Συγγραφέας:Φουρναράκη, Ελένη
 
Τίτλος:Εκπαίδευση και αγωγή των κοριτσιών
 
Υπότιτλος:Ελληνικοί προβληματισμοί (1830-1910). Ένα ανθολόγιο
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:11
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1987
 
Σελίδες:630
 
Αριθμός τόμων:1 τόμος
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Κοινωνική ενσωμάτωση
 
Νοοτροπίες και συμπεριφορές
 
Παιδεία-Εκπαίδευση
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Χρονική κάλυψη:1830-1910
 
Περίληψη:Στον τόμο αυτό συγκεντρώθηκαν μαρτυρίες του ελληνικού προβληματισμού που διαμορφώθηκε γύρω από τη γυναικεία εκπαίδευση και διαπαιδαγώγηση τον 19ο αιώνα, αντλημένες από ένα ευρύ φάσμα πηγών. Το σώμα του ανθολογίου περιορίστηκε σχεδόν αποκλειστικά στην παιδαγωγική και κανονιστική φιλολογία, ενώ στην εισαγωγή επιχειρείται η επισήμανση των διαφοροποιήσεων και των εξελίξεων στις αντιλήψεις για το γυναικείο πρότυπο, μέσα από προσπάθεια απάντησης σε ερωτήματα όπως: Μέσα σε ποιες συγκυρίες ιδεολογικοπολιτικές αρθρώνεται ο σχετικός με τη γυναικεία εκπαίδευση κανονιστικός λόγος, ποιοι είναι οι φορείς του, μέσα σε ποια επιχειρηματολογία λειτουργεί, από ποιες προτάσεις συνοδεύεται και, βέβαια, ποια πρακτική τον ακολουθεί και μέσα σε ποιες ανάγκες κοινωνικές εντάσσεται.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 48.83 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 354-373 από: 634
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/354.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Ο οίκος διά την γυναίκα είναι η παλαίστρα εν η οφείλει ν' αγωνισθή τον αγώνα της τιμής, της δόξης και της αθανασίας. Η οικονομία δε είναι το ισχυρότατον όπλον δι' ου η γυνή οπλίζεται, όπως θριαμβεύση εις τας εναντίας του βίου περιστάσεις και μεγαλουργήση θαυμασίως. Διά της οικονομίας η γυνή εξαγνίζεται και φθάνει εις την αγιοσύνην αγγέλου ευεργετικού διά την οικογένειαν και την ανθρωπότητα. Η οικονόμος μεταβάλλει τον οίκον της εις ναόν αγάπης και αφοσιώσεως, εν ω δάκτυλος Κυρίου ποδηγετεί τα διαβήματά της και ευλογεί τους αγώνας της.

Η Ελληνίς οικοδέσποινα υπήρξεν αείποτε η κιβωτός εν η πάσα θρησκευτική και εθνική παράδοσις διεσώθη εν μέσω των κλυδώνων του εθνικού καταποντισμού. Αύτη διηώνισε την πάτριον λιτότητα, την εγκράτειαν, την πρόνοιαν, την αυτοσυντήρησιν, αρετάς διά των οποίων μέχρι σήμερον διετηρήθη η θεία εκείνη αλληλεγγύη, ήτις, αντί παντός φιλανθρωπικού καταστήματος, ενέδυσε την γυμνότητα και περιέθαλψε την αθλιότητα της πασχούσης Ελληνικής οικογενείας εν ημέραις πονηραίς, εν αις η σπάθη έκοπτε κεφαλάς και ελήστευε περιουσίας. Είναι βέβαιον ότι η τάξις του βίου και η περί το εργάζεσθαι εμπειρία και πολλά έτι αγαθά της οικονομικής σοφίας των προγόνων απωλέσθησαν, αλλ' ανακτώνται ταχέως διά της υγιούς διδασκαλίας της Ελληνικής οικιακής οικονομίας.

Ίνα δε η οικονομία αποβή τοσούτων ωφελειών πρόξενος διά την γυναίκα και ιδίως διά την Ελληνίδα πρέπει να διδάσκηται υπό την υψηλήν αυτής έννοιαν, ήτις συνίσταται εις την σκόπιμον της εργασίας εφαρμογήν προς παραγωγήν, εις την περιεσκεμμένην της φειδούς εξάσκησιν, εις την τοποθέτησιν των αποταμιευμάτων αυτής, και τέλος εις την έμφρονα του πλούτου χρήσιν διά της εγκρατείας και της σωφροσύνης.

Τοιαύτη ηθικωτάτη διδασκαλία αποβαίνει ομολογουμένως ευεργετική διά την οικογένειαν και διά το έθνος. Η δε νόθος και ποταπή διδασκαλία της οικονομίας εξαρτά την ευδαιμονίαν της οικογενείας από την κομψήν περικόσμησιν του οίκου, από τυπικάς τινάς συνταγάς προς καθαρισμόν επίπλων, σκευών και ενδυμάτων και τέλος από νόθον τινά καλαισθησίαν, ήτις φονεύει την ευαισθησίαν και τον χαρακτήρα της γυναικός και απορροφά τον οικογενειακόν πλούτον. Τοιαύτη διδασκαλία πρέπει ανυπερθέτως να παύση από τα Ελληνικά παρθεναγωγεία, και αν έτι διδάσκηται θριαμβευτικώς εις Παρισίους ή εις Λονδίνον.

Αι Ελληνίδες πρέπει να διδάσκωνται την εθνικήν αυτών οικιακήν οικονομίαν, την οποίαν κατά μεν τους αρχαιοτάτους χρόνους διέδωκεν ο Όμηρος και ο Ησίοδος διά των αθανάτων ποιημάτων αυτών, βραδύτερον δ' εκαλλιέργησαν

Σελ. 354
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/355.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

αι ποικίλαι της φιλοσοφίας σχολαί, του Πυθαγόρου, του Σωκράτους, του Πλάτωνος, του Αριστοτέλους, του Μουσωνίου Ρούφου, και επί των Αλεξανδρειών, του Ιεροκλέους, του Δίωνος και τοσούτων άλλων ενδόξων της οικονομίας συγγραφέων, εκ των οποίων και γυναίκες ανεδείχθησαν δειναί περί τα οικονομικά οίον η Πυθαγορεία Περικτιώνη, η Φιντώ, η Θεανώ.

Η τοιαύτη της οικονομίας διδασκαλία αποβαίνει αδύνατος άνευ συγγράμματος ευμεθόδου και καθ' όλα ιδιορρύθμου. Κατά δυστυχίαν τοιούτον δεν υπάρχει υπ' αυτήν την έννοιαν συντεταγμένον ούτε παρά τοις Ευρωπαίοις ούτε παρ' ημίν.

Οι Ευρωπαίοι κατά τον 17ον αιώνα απεγύμνωσαν την οικιακήν οικονομίαν εκ των αρχών της και δι' αυτών ενέδυσαν νέαν τινά επιστήμην, ην ωνόμασαν πολιτικήν οικονομίαν. Έκτοτε εστερήθησαν οι λαοί της διδασκαλίας της αληθούς οικονομίας και εμάνθανον συλλογήν συνταγών προς κατασκευήν ποικίλων φαγητών, ή προς καθαρισμόν υάλων, κατόπτρων, ενδυμάτων, ή προς περικόσμησιν αιθουσών κ.τ.λ. Τοιαύτα εισίν ως έγγιστα τα πλείστα των ευρωπαϊκών της οικονομίας συγγραμμάτων, τα οποία τινές εκ των ημετέρων εφιλοτιμήθησαν να μεταφράσωσι πιθηκίζοντες, διά να μορφώσωσι δήθεν τας εις τα ανώτατα Παρθεναγωγεία φοιτώσας νεάνιδας. Πόσον δε η τοιαύτη διδασκαλία επέτυχεν η συνείδησις εκάστου μαρτυρεί. Ελησμόνησαν όμως, ότι η ψευδής αύτη διδασκαλία εξήπλωσεν εν Ευρώπη την πενίαν, την διαφθοράν και συνετέλεσε σπουδαίως εις την κατάλυσιν των ιερών της οικογενείας δεσμών. Τοιαύτη τύχη περιμένει και το Ελληνικόν έθνος, αν οι διέποντες τα της γυναικείας παιδεύσεως δεν λάβωσιν την προσήκουσαν περί τούτου φροντίδα, εισάγοντες το Ελληνικόν της οικονομίας μάθημα εις τα δημοτικά παρθεναγωγεία.

Υπό τας εμπνεύσεις της αρχαίας Ελληνικής οικονομίας και υπό την οδηγίαν των νεωτάτων της πολιτικής οικονομίας αρχών συνέταξα σειράν διδακτικών της οικονομίας βιβλίων διά τας δημοτικάς των θηλέων σχολάς και διά τα ανώτατα παρθεναγωγεία, άτινα νομίζω κατάλληλα διά να δείξωσι τον προορισμόν της Ελληνίδος οικοδεσποίνης και να διδάξωσιν αυτήν τα μέσα της εκπληρώσεως αυτού. Η διδασκαλία των μαθημάτων τούτων πρέπει να άρχηται συνοπτικώς μεν από τας δημοτικάς σχολάς, εν εκτάσει δε εις τας δύο μεγαλειτέρας τάξεις των ανωτάτων παρθεναγωγείων επί διετίαν, συνοδευομένη και υπό της συντόμου διδασκαλίας της οικιακής Λογιστικής, της καταστιχογραφίας και της καταστατικής.

Η προς διδασκαλίαν σειρά των βιβλίων της οικιακής οικονομίας σύγκειται:

α') Εκ της Ελληνικής οικιακής οικονομίας (το θεωρητικόν μέρος) εκδοθείσης εν Κωνσταντινουπόλει και προορισθείσης διά τας μεγαλειτέρας τάξεις των ανωτάτων παρθεναγωγείων και προς μελέτην των οικογενειών.

β') Εκ του παρόντος εγχειριδίου προωρισμένου διά τας δημοτικάς των

Σελ. 355
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/356.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

θηλέων σχολάς. Εκ του πρακτικού οδηγού της οικοδεσποίνης συγγράμματος συμπληρωματικού εις τας γνώσεις του εγχειριδίου της οικονομίας.

