Συγγραφέας:Φουρναράκη, Ελένη
 
Τίτλος:Εκπαίδευση και αγωγή των κοριτσιών
 
Υπότιτλος:Ελληνικοί προβληματισμοί (1830-1910). Ένα ανθολόγιο
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:11
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1987
 
Σελίδες:630
 
Αριθμός τόμων:1 τόμος
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Κοινωνική ενσωμάτωση
 
Νοοτροπίες και συμπεριφορές
 
Παιδεία-Εκπαίδευση
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Χρονική κάλυψη:1830-1910
 
Περίληψη:Στον τόμο αυτό συγκεντρώθηκαν μαρτυρίες του ελληνικού προβληματισμού που διαμορφώθηκε γύρω από τη γυναικεία εκπαίδευση και διαπαιδαγώγηση τον 19ο αιώνα, αντλημένες από ένα ευρύ φάσμα πηγών. Το σώμα του ανθολογίου περιορίστηκε σχεδόν αποκλειστικά στην παιδαγωγική και κανονιστική φιλολογία, ενώ στην εισαγωγή επιχειρείται η επισήμανση των διαφοροποιήσεων και των εξελίξεων στις αντιλήψεις για το γυναικείο πρότυπο, μέσα από προσπάθεια απάντησης σε ερωτήματα όπως: Μέσα σε ποιες συγκυρίες ιδεολογικοπολιτικές αρθρώνεται ο σχετικός με τη γυναικεία εκπαίδευση κανονιστικός λόγος, ποιοι είναι οι φορείς του, μέσα σε ποια επιχειρηματολογία λειτουργεί, από ποιες προτάσεις συνοδεύεται και, βέβαια, ποια πρακτική τον ακολουθεί και μέσα σε ποιες ανάγκες κοινωνικές εντάσσεται.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 48.83 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 344-363 από: 634
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/344.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

επιστήμη και τέχνη του οικογενειακού βίου

1887

Σ. Λεοντιάς

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Αποδεξαμένη την υπό του αξιοτίμου εκδότου κυρίου Γ. Σεϊτανίδου γενομένην μοι πρότασιν περί εκπονήσεως διδακτικού συγγραμματίου Οικιακής Οικονομίας, και μετά συντόνου επιμελείας και σπουδής άμα ενασχοληθείσα επί τρίμηνον μόλις χρόνον εις την ουχί μικράν εργασίαν ταύτην και το έργον τόδε παραγαγούσα, παραλείπω ίνα προτάξω τι εν τω προλόγω αυτού περί της σπουδαιότητος και αναγκαιότητος του υποκειμένου της συγγραφής, όπερ εστίν η Οικιακή Οικονομία, καθόσον πολλά και άξια λόγου εισί γεγραμμένα ήδη υπό των συγγραψάντων περί αυτής· αρκούντως δε κατενοήθη η χρησιμότης και αναγκαιότης μάλιστα του μαθήματος ταύτης, διδασκομένης εις πλείστα των καθ' ημάς παρθεναγωγείων, ανωτέρων και κατωτέρων.

Οφείλω όμως να είπω τα ολίγα ταύτα: πρώτον· ότι ανεδεξάμην την εκπόνησιν του έργου τούτου ίνα σκοπιμώτερον και πρακτικώτερον χρησιμοποιήσω την ην επέβαλον εις εμαυτήν ανακωχήν από των σχολικών εκπαιδευτικών αγώνων, και τον ολίγον κατ' αυτήν χρόνον της αναπαύσεώς μου δαπανήσω πάλιν υπέρ των εκπαιδευομένων φιλτάτων μοι νεανίδων, κρίνασα τούτο αναγκαιότερον εις αυτάς· διό και διέκοψα, αναβαλούσα πάσαν άλλην ενασχόλησιν, την περισυναγωγήν των μέχρι τούδε εκπονηθέντων μοι προς δημοσίευσιν και την συγγραφήν της επί τριακονταετίαν εκπαιδευτικής παρ' ημίν πορείας των θηλέων, και επεδόθην ευχαρίστως εις τόδε.

Δεύτερον· ότι προς την συγγραφήν ταύτην έλαβον εξωτερικά μεν βοηθήματα τα γνωστά μέχρι τούδε εις την ημετέραν γλώσσαν περί Οικιακής Οικονομίας συγγράμματα, και εκ της Γαλλικής το αξιόλογον σύγγραμμα Trésor de la famille, και άλλας εν Γαλλικαίς και Γερμανικαίς Εγκυκλοπαιδείαις

———————

Εισαγωγή και απόσπασμα από το τελευταίο μέρος ("θεωρητικόν μέρος"), από το βιβλίο της Σαπφούς Λεοντιάδος, Οικιακή Οικονομία προς χρήσιν των Παρθεναγωγείων, Κωνσταντινούπολη, έκδοση Γ.Ι. Σεϊτανίδου, 1887, σ. γ'-στ' και 280-286.

Σελ. 344
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/345.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

οικονομολογικάς γνώσεις και υποθήκας. Εσωτερικάς δε πηγάς έσχον την εμήν πολυετή πρακτικήν πείραν επί των οικογενειακών πραγμάτων και της οικονομίας του οίκου, τας τε σημειώσεις μου εκ της επί ικανά έτη διδασκαλίας του μαθήματος τούτου και τας ιδίας επ' αυτού μελέτας και σκέψεις μου. Αλλά βάσιν πάντων και τύπον και κανόνα της όλης διηκούσης εν τω έργω εννοίας είχον τον Οικονομικόν του ενδόξου μαθητού του Σωκράτους· διό και έκαστον των Κεφαλαίων του πρακτικού μέρους επί μιας σοφωτάτης εξ αυτού ρήτρας εβάσισα, και το όλον επί της μεγάλης πρακτικής και θεωρητικής εν αυτώ αληθείας: "Δοκεί γουν οικονόμου αγαθού είναι ευ οικείν τον εαυτού οίκον".

Τρίτον· ότι εν τη εργασία και τη διατάξει της ύλης προέβην και αναλυτικώς και συνθετικώς και εποπτικώς και θεωρητικώς, μιμηθείσα, όση μοι δύναμις, κατά τούτο τον άριστον Ξενοφώντα, όστις εν τω περιπύστω εκείνω διαλόγω, εν ω λίαν πρακτικώς και εποπτικώς ποιείται τον θαυμαστόν διδάσκαλον εισηγούμενον τω αγαθώ εταίρω Κριτοβούλω τα της Οικιακής Οικονομίας εν τω οίκω του καλού Ισχομάχου και της νεαράς συζύγου αυτού, συγκαταμιγνύει και τας σοφάς εκείνου θεωρίας και σκέψεις, πού μεν απ' αυτών ορμώμενος, πού δε εις αυτάς καταλήγων.

Και τούτο φυσικώτατον τω λογικώ και αισθητικώ ανθρώπω, όστις και το ελάχιστον εργαζόμενος και πράττει και διανοείται και σκέπτεται και θεωρεί.

Εντεύθεν και από του πρακτικού μέρους ηρξάμην και τούτο προέταξα, κατατείνασα την διδασκαλίαν εκ του πρακτικού και του υπ' όψει εις τας θεωρίας και σκέψεις και τους κανόνας, εκ του μερικού εις το γενικόν και εις την έννοιαν της Οικιακής Οικονομίας, και τούτο επόμενον έταξα· όπερ ίσως θέλει φανή παράδοξός τις νεωτερισμός. Αλλ' απολογούμαι ότι εκ τε της πείρας και της μελέτης εδιδάχθην και επείσθην εκ των αποτελεσμάτων, ότι εν τη διδασκαλία και τη εκπαιδεύσει των παίδων σκόπιμον και ονησιφόρον να προβαίνωμεν εις πάντα τα μαθήματα από του πρακτικού εις το θεωρητικόν, πολλώ δε μάλλον εις τούτο το μάθημα, όπερ παρά παν άλλο επί της εποπτείας και της πείρας θεμελιούται, και εκ ταύτης εξάγονται αμέσως αι θεωρίαι και οι κανόνες αυτού.

