις τας Αθήνας· και

———————

Άρθρο του Δημητρίου Αινιάν στο περιοδικό του Βιβλιοθήκη τον Λαού, φυλλ. IA', Νοέμβριος 1852, σ. 858-867.

Σελ. 142
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/143.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

από την πατρικήν ένδειαν κατεστάθην εις αφθονίαν όχι ευκαταφρόνητον ως προς εμέ. Η εντύπωσις, την οποίαν η μεγάλη αυτή μεταβολή επέφερεν εις εμέ, υπήρξε μεγίστη. Ελησμόνησα αμέσως και το χωρίον και τους γονείς και τους συγγενείς μου, και απήλαυον μεγίστην ευχαρίστησιν. Μόνη λύπη, την οποίαν ησθάνθην κατ' αρχάς, ήτον η πηγάζουσα από τα αποδιδόμενα εις εμέ περιγέλια διά τον αδέξιον τρόπον μου, και διά τας χωρικάς μου εκφράσεις, και την παράξενον προφοράν, τα οποία, επαναλάμβανον συνεχώς αι περιγελαστικώτεραι εκ των συμμαθητριών μου· αλλ' η προσοχή, την οποίαν κατέβαλον, επέφερεν ογλίγωρα και τούτου την θεραπείαν.

Αφού συνεμορφώθην καθ' όλα με τον τρόπον, καθ' ον όλα τα εν τω καταστήματι κοράσια επολιτεύοντο, και απέκτησα φίλας εξιδιασμένας, δεν είχον πλέον ουδεμίαν φροντίδα, ουδεμίαν αιτίαν λύπης, ή δυσαρεσκείας, εκτός εκείνων, τας οποίας επιφέρει η διδασκαλία· αλλ' εγώ ήμην ικανώς επιμελής, ώστε σπανιώτατα να δίδω αφορμάς διά να μοι επιβάλλωσι τιμωρίας.

Έξ έτη πλήρη διέτριψα εις το κατάστημα, χωρίς να εξέλθω ποτέ από αυτό· διότι το χωρίον, εις το οποίον εκατοίκει ο πατήρ μου, ήτο πολύ μακράν, και δεν είχε ποτέ αποφασίσει να με μεταφέρη εκεί κατά το διάστημα των διακοπών. Όταν δε ετελείωσεν η προθεσμία των έξ ετών, καθ' ην απεπερατώθησαν όλα τα μαθήματα, με επήρεν ο πατήρ μου, και με μετέφερεν εις το χωρίον.

Η μεταβολή από την λαμπρότητα, και αφθονίαν, εις ην έζων, εις την ευτέλειαν και ένδειαν, εις ην μετέβαινον, εγένετο διά μιας, ώστε η εντύπωσις υπήρξεν εις εμέ ζωηροτάτη, και προήγαγεν όλως αντίθετα αισθήματα, των όσα κατά την πρώτην μεταβολήν του βίου μου αισθάνθην. Εισήλθον εις μίαν λασπόκτιστον οικίαν, έχουσαν μόνον δύω χωρίσματα. Δύω παλαιά κιβώτια (κασέλαι), ενός των οποίων ήτον χωρισμένον το σκέπασμα, ήσαν αι μόναι σκευοθήκαι των ενδυμάτων. Δεν υπήρχε κλίνη, ούτε τράπεζα, και κατά συνέπειαν ουδέ σκαμνία. Ευρέθην λοιπόν αναγκασμένη να κάθωμαι χαμηλά επάνω εις έν στρώμα· αι σανίδες του πατώματος ήσαν απλάνισται, και ίσως από τον καιρόν της κατασκευής των ποτέ δεν επλύθησαν.

Ο πατήρ μου είχε διατάξει να κάμωσιν προς χάριν μου αφθονώτερα φαγητά. Εκαθήσαμεν τριγύρω εις μίαν χαμηλήν στρογγύλην τράπεζαν, εις το μέσον της οποίας έθεσαν τα φαγητά. Έλαβον εις χείρας το πηρούνι· αλλ' είχε τόσας ακαθαρσίας μεταξύ των οδόντων του, ώστε εβιάσθην να το καθαρίσω με ολίγον ψωμί, διά ν' αποφύγω την αηδίαν, και ούτω να το μεταχειρισθώ.