γ') Εκ της επιτόμου οικιακής λογιστικής, καταστιχογραφίας και καταστατικής ανεκδότου εισέτι και καταλλήλου διά τας ανωτάτας των παρθεναγωγείων τάξεις.

Τας υπέρ της οικονομικής παιδεύσεως του γυναικείου φύλου προσπαθείας μου πιστεύω ότι θέλουσι κατανοήσει οι αρμόδιοι και πέποιθα ότι θέλουσι φιλοτίμως υποστηρίξει αυτάς ου μόνον η εθνική των Ελλήνων κυβέρνησις, αλλά και οι δήμαρχοι, αι κατά τόπους κοσμήτριαι και αι διδάσκαλοι κατανοούσαι πόσον κατεπείγουσα αποβαίνει οσημέραι η ανάγκη της αληθούς διδασκαλίας της οικιακής οικονομίας προς μόρφωσιν γυναικών ικανών να καταστήσωσιν ευδαίμονα την Ελληνικήν οικογένειαν και αυτό το πολυπαθές ημών έθνος.

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΗΣ ΕΚΔΟΣΕΩΣ

Της νέας ταύτης εκδόσεως η εμφάνισις επιβάλλει εις ημάς το καθήκον να εκθέσωμεν την πρόοδον της οικονομικής κατά το εξηκονταετές του εθνικού βίου διάστημα· διότι πολύ θέλει φωτίσει τους διευθύνοντας το κράτος και την δημοσίαν εκπαίδευσιν.

Εν τω βαθεί σκότει της αμαθείας κατά τον μέσον αιώνα το ημέτερον έθνος ουδεμίαν είχε γνώσιν της οικονομικής· διότι εστερείτο των πάντων. Άμα δ' ως εκανονίσθη η εκπαίδευσις εν Ελλάδι συνέστη έδρα εν τω εθνικώ Πανεπιστημίω της πολιτικής οικονομίας, την οποίαν ελάμπρυνε διά πεντηκονταετούς ευφυούς διδασκαλίας ο σοφός ημών καθηγητής Ιωάννης Σούτσος, όστις και το όνομα της επιστήμης μετ' επιτυχίας μετήλλαξεν ονομάσας αυτήν Πλουτολογίαν και διά σπουδαίων συγγραφών επλούτησεν αυτήν.

Όσον δ' αφορά ημάς, ανάγκη να ομολογήσωμεν, ότι η οικονομική παρείχεν αείποτε ανεξήγητά τινα θέλγητρα, τα οποία και εν τω εμπορικώ ημών σταδίω και εν τω καθηγητικώ δραστηρίως εκαλλιεργήσαμεν.

Κατά το 1863 τυχαίως αποκτήσαντες το πολλού λόγου άξιον σύγγραμμα του Πρυτάνεως κυρίου Μεζιέρου επιγραφόμενον L' Economie ou remède au paupérisme το βραβευθέν υπό της Γαλλικής Ακαδημίας, τοιαύτας παρ' αυτού ελάβομεν εντυπώσεις, ώστε σπουδαίως εστρέψαμεν την προσοχήν μας περί τα οικονομικά. Τας σπουδαίας του σοφού Μεζιέρου κρίσεις παραθέτομεν ενταύθα, όπως φωτίσωσιν αποτελεσματικώς τους διευθύνοντας τα της δημοσίας εκπαιδεύσεως, Εθαύμασα, λέγει, πως η οικονομία δεν φαίνεται εις ουδέν των 

Σελ. 356
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/357.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

σχεδίων της ημετέρας εκπαιδεύσεως. Οι πολυάριθμοι μεταρρυθμισταί, οι εν πάση νέα επαναστάσει νέαν ανατροπήν του εκπαιδευτικού συστήματος επιχειρούντες, άπορον είναι πώς να μη σκεφθώσι και το μέσον τούτο της κοινωνικής βελτιώσεως! Είναι μεν αληθές ότι έπλασαν ταμιευτήρια, ιδρύματα υπέρ της φειδούς και της προνοίας, αλλά δεν έλαβον τον κόπον να φωτίσωσι την νεολαίαν περί της ωφελείας των ιδρυμάτων τούτων· ηρκέσθησαν δε μόνον εις την ωφέλειαν των βραδεων της πείρας μαθημάτων. Έχομεν έδρας πολιτικής οικονομίας, αλλ' ουδεμίαν έχομεν έδραν της ιδιωτικής ή οικιακής οικονομίας. Ουδέ καν η λέξις οικονομία ανεφέρθη ποτέ εις τα μαθήματα ημών της παιδαγωγικής, ουδέ καν εις τα προγράμματα των σχολείων μας αναφέρεται η λέξις, πολύ δ' ολιγώτερον εις τα δημοτικά... Μας λείπει, τη αληθεία, και θα μας λείπει επί πολύν έτι χρόνον εν καλόν εγχειρίδιον οικιακής οικονομίας. Εις τας εταιρίας των σοφών εναπόκειται να διευθύνωσι προς τον σκοπόν τούτον τας προσπαθείας των φιλανθρώπων, και να συντελέσωσι διά της εμψυχώσεώς των εις την εκτέλεσιν έργου τοσούτον επιθυμητού.

Οι λόγοι του σοφού Μεζιέρου έπεισαν ημάς να συντάξωμεν το παρόν εγχειρίδιον και άλλα οικονομικά συγγράμματα των οποίων στερείται η Γαλλία και μέχρι σήμερον, όπως επροφήτευσεν ο κ. Μεζιέρος και όπως προ ολίγων ετών ο γραμματεύς της Ακαδημίας εν Γαλλία κύριος Πασσύ εν συνεδριάσει τινί απέδειξεν πειστικώς την ζημίαν, ην υποφέρει η εργατική Γαλλία μη μανθάνουσα εκ νεαράς ηλικίας την πολιτικήν οικονομίαν, ήτις, καθ' ημάς είναι η αρχέγονος οικιακή οικονομία. Ήθελεν είπει τις τω σοφώ Ακαδημαϊκώ ότι ημείς οι νεώτεροι Έλληνες, δώδεκα έτη πριν ούτος συλλάβη την ιδέαν ταύτην, ου μόνον εδιδάξαμεν την οικονομίαν κατά την έννοιαν ταύτην (εν τω παρθεναγωγείω της Παλλάδος Κωνστ/λεως 1874) αλλά και ανεσκάψαμεν τα Ελληνικά αυτής θεμέλια εγκύψαντες ου μόνον εις την οικονομικήν έννοιαν των αρχαίων Ελλήνων, αλλά και φιλοσοφήσαντες επιτυχώς επί των γνησίων ελληνικών ηθών και εθίμων, των φερόντων το υποτύπωμα της αφομοιώσεως των φιλοσοφικών ιδεών. Εις την τοιαύτην ημών έρευναν υπήρξαμεν επιτυχείς· διότι ανεύρομεν το ελληνικόν σύστημα της οικονομίας, το σώζον την οικογένειαν διά της αλληλεγγύης, και το διακρίνον την ελληνικήν οικογένειαν τοσούτον εμφαντικώς από την Ευρωπαϊκήν. Και είναι μεν βέβαιον ότι διά τας οικονομικάς ημών ανακοινώσεις και ως ειπείν ανασκαφάς εμοχθήσαμεν διδάξαντες εις Συλλόγους εν Κωνσταντινουπόλει και εν Αθήναις· ηγωνίσθημεν κατά της τάξεως εκείνης των πολιτών, ους οι ευ φρονούντες αποκαλούσι φωτοσβέστας· αλλ' επί τέλους η οικονομική εθριάμβευσε λαβούσα εν τω Αρσακείω παρθεναγωγείω την ανήκουσαν αυτή θέσιν. Ανεγνωρίσθη επί τέλους ως στοιχείον απαραίτητον πάσης ελληνικής μορφώσεως.

Εις τους αγώνας τούτους υπέρ της οικονομικής παιδεύσεως, ήτις ου μόνον μορφωτική αλλά και εθνική τυγχάνει, η ελληνική κυβέρνησις παράλογον 

Σελ. 357
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/358.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

αντέταξε πεισμονήν μη ζητήσασα μάλιστα συγγραφήν κατά τον περί διδακτικών βιβλίων διαγωνισμόν του 1884 προτιμήσασα την συγγραφήν μιας ραπτικής!! Τότε ο τμηματάρχης του υπουργείου της παιδείας κατηγορηθείς ότι πράττει εθνικήν αυτοκτονίαν, απεκρίνατο ότι η οικονομική δεν περιέχεται εις το πρόγραμμα της δημοτικής εκπαιδεύσεως της Γερμανίας· ως αν εμετρώντο τα εκπαιδευτικά των εθνών συστήματα χωρίς να λαμβάνωνται υπ' όψιν τα ήθη, αι εθνικαί παραδόσεις κ.τ.λ. αλλ' εκείνο το οποίον τότε μας έφερεν εις αγανάκτησιν, νυν μας δικαιόνει· διότι το νέον των διαγωνισμών πρόγραμμα του 1887 περιλαμβάνει και την συγγραφήν της οικονομικής λίαν συντόμου και προωρισμένης διά μόνα τα διδασκαλεία των θηλέων (δηλ. το Αρσάκειον)... Ο διαγωνισμός ούτος είναι τοσούτον ανωφελής διά τα παρθεναγωγεία ως και διά τον συγγραφέα, ώστε ουδείς άρτιον έχων τον νουν θέλει υποβάλλει συγγραφήν προς έγκρισιν,

Το μέγα δυστύχημα του Ελληνικού έθνους είναι ότι μορφούται ως αντίγραφον εκ πρωτοτύπου. Τα πάντα εισίν αντιγραφαί, ενώ ημείς και ο πολιτισμός ημών είναι πρωτότυπος καθ' όλα. Το μέγα σήμερον της αναμορφώσεως ζήτημα εν τη εκπαιδεύσει έγκειται εις το αν πρέπη εις τα δημοτικά σχολεία να είναι υποχρεωτική η διδασκαλία της Ελληνικής οικιακής οικονομίας. Όταν το μέγα τούτο ζήτημα λυθή υπέρ της εθνικής μορφώσεως και όταν συντελεσθή καθ' ολοκληρίαν το μέγα τούτο έργον τότε το άτομον θα ηθικοποιηθή, τότε η Ελληνική οικογένεια θα βελτιωθή, τότε δε και η Ελλάς θα δοξασθή.

