Συγγραφέας:Φουρναράκη, Ελένη
 
Τίτλος:Εκπαίδευση και αγωγή των κοριτσιών
 
Υπότιτλος:Ελληνικοί προβληματισμοί (1830-1910). Ένα ανθολόγιο
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:11
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1987
 
Σελίδες:630
 
Αριθμός τόμων:1 τόμος
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Κοινωνική ενσωμάτωση
 
Νοοτροπίες και συμπεριφορές
 
Παιδεία-Εκπαίδευση
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Χρονική κάλυψη:1830-1910
 
Περίληψη:Στον τόμο αυτό συγκεντρώθηκαν μαρτυρίες του ελληνικού προβληματισμού που διαμορφώθηκε γύρω από τη γυναικεία εκπαίδευση και διαπαιδαγώγηση τον 19ο αιώνα, αντλημένες από ένα ευρύ φάσμα πηγών. Το σώμα του ανθολογίου περιορίστηκε σχεδόν αποκλειστικά στην παιδαγωγική και κανονιστική φιλολογία, ενώ στην εισαγωγή επιχειρείται η επισήμανση των διαφοροποιήσεων και των εξελίξεων στις αντιλήψεις για το γυναικείο πρότυπο, μέσα από προσπάθεια απάντησης σε ερωτήματα όπως: Μέσα σε ποιες συγκυρίες ιδεολογικοπολιτικές αρθρώνεται ο σχετικός με τη γυναικεία εκπαίδευση κανονιστικός λόγος, ποιοι είναι οι φορείς του, μέσα σε ποια επιχειρηματολογία λειτουργεί, από ποιες προτάσεις συνοδεύεται και, βέβαια, ποια πρακτική τον ακολουθεί και μέσα σε ποιες ανάγκες κοινωνικές εντάσσεται.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 48.83 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 359-378 από: 634
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/359.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

ανυπέρβλητον τείχος όπερ γελοίαι προλήψεις ανήγειραν μεταξύ της γυναικός και της επιστημονικής μορφώσεως

1887

Δίαμαρτυρησις Φοιτητών

ΟΙ ΦΟΙΤΗΤΑΙ ΜΑΣ ΥΨΟΥΝΤΕΣ ΤΗΝ ΣΗΜΑΙΑΝ ΤΗΣ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ ΧΕΙΡΑΦΕΤΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΟΣ

Νέοι και ευρείς ανατέλλουσιν ορίζοντες διά την μικράν ταύτην ελευθέραν γωνίαν της ελληνικής γης. Ερρέτωσαν οι απαισιόδοξοι οι αιωνίως θρηνούντες και απελπιζόμενοι περί του αδυνάτου της προόδου και βελτιώσεως ημών. Η νέα γενεά οργά προς την πρόοδον. Η νέα γενεά απεκδυθείσα τον παλαιόν των προλήψεων άνθρωπον ενδύεται νέον, τον της δράσεως και του ευγενούς πολιτισμού. Η νεολαία μας μεθ' οργής αποκηρύττει τας αρχάς της βαρβαρότητος, ενθουσιώσα υπέρ παντός καλού και συναισθανομένη ότι απ' αυτής εξήρτηται κατά μέγα μέρος η πρόοδος του ελληνικού έθνους.