Όταν δε ηθέλησα να πίω νερόν, μου επρόσφερον έν λαγήνιον, το οποίον εχρησίμευε διά τους πίνοντας ύδωρ, και το οποίον προ καιρού εκυκλοφορούσεν εις την ομήγυριν διότι το ποτήρι ήτον έν και μόνον, και τούτο ήτον εις κυκλοφορίαν διά τους πίνοντας κρασί. Είχε δε ικανώς γνωριστικά σημεία της τοιαύτης χρήσεως· διότι ο πάτος του και το κάτω μέρος των πλευρών του είχον προ πολλού αποκτήσει το μελανόν χρώμα του οίνου. Τα δε φαγητά τοσούτον

Σελ. 143
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/144.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

αντίθετα ήσαν των όσα εσυνειθίζαμεν εις το κατάστημα, ώστε μ' όλην την πείναν, η οποία μ' εκυρίευε, με δυσκολίαν ημπορούσα να τα καταπίω. Ο πατήρ μου ηγάπα υπερβολικά το πιπέρι, και η υπηρέτρια διά να τον ευχαριστήση, ίσως νομίζουσα ότι ευχαριστεί και εμέ πλειότερον, με τοσαύτην υπερβολήν το έβαλεν, ώστε η γλώσσα μου εφλογίσθη.

Ο πατήρ μου, βλέπων ότι δεν έτρωγον, ως οι λοιποί συνδαιτημόνες, με παρεκίνει συνεχώς, νομίζων ότι από συστολήν, ένεκα της μακράς απουσίας μου, δεν έτρωγον. Πριν έτι τελειώσει η τράπεζα, εβιάσθην να σηκωθώ· διότι εκαθήμην σταυροπόδι και εμούδιασαν οι πόδες μου μαζευμένοι, επήγα δε και εκάθησα εις το κιβώτιον. Ο πατήρ μου εκάθησεν ακόμη αρκετήν ώραν πίνων, και ετραγούδησε και δύω τρία κλέφτικα τραγούδια, τα οποία τόσον παράξενα μου εφάνηκαν, ώστε δεν ημπορούσα να τα υποφέρω· μου ήρχετο ως να μου εξέσχιζαν τα αυτία.

Αφού εσηκώθη η τράπεζα, και επέρασεν ολίγη ώρα, απεφασίσθη να πλαγιάσωμεν. Το έν χώρισμα ήτον προσδιωρισμένον διά τους άνδρας, το δε διά τας γυναίκας. Μετέβην λοιπόν εις το δι' ημάς ωρισμένον δωμάτιον· η υπηρέτρια έστρωσε δύω βελέντζας κατά σειράν, και έβαλε τινά προσκέφαλα μάλλινα· η μία άκρα ήτον δι' εμέ, η άλλη διά την υπηρέτριαν, και εν τω μέσω έμελλον να τοποθετηθώσιν αι αδελφαί μου, τα δε σκεπάσματα ήσαν τζέργαι· ευτυχώς όμως εγώ είχον το πάπλωμα, το οποίον είχον όταν εξήλθον του καταστήματος.

Μόλις ήτον ογδόη ώρα μετά μεσημβρίαν, και είδον όλους να πλαγιάσωσιν, και αποκοιμηθέντες ο είς κατόπιν του άλλου να ρουχνίζωσιν, η δε υπηρέτρια σβύσασα τον λύχνον έπεσε και αυτή, και δεν εβράδυνε να μου φανερώση με έν αρκετά δυνατόν ρούχνισμα, ότι δεν ήτο τόσον δύσκολος εις τα θέλγητρα του ύπνου.