Αλλ' ουχ ήττον και εν τη εισαγωγή ευρίσκεται το όλον του μαθήματος θεωρητικώς συνοψιζόμενον. Προσέτι πραγματεύομαι πρώτον το περί οίκου, όστις εστί το πρώτον αντικείμενον της Οικιακής Οικονομίας, και ο τόπος, εν ω πάσα αύτη και κατά θεωρίαν και πράξιν περιστρέφεται. Επομένως έταξα το περί των αρχών του οίκου προσώπων και των καθηκόντων αυτών, διότι ουδείς ο αντιλέξων, ότι η αρχική αιτία της καλής ή κακής διεξαγωγής των του οίκου και του οικογενειακού βίου εν γένει εστίν ο ανήρ και η γυνή, αναλόγως της διανοητικής και της ηθικής αυτών καταστάσεως και της ικανότητος αυτών περί την εκπλήρωσιν των καθηκόντων αυτών· και είτα εν τοις προσήκουσι Κεφαλαίοις τα περί των πραγμάτων, ων η επιτυχής ή εναντία διοίκησις εξ εκείνων εξαρτάται και εις εκείνους ανάγεται, ουδέ είνε δυνατόν τα πράγματα να γίγνωνται

Σελ. 345
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/346.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

αγαθά ή και καλά αν μη οι ενεργούντες αυτά ώσι προς τούτο παρεσκευααμένοι. Διό και η Οικιακή Οικονομία μετά της Ηθικής έχει τον στενότατον σύνδεσμον.

Περί των τυχόν ή κατ' έννοιαν ή κατά λέξιν εισφρησάντων σφαλμάτων εξαιτούμαι την επιεική κρίσιν των διδαξόντων και αναγνωσόντων, υπισχνουμένη ίνα εν δευτέρα εκδόσει του συγγραμματίου λαβούσα υπ' όψει διορθώσω αυτά, και έτι έτερον αναγκαίον προσθέσω.

Παρακαλώ μόνον τας αγαπητάς μοι συναδέλφους διδασκαλίσσας και διευθυντρίας, αίτινες θέλουσιν αξιώσει να εισαγάγωσι το συγγραμμάτιόν μου εν τω σχολικώ προγράμματι, όπως ορίσωσι την διδασκαλίαν της Οικιακής Οικονομίας εν τοις Γυμνασίοις μεν των Παρθεναγωγείων εις την Γ' ή Δ' τάξιν, εν τοις κατωτέροις δε Παρθεναγωγείοις, εις την ανωτάτην αυτού. Διότι και το μάθημα τούτο είνε εξ εκείνων, τα οποία είνε πρέπον, αρμόζον και τελεσφόρον να διδάσκηται εις νεανίδας 14-15 ετών, εχούσας ήδη και τον νουν και την κρίσιν ωριμώτερα και προς τα της διοικήσεως του οίκου εγγύτερον ήδη γιγνομένας.

Πέραν Κων/πόλεως, 28 Ιουνίου 1887.

Σ. Λεοντιάς

Γ΄

ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΟΙΚΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

10. Εκ των ειρημένων απάντων καταδεικνύεται η μεγάλη και υψηλή έννοια της Οικιακής Οικονομίας, ο τε σκοπός αυτής και αι εξ αυτής καλώς εννοουμένης και σκοπίμως ενεργουμένης προερχόμεναι μεγάλαι και σπουδαίαι ωφέλειαι εις το άτομον, την οικογένειαν, την κοινωνίαν και το έθνος, το άξιούμενον να έχη την ευεργετικωτάτην ταύτην τέχνην και επιστήμην ενεργούσαν την σωτήριον αυτής δύναμιν και ακμάζουσαν εν τοις κόλποις αυτού.

Λοιπόν, όταν Οικιακήν Οικονομίαν λέγωμεν, δεν εννοούμεν το σύνολον διατάξεων και συμβουλών περί διακοσμήσεως του οίκου διά σκευών και επίπλων, περί πλύσεως και καθαριότητος αυτών, περί ενδυμασιών και μυρεψιών και των περί ταύτα οσημέραι μεταβαλλομένων νεωτερισμών κατά την πρόοδον των περί σωματικής φιλοκαλίας ιδεών και επινοήσεων, ούτε το σύνολον συνταγών περί κατασκευής φαγητών και καρυκευμάτων και γλυκυσμάτων. Ταύτα πάντα περιλαμβάνονται μεν εν τω οικιακώ και οικογενειακώ βίω, και περιέχονται εν τω κύκλω των γνώσεων και πρακτικών εργασιών της οικοδεσποίνης, ήτις οφείλει μετά νοημοσύνης και συνέσεως και σωφροσύνης να αποβλέπη εις αυτά, και φειδομένως μάλα και σκεπτικώς να μεταχειρίζηται αυτά, δεν συνιστώσιν όμως την

Σελ. 346
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/347.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

ουσιώδη και βαρυσήμαντον και πολύτιμον έννοιαν της Οικιακής Οικονομίας, δεν συγκροτούσι το σοβαρόν και πλουτοφόρον βάθος της εννοίας αυτής, αλλ' ανήκουσιν εις εν σημείον του εκτεταμένου πλάτους αυτής, εις εν μέρος των του οικιακού και οικογενειακού βίου πρακτικών ενασχολήσεων της αγαθής οικοδεσποίνης.

11. Το βαθύ και σπουδαίον περιεχόμενον νόημα της Οικιακής Οικονομίας διατυπούται εις ταύτα: Οικιακή Οικονομία σημαίνει την σωματικήν και πνευματικήν παρασκευήν του ανθρώπου, ανδρός και γυναικός, όπως γένωνται άξιοι αρχηγοί και κυβερνήται και μορφωταί, και προβιβασταί του οικογενειακού βίου υπό υλικήν και ηθικήν έποψιν· την σκόπιμον και θεάρεστον κίνησιν και ενέργειαν των σωματικών και πνευματικών αυτών δυνάμεων επί των δυνάμεων και ενεργειών της φύσεως και την μετά λόγου και αρετής χρήσιν των υπαρχόντων αΰλων και υλικών κεφαλαίων προς παραγωγήν και κτήσιν των οικείων και αναγκαιούντων τω τε ατομικώ και οικογενειακώ βίω αγαθών· την τε συνετήν και σώφρονα διαχείρισιν πάντων τούτων και την μετά δυνάμεως ηθικής διοίκησιν και διακανόνισιν της αναλώσεως και δαπάνης αυτών διά τας παρούσας ανάγκας και επί τούτοις πάσι την εκ της τοιαύτης διαχειρίσεως προερχομένην διατήρησιν και προβλεπομένην φύλαξιν και αύξησιν αυτών διά τας μελλούσας.

12. Τοιαύτη ή μάλλον αύτη ούσα η Οικιακή Οικονομία, είνε αυτή η επιστήμη και τέχνη του οικογενειακού βίου, το μεν διότι ερευνά και ανευρίσκει και διδάσκει τας σωτηρίους αληθείας, δι' ων ο οικογενειακός βίος σώζεται, τελειοποιείται, προβιβάζεται, ευημερεί και ευδαιμονεί, το δε διότι διά της εφαρμογής των αληθειών τούτων παράγει τα μέσα και τους τρόπους, καθ' ους πραγματοποιείται και εκτελείται η σωτηρία αύτη, η τελειοποίησις, ο προβιβασμός, η ευημερία και ευδαιμονία των προσώπων των διανυόντων τον οικογενειακόν βίον και συγκροτούντων την κατ' οίκον κοινωνίαν. Και δυνάμεθα κατά την βαθυτάτην και περιεκτικωτάτην ταύτην αυτής έννοιαν να ονομάσωμεν αυτήν οικονομίαν του οικογενειακού βίου και μετά της Πολιτικής Οικονομίας ομού αμφοτέρας να ονομάσωμεν Οικονομίαν του καθόλου βίου· διότι το περιεχόμενον αμφοτέρων συγκροτεί την εν γένει ζωήν και κίνησιν και εργασίαν του ανθρώπου, τον όλον αγώνα υπέρ της υπάρξεως αυτού προς την αρμόζουσαν αυτώ διαγωγήν εν τω επί γης βίω κατά πάντα αυτού τα σημεία, την τε υλικήν και πνευματικήν αυτού τελειοποιησιν, και την επίτευξιν της προωρισμένης αυτώ υπό του Παναγάθου Θεού ευδαιμονίας.