Επειδή οι εχθροί της οικονομικής προβάλλουσιν ως μέγα κώλυμα της διδασκαλίας αυτής τας υψηλάς ιδέας τας οποίας δεν δύναται ν' αντιληφθή μικρά κόρη της τετάρτης του δημοτικού, διά τούτο απεφασίσαμεν να συντάξωμεν κατά την νέαν μέθοδον της διδασκαλίας μικράν πραγματείαν οικιακής οικονομίας διά τα κοράσια του δημοτικού.

Ταύτην άνευ δισταγμού δύνανται αι κυρίαι δημοδιδασκάλισσαι να δώσωσιν εις τας μικράς μαθητρίας όπως μάθωσι τα καθήκοντα της οικοδεσποίνης.

Σελ. 358
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/359.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

ανυπέρβλητον τείχος όπερ γελοίαι προλήψεις ανήγειραν μεταξύ της γυναικός και της επιστημονικής μορφώσεως

1887

Δίαμαρτυρησις Φοιτητών

ΟΙ ΦΟΙΤΗΤΑΙ ΜΑΣ ΥΨΟΥΝΤΕΣ ΤΗΝ ΣΗΜΑΙΑΝ ΤΗΣ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ ΧΕΙΡΑΦΕΤΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΟΣ

Νέοι και ευρείς ανατέλλουσιν ορίζοντες διά την μικράν ταύτην ελευθέραν γωνίαν της ελληνικής γης. Ερρέτωσαν οι απαισιόδοξοι οι αιωνίως θρηνούντες και απελπιζόμενοι περί του αδυνάτου της προόδου και βελτιώσεως ημών. Η νέα γενεά οργά προς την πρόοδον. Η νέα γενεά απεκδυθείσα τον παλαιόν των προλήψεων άνθρωπον ενδύεται νέον, τον της δράσεως και του ευγενούς πολιτισμού. Η νεολαία μας μεθ' οργής αποκηρύττει τας αρχάς της βαρβαρότητος, ενθουσιώσα υπέρ παντός καλού και συναισθανομένη ότι απ' αυτής εξήρτηται κατά μέγα μέρος η πρόοδος του ελληνικού έθνους.

Μετά πατριωτικής αληθώς υπερηφανείας ανέγνωμεν εν τη φίλη "Νέα Εφημερίδι" της παρελθούσης Τρίτης την ευγενή και αξιοπρεπή των φοιτητών μας διαμαρτύρησιν κατά της, ως εν τω υπ' αρ. 29 φύλλω ημών εγράφομεν, προσαπτομένης αυτοίς αγενούς μομφής, αντιβαινούσης αληθώς προς τας αρχάς του υψηλού του έλληνος φοιτητού προορισμού. Οι φοιτηταί μας, ου μόνον μετ' αγανακτήσεως αποκρούουσι την αδικαιολόγητον των αρμοδίων και οπισθοδρομικών δικαιολόγησιν, αλλά και μετ' ενθουσιασμού υψούσι την σημαίαν της πνευματικής χειραφετήσεως της Ελληνίδος γυναικός, κατανοούντες κάλλιον πάντων των παρασίτων της προόδου και του πολιτισμού, την ευεργετικήν της ανεπτυγμένης γυναικός επίδρασιν, ου μόνον επί της οικογενείας και του ιδίου φύλου, αλλ' επί του όλου Ελληνικού Έθνους. Κατωρθώθη τέλος, και τούτο βεβαίως οφείλεται εις την ευφυά και ευγενή του Έλληνος φύσιν, οι φοιτηταί να μη 

———————

"Διαμαρτύρησις φοιτητών", Εφημερίς των Κυριών, "εβδομαδιαία, συντασσομένη υπό κυριών· διευθύντρια Καλλιρρόη Παρρέν", έτος Α', αρ. 31, 4 Οκτωβρίου 1887, σ. 3-4. Οι φοιτητές διαμαρτύρονται γιατί απορρίφτηκε αίτηση απόφοιτης του Αρσακείου να γραφτεί στο Πανεπιστήμιο· η "Διαμαρτύρησις" προλογίζεται από την εκδότρια του περιοδικού.

Σελ. 359
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/360.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

μανθάνωσι μόνον ξηρά γράμματα, αλλά και πνευματικώς και ηθικώς να μορφόνωνται τοιούτοι, ώστε ύπερθεν του μέχρι της χθες έτι επικρατούντος παρ' ημίν ανδρικού και ιδιοτελούς εγωισμού να θέτωσιν πάσαν ιδέαν τείνουσαν εις την πρόοδον και ανάπτυξιν του γυναικείου φύλου, κατανοούντες καλώς ότι εκ της λογικής και μεμετρημένης δράσεως της Ελληνίδος εξήρτηται κατά μέγα μέρος η ευδαιμονία ολοκλήρου της Ελληνικής φυλής.

Ίνα δε και ο εν τη δούλη Ελληνισμός, ο στερούμενος της ευχαριστήσεως να αναγινώσκη ελληνικά πολιτικά φύλλα, γνωρίση τα φιλοπρόοδα αισθήματα της ευγενούς Ελληνικής νεολαίας, αναδημοσιεύομεν ώδε την εν τη φίλη "Νέα Εφημερίδι" δημοσιευθείσαν ευγενή τούτων διαμαρτύρησιν.

ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΗΣΙΣ ΦΟΙΤΗΤΩΝ

"Ευγενής και φιλοπρόοδος νεάνις απόφοιτος του Αρσακείου, υπ' ακρατήτου δίψης προς την παιδείαν φερομένη και ακολουθούσα το παράδειγμα των εν τω λοιπώ πεπολιτισμένω κόσμω ομοφύλων της, των καταρριψασών το υψηλόν και ανυπέρβλητον τείχος, όπερ γελοίαι προλήψεις ανήγειραν μεταξύ της γυναικός και της επιστημονικής μορφώσεως, ητήσατο προ τινων ημερών δι' αναφοράς της παρά του κ. πρυτάνεως, όπως τη επιτραπή και εγγραφή εν τη ιατρική σχολή του εθνικού Πανεπιστημίου. Ο κ. πρύτανις, ει και έδει, εκτιμών τας υγιείς αρχάς και ευγενείς ιδέας της φιλοπροόδου νεάνιδος, ν' αποδεχθή ενθουσιωδώς την αίτησίν της, θεωρών αυτήν ως απαρχήν σπουδαίας κοινωνικής προόδου κ' επί τα υγιέστερα τροπής της ημετέρας κοινωνίας, ουχ' ήττον επί επουσιωδών τύπων στηριζόμενος ―ως μη όντος δηλ. του Αρσακείου ανεγνωρισμένου τελείου γυμνασίου― απέρριψεν αυτήν.

Ημείς δεν προτιθέμεθα να εξελέγξωμεν το δίκαιον ή άδικον της τοιαύτης αποφάσεως του κ. πρυτάνεως· άλλως τε και αρκετά εγράφησαν περί τούτου εν εμβριθεί και περισπουδάστω άρθρω της εγκρίτου "Εφημερίδος των Κυριών". Έτερόν τι σπουδαιότερον και αποκλειστικώς ημάς αφορών, μας εξαναγκάζει να διαμαρτυρηθώμεν επισήμως σήμερον ενώπιον της κοινωνίας, αφού πρότερον εκφράσωμεν, κατά καθήκον, τας απείρους ευχαριστίας μας τη ως είρηται εφημερίδι (πάνυ ευγενώς αναλαβούση, προ ημών, εν τω προμνησθέντι φύλλω αριθ. 29, την υπεράσπισίν μας) επί τη επιρριφθείση ανυποστάτω μομφή.

Ευθύς δηλαδή μετά την απόρριψιν της προτάσεως ήρξατο να διαδίδωται παρά τη κοινωνία και να πιστεύηται και να υποστηρίζηται συνάμα, ότι ο λόγος ο ωθήσας τον κ. πρύτανιν εις την λήψιν τοιαύτης αποφάσεως δεν είνε κυρίως ο ανωτέρω αναφερθείς ―διότι ηδύνατο και να μη ληφθή υπ' όψει προκειμένου περί μέτρου υπισχνουμένου τοσαύτας ωφελείας τη κοινωνία― αλλ' η ζωηρότης η διακρίνουσα τους έλληνας φοιτητάς, ήτις προμηνύει αδύνατον και επικίνδυνον ―αν θέλητε― την μετ' αυτών καθημερινήν αναστροφήν νεάνιδος.

Σελ. 360
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/361.gif&w=600&h=915 11. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

Αναμφιβόλως, οι ούτω σκεπτόμενοι, θα υπολαμβάνωσι τους έλληνας φοιτητάς ως αλήτας της εσχάτης υποστάθμης, ουδέν ευγενές ενστερνιζομένους και εν τω βορβόρω της κτηνωδίας και της ηθικής εξαχρειώσεως κυλιομένους· το τοιούτον όμως, -ευτυχώς, ούτε ο κ. πρύτανις, ο κάλλιον παντός άλλου γνωρίζων τα εμφορούντα τους φοιτητάς ευγενή αισθήματα, ηδύνατο ποτέ να φαντασθή, ούτε και οι φοιτηταί οι πλήρη συναίσθησιν της θέσεως και της αποστολής των έχοντες, θα το επέτρεπον.