Μετά πατριωτικής αληθώς υπερηφανείας ανέγνωμεν εν τη φίλη "Νέα Εφημερίδι" της παρελθούσης Τρίτης την ευγενή και αξιοπρεπή των φοιτητών μας διαμαρτύρησιν κατά της, ως εν τω υπ' αρ. 29 φύλλω ημών εγράφομεν, προσαπτομένης αυτοίς αγενούς μομφής, αντιβαινούσης αληθώς προς τας αρχάς του υψηλού του έλληνος φοιτητού προορισμού. Οι φοιτηταί μας, ου μόνον μετ' αγανακτήσεως αποκρούουσι την αδικαιολόγητον των αρμοδίων και οπισθοδρομικών δικαιολόγησιν, αλλά και μετ' ενθουσιασμού υψούσι την σημαίαν της πνευματικής χειραφετήσεως της Ελληνίδος γυναικός, κατανοούντες κάλλιον πάντων των παρασίτων της προόδου και του πολιτισμού, την ευεργετικήν της ανεπτυγμένης γυναικός επίδρασιν, ου μόνον επί της οικογενείας και του ιδίου φύλου, αλλ' επί του όλου Ελληνικού Έθνους. Κατωρθώθη τέλος, και τούτο βεβαίως οφείλεται εις την ευφυά και ευγενή του Έλληνος φύσιν, οι φοιτηταί να μη 

———————

"Διαμαρτύρησις φοιτητών", Εφημερίς των Κυριών, "εβδομαδιαία, συντασσομένη υπό κυριών· διευθύντρια Καλλιρρόη Παρρέν", έτος Α', αρ. 31, 4 Οκτωβρίου 1887, σ. 3-4. Οι φοιτητές διαμαρτύρονται γιατί απορρίφτηκε αίτηση απόφοιτης του Αρσακείου να γραφτεί στο Πανεπιστήμιο· η "Διαμαρτύρησις" προλογίζεται από την εκδότρια του περιοδικού.

Σελ. 359
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/360.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

μανθάνωσι μόνον ξηρά γράμματα, αλλά και πνευματικώς και ηθικώς να μορφόνωνται τοιούτοι, ώστε ύπερθεν του μέχρι της χθες έτι επικρατούντος παρ' ημίν ανδρικού και ιδιοτελούς εγωισμού να θέτωσιν πάσαν ιδέαν τείνουσαν εις την πρόοδον και ανάπτυξιν του γυναικείου φύλου, κατανοούντες καλώς ότι εκ της λογικής και μεμετρημένης δράσεως της Ελληνίδος εξήρτηται κατά μέγα μέρος η ευδαιμονία ολοκλήρου της Ελληνικής φυλής.

Ίνα δε και ο εν τη δούλη Ελληνισμός, ο στερούμενος της ευχαριστήσεως να αναγινώσκη ελληνικά πολιτικά φύλλα, γνωρίση τα φιλοπρόοδα αισθήματα της ευγενούς Ελληνικής νεολαίας, αναδημοσιεύομεν ώδε την εν τη φίλη "Νέα Εφημερίδι" δημοσιευθείσαν ευγενή τούτων διαμαρτύρησιν.

ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΗΣΙΣ ΦΟΙΤΗΤΩΝ

"Ευγενής και φιλοπρόοδος νεάνις απόφοιτος του Αρσακείου, υπ' ακρατήτου δίψης προς την παιδείαν φερομένη και ακολουθούσα το παράδειγμα των εν τω λοιπώ πεπολιτισμένω κόσμω ομοφύλων της, των καταρριψασών το υψηλόν και ανυπέρβλητον τείχος, όπερ γελοίαι προλήψεις ανήγειραν μεταξύ της γυναικός και της επιστημονικής μορφώσεως, ητήσατο προ τινων ημερών δι' αναφοράς της παρά του κ. πρυτάνεως, όπως τη επιτραπή και εγγραφή εν τη ιατρική σχολή του εθνικού Πανεπιστημίου. Ο κ. πρύτανις, ει και έδει, εκτιμών τας υγιείς αρχάς και ευγενείς ιδέας της φιλοπροόδου νεάνιδος, ν' αποδεχθή ενθουσιωδώς την αίτησίν της, θεωρών αυτήν ως απαρχήν σπουδαίας κοινωνικής προόδου κ' επί τα υγιέστερα τροπής της ημετέρας κοινωνίας, ουχ' ήττον επί επουσιωδών τύπων στηριζόμενος ―ως μη όντος δηλ. του Αρσακείου ανεγνωρισμένου τελείου γυμνασίου― απέρριψεν αυτήν.