13. Ούτως η Οικιακή Οικονομία, ή η οικονομία του οικογενειακού βίου, έχει, ως τέχνη, το πρακτικόν αυτής μέρος, καθ' ο η οικοδέσποινα και ο οικοδεσπότης ενεργούσι και πράττουσι τα δέοντα εν τη οικογενειακή κοινωνία αυτών, όπως παραγάγωσι και παρέξωσιν αυτή την αρμόζουσαν λογικοίς ανθρώποις ζωήν και ευημερίαν και ευδαιμονίαν, ήτις και εις την εκτός κοινωνίαν και το έθνος διαδίδεται και αντανακλά. Και ως επιστήμη δεν έχει το θεωρητικόν μέρος,

Σελ. 347
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/348.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

εν ω εκ του πρακτικού και διά των θεωριών και σκέψεων της διανοίας αναβιβάζονται τα προς την ευημερίαν και ευδαιμονίαν του οικογενειακού βίου λαμβανόμενα μέσα και αι προς τούτο σκοπίμως εκτελούμεναι ενέργειαι εις τας αρχάς και τους κανόνας της Οικονομικής Επιστήμης, και εις γνώσεις και αληθείας λογικάς και ηθικάς συστηματοποιούμεναι, εδρεύουσιν εν τω νω και τη καρδία της αγαθής και ευπαιδεύτου οικοδεσποίνης και του ομοίως έχοντος οικοδεσπότου, οίτινες πάλιν ταύτην εν τω πρακτικώ σταδίω του οικογενειακού βίου επισταμένως και ευσκόπως εφαρμόζουσι και πραγματοποιούσι την ευδαιμονίαν της οικογενείας οικοδομούντες.

14. Και άπαν τούτο το πεφωτισμένον και εύδμητον κατασκεύασμα εστί "το ευ οικείν τον εαυτών οίκον", ως αποφαίνεται ο σοφώτατος Σωκράτης διά στόματος του αγαθού εταίρου αυτού Κριτοβούλου. Εντεύθεν καταφανέστατος και ο σκοπός της πολυτιμότατης και σπουδαιοτάτης ταύτης επιστήμης και τέχνης, της Οικιακής Οικονομίας· εντεύθεν κατάδηλα και τα ενεργητικώτατα αυτής εις τον βίον ωφελήματα. Δηλονότι καταδεικνύεται, ότι σκοπός αυτής εστι το καταστήσαι τον άνθρωπον, άνδρα και γυναίκα (τους αρχηγούς της οικογενείας), δράστην ενάρετον και γνώστην επιστήμονα των προς την ευδαιμονίαν του οικογενειακού βίου συντελούντων και συμφερόντων μέσων, άπερ εισίν η διά της ακαμάτου και πεφωτισμένης ενεργείας του πνεύματος και του σώματος παραγωγή και κτήσις των υλικών και ηθικών αγαθών, και διά της λογικής και εναρέτου αυτών χρήσεως συντήρησις και φύλαξις και αύξησις αυτών. Τα δε ενεργητικώτατα αυτής αποτελέσματα, άπερ εις τον άνθρωπον, άνδρα και γυναίκα, οικοδεσπότην και οικοδέσποιναν, παρέχει και χορηγεί, όταν κατά βάθος εννοή την σωσίβιον ταύτην επιστήμην και τέχνην, και τας σπουδαίας αυτής αρχάς και τα παραγγέλματα δραστηρίως και μετά ηθικής δυνάμεως εφαρμόζη και ενεργή επί τον οικογενειακόν και ατομικόν αυτού βίον, εισίν: ότι καθίστησιν αυτόν ένεκεν της σκοπίμου και αποτελεσματικής σωματικής και διανοητικής εργασίας και της τακτικής και εναρέτου διαίτης, άπερ απαιτεί και επιβάλλει η Οικιακή Οικονομία, α') πλούσιον υλικώς και ηθικώς, διότι εκ της εργασίας και της οικονομικής διαχειρίσεως των προϊόντων αυτής παράγονται και πολλαπλασιάζονται τα υλικά και ηθικά αγαθά· β') νοημονέστερον και επιτηδειότερον και δεξιώτερον· διότι εν τη εργασία τη πνευματική και σωματική εξασκείται διηνεκώς ο νους και το σώμα και αναπτύσσονται ολονέν και βελτιούνται· γ') κύριον υγείας και ευεξίας στερεάς και δυσπροβλήτου· διότι η τακτική κίνησις εν τω εργάζεσθαι και η τακτική και λογική θεραπεία και ανάπαυσις των σωματικών αναγκών εισί της υγείας και ευεξίας του σώματος και της ψυχής αι κυριώτεραι πηγαί· δ') ενάρετον και αξιότιμον· διότι εγκράτεια και σωφροσύνη, φιλοπονία και αυταπαρνησία, υπομονή και μετριοπάθεια, ευσέβεια και φιλανθρωπία και άλλαι τόσαι αρεταί κατακοσμούσι τον αγαθόν της Οικιακής Οικονομίας εργάτην· η δε κτήσις των οικείων αγαθών και η λογική και αγαθή

Σελ. 348
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/349.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

διαχείρισις αυτών επισύρει την τιμήν και υπόληψιν των άλλων, ουχί μόνον απαλλαττομένων της ανάγκης του βοηθείν αυτόν, αλλά και βοηθουμένων υπ' αυτού και ευεργετουμένων· και ε') καθίστησιν αυτόν ουχί μόνον ικανώτατον και άριστον αρχηγόν της κατ' οίκον αυτού οικογενείας, αλλά και μέλος χρησιμώτατον και πολυτιμότατον της καθ' όλου ανθρωπότητος· διότι διά της καλής διευθύνσεως και σκοπίμου διευθετήσεως των οικείων αγαθών ουχί μόνον την ευημερίαν και ευδαιμονίαν της ιδίας οικογενείας παρέχει, αλλά και εις την της όλης ανθρωπότητος δήλον ότι συντελεί και συμβάλλεται.

ΕΙΚΟΝΑ 37

Σελ. 349
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/350.gif&w=600&h=903 11. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

ΕΙΚΟΝΑ

38. Πίνακας περιεχομένων από το βιβλίο της Σ. Λεοντιάδος, Οικιακή Οικονομία..., Κωνσταντινούπολη 1887

Σελ. 350
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/351.gif&w=600&h=90011. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

ΕΙΚΟΝΑ

39. Πίνακας περιεχομένων από το βιβλίο της Σ. Λεοντιάδος, Οικιακή Οικονομία..., Κωνσταντινούπολη 1887

Σελ. 351
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/352.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

να διδάσκωνται την εθνικήν αυτών οικιακήν οικονομίαν

1887

Ξ. Δ. Ζύγουρας

ΤΑΙΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΣΣΑΙΣ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΤΩΝ ΘΗΛΕΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΠΑΡΘΕΝΑΓΩΓΕΙΩΝ

ΑΝΑΤΙΘΕΤΑΙ ΤΟ ΠΑΡΟΝ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΝ

Φιλοπάτριδες κυρίαι,

Εις τας πατριωτικάς υμών μερίμνας ο τε Δήμος και η Κυβέρνησις ενεπιστεύθησαν την υψηλήν εντολήν της ηθικής, πνευματικής και σωματικής μορφώσεως των θυγατέρων του λαού. Οι γονείς και το έθνος ανυπομόνως προσδοκώσι να ίδωσι τους καρπούς των ατρύτων υμών μόχθων προς διάπλασιν της μελλούσης του έθνους γενεάς.

Βεβαίως εκάστη εξ υμών αισθάνεται το μεγαλείον και την σπουδαιότητα της αποστολής ταύτης και φιλοτίμως μάλιστα προσπαθεί να διεξαγάγη αυτήν όσον οίον τε επιτυχώς. Την εκπλήρωσιν της ιεράς ταύτης εντολής επιθυμών να καταστήσω ευχερεστέραν προς υμάς, συνέταξα το ανά χείρας εγχειρίδιον, πεποιθώς ότι η διδασκαλία της οικιακής οικονομίας είναι και σήμερον, όπως και παρά της προγόνοις το πάλαι, ο ακρογωνιαίος λίθος της γυναικείας παιδεύσεως.