Είνε ζωηροί οι φοιτηταί; έστω, δεν το αρνούμεθα· αλλά μήπως μάλλον ζωηροί είνε των γάλλων, των αμερικανών, των ρώσσων και λοιπών συναδέλφων των; Μήπως υπό το φαινομενικόν περικάλυμμα της ζωηρότητός των δεν κρύπτεται καρδία ευγενής και ενθουσιώδης, πνεύμα προόδου, αισθήματα ιερά και ελληνοπρεπή, εντελής δε και ακριβής εκτίμησις της θέσεώς των; Μήπως οι φοιτηταί δεν θα ίστανται μετά του αρμόζοντος σεβασμού προ της πνευματικής των αδελφής έτοιμοι να πατάξωσι τον πρώτον αχρείον τον λησμονήσοντα την θέσιν του; Ή μήπως εις τοιαύτην άνοιαν και ηθικήν έκλυσιν κυλίονται, ώστε να τίθενται αυτοί ούτοι κωλύματα απέναντι της κοινωνικής προόδου και επιστημονικής αναπλάσεως, ης ωρίσθησαν οι κατ' εξοχήν απόστολοι, εργάται και προστάται;

Το τοιούτο και να το φαντασθή τις είνε βαρύ, πολύ βαρύ!

Αφ' ης εποχής οι σοφοί πατέρες της εν Μακώνη συνόδου απεφήναντο, ότι και αι γυναίκες εισίν άνθρωποι! η γυνή ήρξατο οσημέραι να εξέρχηται της δουλικής θέσεώς της και να γεύηται και αυτή των πνευματικών καρπών ους βλακωδώς μέχρι τινός επίστευον οι άνδρες προωρισμένους δι' αυτούς και μόνους. Αν ανεβίου δε σήμερον η Ολυμπία δε Γρουζ ευχαρίστως θα έβλεπεν ότι η γυνή, αν και δεν ανήλθεν -ως αυτή ωνειροπόλει εν μέσω των σφαγών και ασχημιών της γαλλικής επαναστάσεως- τας βαθμίδας του βουλευτικού βήματος, ανήλθεν ουχ ήττον το πανεπιστημιακόν βήμα, όπερ θα δυνηθή ημέραν τινά να την αναβιβάση και επί του πρώτου.

Προ μιας τοιαύτης, λοιπόν, ακατασχέτου προόδου τεινούσης εις την ισοπέδωσιν των δύο φύλων, μόνον οι έλληνες φοιτηταί θέλετε να υπολείπωνται των λοιπών αλλοφύλων συναδέλφων των, να δείκνυνται τόσον οπισθοδρομικοί, αποβαίνοντες το φόβητρον, το φυγαδεύον και διακωλύον αυτήν;

Όχι, ποτέ! Οι φοιτηταί της χώρας εκείνης της διακριθείσης αρχήθεν διά τον ευγενή και ιπποτικόν χαρακτήρα των κατοίκων της και της κατ' εξοχήν υποστηριξάσης και αριστοκρατοποιησάσης το πνεύμα, μετ' εθνικής μεγάλης όντως υπερηφανίας και ανεκλαλήτου χαράς θα δεχθώσιν εν τω μέσω αυτών την υψηλόφρονα νέαν, ήτις θ' ανυψώση την σημασίαν της πνευματικής χειραφετήσεως της ελληνίδος, θα την σεβασθώσιν ως αδελφήν των, προωρισμένην να συναγωνισθή μετ' αυτών τον μέγαν και επίμοχθον αγώνα της εθνικής και κοινωνικής διαπλάσεως· θα την υποστηρίξωσιν όλαις δυνάμεσι· και θα ώσιν οι προστάται και 

Σελ. 361
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/362.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

αντιλήπτορες αυτής, ευ ειδότες, ότι, κοινωνία, ης το άνθος, ης η ελπίς, η νεολαία είναι σεσηπυία και διεφθαρμένη, είναι κοινωνία χωρούσα ταχεί τω βήματι εις το βάραθρον της παντελούς ηθικής καταστροφής και αναξία να συγκαταλέγηται μεταξύ των πεπολιτισμένων κοινωνιών· αλλ' η κοινωνία μας, ευτυχώς μεθ' όλας τα ελλείψεις της, πόρρω απέχει του να ευρίσκηται εις τοιαύτην απελπιστικην κατάστασιν.

Εν Αθήναις, τη 27 Σεπτεμβρίου 1887.

Πλείστοι φοιτηταί".

Σελ. 362
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/363.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

μονοτονία ξηρού και πληκτικού σχολικού βίου

1888

Κ. Παρρέν

TA ΚΑΤΑ ΤΟ ΑΡΣΑΚΕΙΟΝ

Α'

Εάν υπάρχη ζήτημα όπερ ώφειλε να ενδιαφέρη το ελληνικόν κοινόν από του ανωτάτου αυτού άρχοντος μέχρι του κατωτάτου πολίτου είναι αναμφιβόλως το της εκπαιδεύσεως της Ελληνίδος, συνεπώς δε της καταστάσεως του Αρσακείου Παρθεναγωγείου, του μοιραίως συνδεομένου μετά της μορφώσεως του Ελληνικού λαού.

Εάν παρ' αυτού εξέρχωνται κατ' έτος εκατοντάδες διδασκάλισσαι διασπειρόμεναι εις άπαντα τα σημεία της Ελληνικής γης, και διαπαιδαγωγούσαι χιλιάδας όλας Ελληνοπαίδων εξ αμφοτέρων των φύλων, εάν η μέλλουσα Ελληνίς μήτηρ ενταύθα λούεται το πνευματικόν εκείνο λουτρόν, όπερ δίδωσιν αυτή το δικαίωμα του διαπαιδαγωγείν τα ίδια τέκνα, διαπλάττειν δε και μορφώνειν συνεχώς και τον ίδιον σύζυγον, τί ζωτικώτερον του αφορώντος εις την κατάστασιν του ιδρύματος τούτου, και τί αναγκαιότερον της μελέτης και ερεύνης των κατ' αυτό;

Δυστυχώς μέχρι σήμερον ελαχίστως εφάνη ενδιαφερόμενος ο τε τύπος, η Κυβέρνησις και εν γένει το Ελληνικόν κοινόν κατ' αντίθεσιν του κατά την τελευταίαν δεκαετίαν ταύτην αναπτυχθέντος εν σύμπαντι τω κόσμω πυρετώδους ζήλου υπέρ της γυναικείας μορφώσεως, υπέρ ης τόσα εκατομμύρια εν τοις προϋπολογισμοίς των διαφόρων κρατών εψηφίσθησαν, τόσοι νόμοι συνετάχθησαν, τόσα λύκεια, πανεπιστήμια, πολυτεχνεία ιδρύθησαν, χορηγούντα τη γυναικί ίσην τω ανδρί μόρφωσιν. Ίσως διότι παρ' ημίν παν ό,τι αφορά εις τας γυναίκας θεωρείται ζήτημα ελαχίστης χρήζον προσοχής, ως εθίσθη να θεωρήται

———————

Καλλιρρόη Παρρέν, Εφημερίς των Κυριών, έτος Β', αρ. 64, 30 Μαΐου 1888, σ. 1-2, αρ. 65, 5 Ιουνίου 1888, σ. 1-2 και αρ. 66, 12 Ιουνίου 1888, σ. 1-2. Ακολουθώντας δήλωση της Κ. Παρρέν, σύμφωνα με την οποία φέρει η ίδια την ευθύνη των ανυπόγραφων κύριων άρθρων, αποδίδω το κείμενο στην εκδότρια.

Σελ. 363
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/364.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

και αυτή η γυνή. Απόδειξις της αληθείας των λεγομένων μας έστω η επί τόσα έτη διατήρησις των ερειπίων εκείνων, εν οις το εξωτερικόν διδασκαλείον και περί ων εν εκτάσει κατά το παρελθόν έτος επραγματεύθημεν.

Επειδή δε η διά της δημοσιότητος παρ' ημών αποκαλυψις των αθλιοτήτων εκείνων επήγαγε την κατεδάφισιν του ερειπιώδους διδασκαλείου, βελτίωσις δε ελπίζεται σχετική ως προς την ασφάλειαν της υγείας και σωματικής ευεξίας των μαθητριών, αποπειρώμεθα εν σειρά και πάλιν άρθρων να φέρωμεν εις φως και την εσωτερικήν αυτού γυμνότητα, ίνα τα κατάλληλα ληφθώσι μέτρα, σήμερον μάλιστα, ότε, ως πληροφορούμεθα μεταρρύθμισις του προγράμματος αυτού επίκειται, τη εισηγήσει του επόπτου της δημοσίας εκπαιδεύσεως κ. Χαλκιοπούλου.

Αλλ' άρα ο κ. Χαλκιόπουλος δικαιούται να επέμβη εις τα της διαρρυθμίσεως του Αρσακείου, εταιρικής σχολής όλως ανεξαρτήτου και εθισθείσης μέχρι σήμερον ανεξελέγκτως και αβασανίστως να πράττη ό,τι θέλει και ό,τι τη αρέσκει; Πολύ το αμφιβάλλομεν. Πολύ φοβούμεθα μήπως ο κ. Χαλκιόπουλος καταστρώση επί του χάρτου πρόγραμμά τι, ή δώση γνώμην τινά επί τοιούτου ή τοιούτου ζητήματος, ευρεθή δε προ απαντήσεως του συμβουλίου, "τούτο αδύνατον ελλείψει πόρων, εκείνο δεν γίνεται ελλείψει χρόνου ή χώρου" και τα πράγματα μείνωσιν εις την αυτήν, ην και πρότερον κατάστασιν. Ιδού διατί η "Εφημερίς των Κυριών" θεωρεί καθήκον της να είπη προς την Κυβέρνησιν: εάν δημοσία των θηλέων μέση εκπαίδευσις θεωρείται η εν Αρσακείω παρεχομένη ―και βεβαίως, αφού δημόσιον εκπαιδευτήριον μέσης παιδείας δεν υπάρχει― αύτη, οία σήμερον τυγχάνει, πρόξενος βλάβης μάλλον ή ωφελείας γίγνεται. Το Αρσάκειον μετεβλήθη εις είδος εταιρίας μονοπωλείου, μέγιστα αποθησαυρίζοντος πλούτη, και εις τούτο και μόνον μετά ζήλου πρωτοφανούς από τινος επιδοθέντος.