Εγώ είχον μεν εξαπλωθή, αλλ' ήτον δυνατόν να με κυριεύση ύπνος; Ήμην συνειθισμένη να κοιμώμαι περί το μεσονύκτιον, και τώρα ήμην αναγκασμένη να πλαγιάσω τόσον νωρίς. Εκοιμώμουν εις στρώμα παχύ επάνω εις κλίνην υψηλήν, και τώρα μόνον η βελέντζα ανεπλήρονε και της κλίνης και του στρώματος τον τόπον. Αφού λοιπόν ο ύπνος δεν ήτον δυνατόν να με κυριεύση, ήρχισα τους συλλογισμούς· τοσαύτην δε λύπην μού επροξένησεν η τοιαύτη μεταβολή της ζωής, ώστε δι' όλης της νυκτός τα δάκρυα δεν εξέλιπον από τους οφθαλμούς μου. Όταν μάλιστα με επονούσαν τα κόκκαλα, και ηναγκαζόμην να γυρίζω συνεχώς, ταύτα έτρεχον αφθονώτερα. Μόλις περί τα εξημερώματα, αφού έστρωσα το ήμισυ πάπλωμά μου, θέσασα μίαν άκραν αυτού και επί του προσκεφάλου διά να μην μου τρίβη το μάγουλον, εσκεπάσθην δε το άλλο ήμισυ, ηδυνήθην να αποκοιμηθώ, αλλ' ο ύπνος μου δεν διέμεινεν επί πολύ ατάραχος· διότι οι άλλοι, κοιμηθέντες ενωρίς, και χορτάσαντες τον ύπνον, εξύπνησαν, πριν έτι ανατείλη ο ήλιος· ηναγκάσθην κ' εγώ να σηκωθώ, και τοι με πολλήν μου δυσαρέσκειαν. Τοιούτος ήτον ο τρόπος της ζωής και τας επιλοίπους

Σελ. 144
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/145.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

ημέρας, ώστε αντί να συνειθίσω, εκυριεύθην από τοσαύτην λύπην, ώστε εφάνη επαισθητή βλάβη εις την υγείαν μου.

Ο πατήρ μου προ πολλού είχε σχεδιάσει να με υπανδρεύση με ένα νέον χωρικόν του ιδίου χωρίου, έχοντα μεν περιουσίαν, αλλ' αμαθή και εργαζόμενον και με τας ιδίας του χείρας. Μου εγνωστοποίησε τον σκοπόν του, και μου έδειξε το υποκείμενον. Μ' όλον ότι δεν είχον πολύ θάρρος προς τον πατέρα μου, φοβουμένη όμως μην υποχρεωθώ εις το συνοικέσιον τούτο, ετόλμησα να εναντιωθώ. Και επειδή ο πατήρ μου επέμενε πολύ, θεωρών και πολύ καλόν και ωφέλιμον το συνοικέσιον τούτο, απεφάσισα να αντισταθώ. Επειδή δε δεν είχον μητέρα, ούτε άλλην τινά συγγενή, δι' ης να εκθέσω προς τον πατέρα μου τα δικαιολογήματά μου, ηναγκάσθην να τα εκθέσω μόνη μου. Το κυριώτερον αυτών ήτον, ότι εγώ εκπαιδευθείσα οπωσούν δεν ημπορούσα ν' αποδώσω εις ένα χωρικόν και αμαθή άνθρωπον το σέβας και την υπόκλισιν την οποίαν γυνή οφείλει προς τον σύζυγον αυτής. Αλλ' εκτός τούτου εγώ είχον και άλλον λόγον· διότι δεν ήθελον ν' αποκατασταθώ εις το χωρίον, όπου η ζωή μού εφαίνετο αφόρητος, αλλά τον λόγον τούτον δεν ετόλμων να τον εξηγήσω εις τον πατέρα μου.

Ο πατήρ μου απελπισθείς του να με πείση, και μη θέλων να με λυπήση αναγκάζων με να δεχθώ σύζυγον εναντίον της αρεσκείας μου, εστοχάσθη να ενδώση εις την επιθυμίαν μου. "Παιδί μου", μου είπεν, "έσφαλες να μην παραδεχθής την πρότασιν ταύτην. Την σήμερον αι υπανδρείαι δεν είναι εύκολοι. Οι καλοί νέοι, οποίους εννοείς εσύ, ζητούν προίκας, τας οποίας ημείς δεν έχομεν. Εύχομαι, ώστε όταν μετανοήσης, να μην ήναι τοσούτον αργά, ώστε η μετάνοιά σου να αποβή ανωφελής".