Ενόμισα δε πρέπον προς υμάς ν' αφιερώσω το βιβλίον διότι υμείς προ παντός άλλου κατανοείτε την χρησιμότητα αυτού· και διότι υμείς θέλετε δι' ευκρινούς ερμηνείας εγχαράξει εις τας απαλάς των νεανίδων ψυχάς τας σωτηρίους της οικονομίας αρχάς, δι' ων πάσα γυνή σώζεται, δοξάζεται και απαθανατίζεται.

ο των καλών ευχέτης

Ξενοφών Δ. Ζύγουρας

———————

Από το βιβλίο ιού Ξ. Δ. Ζύγουρα, Εγχειρίδιον Οικιακής Οικονομίας, εκδόσεις "Βιβλιοθήκη του γυναικείου φύλου", τ. Β', Αθήνα, τυπογραφείο Ιω. Κουβέλου και M. Δελή, 1887, σ. ζ'-ιστ'.

Σελ. 352
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/353.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

ΠΡΟΣ ΤΑΣ ΝΕΑΝΙΔΑΣ ΠΕΡΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

1

Η οικονομία είναι

στολισμός των γυναικών

πλούτος άπειρος κ' η μόνη

ευτυχία των ανδρών.

2

Οικονόμος πρέπει να 'σαι

διαρκώς να προσπαθής

περιττά να μη 'ξοδεύης

μη κατόπιν στερηθής.

3

Οι γονείς θα σ' αγαπώσι

θα σε βλέπουν με χαρά

όταν ήσαι εις τον οίκον

αληθής οικοκυρά.

4

Αν οικονομίαν μάθης

όταν θα υπανδρευθής

συ του οίκου να δεσπόζης

ικανή θα ευρεθής.

5

Τα ολίγα κάμνε ώστε

να αρκούν ως τα πολλά

να θαυμάζουν όλοι ότι

έχεις άπειρα καλά.

6

Η φειδώ κ' οικονομία

αδελφαί σου ας γενούν·

καρπούς ώριμους θα δρέψης

όταν αύται σ' οδηγούν.

7

Ομοιάσεις χελιδόνα

με τ' αθώα της πουλιά

βοηθεί κι' ο σύζυγός σου

διά να κτίσητε φωλιά.

8

Εάν φερ' ο σύζυγός σου

χόρτον, χώμα και νερόν

ότι πρέπει συ να κτίζης

τούτο είναι φανερόν.

9

Τα μικρά σου ν' ανατρέφης

και να ήσαι όλο χαρά·

έως ότου κατορθώσης

διά να κάμουν τα πτερά.

10

Οικονόμος πρέπει να 'σαι

φρόνιμος και μ' αρετή.

Ταύτα θέλει ο κόσμος να 'χης

κι' από σε τα απαιτεί.

23

Σελ. 353
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/354.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Ο οίκος διά την γυναίκα είναι η παλαίστρα εν η οφείλει ν' αγωνισθή τον αγώνα της τιμής, της δόξης και της αθανασίας. Η οικονομία δε είναι το ισχυρότατον όπλον δι' ου η γυνή οπλίζεται, όπως θριαμβεύση εις τας εναντίας του βίου περιστάσεις και μεγαλουργήση θαυμασίως. Διά της οικονομίας η γυνή εξαγνίζεται και φθάνει εις την αγιοσύνην αγγέλου ευεργετικού διά την οικογένειαν και την ανθρωπότητα. Η οικονόμος μεταβάλλει τον οίκον της εις ναόν αγάπης και αφοσιώσεως, εν ω δάκτυλος Κυρίου ποδηγετεί τα διαβήματά της και ευλογεί τους αγώνας της.

Η Ελληνίς οικοδέσποινα υπήρξεν αείποτε η κιβωτός εν η πάσα θρησκευτική και εθνική παράδοσις διεσώθη εν μέσω των κλυδώνων του εθνικού καταποντισμού. Αύτη διηώνισε την πάτριον λιτότητα, την εγκράτειαν, την πρόνοιαν, την αυτοσυντήρησιν, αρετάς διά των οποίων μέχρι σήμερον διετηρήθη η θεία εκείνη αλληλεγγύη, ήτις, αντί παντός φιλανθρωπικού καταστήματος, ενέδυσε την γυμνότητα και περιέθαλψε την αθλιότητα της πασχούσης Ελληνικής οικογενείας εν ημέραις πονηραίς, εν αις η σπάθη έκοπτε κεφαλάς και ελήστευε περιουσίας. Είναι βέβαιον ότι η τάξις του βίου και η περί το εργάζεσθαι εμπειρία και πολλά έτι αγαθά της οικονομικής σοφίας των προγόνων απωλέσθησαν, αλλ' ανακτώνται ταχέως διά της υγιούς διδασκαλίας της Ελληνικής οικιακής οικονομίας.

Ίνα δε η οικονομία αποβή τοσούτων ωφελειών πρόξενος διά την γυναίκα και ιδίως διά την Ελληνίδα πρέπει να διδάσκηται υπό την υψηλήν αυτής έννοιαν, ήτις συνίσταται εις την σκόπιμον της εργασίας εφαρμογήν προς παραγωγήν, εις την περιεσκεμμένην της φειδούς εξάσκησιν, εις την τοποθέτησιν των αποταμιευμάτων αυτής, και τέλος εις την έμφρονα του πλούτου χρήσιν διά της εγκρατείας και της σωφροσύνης.

Τοιαύτη ηθικωτάτη διδασκαλία αποβαίνει ομολογουμένως ευεργετική διά την οικογένειαν και διά το έθνος. Η δε νόθος και ποταπή διδασκαλία της οικονομίας εξαρτά την ευδαιμονίαν της οικογενείας από την κομψήν περικόσμησιν του οίκου, από τυπικάς τινάς συνταγάς προς καθαρισμόν επίπλων, σκευών και ενδυμάτων και τέλος από νόθον τινά καλαισθησίαν, ήτις φονεύει την ευαισθησίαν και τον χαρακτήρα της γυναικός και απορροφά τον οικογενειακόν πλούτον. Τοιαύτη διδασκαλία πρέπει ανυπερθέτως να παύση από τα Ελληνικά παρθεναγωγεία, και αν έτι διδάσκηται θριαμβευτικώς εις Παρισίους ή εις Λονδίνον.

Αι Ελληνίδες πρέπει να διδάσκωνται την εθνικήν αυτών οικιακήν οικονομίαν, την οποίαν κατά μεν τους αρχαιοτάτους χρόνους διέδωκεν ο Όμηρος και ο Ησίοδος διά των αθανάτων ποιημάτων αυτών, βραδύτερον δ' εκαλλιέργησαν

Σελ. 354
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/355.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

αι ποικίλαι της φιλοσοφίας σχολαί, του Πυθαγόρου, του Σωκράτους, του Πλάτωνος, του Αριστοτέλους, του Μουσωνίου Ρούφου, και επί των Αλεξανδρειών, του Ιεροκλέους, του Δίωνος και τοσούτων άλλων ενδόξων της οικονομίας συγγραφέων, εκ των οποίων και γυναίκες ανεδείχθησαν δειναί περί τα οικονομικά οίον η Πυθαγορεία Περικτιώνη, η Φιντώ, η Θεανώ.

Η τοιαύτη της οικονομίας διδασκαλία αποβαίνει αδύνατος άνευ συγγράμματος ευμεθόδου και καθ' όλα ιδιορρύθμου. Κατά δυστυχίαν τοιούτον δεν υπάρχει υπ' αυτήν την έννοιαν συντεταγμένον ούτε παρά τοις Ευρωπαίοις ούτε παρ' ημίν.