Άλλως πώς δύναται να εξηγηθή η από τινος ετών αύξησις των διδάκτρων εσωτερικών και εξωτερικών μαθητριών, η παραδοχή ολιγίστων τοιούτων δωρεάν, η παρεχομένη ταις οικοσίτοις τροφή, η γλίσχρα των τε καθηγητών και διδασκαλισσών αμοιβή, η τερατώδης ιδέα όπως υπό το εγερθησόμενον διδασκαλείον κατασκευασθώσι εμπορικά καταστήματα, καφενεία, ζαχαροπλαστεία και αγνοούμεν τί άλλο; Πάντα ταύτα δεν είναι κερδοσκοπικαί επιχειρήσεις; Και δεν ήθελέ τις πιστεύσει ότι, όπως ο κυβευτής διακινδυνεύει υγείαν, ηθικήν και πνευματικήν ευεξίαν, τιμήν και υπόληψιν, παρόν και μέλλον υπέρ πλουτισμού, ούτω και η εταιρία αύτη εν υστέρω τιθεμένη την ηθικήν και πνευματικήν μόρφωσιν ως και τον προορισμόν των ταις φροντίσιν αυτής ανατεθειμένων Ελληνίδων, έν και μόνον βλέπει, υπέρ ενός και μόνου μεριμνά: της αυξήσεως των εκατομμυρίων της.

Αλλ' αφού, ως προείπομεν, το μέλλον του έθνους εξαρτάται εκ της μορφώσεως των εκ του Αρσακείου αποφοιτωσών, εθνικόν καθήκον υποχρεοί την

Σελ. 364
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/365.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

Κυβέρνησιν να επιβληθή προς το Συμβούλιον του Αρσακείου, να λάβη σύντονα και αυστηρά μέτρα, να επέμβη και ανατρέψη τα εν αυτώ κακώς κείμενα. Αφού αναθεωρήσεις πολιτευμάτων γίνονται, διατί να μη γείνη και αναθεώρησις του κανονισμού της εταιρίας ταύτης; Η επί πλέον βραδύτης της αναθεωρήσεως αυτού θέλει αναμφιβόλως επενέγκει αυστηρόν έλεγχον μομφής προς την αρχήν εκείνην, ήτις μέχρι σήμερον διέπει τα της δημοσίας εκπαιδεύσεως. Αρκεί πλέον ο εν αυτώ από τινος τα πάντα διέπων τιμαριωτισμός. Το Αρσάκειον δέον να θεωρηθή ως κοινόν του Ελληνισμού εκπαιδευτήριον· δέον να συμμορφωθή προς τας ανάγκας αυτού. Είναι αίσχος να εκπαιδεύωνται δωρεάν θυγατέρες ευπόρων εμπόρων, κτηματιών, καθηγητών, πτωχά δε πλυντριών τέκνα, διακρινόμενα επί επιμελεία και ευφυΐα να πληρόνωσι διά την δωδεκαετή φοίτησιν αυτών υπέρ τα 1.000 φράγκ, οικονομούμενα, τίς οίδε, ποίαις στερήσεσι και αγωνίαις. Εν αυτώ ανάγκη να εκπαιδεύωνται τα τέκνα των απόρων δωρεάν, να μορφόνωνται ου μόνον κόραι αποστηθίζουσαι την Γραμματικήν του Γενναδίου και το Συντακτικόν του Ασωπίου, αγνοούσαι δε τας στοιχειώδεις του ανθρωπισμού αρχάς, αλλά νεάνιδες κατανοούσαι την υψηλήν εν τη κοινωνία θέσιν και αποστολήν αυτών. Είναι απελπιστικόν αληθώς να βλέπη τις αποφοίτους του Αρσακείου μαθητρίας, αγνοούσας να ομιλώσι γλώσσαν καθαρεύουσαν, αγνοούσας τους στοιχειώδεις της καλής αγωγής τρόπους, αγνοούσας πώς να κάθηνται, να ίστανται, ή περιπατώσι. Αλλά μη αύται διδάσκωνταί τι εκ των μυρίων εκείνων οικιακών έργων, άτινα ου μόνον καλλύνουσι την ύπαρξιν της γυναικός, αλλά και σπουδαίως ελαττούσι τας οικογενειακάς δαπάνας συντελούντα εις την ηθικήν και σωματικήν αυτής ευημερίαν. Αρκεί η σχολαστική και υπό σχολαστικών του μεσαίωνος διδασκάλων τυπική και ξηρά διδασκαλία. Αρκεί η παντελής από του Αρσακείου διδασκαλείου απεμπόλησις από πάσης ηθικής και κοινωνικής μορφώσεως.

Η κοινωνία μας ήρξατο αισθανομένη τα αποτελέσματα της εν αυτώ νοσηράς ταύτης καταστάσεως. Ήρξατο προβλέπουσα τας συνεπείας αυτής εν τη καταχειροκροτηθείση των απόκρεω μασκαράτα! Μετά την ανατροπήν του κανονισμού, ας ανατραπή και το πρόγραμμα. Είναι γελοίον να χρειάζηται ολόκληρος ο βίος της κόρης, όπως αποφοιτήση του Αρσακείου, αγνοούσα να εκθέση σαφώς τας ιδέας της. Αριθμήσατε ολίγον τα έτη της διδασκαλίας της ατελούς ταύτης μέσης εκπαιδεύσεως. Δύω έτη εν τω νηπιαγωγείω, έξ εν τη προπαιδευτική σχολή, και τέσσαρα εν τω ατελεί γυμνασίω. Το όλον έτη δώδεκα. Εν Γερμανία, Γαλλία, και Ρωσσία, ένθα αι νεάνιδες μανθάνουσι τόσα, όσα οι ενταύθα φιλόλογοί μας, η όλη γυμνασιακή παίδευσις συμπληρούται εντός οκτώ ετών. Εν έτος διά την προπαιδευτικήν κλάσιν και επτά διά τας γυμνασιακάς, εν αις αι μαθήτριαι πλην των άλλων διδάσκονται πάντα τα βιβλία της Γεωμετρίας, Αλγέβρας και Τριγωνομετρίας. Σημειωτέον δε ότι αι ρωσσίδες πλην της Ρωσσικής τελειοποιούνται συγχρόνως εν τη Γαλλική και Γερμανική γλώσση,

Σελ. 365
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/366.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

ώστε κατά τας διπλωματικάς αυτών εξετάσεις υφίστανται τοιαύτας διά την Γαλλικήν και Γερμανικήν, δι' ας ιδιαίτερα λαμβάνουσι πτυχία, επιδιδόμεναι πολλάκις εις την διδασκαλίαν των ξένων τούτων γλωσσών. Πλην τούτου εκάστη των μαθητριών επιδίδοται ως ειδικότης εις τι μάθημα, ιστορίαν, γεωγραφίαν, φιλολογίαν, ή μαθηματικά· ειδικόν δε πτυχίον εν τω μαθήματι τούτω λαμβάνει, και εις τούτου την διδασκαλίαν ευδοκιμεί.

Αλλ' οι κανονισμοί και τα προγράμματα εκείνων συντάσσονται υπό των εκπαιδευτικών συμβουλίων του κράτους, η πορεία εκείνων εξαρτάται ουχί εκ της αμαθείας ή σχολαστικότητος ενός καθηγητού ή δύο ή τριών συμβούλων, αλλ' εξ ειδικών δι' έκαστον τμήμα εποπτών. Αλλ' ο διορισμός διευθυντριών, υποδιευθυντριών και λοιπού προσωπικού δεν εξαρτάται εκ της προστασίας και των φιλικών σχέσεων αυτών μετά των κ.κ. συμβούλων, αλλ' εκ της γνωστής και αποδεδειγμένης επιστημονικής παιδαγωγικής αυτών μορφώσεως, εκ της πολυχρονίου και δεδοκιμασμένης ικανότητος και δραστηριότητος αυτών. Ταύτα πάντα και όσα εν σειρά όλη άρθρων θέλομεν εκθέσει δέον να μελετηθώσι σπουδαίως υπό των αρμοδίων, ίνα ριζική επέλθη η μεταβολή και θεραπεία.

Β'

Εάν ο ανήρ εν τω κοινωνικώ αυτού βίω έχη ανάγκην πνευματικών και ηθικών κεφαλαίων, όπως ελεύθερον εν τη κοινωνία στάδιον εαυτώ εξασφαλίση, η γυνή η στερουμένη της μυϊκής εκείνης δυνάμεως της τιθεμένης τον άνδρα υπεράνω αυτής, δείται κατά μείζονα λόγον μορφώσεως της ψυχής και του πνεύματος, δι' ης εφωδιασμένη εμπνέει τοις περί αυτήν την αγάπην, το σέβας και την εκτίμησιν, τα πολύτιμα ταύτα εφόδια, δι' ων εξασφαλίζει αύτη την εν τω βίω ευδαιμονίαν της.

Εκπαίδευσις όθεν υγιής και ευρεία καλλιεργούσα το εν τω μυχώ της καρδίας της κόρης ενυπάρχον ιδεώδες, δέον να αποτελή τας βάσεις της αγωγής αυτής. Εάν η κόρη αγνοή την ηθικήν αυτής επίδρασιν ως παράγοντος πολυτίμου εν τη κοινωνία εν η ζη, εάν αύτη αγνοή ότι δύναται να συντελέση εις το μεγαλείον της πατρίδος και εις την πρόοδον του πολιτισμού, τότε εις ουδέν άλλο αποβλέπει, περί ουδέν άλλο περισπάται την προσοχήν αυτής ή εις απόκτησιν των εφημέρων εκείνων του καλλωπισμού απολαύσεων, και εν γένει των μικροτήτων και ματαιοτήτων εκείνων, εν αις θάπτεται αληθώς η ευγενής και υψηλή της γυναικός αποστολή.

Δυστυχώς το Αρσάκειον δεν εφάνη κατανόησαν μέχρι σήμερον την αποστολήν ταύτην της κόρης, εάν τις κρίνη εκ τε της ηθικής και πνευματικής μορφώσεως, ης αι νεάνιδες εν αυτώ τυγχάνουσι.