Ολίγας ημέρας ύστερον από την ομιλίαν ταύτην, ο πατήρ μου ασθενήσας απέθανε, και όλαι αι οικιακαί φροντίδες εγκατελείφθησαν εις εμέ. Προς επίμετρον της δυστυχίας μου και η γυνή, ήτις εξεπλήρονε τα έργα της υπηρετρίας, απεμακρύνθη από ημάς προτείνουσα, ότι έμελλε να υπανδρεύση τον υιόν της, και ήθελε να αποκατασταθή εις εδικήν της οικίαν. Είτε πραγματικώς είχεν αυτόν τον σκοπόν, είτε ως πρόφασιν τον μετεχειρίσθη· διότι δεν ήλπιζεν από εμέ αμοιβήν των κόπων της, δεν ηξεύρω, το βέβαιον είναι ότι εγώ εγκατελείφθην μόνη επί όλων των οικιακών εργασιών, αναγκασμένη να αναδεχθώ την φροντίδα όλης της οικογενείας.

Με πόσην δυσκολίαν έκαμα το πρώτον ζύμωμα, εντρέπομαι και να το ομολογήσω, ο ιδρώς κατέβαινε κόμβους κόμβους από το πρόσωπόν μου, τα χέρια μου εκόπηκαν, τα γόνατά μου ετρύπησαν, αλλ' ύστερον απ' όλα ταύτα οποίον έγεινε το ψωμί; Ενώ δεν ανακατώθη καλά, και ευρίσκοντο εις αυτό βώλοι αλεύρου, χωρίς να πνιγώσιν από νερόν, δεν έβαλα και άλας ανάλογον, ώστε ουδ' εγώ η ιδία, ήτις το εζύμωσα, ημπορούσα να το φάγω. Όταν δε εβιάσθην να πλύνω, τα χέρια μου επληγώθησαν και αιμάτωσαν, ώστε διά 

10

Σελ. 145
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/146.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

τινας ημέρας δεν ημπορούσα να πιάσω καμμίαν εργασίαν. Παρατηρήσασα πόσον ανίκανος ήμην εις όλας τας οικιακάς εργασίας, ηναγκάσθην να επικαλούμαι την συνδρομήν πότε της μιας, και πότε της άλλης των γειτονισσών, εγώ δε να τας ανταμείβω με ραψίματα και άλλας εργασίας, τας οποίας αύται δεν εγνώριζον.

Περιορισθείσα εις το χωρίον, και ευρισκομένη εις καθημερινάς ανάγκας, ήρχισα να συλλογίζωμαι καλήτερον, και πολλοί καπνοί της φαντασίας, από τους οποίους ήμην γεμάτη, ήρχισαν να διασκεδάζωνται· ησθάνθην πόσον έσφαλα καταφρονήσασα την συμβουλήν του πατρός μου, και απεφάσισα να μεταχειρισθώ κανέν μέσον διά να κατορθώσω το συνοικέσιον, το οποίον απέβαλον, αλλά δυστυχώς, ό,τι ο πατήρ μου υπώπτευσεν, ότι η μετάνοιά μου θέλει αποβή ανωφελής, συνέβη πραγματικώς.

Η περί τας οικιακάς εργασίας απειρία και ανικανότης μου διεδόθη εις όλον το χωρίον, περιγραφομένη μάλιστα με πολύ ζωηρότερα χρώματα, ώστε απώλεσα πάσαν υπόληψιν καλής οικοκυράς. Όταν δε μία θεία μου, την οποίαν είχον μεταχειρισθή μεσάζουσαν διά να δοκιμάση την διάθεσιν του νέου, τον οποίον μ' επροξενούσεν ο πατήρ μου, μ' έφερε την είδησιν, ότι ούτος απεποιήθη, προτείνων, ότι εγώ είχον ανάγκην υπηρετριών διά να μου δώσουν ως και τον καφέν μου, τον οποίον δεν ήμουν αξία να κάμω μόνη μου, κατήντησα εις μεγίστην αδημονίαν.