Οι Ευρωπαίοι κατά τον 17ον αιώνα απεγύμνωσαν την οικιακήν οικονομίαν εκ των αρχών της και δι' αυτών ενέδυσαν νέαν τινά επιστήμην, ην ωνόμασαν πολιτικήν οικονομίαν. Έκτοτε εστερήθησαν οι λαοί της διδασκαλίας της αληθούς οικονομίας και εμάνθανον συλλογήν συνταγών προς κατασκευήν ποικίλων φαγητών, ή προς καθαρισμόν υάλων, κατόπτρων, ενδυμάτων, ή προς περικόσμησιν αιθουσών κ.τ.λ. Τοιαύτα εισίν ως έγγιστα τα πλείστα των ευρωπαϊκών της οικονομίας συγγραμμάτων, τα οποία τινές εκ των ημετέρων εφιλοτιμήθησαν να μεταφράσωσι πιθηκίζοντες, διά να μορφώσωσι δήθεν τας εις τα ανώτατα Παρθεναγωγεία φοιτώσας νεάνιδας. Πόσον δε η τοιαύτη διδασκαλία επέτυχεν η συνείδησις εκάστου μαρτυρεί. Ελησμόνησαν όμως, ότι η ψευδής αύτη διδασκαλία εξήπλωσεν εν Ευρώπη την πενίαν, την διαφθοράν και συνετέλεσε σπουδαίως εις την κατάλυσιν των ιερών της οικογενείας δεσμών. Τοιαύτη τύχη περιμένει και το Ελληνικόν έθνος, αν οι διέποντες τα της γυναικείας παιδεύσεως δεν λάβωσιν την προσήκουσαν περί τούτου φροντίδα, εισάγοντες το Ελληνικόν της οικονομίας μάθημα εις τα δημοτικά παρθεναγωγεία.

Υπό τας εμπνεύσεις της αρχαίας Ελληνικής οικονομίας και υπό την οδηγίαν των νεωτάτων της πολιτικής οικονομίας αρχών συνέταξα σειράν διδακτικών της οικονομίας βιβλίων διά τας δημοτικάς των θηλέων σχολάς και διά τα ανώτατα παρθεναγωγεία, άτινα νομίζω κατάλληλα διά να δείξωσι τον προορισμόν της Ελληνίδος οικοδεσποίνης και να διδάξωσιν αυτήν τα μέσα της εκπληρώσεως αυτού. Η διδασκαλία των μαθημάτων τούτων πρέπει να άρχηται συνοπτικώς μεν από τας δημοτικάς σχολάς, εν εκτάσει δε εις τας δύο μεγαλειτέρας τάξεις των ανωτάτων παρθεναγωγείων επί διετίαν, συνοδευομένη και υπό της συντόμου διδασκαλίας της οικιακής Λογιστικής, της καταστιχογραφίας και της καταστατικής.

Η προς διδασκαλίαν σειρά των βιβλίων της οικιακής οικονομίας σύγκειται:

α') Εκ της Ελληνικής οικιακής οικονομίας (το θεωρητικόν μέρος) εκδοθείσης εν Κωνσταντινουπόλει και προορισθείσης διά τας μεγαλειτέρας τάξεις των ανωτάτων παρθεναγωγείων και προς μελέτην των οικογενειών.

β') Εκ του παρόντος εγχειριδίου προωρισμένου διά τας δημοτικάς των

Σελ. 355
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/356.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

θηλέων σχολάς. Εκ του πρακτικού οδηγού της οικοδεσποίνης συγγράμματος συμπληρωματικού εις τας γνώσεις του εγχειριδίου της οικονομίας.

γ') Εκ της επιτόμου οικιακής λογιστικής, καταστιχογραφίας και καταστατικής ανεκδότου εισέτι και καταλλήλου διά τας ανωτάτας των παρθεναγωγείων τάξεις.

Τας υπέρ της οικονομικής παιδεύσεως του γυναικείου φύλου προσπαθείας μου πιστεύω ότι θέλουσι κατανοήσει οι αρμόδιοι και πέποιθα ότι θέλουσι φιλοτίμως υποστηρίξει αυτάς ου μόνον η εθνική των Ελλήνων κυβέρνησις, αλλά και οι δήμαρχοι, αι κατά τόπους κοσμήτριαι και αι διδάσκαλοι κατανοούσαι πόσον κατεπείγουσα αποβαίνει οσημέραι η ανάγκη της αληθούς διδασκαλίας της οικιακής οικονομίας προς μόρφωσιν γυναικών ικανών να καταστήσωσιν ευδαίμονα την Ελληνικήν οικογένειαν και αυτό το πολυπαθές ημών έθνος.

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΗΣ ΕΚΔΟΣΕΩΣ

Της νέας ταύτης εκδόσεως η εμφάνισις επιβάλλει εις ημάς το καθήκον να εκθέσωμεν την πρόοδον της οικονομικής κατά το εξηκονταετές του εθνικού βίου διάστημα· διότι πολύ θέλει φωτίσει τους διευθύνοντας το κράτος και την δημοσίαν εκπαίδευσιν.

Εν τω βαθεί σκότει της αμαθείας κατά τον μέσον αιώνα το ημέτερον έθνος ουδεμίαν είχε γνώσιν της οικονομικής· διότι εστερείτο των πάντων. Άμα δ' ως εκανονίσθη η εκπαίδευσις εν Ελλάδι συνέστη έδρα εν τω εθνικώ Πανεπιστημίω της πολιτικής οικονομίας, την οποίαν ελάμπρυνε διά πεντηκονταετούς ευφυούς διδασκαλίας ο σοφός ημών καθηγητής Ιωάννης Σούτσος, όστις και το όνομα της επιστήμης μετ' επιτυχίας μετήλλαξεν ονομάσας αυτήν Πλουτολογίαν και διά σπουδαίων συγγραφών επλούτησεν αυτήν.

Όσον δ' αφορά ημάς, ανάγκη να ομολογήσωμεν, ότι η οικονομική παρείχεν αείποτε ανεξήγητά τινα θέλγητρα, τα οποία και εν τω εμπορικώ ημών σταδίω και εν τω καθηγητικώ δραστηρίως εκαλλιεργήσαμεν.

Κατά το 1863 τυχαίως αποκτήσαντες το πολλού λόγου άξιον σύγγραμμα του Πρυτάνεως κυρίου Μεζιέρου επιγραφόμενον L' Economie ou remède au paupérisme το βραβευθέν υπό της Γαλλικής Ακαδημίας, τοιαύτας παρ' αυτού ελάβομεν εντυπώσεις, ώστε σπουδαίως εστρέψαμεν την προσοχήν μας περί τα οικονομικά. Τας σπουδαίας του σοφού Μεζιέρου κρίσεις παραθέτομεν ενταύθα, όπως φωτίσωσιν αποτελεσματικώς τους διευθύνοντας τα της δημοσίας εκπαιδεύσεως, Εθαύμασα, λέγει, πως η οικονομία δεν φαίνεται εις ουδέν των 

Σελ. 356
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/357.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

σχεδίων της ημετέρας εκπαιδεύσεως. Οι πολυάριθμοι μεταρρυθμισταί, οι εν πάση νέα επαναστάσει νέαν ανατροπήν του εκπαιδευτικού συστήματος επιχειρούντες, άπορον είναι πώς να μη σκεφθώσι και το μέσον τούτο της κοινωνικής βελτιώσεως! Είναι μεν αληθές ότι έπλασαν ταμιευτήρια, ιδρύματα υπέρ της φειδούς και της προνοίας, αλλά δεν έλαβον τον κόπον να φωτίσωσι την νεολαίαν περί της ωφελείας των ιδρυμάτων τούτων· ηρκέσθησαν δε μόνον εις την ωφέλειαν των βραδεων της πείρας μαθημάτων. Έχομεν έδρας πολιτικής οικονομίας, αλλ' ουδεμίαν έχομεν έδραν της ιδιωτικής ή οικιακής οικονομίας. Ουδέ καν η λέξις οικονομία ανεφέρθη ποτέ εις τα μαθήματα ημών της παιδαγωγικής, ουδέ καν εις τα προγράμματα των σχολείων μας αναφέρεται η λέξις, πολύ δ' ολιγώτερον εις τα δημοτικά... Μας λείπει, τη αληθεία, και θα μας λείπει επί πολύν έτι χρόνον εν καλόν εγχειρίδιον οικιακής οικονομίας. Εις τας εταιρίας των σοφών εναπόκειται να διευθύνωσι προς τον σκοπόν τούτον τας προσπαθείας των φιλανθρώπων, και να συντελέσωσι διά της εμψυχώσεώς των εις την εκτέλεσιν έργου τοσούτον επιθυμητού.