Σελ. 366
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/367.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

Και όσον μεν αφορά εις την ηθικήν των νεανίδων μόρφωσιν, ερωτώμεν: ποία των κατά τα τελευταία ταύτα έτη διευθυντριών ή υποδιευθυντριών αυτού κατενόησεν, ότι εάν δεν έχη την δύναμιν και την ικανότητα να επενέγκη τροποποιήσεις ή μεταρρυθμίσεις εις το εκπαιδευτικόν μέρος, εάν, αμαθείας ένεκεν, την ελαχίστην αδυνατεί να εκφέρη γνώμην περί τοιούτου ή τοιούτου συστήματος, καθήκον όμως απαραίτητον έχει να μεριμνά περί της ηθικής των νεανίδων εκείνων διαπλάσεως. Τίς εξ αυτών κατενόησεν ότι το σχολείον είναι η οδός, δι' ης η κόρη προπαρασκευαζομένη εις τας πραγματικότητας του βίου εισάγεται εν τη κοινωνία! Τίς ως αληθής μήτηρ σήμερον μεν μετά μιας τάξεως μαθητριών, αύριον δε μετ' άλλης διήλθε δύο ή τρεις ώρας, συνομιλούσα, συζητούσα, και μελετώσα μετ' αυτών θέματα κοινωνικά, εν οις μετά στοργής και αγάπης αύται μυούνται εις τας ευθύνας, τους κινδύνους, και τα καθήκοντα τα υπό του κοινωνικού βίου αυταίς επιβαλλόμενα! Πότε ή ποσάκις αύτη, μητρικώς φερομένη, έθεσε τον βραχίονα μαθητρίας τινός υπό τον ιδικόν της, επεσκέφθη δε μετ' αυτής ή φιλανθρωπικον τι κατάστημα, ή πάσχουσαν οικογένειαν, ή αναξιοπαθούσαν μητέρα!

Πότε πλην της στερεοτύπου Πρωτομαγιάς, διέκοψεν αύτη την μονοτονίαν του ξηρού και πληκτικού σχολικού βίου, ίνα εκδρομήν εν υπαίθρω διοργανώση, εκεί δε εν τω μεγάλω της φύσεως σχολείω ομιλήση προς τας μαθητρίας αυτής περί θεού, περί αγάπης, περί φιλίας, περί πίστεως, περί πατρίδος! Πότε κατά τας ώρας των διαλειμμάτων αύτη παρευρέθη μετά των μαθητριών εις τον κήπον, ανεμίχθη εις τα παίγνια αυτών, εγέλασεν, εθώπευσεν, ετραγώδησεν, έπαιξε μετ' αυτών! Πού τα εν Ευρώπη σχηματιζόμενα σχολικά δικαστήρια, εν οις αι μαθήτριαι υποχρεούνται εις την εξέλεγξιν των ιδίων αταξιών, μελετώσι και ερευνώσι τα αίτια και τας συνεπείας τούτων, αυταί δε αύται διά κλήρων αποφαίνονται περί της επιβληθησομένης τιμωρίας! Πού τα σχολικά ταμεία, εν οις αι μαθήτριαι εξασκούμεναι εις την οικονομίαν αποταμιεύουσι τα παρά των γονέων από καιρού εις καιρόν χορηγούμενα χρήματα, δαπανώσι δε τη εμμέσω υποδείξει της διευθυντρίας ταύτα προς αγοράν βιβλίων απόρων μαθητριών ή εις βοήθειαν πασχόντων και εγκαταλελειμμένων! Και άνευ όλων τούτων, πώς αι μαθήτριαι εθίζονται να σκέπτωνται, να κρίνωσι, να αγαπώσι, να λυπώνται, να εξαρτώσι την ιδίαν ευδαιμονίαν εκ της ιδίας αξίας, εκ της ιδίας αγαθότητος, εκ της ιδίας αρετής, εκ της ιδίας εργασίας! Πώς δύναται να αναπτυχθή παρ' αυταίς η έξις της τάξεως, της οικονομίας, και της αποταμιεύσεως, ταυτοχρόνως δε το αίσθημα της γενναιοφροσύνης και αφοσιώσεως!

Είναι όντως απίστευτος η αδράνεια και η προς εκπλήρωσιν του ανθρωπίνου απλώς καθήκοντος ψυχρότης των κ.κ. διευθυντριών και υποδιευθυντριών τούτων. Τίς ήθελε πιστεύσει ότι πλείσται μαθήτριαι φοιτώσαι από εξαετίας ή και πλέον εις το εξωτερικόν διδασκαλείον, ουδ' άπαξ καν είδον το υψηλόν της κ. διευθυντρίας πρόσωπον! Θεωρεί ίσως υποβιβασμόν να συγχρωτισθή η κυρία

Σελ. 367
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/368.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

αύτη και επί τινας στιγμάς έστω μετά των θυγατέρων του Ελληνικού λαού, αίτινες ακριβώς έχουσι μείζονα ανάγκην ηθικής μορφώσεως, ως προωρισμέναι το διδασκαλικόν να μετέλθωσιν επάγγελμα. Αλλά μη αύτη ευρέθη ποτέ εις το ευάρεστον σημείον να κατανοήση εξ ιδίας πείρας, ότι διδάσκαλος υγιώς κατηρτισμένη γνωρίζει να συμβαδίζη με την πρόοδον του αιώνος και τας απαιτήσεις του κοινωνικού βίου, γνωρίζει να μελετά και να συγκρίνη να ερευνά και να ευρίσκη, χωρίς να πτοήται προ οίου δήποτε νεωτερισμού και να περιθωρακίζηται όπισθεν του σχολαστικού διδασκαλικού κύκλου.

Ποίον δε άλλο αίσθημα δύναται να συνδέη τας μαθητρίας μετά τοιούτων προϊσταμένων ή ο φόβος!

Ίδετε τας προϊσταμένας εν τη εκπληρώσει του καθήκοντος αυτών. Δεν τολμώσι μεν ίσως να φέρωσιν επί των ημερών μας και εν τη πρωτευούση το μαστίγιον ανά χείρας, φέρουσιν όμως φράσεις βαρείας, δι' ων ανηλεώς πληγόνεται η παιδική ευαισθησία. Δεν θέλομεν να επαναλάβωμεν τας φράσεις, δι' ων επιλαμβάνονται της ηθικής των νεανίδων μορφώσεως, ως μέτρον όμως της παιδαγωγικής αυτών δεινότητος δύναται ίσως να ληφθή η αγάπη(;), η συμπάθεια(;) και η εκτίμησις(;) η υπό των μαθητριών απονεμομένη αυταίς.

Τίς δ' ο υπεύθυνος διά την ηθικήν ταύτην των Ελληνίδων μόρφωσιν, ή το συμβούλιον αυτό το διά της αδαούς και πλημμελούς εκλογής του αναθέτον την περί του μέλλοντος μέριμναν ολοκλήρου του Ελληνικού έθνους εις τοιαύτας χείρας! Τίς ο ηθικός της καταστάσεως ταύτης αυτουργός ή το προς την εντελή αναρμοδιότητα και την έλλειψιν πάσης παιδαγωγικής ικανότητος του πλείστου μέρους του Αρσακιείου προσωπικού εθελοτυφλούν συμβούλιον επί τω εγωιστικώ και μόνον λόγω, όπως ανεξελέγκτως και άνευ αντιρρήσεων ενεργή, δρα και πράττη ό,τι θέλει και ό,τι τω συμφέρει. Το συμβούλιον δεν εξήτασε ποτέ ποία τα καθήκοντα των διευθυντριών και υποδιευθυντριών αυτού, διότι θεωρείται ικανοποιημένον εκ της μηχανικής και νευροσπαστικής επινεύσεως αυτών εις πάσας τας διαταγάς αυτού.

Η κοινωνία εν τούτοις από πολλού συνταράσσεται και αγανακτεί. Εν τω μεγάλω αγώνι της προόδου των διαφόρων λαών έγκλημα βεβαίως είναι να ιστάμεθα ημείς και μεμψιμοιρώμεν, όταν άπαντα τα έθνη σπεύδωσιν εις τον διά της ηθικής και πνευματικής μορφώσεως εκπολιτισμόν αυτών.

Η Βουλγαρία μορφόνει τας διευθυντρίας και διδασκαλίσσας των τεσσάρων γυμνασίων της εις Πετρούπολιν και Βιέννην. Η Ελλάς δε ζητεί αυτάς εν τη αγνότητι των οικοκυρικών αρχών, εν τη μακαρία αγαθότητι, αδιαφορία, και αδαημοσύνη περί παντός του αφορώντος εις παιδαγωγικήν των κορασίων μόρφωσιν, έσθ' ότε δε και εν τη ραπτική ή ποικιλτική δεινότητι των επιλέκτων αυτής.

Σελ. 368
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/369.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

Γ'

Παν έθνος και πάσα φυλή την ιδίαν επιδιώκουσα πρόοδον οφείλει προ παντός να προφυλαχθή από του κινδύνου της ψευδοπαιδείας, της εκ βάθρων υποσκαπτούσης την εθνικήν ευδαιμονίαν και ειρήνην, τα δημόσια ήθη και αυτήν έτι την ατομικήν των προσώπων ελευθερίαν. Εν αυτή γονιμοποιείται η προς τους νόμους περιφρόνησις, η διαφθορά των ηθών, η προς το καθήκον αδιαφορία, η υπό πάσαν μορφήν απείθεια, η οκνηρία, τα πάθη, το έγκλημα.

Ιδού ό,τι ημείς λησμονούμεν ή μάλλον αγνοούμεν. Εάν η Ελλάς από της εις ελεύθερον κράτος ιδρύσεως αυτής, εφρόντιζε να μη εμπέση εις τα της ψευδοπαιδείας δίκτυα, δεν ηθέλομεν σήμερον παρίστασθαι προ της τρομεράς πραγματικότητος των κατακλυζουσών ημάς εκάστοτε δολοφονιών και αυτοκτονιών. Δεν ήθέλομεν ευρίσκεσθαι εν διαρκεί εμφυλίω στάσει, εν αιωνίοις οικογενειακοίς σπαραγμοίς.