Όταν ευρέθην εις την κατάστασιν ταύτην, εσκέφθην περί του μέλλοντός μου· ημπορούσα να μετέλθω το έργον της διδασκαλίσσης, αλλά δυστυχώς μη έχουσα σκοπόν να μετέλθω εξ υπαρχής το έργον τούτο, δεν εφρόντισα να εξετασθώ και να λάβω το αναγκαίον δίπλωμα· άνευ δε τούτου ήτον αδύνατον να επιτύχω διορισμόν παρά του αρμοδίου υπουργείου. Μετενόησα λοιπόν πολύ διά την αμέλειαν ταύτην και τόσον πλειότερον, καθ' όσον και το να μεταβώ εις Αθήνας ήτον σχεδόν αδύνατον, και αν μετέβαινον, το να επιτύχω εις τας εξετάσεις, ύστερον από τοσαύτην διακοπήν, μου εφαίνετο πολύ δύσκολον. Απεφάσισα λοιπόν εξ ανάγκης να επιχειρήσω το έργον της διδασκαλίσσης εις τα παιδία του χωρίου άρσενα, και θήλεα.

Με το έργον της διδασκαλίσσης πορίζομαι ήδη με πολλήν δυσκολίαν τα προς το ζην εμού και της οικογενείας μου, τρέμουσα καθ' ημέραν μήπως κανονισμός τις μου αποστερήση και αυτό το έργον. Περιώρισα όλας τας ιδέας και τας φαντασίας μου εις τον μικρόν κύκλον εντός του οποίου υπάρχω. Παρήτησα πάσαν ιδέαν περί υπανδρείας, ως αδύνατον να πραγματοποιηθή, αλλ' ευρίσκομαι εις παντοτεινήν λύπην, την οποίαν ίσως δεν ήθελον έχει, εάν δεν συνέβαινεν εις εμέ η μεταβολή της καταστάσεως, και εάν δεν ήθελον λάβει ανατροφήν ανωτέραν της τάξεως, εις την οποίαν ανήκον. Εξομολογούμαι δε την κατάστασίν μου ταύτην διά να χρησιμεύση ως παράδειγμα και εις άλλας νέας, αν ευρεθώσιν εις ην και εγώ ευρέθην κατάστασιν. Προ πάντων όμως εις τους

Σελ. 146
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/147.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

γονείς, οι οποίοι δίδοντες ανατροφήν εις τα κοράσιά των ανωτέραν της τάξεως, την οποίαν κατέχουν εις την κοινωνίαν, νομίζουν ότι τα αποκατασταίνουν ευτυχή, εν ω εξ εναντίας καταστρέφουσι το μέλλον των, και πολλάκις γίνονται αίτιοι ν' απολέσωσι και την ιδίαν αυτών ζωήν.

Σελ. 147
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/148.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

κυριώτερον μάθημα πρέπει να θεωρηθή η διδασκαλία της ομιλουμένης γλώσσης

1852

Δ. Αινιάν

ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΝ ΤΗΣ ΦΙΛΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ

Ο κύριος σκοπός της συστάσεως του εκπαιδευτικού των κορασίων καταστήματος είναι η καθ' όλον το έθνος διάδοσις των φώτων και των αναγκαίων κοινωνικών γνώσεων. Αλλ' η εκπαίδευσις αύτη ούτε πρέπει, ούτε συμφέρει να ήναι ομοιόμορφος, και ισόβαθμος. Εάν επρόκειτο να εκπαιδεύωνται εις το κατάστημα τούτο μόνον της ανωτάτης τάξεως τα κοράσια, ηδύνατο ίσως να έχη καλώς το πράγμα. Αλλ' επειδή κύριος σκοπός του καταστήματος είναι να εκπαιδευθώσι διδασκάλισσαι, αίτινες να διδάξωσι κατ' επαρχίας τα κοράσια των χωρικών, φρονούμεν ότι ο σκοπός δεν επιτυγχάνεται εντελώς διά της ενεστώσης μεθόδου.

Εάν μία διδασκάλισσα μορφωθείσα κατά τον υπάρχοντα κανονισμόν του καταστήματος μεταβή είς τινα δήμον διά να διδάξη τα κοράσια των χωρικών, δεν θέλει εύρει κοράσιον διά να μεταδώση ολόκληρον την οποίαν αυτή έχει παιδείαν· διότι απαιτούνται έξ έτη τουλάχιστον, εάν αρχίση από το αλληλοδιδακτικόν. Ποίος των χωρικών δύναται να έχη τοσούτον καιρόν το κοράσιόν του εις το σχολείον, χωρίς να εργάζεται διά την οικίαν του; Ποίος έχει ευκολίαν να κάμη τόσα έξοδα, όσα απαιτεί τοσούτων ετών εκπαίδευσις συμπεριλαμβανομένων και των βιβλίων κτλ.; Αλλά και αν ταύτα ήσαν κατορθωτά, εις τί χρησιμεύει τοσαύτη παιδεία διά το κοράσιον του χωρικού, διαμένον εις την χωρικήν κατάστασιν; Όχι μόνον δε ωφέλιμος δεν είναι τοσαύτη σπουδή, αλλ' εξεναντίας φρονούμεν ότι ή αποβαίνει ανωφελής, εγκαταλειπομένη από το κοράσιον, άμα επανέλθη εις τα χωρικά ήθη και έθιμα, ή κατασταίνει