Οι λόγοι του σοφού Μεζιέρου έπεισαν ημάς να συντάξωμεν το παρόν εγχειρίδιον και άλλα οικονομικά συγγράμματα των οποίων στερείται η Γαλλία και μέχρι σήμερον, όπως επροφήτευσεν ο κ. Μεζιέρος και όπως προ ολίγων ετών ο γραμματεύς της Ακαδημίας εν Γαλλία κύριος Πασσύ εν συνεδριάσει τινί απέδειξεν πειστικώς την ζημίαν, ην υποφέρει η εργατική Γαλλία μη μανθάνουσα εκ νεαράς ηλικίας την πολιτικήν οικονομίαν, ήτις, καθ' ημάς είναι η αρχέγονος οικιακή οικονομία. Ήθελεν είπει τις τω σοφώ Ακαδημαϊκώ ότι ημείς οι νεώτεροι Έλληνες, δώδεκα έτη πριν ούτος συλλάβη την ιδέαν ταύτην, ου μόνον εδιδάξαμεν την οικονομίαν κατά την έννοιαν ταύτην (εν τω παρθεναγωγείω της Παλλάδος Κωνστ/λεως 1874) αλλά και ανεσκάψαμεν τα Ελληνικά αυτής θεμέλια εγκύψαντες ου μόνον εις την οικονομικήν έννοιαν των αρχαίων Ελλήνων, αλλά και φιλοσοφήσαντες επιτυχώς επί των γνησίων ελληνικών ηθών και εθίμων, των φερόντων το υποτύπωμα της αφομοιώσεως των φιλοσοφικών ιδεών. Εις την τοιαύτην ημών έρευναν υπήρξαμεν επιτυχείς· διότι ανεύρομεν το ελληνικόν σύστημα της οικονομίας, το σώζον την οικογένειαν διά της αλληλεγγύης, και το διακρίνον την ελληνικήν οικογένειαν τοσούτον εμφαντικώς από την Ευρωπαϊκήν. Και είναι μεν βέβαιον ότι διά τας οικονομικάς ημών ανακοινώσεις και ως ειπείν ανασκαφάς εμοχθήσαμεν διδάξαντες εις Συλλόγους εν Κωνσταντινουπόλει και εν Αθήναις· ηγωνίσθημεν κατά της τάξεως εκείνης των πολιτών, ους οι ευ φρονούντες αποκαλούσι φωτοσβέστας· αλλ' επί τέλους η οικονομική εθριάμβευσε λαβούσα εν τω Αρσακείω παρθεναγωγείω την ανήκουσαν αυτή θέσιν. Ανεγνωρίσθη επί τέλους ως στοιχείον απαραίτητον πάσης ελληνικής μορφώσεως.

Εις τους αγώνας τούτους υπέρ της οικονομικής παιδεύσεως, ήτις ου μόνον μορφωτική αλλά και εθνική τυγχάνει, η ελληνική κυβέρνησις παράλογον 

Σελ. 357
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/358.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

αντέταξε πεισμονήν μη ζητήσασα μάλιστα συγγραφήν κατά τον περί διδακτικών βιβλίων διαγωνισμόν του 1884 προτιμήσασα την συγγραφήν μιας ραπτικής!! Τότε ο τμηματάρχης του υπουργείου της παιδείας κατηγορηθείς ότι πράττει εθνικήν αυτοκτονίαν, απεκρίνατο ότι η οικονομική δεν περιέχεται εις το πρόγραμμα της δημοτικής εκπαιδεύσεως της Γερμανίας· ως αν εμετρώντο τα εκπαιδευτικά των εθνών συστήματα χωρίς να λαμβάνωνται υπ' όψιν τα ήθη, αι εθνικαί παραδόσεις κ.τ.λ. αλλ' εκείνο το οποίον τότε μας έφερεν εις αγανάκτησιν, νυν μας δικαιόνει· διότι το νέον των διαγωνισμών πρόγραμμα του 1887 περιλαμβάνει και την συγγραφήν της οικονομικής λίαν συντόμου και προωρισμένης διά μόνα τα διδασκαλεία των θηλέων (δηλ. το Αρσάκειον)... Ο διαγωνισμός ούτος είναι τοσούτον ανωφελής διά τα παρθεναγωγεία ως και διά τον συγγραφέα, ώστε ουδείς άρτιον έχων τον νουν θέλει υποβάλλει συγγραφήν προς έγκρισιν,

Το μέγα δυστύχημα του Ελληνικού έθνους είναι ότι μορφούται ως αντίγραφον εκ πρωτοτύπου. Τα πάντα εισίν αντιγραφαί, ενώ ημείς και ο πολιτισμός ημών είναι πρωτότυπος καθ' όλα. Το μέγα σήμερον της αναμορφώσεως ζήτημα εν τη εκπαιδεύσει έγκειται εις το αν πρέπη εις τα δημοτικά σχολεία να είναι υποχρεωτική η διδασκαλία της Ελληνικής οικιακής οικονομίας. Όταν το μέγα τούτο ζήτημα λυθή υπέρ της εθνικής μορφώσεως και όταν συντελεσθή καθ' ολοκληρίαν το μέγα τούτο έργον τότε το άτομον θα ηθικοποιηθή, τότε η Ελληνική οικογένεια θα βελτιωθή, τότε δε και η Ελλάς θα δοξασθή.

Επειδή οι εχθροί της οικονομικής προβάλλουσιν ως μέγα κώλυμα της διδασκαλίας αυτής τας υψηλάς ιδέας τας οποίας δεν δύναται ν' αντιληφθή μικρά κόρη της τετάρτης του δημοτικού, διά τούτο απεφασίσαμεν να συντάξωμεν κατά την νέαν μέθοδον της διδασκαλίας μικράν πραγματείαν οικιακής οικονομίας διά τα κοράσια του δημοτικού.

Ταύτην άνευ δισταγμού δύνανται αι κυρίαι δημοδιδασκάλισσαι να δώσωσιν εις τας μικράς μαθητρίας όπως μάθωσι τα καθήκοντα της οικοδεσποίνης.

Σελ. 358
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/359.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

ανυπέρβλητον τείχος όπερ γελοίαι προλήψεις ανήγειραν μεταξύ της γυναικός και της επιστημονικής μορφώσεως

1887

Δίαμαρτυρησις Φοιτητών

ΟΙ ΦΟΙΤΗΤΑΙ ΜΑΣ ΥΨΟΥΝΤΕΣ ΤΗΝ ΣΗΜΑΙΑΝ ΤΗΣ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ ΧΕΙΡΑΦΕΤΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΟΣ

Νέοι και ευρείς ανατέλλουσιν ορίζοντες διά την μικράν ταύτην ελευθέραν γωνίαν της ελληνικής γης. Ερρέτωσαν οι απαισιόδοξοι οι αιωνίως θρηνούντες και απελπιζόμενοι περί του αδυνάτου της προόδου και βελτιώσεως ημών. Η νέα γενεά οργά προς την πρόοδον. Η νέα γενεά απεκδυθείσα τον παλαιόν των προλήψεων άνθρωπον ενδύεται νέον, τον της δράσεως και του ευγενούς πολιτισμού. Η νεολαία μας μεθ' οργής αποκηρύττει τας αρχάς της βαρβαρότητος, ενθουσιώσα υπέρ παντός καλού και συναισθανομένη ότι απ' αυτής εξήρτηται κατά μέγα μέρος η πρόοδος του ελληνικού έθνους.

Μετά πατριωτικής αληθώς υπερηφανείας ανέγνωμεν εν τη φίλη "Νέα Εφημερίδι" της παρελθούσης Τρίτης την ευγενή και αξιοπρεπή των φοιτητών μας διαμαρτύρησιν κατά της, ως εν τω υπ' αρ. 29 φύλλω ημών εγράφομεν, προσαπτομένης αυτοίς αγενούς μομφής, αντιβαινούσης αληθώς προς τας αρχάς του υψηλού του έλληνος φοιτητού προορισμού. Οι φοιτηταί μας, ου μόνον μετ' αγανακτήσεως αποκρούουσι την αδικαιολόγητον των αρμοδίων και οπισθοδρομικών δικαιολόγησιν, αλλά και μετ' ενθουσιασμού υψούσι την σημαίαν της πνευματικής χειραφετήσεως της Ελληνίδος γυναικός, κατανοούντες κάλλιον πάντων των παρασίτων της προόδου και του πολιτισμού, την ευεργετικήν της ανεπτυγμένης γυναικός επίδρασιν, ου μόνον επί της οικογενείας και του ιδίου φύλου, αλλ' επί του όλου Ελληνικού Έθνους. Κατωρθώθη τέλος, και τούτο βεβαίως οφείλεται εις την ευφυά και ευγενή του Έλληνος φύσιν, οι φοιτηταί να μη 

———————

"Διαμαρτύρησις φοιτητών", Εφημερίς των Κυριών, "εβδομαδιαία, συντασσομένη υπό κυριών· διευθύντρια Καλλιρρόη Παρρέν", έτος Α', αρ. 31, 4 Οκτωβρίου 1887, σ. 3-4. Οι φοιτητές διαμαρτύρονται γιατί απορρίφτηκε αίτηση απόφοιτης του Αρσακείου να γραφτεί στο Πανεπιστήμιο· η "Διαμαρτύρησις" προλογίζεται από την εκδότρια του περιοδικού.