Αι γυναίκες εν παρομοίαις κοινωνικαίς αποσυνθέσεσι φαίνονται πρόσωπα παθητικά, διότι σπανίως αύται βάφουσι τας χείρας εις το αίμα. Και όμως αυταί μορφόνουσι τας καρδίας και διαπλάττουσι τα ήθη των ανδρών, αυταί κρατούσι τα ηνία της οικογενείας. Αυταί ρίπτουσιν εν τη παιδική καρδία τον σπόρον του καλού και του κακού, όστις, εν τη ανδρική ηλικία αναπτυσσόμενος οδηγεί τον άνδρα εις την κακίαν ή την αρετήν.

Εις πάντα λοιπόν φόνον, εις πάσαν αυτοκτονίαν, υποκρύπτεται και είς ακούσιος και ασυνείδητος ηθικός αυτουργός: Μία Μήτηρ. Η αλήθεια αύτη είναι τόσον φρικώδης, όσον και μεγάλη. Αλλ' εάν η μήτηρ είναι ακούσιος αυτουργός του κακού, η μορφούσα και διαπλάττουσα το πνεύμα και την καρδίαν αυτής σχολή είναι ο μοχλός, δι' ου το κακόν τελείται.

Ενταύθα ανάγκη να επιστήση την προσοχήν αυτής η Κυβέρνησις. Εάν η εν τω Αρσακείω και τοις δημοτικοίς του κράτους παρθεναγωγείοις, από πεντηκονταετίας παρεχομένη παιδεία ην υγιής, η κοινωνία ημών ήθελεν απολαμβάνει σήμερον αντί του αδίκως χυνομένου των τέκνων αυτής αίματος, τους θησαυρούς της ευνομίας, της αγάπης και της προόδου.

Εις και μόνος καθ' άπασαν την περίοδον του εκπαιδευτικού σταδίου της Ελλάδος κατενόησε την περί της εκπαιδεύσεως της κόρης μεγάλην ταύτην αλήθειαν. Ο αείμνηστος Λέων Μελάς, ο επί πολλά έτη χρηματίσας σύμβουλος του Αρσακείου, και ο δωρεάν παιδαγωγός της εν αυτώ σπουδαζούσης θηλείας νεολαίας. Ο σοφός του Γεροστάθη συγγραφεύς εφήρμοσεν, εφ' όσον τω επετράπη υπό των περιστάσεων, τας περί της γυναικείας μορφώσεως ευαγγελικάς αρχάς του, τας γλαφυρώ καλάμω εκτεθειμένας εν τω προλόγω της Παιδαγωγίας, ην χάριν των πνευματικών τέκνων του εξεπόνησεν.

Τούτου εκλείψαντος υπό τους θόλους του Αρσακείου ενεκαθιδρύθη μικροοκοπικόν σύνταγμα με τα κόμματα και τους κομματάρχας του, με τα ρουσφέτια

24

Σελ. 369
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/370.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

και τους βουλευτάς του, με τους προστάτας και προστατευόμενους του, με τους εκλογείς και εκλεκτούς του, με τας ραδιουργίας και αγοροπωλησίας του, και η εκπαίδευσις των ατυχών ελληνίδων εξαρτάται, ουχί πλέον εκ της πραγματικής παιδαγωγικής αξίας του προσωπικού αυτού, ουχί εκ της πατρικής, αφιλοκερδούς και συνετής μερίμνης των μελών του συμβουλίου του, αλλ' εκ της συγκρούσεως ή συμφωνίας των συμφερόντων των μεν προς τα των δε και εκ της αμοιβαίας παραχωρήσεως αγροψηφικών ρουσφετιών. Και βλέπει τις μετ' εκπλήξεως τινάς των συμβούλων τούτων πάντα άλλον σκοπόν ή τον της γυναικείας διαπλάσεως προτιθεμένους. Τινάς των καθηγητών τούτων, παν άλλο παρέχοντας ή πνευματικήν τροφήν κατάλληλον και εύπεπτον, ανθρώπους με τρόπους σκαιούς, αληθείς εγωιστάς, υπολογίζοντας μάλλον τα παρερχόμενα δευτερόλεπτα ή το ταις μαθητρίαις εκ της διδασκαλίας αυτών παρεχόμενον κέρδος. Και βλέπομεν διδασκαλίσσας τινάς εις την απόκτησιν των ιστορικών εν τοις χρονικοίς του Αρσακείου καταστάντων χρυσών* μετά παιδαγωγικού (;) ενθουσιασμού επιδιδομένας, τέλος τοιαύτας, οίας εμόρφωσεν αυτάς η υπό τοιούτους όρους κατηρτισμένη σχολή.

Και βλέπομεν τέλος πολλάς των νεαρών ελληνίδων μας, το εγκαύχημα, το άνθος, την ζωήν της κοινωνίας, ψυχράς, αξέστους, αμαθείς, εγωιστρίας, με πρόσωπα πλαδαρά, με ύφος σαρκαστικόν, γελώσας όταν οι άλλοι συζητώσι, γελώσας όταν οι άλλοι θρηνώσι, γελώσας όταν οι άλλοι αποθνήσκωσιν.

Και ερωτώμεν αυτάς μετ' εκπλήξεως τί εδιδάχθησαν, πώς εξεπαιδεύθησαν! Μας απαντώσι δε υπερήφανοι ότι γνωρίζουσι τον Όμηρον, τον Σοφοκλέα, τον Θουκυδίδην, ενώ ημείς καλώς γνωρίζομεν, ότι και τους απλουστέρους των συγγραφέων αδυνατούσι να εννοήσωσι. Διότι ο διδαξας αυτάς διδάσκαλος θυσιάζει πάντοτε το ύψος, τας ιδέας του συγγραφέως εις την ξηράν γραμματικήν και τυπικήν ανάλυσιν. Ουδέποτε ενετρύφησαν αύται εις τους απεράντους λειμώνας της Ελληνικής μεγαλοφυΐας, ουδέποτε απεγεύθησαν του ευχύμου αυτής καρπού, περιορισθείσαι εις τας υπό του διδασκάλου ενεργουμένας τομάς και εγχειρήσεις του αγεύστου και δυσπέπτου αυτού φλοιού. Μάτην διατυμπανίζουσι

———————

* Η πρόταση αυτή είναι φανερό ότι έχει μια υπαινικτική σημασία που θα πρέπει να εντοπιστεί στη λέξη "χρυσά", η οποία στο κείμενο (όπως και η λέξη "παιδαγωγικού)" τυπώνεται με εντονότερα στοιχεία. Άλλες μαρτυρίες που διαθέτουμε μας οδήγησαν να αναζητήσουμε μια εξήγηση, όχι χωρίς επιφυλάξεις, σε μια μεταφορική, καθώς φαίνεται, τα χρόνια εκείνα χρήση του όρου "χρυσά" με την έννοια των "θηλέων εραστών". Τόσο η έκφραση "χρυσά" όσο και το ίδιο το φαινόμενο της γυναικείας ομοφυλοφιλίας θεωρείται ότι συνηθιζόταν στο Αρσάκειο, ιδιαίτερα μετά τη δεκαετία 1860-70, αρκετά δηλαδή χρόνια πριν από τη δημοσίευση του άρθρου της Κ. Παρρέν. Το φαινόμενο αυτό, τα όρια ανάμεσα στην πρακτική και την ηθικολογία που αυτή τροφοδοτεί, καθώς και τη σχέση τους με τη γενικότερη πολεμική που ασκείται στο Αρσάκειο, δεν προσεγγίσαμε στην εργασία αυτή, με στόχο να τα εξετάσουμε ειδικότερα στο μέλλον.

Σελ. 370
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/371.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

την εισαγωγήν νέων συστημάτων. Εάν το σύστημα των διδασκαλισσών ετροποποιήθη, το σύστημα των διδασκάλων έμεινε πάντοτε το αυτό, πάντοτε σχολαστικόν, ξηρόν, μονότονον.

Οι διδάσκαλοι, ως βλέπετε, είναι ισόβιοι, ως και οι σύμβουλοι. Αλληλοθαυμάζονται και αλληλοεκλέγονται. Μη η γενική του Αρσακείου εποπτεία και εξέλεγξις δεν ανατίθεται εις τους ισοβίους (;) κ.κ. Συμβούλους αυτού! Μη διδασκαλεία, μαγειρεία, ιματιοθήκαι, πλυσταρεία, και οψοφυλακεία δεν διευθύνωνται, επιτηρώνται, και εξελέγχωνται υπό των Κυρίων τούτων! Μη κοσμήτριαι δεν διορίζωνται μόνον επί ψιλώ ονόματι και τοιαύται προβεβηκυίας ηλικίας, και όλως αδαείς παιδαγωγικών γνώσεων, ενώ άλλαι δραστήριαι, ενεργητικαί, διακρινόμεναι επί πολυμαθεία, εντελώς απομακρύνονται!

Στρέψατε εν βλέμμα προς την δύσιν. Μελετήσατε τους κανονισμούς και τα προγράμματα εκείνων, μελετήσατε τα συστήματα και τας μεθόδους των. Η Γερμανία, η Αγγλία, η Γαλλία, ελαττοί τας ώρας των μαθημάτων, καταργεί την κατ' ιδίαν μελέτην. Τας νεκράς γλώσσας ως την Ελληνικήν και Λατινικήν διδάσκουσιν ως νεκράς. Αδιαφορούσι διά την γραμματικήν και το συντακτικόν των, εντρυφώσιν όμως εις το πνεύμα και το ύφος των αθανάτων εκείνων συγγραφέων, μελετώσι το ύψος των ιδεών αυτών, την ιστορίαν της φιλοσοφίας και φιλολογίας των. Ερωτήσατε τας αποφοίτους του Αρσακείου! τί επεδίωκεν ο Σωκράτης, τί ο Πλάτων, ποία τα συστήματα αυτών! τί έγραψεν ο Ξενοφών, τί ο Πλούταρχος, τί ο Θουκυδίδης, τί ο Όμηρος! Το αγνοούσι. Μη έμαθον άλλο τι ή ανάλυσιν προτάσεων και αποστήθισιν σημασιών ωρισμένων λέξεων, ας την επαύριον έχουσιν ήδη λησμονήσει!