———————

Άρθρο του Δ. Αινιάν στη Βιβλιοθήκη του Λαού, ό.π., σ. 867-874.

Σελ. 148
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/149.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

το κοράσιον δυστυχές, χορηγούσα εις αυτό ιδέας ανωτέρας της τάξεως εις ην μέλλει να διαβιώση.

Τί λοιπόν θέλει συμβή; Εκ των κορασίων των χωρικών τα μεν θέλουν ακολουθήσει μαθήματα δι' έν έτος, τα δε διά δύω, ή και πλειότερα· ολιγώτατα δε θέλουν διαμείνει ολόκληρον τον απαιτούμενον καιρόν και όσα μεν απομακρυνθώσι πρόωρα, δεν μανθάνουσιν ουδεμίαν γραμματικήν, όσα δε διδαχθώσι μέρος της Ελληνικής και ατελώς, δεν δύνανται να κάμωσι χρήσιν αυτής εις την ομιλουμένην, ώστε ούτε τα πρώτα, ούτε τα δεύτερα θέλουν δυνηθή να γράφωσιν ορθώς ή κατά κανόνας την γλώσσαν των.

Αι σκέψεις αύται μου εγέννησαν την ιδέαν ότι πρέπει να εισαχθή εις το κατάστημα η διδασκαλία της γραμματικής της ομιλουμένης γλώσσης, να διαιρεθή δε και η διδασκαλία εις δύω βαθμούς.

Ως προς το πρώτον.

Η γραμματική της ομιλουμένης γλώσσης πρέπει να θεωρηθή απαραίτητος, όχι μόνον εις εκείνους, οίτινες δεν δύνανται να διδαχθώσι την γραμματικήν της αρχαίας γλώσσης, αλλά και εις αυτούς ακόμη, οίτινες αναγκαίως πρέπει να μάθωσιν αυτήν. Η γραμματική της ομιλουμένης είναι η αναγωγή εις κανόνας και τάξιν τινά των όσα ο μαθητής γνωρίζει εκ της καθημερινής ομιλίας, κατά συνέπειαν η μάθησις αυτής είναι ευκολωτάτη. Μανθάνει δι' αυτής ο μαθητής να γνωρίζη και να γράφη ορθώς και κατά κανόνας την ομιλουμένην γλώσσαν. Όστις διδαχθή άπαξ μίαν γραμματικών, δύναται ευκόλως να διδαχθή και ετέρας γλώσσης γραμματικήν· διότι υπάρχουν γενικαί αρχαί, αι οποίαι εφαρμόζονται εις όλων σχεδόν των γλωσσών τας γραμματικάς, ώστε η μάθησις της γραμματικής της ομιλουμένης γλώσσης δύναται να χρησιμεύση ως προπαρασκευή διά την μάθησιν της Ελληνικής.

Αλλ' εκτός τούτου όλα τα κοράσια δεν διαμένουν όλα τα έτη τα υπό του κανονισμού προσδιορισμένα, επομένως αποσυρόμενα του καταστήματος δεν γνωρίζουν ουδεμίαν γραμματικήν εντελώς, ώστε δεν ημπορούν να γράφωσι κατά κανόνας και ορθώς τας ιδέας των, εν ω αν εγνώριζον εντελώς την γραμματικήν της ομιλουμένης γλώσσης, εις οποίαν εποχήν και αν ήθελον απομακρυνθή του καταστήματος, ήθελον έχει την ευκολίαν του να γράφωσι κατά κανόνας, και αν αι περιστάσεις ήθελον απαιτήσει να εκπαιδευθώσι και εις άλλην τινά ξένην γλώσσαν, δεν ήθελον δυσκολευθή να την μάθωσι, γνωρίζουσαι τας αρχάς μιας γραμματικής.