Σελ. 359
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/360.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

μανθάνωσι μόνον ξηρά γράμματα, αλλά και πνευματικώς και ηθικώς να μορφόνωνται τοιούτοι, ώστε ύπερθεν του μέχρι της χθες έτι επικρατούντος παρ' ημίν ανδρικού και ιδιοτελούς εγωισμού να θέτωσιν πάσαν ιδέαν τείνουσαν εις την πρόοδον και ανάπτυξιν του γυναικείου φύλου, κατανοούντες καλώς ότι εκ της λογικής και μεμετρημένης δράσεως της Ελληνίδος εξήρτηται κατά μέγα μέρος η ευδαιμονία ολοκλήρου της Ελληνικής φυλής.

Ίνα δε και ο εν τη δούλη Ελληνισμός, ο στερούμενος της ευχαριστήσεως να αναγινώσκη ελληνικά πολιτικά φύλλα, γνωρίση τα φιλοπρόοδα αισθήματα της ευγενούς Ελληνικής νεολαίας, αναδημοσιεύομεν ώδε την εν τη φίλη "Νέα Εφημερίδι" δημοσιευθείσαν ευγενή τούτων διαμαρτύρησιν.

ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΗΣΙΣ ΦΟΙΤΗΤΩΝ

"Ευγενής και φιλοπρόοδος νεάνις απόφοιτος του Αρσακείου, υπ' ακρατήτου δίψης προς την παιδείαν φερομένη και ακολουθούσα το παράδειγμα των εν τω λοιπώ πεπολιτισμένω κόσμω ομοφύλων της, των καταρριψασών το υψηλόν και ανυπέρβλητον τείχος, όπερ γελοίαι προλήψεις ανήγειραν μεταξύ της γυναικός και της επιστημονικής μορφώσεως, ητήσατο προ τινων ημερών δι' αναφοράς της παρά του κ. πρυτάνεως, όπως τη επιτραπή και εγγραφή εν τη ιατρική σχολή του εθνικού Πανεπιστημίου. Ο κ. πρύτανις, ει και έδει, εκτιμών τας υγιείς αρχάς και ευγενείς ιδέας της φιλοπροόδου νεάνιδος, ν' αποδεχθή ενθουσιωδώς την αίτησίν της, θεωρών αυτήν ως απαρχήν σπουδαίας κοινωνικής προόδου κ' επί τα υγιέστερα τροπής της ημετέρας κοινωνίας, ουχ' ήττον επί επουσιωδών τύπων στηριζόμενος ―ως μη όντος δηλ. του Αρσακείου ανεγνωρισμένου τελείου γυμνασίου― απέρριψεν αυτήν.

Ημείς δεν προτιθέμεθα να εξελέγξωμεν το δίκαιον ή άδικον της τοιαύτης αποφάσεως του κ. πρυτάνεως· άλλως τε και αρκετά εγράφησαν περί τούτου εν εμβριθεί και περισπουδάστω άρθρω της εγκρίτου "Εφημερίδος των Κυριών". Έτερόν τι σπουδαιότερον και αποκλειστικώς ημάς αφορών, μας εξαναγκάζει να διαμαρτυρηθώμεν επισήμως σήμερον ενώπιον της κοινωνίας, αφού πρότερον εκφράσωμεν, κατά καθήκον, τας απείρους ευχαριστίας μας τη ως είρηται εφημερίδι (πάνυ ευγενώς αναλαβούση, προ ημών, εν τω προμνησθέντι φύλλω αριθ. 29, την υπεράσπισίν μας) επί τη επιρριφθείση ανυποστάτω μομφή.

Ευθύς δηλαδή μετά την απόρριψιν της προτάσεως ήρξατο να διαδίδωται παρά τη κοινωνία και να πιστεύηται και να υποστηρίζηται συνάμα, ότι ο λόγος ο ωθήσας τον κ. πρύτανιν εις την λήψιν τοιαύτης αποφάσεως δεν είνε κυρίως ο ανωτέρω αναφερθείς ―διότι ηδύνατο και να μη ληφθή υπ' όψει προκειμένου περί μέτρου υπισχνουμένου τοσαύτας ωφελείας τη κοινωνία― αλλ' η ζωηρότης η διακρίνουσα τους έλληνας φοιτητάς, ήτις προμηνύει αδύνατον και επικίνδυνον ―αν θέλητε― την μετ' αυτών καθημερινήν αναστροφήν νεάνιδος.

Σελ. 360
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/361.gif&w=600&h=915 11. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

Αναμφιβόλως, οι ούτω σκεπτόμενοι, θα υπολαμβάνωσι τους έλληνας φοιτητάς ως αλήτας της εσχάτης υποστάθμης, ουδέν ευγενές ενστερνιζομένους και εν τω βορβόρω της κτηνωδίας και της ηθικής εξαχρειώσεως κυλιομένους· το τοιούτον όμως, -ευτυχώς, ούτε ο κ. πρύτανις, ο κάλλιον παντός άλλου γνωρίζων τα εμφορούντα τους φοιτητάς ευγενή αισθήματα, ηδύνατο ποτέ να φαντασθή, ούτε και οι φοιτηταί οι πλήρη συναίσθησιν της θέσεως και της αποστολής των έχοντες, θα το επέτρεπον.

Είνε ζωηροί οι φοιτηταί; έστω, δεν το αρνούμεθα· αλλά μήπως μάλλον ζωηροί είνε των γάλλων, των αμερικανών, των ρώσσων και λοιπών συναδέλφων των; Μήπως υπό το φαινομενικόν περικάλυμμα της ζωηρότητός των δεν κρύπτεται καρδία ευγενής και ενθουσιώδης, πνεύμα προόδου, αισθήματα ιερά και ελληνοπρεπή, εντελής δε και ακριβής εκτίμησις της θέσεώς των; Μήπως οι φοιτηταί δεν θα ίστανται μετά του αρμόζοντος σεβασμού προ της πνευματικής των αδελφής έτοιμοι να πατάξωσι τον πρώτον αχρείον τον λησμονήσοντα την θέσιν του; Ή μήπως εις τοιαύτην άνοιαν και ηθικήν έκλυσιν κυλίονται, ώστε να τίθενται αυτοί ούτοι κωλύματα απέναντι της κοινωνικής προόδου και επιστημονικής αναπλάσεως, ης ωρίσθησαν οι κατ' εξοχήν απόστολοι, εργάται και προστάται;

Το τοιούτο και να το φαντασθή τις είνε βαρύ, πολύ βαρύ!

Αφ' ης εποχής οι σοφοί πατέρες της εν Μακώνη συνόδου απεφήναντο, ότι και αι γυναίκες εισίν άνθρωποι! η γυνή ήρξατο οσημέραι να εξέρχηται της δουλικής θέσεώς της και να γεύηται και αυτή των πνευματικών καρπών ους βλακωδώς μέχρι τινός επίστευον οι άνδρες προωρισμένους δι' αυτούς και μόνους. Αν ανεβίου δε σήμερον η Ολυμπία δε Γρουζ ευχαρίστως θα έβλεπεν ότι η γυνή, αν και δεν ανήλθεν -ως αυτή ωνειροπόλει εν μέσω των σφαγών και ασχημιών της γαλλικής επαναστάσεως- τας βαθμίδας του βουλευτικού βήματος, ανήλθεν ουχ ήττον το πανεπιστημιακόν βήμα, όπερ θα δυνηθή ημέραν τινά να την αναβιβάση και επί του πρώτου.