Πού αι τόσον χρήσιμοι διά την εποχήν ταύτην ξέναι γλώσσαι, πού αι πρακτικαί γνώσεις, πού η νεωτέρα Ελληνική φιλολογία και η ιστορία αυτής! Πού αι ιστορικαί, κοινωνικαί και ηθικαί εκθέσεις, δι' ων αι μαθήτριαι εξασκούνται εις το εκθέτειν σαφώς τας ιδέας των. Δεν μένει καιρός διά τα μικρά αυτά πράγματα. Αντιγράφουσι την ανέκδοτον ιστορίαν του κ. Βιώνη και την ακατάληπτον Φυσικήν του κ. Μητσοπούλου. Γράφουσι Παλαιάς καί Καθαράς εξηγήσεις...

Καταργήσατε το σχολαστικόν αυτό σύστημα. Ήτο ίσως καλόν διά την εποχήν, καθ' ην κόσμος της γυναικός εθεωρείτο η αμάθεια, η απειρία και η αδαημοσύνη της. Ιδρύσατε, ως εν Ευρώπη βιβλιοθήκας, περιλαμβανούσας συγγράμματα της νεωτέρας φιλολογίας. Συνδέσατε ή μάλλον στηρίξατε την μόρφωσιν των μαθητριών επί της καταρτίσεως της σχολικής βιβλιοθήκης. Εν Ευρώπη καταργούνται μαθήματα συστηματικά, και απαγορεύεται η πνευματική καταπόνησις της κόρης. Εξοικειούται όμως αύτη εις την κατά βούλησιν εκλογήν και μελέτην διαφόρων έργων κλασσικών ή μη συγγραφέων. Μανθάνουσι την ιστορίαν αναγινώσκουσαι τερπνάς ιστορικάς διηγήσεις του περιπετειώδους βίου στρατηγού, ηγεμόνος ή πρίγκηπός τινος. Μανθάνουσι 

Σελ. 371
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/372.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

Γεωγραφίαν, ενταυτώ δε ήθη και έθιμα διαφόρων λαών, αναγινώσκουσαι περιηγήσεις και περιγραφάς διασήμων περιηγητών. Μανθάνουσι την ιστορίαν της γλώσσης των, την ιστορίαν της γραμματικής των, διασκεδάζουσαι, παίζουσαι και ουδαμώς καταπονούμεναι. Βλέπετε την δεκαπενταέτιδα βιβλιοθηκάριον, με τους καταλόγους και τα καταστατικά της, μετά ζήλου εκπληρούσαν τα υπό της τιμητικής θέσεώς της επιβαλλόμενα καθήκοντα. Μόνον διά του τρόπου τούτου αι μαθήτριαι αποκτώσι την σωτήριον έξιν της σοβαράς και εσκεμμένης μελέτης, ην μεταδίδουσι και τοις οικείοις αυτών.

Ούτω δε μορφονόμεναι αι κόραι καθίστανται καλαί πολίτιδες και καλαί γυναίκες. Ως σύζυγοι και μητέρες γνωρίζουσιν ότι οφείλουσι να ανυψωθώσιν εις την περιωπήν εκείνην, εις ην τίθησιν αυτάς ο σημερινός βίος, αποβαίνουσι δε διά μεν τους συζύγους καλαί σύντροφοι, φίλαι, σύμβουλοι, και βοηθοί, πολύτιμοι δε της πατρίδος παράγοντες και υγιείς τροφοί του έθνους.

Σελ. 372
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/373.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

εξανιστάμεθα σήμερον

1888

Αναφορά των Ελληνίδων Γυναικών

ΑΝΑΦΟΡΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΔΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ

ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΠΡΟΕΔΡΟΝ ΤΗΣ EΛΛ. ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ

Κύριε Πρόεδρε,

Αι Ελληνίδες γυναίκες αι αποτελούσαι το ήμισυ ακριβώς του Ελληνικού πληθυσμού εκφράζομεν σήμερον τας επί τη επετείω της εικοσιπενταετηρίδος του Βασιλέως διαπύρους ευχάς μας. Ως σύζυγοι, και μητέρες ευνομουμένων πολιτών, διανυσάντων εικοσιπενταετή περίοδον προόδου και εθνικής ευημερίας, θερμάς αναπέμπομεν προς τον Θεόν ευλογίας υπέρ του άνακτος και των κατά καιρούς πατρικώς κυβερνησάντων το έθνος, συναισθανόμεναι ότι παν όπερ υπέρ των συζύγων και των υιών ημών εγένετο αντανακλά εμμέσως και επί της ιδίας ημών ευτυχίας.

Και εγένοντο βεβαίως πολλά κατά την εικοσιπενταετή ταύτην περίοδον. Έν βλέμμα αρκεί να ρίψη τις ανά την πρωτεύουσαν, τας επαρχίας και τας ελαχίστας των Ελληνικών κωμοπόλεων, όπως πεισθή περί της εκπολιτιστικής πορείας, ην βασιλεία τε και κυβερνήσεις εχάραξαν και εν η υπερήφανοι και θαρραλέοι βαίνουσιν οι απόγονοι των εκπολιτιστών της υφηλίου. Πολυπληθή εκπαιδευτήρια και γυμνάσια ανά πάσαν Ελληνικήν γωνίαν ιδρύθησαν, σχολαί στρατιωτικαί και ναυτικαί, σχολαί βιομηχανικαί και καλλιτεχνικαί ανοίγουσι τας θύρας των δωρεάν εις πάντα τον βουλόμενον ν' αναπτυχθή, να μορφωθή, να εξασφαλίση εαυτώ μέλλον αίσιον, μέλλον δόξης και προόδου, μέλλον εθνικού πλούτου και μεγαλείου.

Εντεύθεν ο υιός του χεφώνακτος, του ποιμένος, του γεωργού, ο προ εικοσιπενταετίας γεννηθείς εν σκοτεινή γωνία ετοιμορρόπου και ξυλοκτίστου καλύβης υπό χωρικών ασήμων και αμαθών ανήλθε σήμερον εις τα ανώτατα των 

———————

Αναδημοσιεύεται εδώ από την Εφημερίδα των Κυριών, έτος B', αρ. 86, 23 Οκτωβρίου 1888, σ. 1-3.

Σελ. 373
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Εκπαίδευση και αγωγή των κοριτσιών
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 354
    11. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

    ΠΡΟΛΟΓΟΣ

    Ο οίκος διά την γυναίκα είναι η παλαίστρα εν η οφείλει ν' αγωνισθή τον αγώνα της τιμής, της δόξης και της αθανασίας. Η οικονομία δε είναι το ισχυρότατον όπλον δι' ου η γυνή οπλίζεται, όπως θριαμβεύση εις τας εναντίας του βίου περιστάσεις και μεγαλουργήση θαυμασίως. Διά της οικονομίας η γυνή εξαγνίζεται και φθάνει εις την αγιοσύνην αγγέλου ευεργετικού διά την οικογένειαν και την ανθρωπότητα. Η οικονόμος μεταβάλλει τον οίκον της εις ναόν αγάπης και αφοσιώσεως, εν ω δάκτυλος Κυρίου ποδηγετεί τα διαβήματά της και ευλογεί τους αγώνας της.

    Η Ελληνίς οικοδέσποινα υπήρξεν αείποτε η κιβωτός εν η πάσα θρησκευτική και εθνική παράδοσις διεσώθη εν μέσω των κλυδώνων του εθνικού καταποντισμού. Αύτη διηώνισε την πάτριον λιτότητα, την εγκράτειαν, την πρόνοιαν, την αυτοσυντήρησιν, αρετάς διά των οποίων μέχρι σήμερον διετηρήθη η θεία εκείνη αλληλεγγύη, ήτις, αντί παντός φιλανθρωπικού καταστήματος, ενέδυσε την γυμνότητα και περιέθαλψε την αθλιότητα της πασχούσης Ελληνικής οικογενείας εν ημέραις πονηραίς, εν αις η σπάθη έκοπτε κεφαλάς και ελήστευε περιουσίας. Είναι βέβαιον ότι η τάξις του βίου και η περί το εργάζεσθαι εμπειρία και πολλά έτι αγαθά της οικονομικής σοφίας των προγόνων απωλέσθησαν, αλλ' ανακτώνται ταχέως διά της υγιούς διδασκαλίας της Ελληνικής οικιακής οικονομίας.

    Ίνα δε η οικονομία αποβή τοσούτων ωφελειών πρόξενος διά την γυναίκα και ιδίως διά την Ελληνίδα πρέπει να διδάσκηται υπό την υψηλήν αυτής έννοιαν, ήτις συνίσταται εις την σκόπιμον της εργασίας εφαρμογήν προς παραγωγήν, εις την περιεσκεμμένην της φειδούς εξάσκησιν, εις την τοποθέτησιν των αποταμιευμάτων αυτής, και τέλος εις την έμφρονα του πλούτου χρήσιν διά της εγκρατείας και της σωφροσύνης.

    Τοιαύτη ηθικωτάτη διδασκαλία αποβαίνει ομολογουμένως ευεργετική διά την οικογένειαν και διά το έθνος. Η δε νόθος και ποταπή διδασκαλία της οικονομίας εξαρτά την ευδαιμονίαν της οικογενείας από την κομψήν περικόσμησιν του οίκου, από τυπικάς τινάς συνταγάς προς καθαρισμόν επίπλων, σκευών και ενδυμάτων και τέλος από νόθον τινά καλαισθησίαν, ήτις φονεύει την ευαισθησίαν και τον χαρακτήρα της γυναικός και απορροφά τον οικογενειακόν πλούτον. Τοιαύτη διδασκαλία πρέπει ανυπερθέτως να παύση από τα Ελληνικά παρθεναγωγεία, και αν έτι διδάσκηται θριαμβευτικώς εις Παρισίους ή εις Λονδίνον.

    Αι Ελληνίδες πρέπει να διδάσκωνται την εθνικήν αυτών οικιακήν οικονομίαν, την οποίαν κατά μεν τους αρχαιοτάτους χρόνους διέδωκεν ο Όμηρος και ο Ησίοδος διά των αθανάτων ποιημάτων αυτών, βραδύτερον δ' εκαλλιέργησαν