Νομίζομεν δε ότι η εισαγωγή της γραμματικής της ομιλουμένης γλώσσης εις το κατάστημα της εταιρείας δεν θέλει απαιτήσει, ούτε καιρόν πλειότερον του κανονισμένου διά τα λοιπά μαθήματα, ούτε έξοδα· διότι, η γραμματική της ομιλουμένης θέλει περιέχει όσα και η Ελληνική· όταν δε διδαχθή ταύτα εις την γραμματικήν της ομιλουμένης, θέλει τα γνωρίζει, όταν πρόκειται να διδαχθή την γραμματικήν της αρχαίας Ελληνικής· ώστε ο αυτός καιρός

Σελ. 149
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/150.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

τον οποίον ήθελε χρειασθή έν κοράσιον διά να μάθη την γραμματικήν της αρχαίας Ελληνικής, εξαρκεί διά να μάθη και την της ομιλουμένης· ίσως μάλιστα μανθάνον την γραμματικήν της ομιλουμένης πρότερον, θέλει χρειασθή ολιγώτερον καιρόν· διότι η μάθησις της γραμματικής της ομιλουμένης θέλει γένει πολύ ευκολώτερον παρά την της Ελληνικής.

Δεν απαιτούνται δε ουδέ έξοδα πλειότερα διά την διδασκαλίαν αυτής· διότι οι αυτοί διδάσκαλοι οίτινες επρόκειτο να διδάξωσι την γραμματικήν της αρχαίας Ελληνικής εις τας αρχαρίας τάξεις, αυτοί ούτοι δύνανται να διδάξωσι, και ευκολώτερον μάλιστα, την γραμματικήν της ομιλουμένης.

Ως προς το δεύτερον.

Εξ όσων ανωτέρω είπομεν, εις τα κοράσια των κατοίκων των δήμων δεν είναι ωφέλιμος η σπουδή, την οποίαν αποκτώσιν αι διδασκάλισσαι εις το κατάστημα, ούτε έχουν τον καιρόν και τα μέσα οι γονείς των διά να τα αφήσωσι να την διδαχθώσι. Τούτου δοθέντος, ανάγκη να κανονισθή ποία πρέπει να ήναι η σπουδή των κορασίων των χωρικών αναλόγως της τάξεως, την οποίαν θέλουσι καθέξει εις την κοινωνίαν. Αναγνωρισθέντος τούτου ως αναγκαίου, φρονούμεν ότι κυριώτερον μάθημα πρέπει να θεωρηθή η διδασκαλία της ομιλουμένης γλώσσης, διά να δύναται έκαστον κοράσιον επανερχόμενον εις την πατρικήν του οικίαν να γράφη ορθώς και κατά κανόνας την ομιλουμένην γλώσσαν, να συνθέτη τας επιστολάς του κτλ. ώστε να δύναται να διαχειρίζη τας υποθέσεις της οικίας του και εν απουσία του συζύγου αυτού, όταν αποκατασταθή εις την κοινωνίαν.

Εν όσω το κοράσιον θέλει διδάσκεσθαι την γραμματικήν της ομιλουμένης γλώσσης, ανάγκη να διδάσκεται και όσα άλλα μαθήματα κριθώσιν αρμόδια ως προς την κατωτέραν τάξιν της κοινωνίας, ώστε εάν τα κοράσια αποσυρθώσιν από το σχολείον μετά την σπουδήν της γραμματικής της ομιλουμένης να γνωρίζωσι καλώς και εντελώς τον κύκλον των μαθημάτων, τα οποία ήθελον προσδιορισθή διά τον βαθμόν τούτον της εκπαιδεύσεως, να μην διδάσκωνται δε πράγματα ημιτελή, τα οποία ύστερον αποβαίνουσιν άχρηστα.