Προ μιας τοιαύτης, λοιπόν, ακατασχέτου προόδου τεινούσης εις την ισοπέδωσιν των δύο φύλων, μόνον οι έλληνες φοιτηταί θέλετε να υπολείπωνται των λοιπών αλλοφύλων συναδέλφων των, να δείκνυνται τόσον οπισθοδρομικοί, αποβαίνοντες το φόβητρον, το φυγαδεύον και διακωλύον αυτήν;

Όχι, ποτέ! Οι φοιτηταί της χώρας εκείνης της διακριθείσης αρχήθεν διά τον ευγενή και ιπποτικόν χαρακτήρα των κατοίκων της και της κατ' εξοχήν υποστηριξάσης και αριστοκρατοποιησάσης το πνεύμα, μετ' εθνικής μεγάλης όντως υπερηφανίας και ανεκλαλήτου χαράς θα δεχθώσιν εν τω μέσω αυτών την υψηλόφρονα νέαν, ήτις θ' ανυψώση την σημασίαν της πνευματικής χειραφετήσεως της ελληνίδος, θα την σεβασθώσιν ως αδελφήν των, προωρισμένην να συναγωνισθή μετ' αυτών τον μέγαν και επίμοχθον αγώνα της εθνικής και κοινωνικής διαπλάσεως· θα την υποστηρίξωσιν όλαις δυνάμεσι· και θα ώσιν οι προστάται και 

Σελ. 361
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/362.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

αντιλήπτορες αυτής, ευ ειδότες, ότι, κοινωνία, ης το άνθος, ης η ελπίς, η νεολαία είναι σεσηπυία και διεφθαρμένη, είναι κοινωνία χωρούσα ταχεί τω βήματι εις το βάραθρον της παντελούς ηθικής καταστροφής και αναξία να συγκαταλέγηται μεταξύ των πεπολιτισμένων κοινωνιών· αλλ' η κοινωνία μας, ευτυχώς μεθ' όλας τα ελλείψεις της, πόρρω απέχει του να ευρίσκηται εις τοιαύτην απελπιστικην κατάστασιν.

Εν Αθήναις, τη 27 Σεπτεμβρίου 1887.

Πλείστοι φοιτηταί".

Σελ. 362
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/363.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

μονοτονία ξηρού και πληκτικού σχολικού βίου

1888

Κ. Παρρέν

TA ΚΑΤΑ ΤΟ ΑΡΣΑΚΕΙΟΝ

Α'

Εάν υπάρχη ζήτημα όπερ ώφειλε να ενδιαφέρη το ελληνικόν κοινόν από του ανωτάτου αυτού άρχοντος μέχρι του κατωτάτου πολίτου είναι αναμφιβόλως το της εκπαιδεύσεως της Ελληνίδος, συνεπώς δε της καταστάσεως του Αρσακείου Παρθεναγωγείου, του μοιραίως συνδεομένου μετά της μορφώσεως του Ελληνικού λαού.

Εάν παρ' αυτού εξέρχωνται κατ' έτος εκατοντάδες διδασκάλισσαι διασπειρόμεναι εις άπαντα τα σημεία της Ελληνικής γης, και διαπαιδαγωγούσαι χιλιάδας όλας Ελληνοπαίδων εξ αμφοτέρων των φύλων, εάν η μέλλουσα Ελληνίς μήτηρ ενταύθα λούεται το πνευματικόν εκείνο λουτρόν, όπερ δίδωσιν αυτή το δικαίωμα του διαπαιδαγωγείν τα ίδια τέκνα, διαπλάττειν δε και μορφώνειν συνεχώς και τον ίδιον σύζυγον, τί ζωτικώτερον του αφορώντος εις την κατάστασιν του ιδρύματος τούτου, και τί αναγκαιότερον της μελέτης και ερεύνης των κατ' αυτό;

Δυστυχώς μέχρι σήμερον ελαχίστως εφάνη ενδιαφερόμενος ο τε τύπος, η Κυβέρνησις και εν γένει το Ελληνικόν κοινόν κατ' αντίθεσιν του κατά την τελευταίαν δεκαετίαν ταύτην αναπτυχθέντος εν σύμπαντι τω κόσμω πυρετώδους ζήλου υπέρ της γυναικείας μορφώσεως, υπέρ ης τόσα εκατομμύρια εν τοις προϋπολογισμοίς των διαφόρων κρατών εψηφίσθησαν, τόσοι νόμοι συνετάχθησαν, τόσα λύκεια, πανεπιστήμια, πολυτεχνεία ιδρύθησαν, χορηγούντα τη γυναικί ίσην τω ανδρί μόρφωσιν. Ίσως διότι παρ' ημίν παν ό,τι αφορά εις τας γυναίκας θεωρείται ζήτημα ελαχίστης χρήζον προσοχής, ως εθίσθη να θεωρήται

———————

Καλλιρρόη Παρρέν, Εφημερίς των Κυριών, έτος Β', αρ. 64, 30 Μαΐου 1888, σ. 1-2, αρ. 65, 5 Ιουνίου 1888, σ. 1-2 και αρ. 66, 12 Ιουνίου 1888, σ. 1-2. Ακολουθώντας δήλωση της Κ. Παρρέν, σύμφωνα με την οποία φέρει η ίδια την ευθύνη των ανυπόγραφων κύριων άρθρων, αποδίδω το κείμενο στην εκδότρια.

Σελ. 363
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Εκπαίδευση και αγωγή των κοριτσιών
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 344
    11. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

    επιστήμη και τέχνη του οικογενειακού βίου

    1887

    Σ. Λεοντιάς

    ΠΡΟΛΟΓΟΣ

    Αποδεξαμένη την υπό του αξιοτίμου εκδότου κυρίου Γ. Σεϊτανίδου γενομένην μοι πρότασιν περί εκπονήσεως διδακτικού συγγραμματίου Οικιακής Οικονομίας, και μετά συντόνου επιμελείας και σπουδής άμα ενασχοληθείσα επί τρίμηνον μόλις χρόνον εις την ουχί μικράν εργασίαν ταύτην και το έργον τόδε παραγαγούσα, παραλείπω ίνα προτάξω τι εν τω προλόγω αυτού περί της σπουδαιότητος και αναγκαιότητος του υποκειμένου της συγγραφής, όπερ εστίν η Οικιακή Οικονομία, καθόσον πολλά και άξια λόγου εισί γεγραμμένα ήδη υπό των συγγραψάντων περί αυτής· αρκούντως δε κατενοήθη η χρησιμότης και αναγκαιότης μάλιστα του μαθήματος ταύτης, διδασκομένης εις πλείστα των καθ' ημάς παρθεναγωγείων, ανωτέρων και κατωτέρων.

    Οφείλω όμως να είπω τα ολίγα ταύτα: πρώτον· ότι ανεδεξάμην την εκπόνησιν του έργου τούτου ίνα σκοπιμώτερον και πρακτικώτερον χρησιμοποιήσω την ην επέβαλον εις εμαυτήν ανακωχήν από των σχολικών εκπαιδευτικών αγώνων, και τον ολίγον κατ' αυτήν χρόνον της αναπαύσεώς μου δαπανήσω πάλιν υπέρ των εκπαιδευομένων φιλτάτων μοι νεανίδων, κρίνασα τούτο αναγκαιότερον εις αυτάς· διό και διέκοψα, αναβαλούσα πάσαν άλλην ενασχόλησιν, την περισυναγωγήν των μέχρι τούδε εκπονηθέντων μοι προς δημοσίευσιν και την συγγραφήν της επί τριακονταετίαν εκπαιδευτικής παρ' ημίν πορείας των θηλέων, και επεδόθην ευχαρίστως εις τόδε.

    Δεύτερον· ότι προς την συγγραφήν ταύτην έλαβον εξωτερικά μεν βοηθήματα τα γνωστά μέχρι τούδε εις την ημετέραν γλώσσαν περί Οικιακής Οικονομίας συγγράμματα, και εκ της Γαλλικής το αξιόλογον σύγγραμμα Trésor de la famille, και άλλας εν Γαλλικαίς και Γερμανικαίς Εγκυκλοπαιδείαις

    ———————

    Εισαγωγή και απόσπασμα από το τελευταίο μέρος ("θεωρητικόν μέρος"), από το βιβλίο της Σαπφούς Λεοντιάδος, Οικιακή Οικονομία προς χρήσιν των Παρθεναγωγείων, Κωνσταντινούπολη, έκδοση Γ.Ι. Σεϊτανίδου, 1887, σ. γ'-στ' και 280-286.