Φρονούμεν δε ότι όλα τα κοράσια εν γένει, προ πάντων δε όσα προπαρασκευάζονται διά το έργον της διδασκαλίσσης, πρέπει να διδαχθώσι του πρώτου τούτου βαθμού τα μαθήματα, και ύστερον να μεταβώσιν εις τον ανώτερον βαθμόν των μαθημάτων· διότι αι μεν διδασκάλισσαι πρόκειται να τα διδάξωσι, τα δε λοιπά κοράσια, διότι ενδέχεται από οποιανδήποτε αιτίαν να μην συμπληρώσωσι την ανωτέρου βαθμού σπουδήν των, και εις τοιαύτην περίστασιν τίποτε δεν γνωρίζουσι τέλειον, ούτε της αρχαίας ούτε της ομιλουμένης την γραμματικήν, και δεν θέλουν δύνασθαι να γράψωσιν ορθώς και κατά κανόνας την γλώσσαν των, ώστε όλος ο καιρός τον οποίον εξώδευσαν θέλει χαθή επί ματαίω.

Δι' όλους τους εκτεθέντας λόγους προτείνομεν εις το συμβούλιον να διαιρέση την εκπαίδευσιν των κορασίων εις δύω βαθμούς, και εις τον πρώτον 

Σελ. 150
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Εκπαίδευση και αγωγή των κοριτσιών
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 131
    11. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

    την απεστέρησεν της τιμής της ισότητος... το χείριστον δε πάντων και αυτής της Παιδείας, αυτής της ηθικής ανατροφής!

    1845

    Ευ. Σαμαρτζίδου

    ΠΡΟΟΙΜΙΟΝ

    Η φύσις μεταξύ των επιγείων ωραίων έργων της επαρουσίασεν ως αριστούργημά της εξαίσιόν τι ον επί γης, τον άνθρωπον· ανήρ και γυνή, δύο όντα κατά πάντα όμοια, ταυτισμένα, τέλεια, είχον προορισθή να συμπεριπατήσωσιν αδιάσπαστα, και εξασκούντα συνάμα την τεραστίαν ισχύν των επί του απείρου σύμπαντος να σχηματίσωσιν επί γης κόσμον μέγαν, τέλειον, ευτυχή· αν και εδόθη τελεία ταυτότης εις τα δύο ταύτα όντα, έδωκεν όμως εις έκαστον αυτών ιδικάς τινάς ιδιότητας, αναγκαίας ως προς το πλήρες της φυσικής αυτών αρμονίας, ως είναι η σωματική ρώμη του ανδρός, και η ψυχική της γυναικός ευλυγιστία. Πάνσοφος εστάθη η ωραία διάταξις του Δημιουργού αύτη· διά να ήθελε δε αποτελέση τον ευτυχή σκοπόν, δι' ον εγένετο, έπρεπε να ευνοηθή καλώς από τον άνθρωπον· αλλ' ο άνθρωπος, ο φέρων εισέτι τον αγροίκον της φύσεως χιτώνα ήτο δυνατόν ποτέ να κατανοήση τον σκοπόν των διατάξεων του Αιωνίου; η παρεννόησις όλων των φαινομένων, όλων των πραγμάτων, και αυτών μάλιστα των μυστηριωδών της φύσεως νόμων, τίς θέλει αρνηθή, ότι είναι πάντοτε καταφανές αποτέλεσμα της αμαθείας του ανθρώπου ;

    Ο αμαθής άνθρωπος, παρεννοήσας εξ αρχής τον σκοπόν της σωματικής υπεροχής του, ανέπτυξε τον εγωισμόν εκείνον, εις τον οποίον εθυσίασε κατά πρώτον τον αθώον σύμμαχον και σύντροφόν του, την γυναίκα, και κατόπιν ούτω ανεπαισθήτως εθυσίασε τον ίδιον εαυτόν του· υποταγήν εζήτησεν ο φέρων την εικόνα του Πλάστου του άνθρωπος άμα εξήλθεν εις τον κόσμον, υποταγήν απόλυτον ο παράδοξος κυριάρχης αυτός από όλα τα φαινόμενα, από όλα τα περί αυτόν όντα· υποταγήν από το πυρ και από τα ύδατα, από τους ανέμους και από

    ———————

    Αποσπάσματα από άρθρο της Ευφροσύνης Σαμαρτζίδου στην Κυψέλη, "σύγγραμμα περιοδικόν γυναικείον εκδιδόμενον κατά μήνα υπό Ευφροσύνης Σαμαρτζίδου", Κωνσταντινούπολη, έτος Α', φύλλ. Α', Μάιος 1845, σ. 12-16.