Ημείς δεν προτιθέμεθα να εξελέγξωμεν το δίκαιον ή άδικον της τοιαύτης αποφάσεως του κ. πρυτάνεως· άλλως τε και αρκετά εγράφησαν περί τούτου εν εμβριθεί και περισπουδάστω άρθρω της εγκρίτου "Εφημερίδος των Κυριών". Έτερόν τι σπουδαιότερον και αποκλειστικώς ημάς αφορών, μας εξαναγκάζει να διαμαρτυρηθώμεν επισήμως σήμερον ενώπιον της κοινωνίας, αφού πρότερον εκφράσωμεν, κατά καθήκον, τας απείρους ευχαριστίας μας τη ως είρηται εφημερίδι (πάνυ ευγενώς αναλαβούση, προ ημών, εν τω προμνησθέντι φύλλω αριθ. 29, την υπεράσπισίν μας) επί τη επιρριφθείση ανυποστάτω μομφή.

Ευθύς δηλαδή μετά την απόρριψιν της προτάσεως ήρξατο να διαδίδωται παρά τη κοινωνία και να πιστεύηται και να υποστηρίζηται συνάμα, ότι ο λόγος ο ωθήσας τον κ. πρύτανιν εις την λήψιν τοιαύτης αποφάσεως δεν είνε κυρίως ο ανωτέρω αναφερθείς ―διότι ηδύνατο και να μη ληφθή υπ' όψει προκειμένου περί μέτρου υπισχνουμένου τοσαύτας ωφελείας τη κοινωνία― αλλ' η ζωηρότης η διακρίνουσα τους έλληνας φοιτητάς, ήτις προμηνύει αδύνατον και επικίνδυνον ―αν θέλητε― την μετ' αυτών καθημερινήν αναστροφήν νεάνιδος.

Σελ. 360
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/361.gif&w=600&h=915 11. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

Αναμφιβόλως, οι ούτω σκεπτόμενοι, θα υπολαμβάνωσι τους έλληνας φοιτητάς ως αλήτας της εσχάτης υποστάθμης, ουδέν ευγενές ενστερνιζομένους και εν τω βορβόρω της κτηνωδίας και της ηθικής εξαχρειώσεως κυλιομένους· το τοιούτον όμως, -ευτυχώς, ούτε ο κ. πρύτανις, ο κάλλιον παντός άλλου γνωρίζων τα εμφορούντα τους φοιτητάς ευγενή αισθήματα, ηδύνατο ποτέ να φαντασθή, ούτε και οι φοιτηταί οι πλήρη συναίσθησιν της θέσεως και της αποστολής των έχοντες, θα το επέτρεπον.

Είνε ζωηροί οι φοιτηταί; έστω, δεν το αρνούμεθα· αλλά μήπως μάλλον ζωηροί είνε των γάλλων, των αμερικανών, των ρώσσων και λοιπών συναδέλφων των; Μήπως υπό το φαινομενικόν περικάλυμμα της ζωηρότητός των δεν κρύπτεται καρδία ευγενής και ενθουσιώδης, πνεύμα προόδου, αισθήματα ιερά και ελληνοπρεπή, εντελής δε και ακριβής εκτίμησις της θέσεώς των; Μήπως οι φοιτηταί δεν θα ίστανται μετά του αρμόζοντος σεβασμού προ της πνευματικής των αδελφής έτοιμοι να πατάξωσι τον πρώτον αχρείον τον λησμονήσοντα την θέσιν του; Ή μήπως εις τοιαύτην άνοιαν και ηθικήν έκλυσιν κυλίονται, ώστε να τίθενται αυτοί ούτοι κωλύματα απέναντι της κοινωνικής προόδου και επιστημονικής αναπλάσεως, ης ωρίσθησαν οι κατ' εξοχήν απόστολοι, εργάται και προστάται;

Το τοιούτο και να το φαντασθή τις είνε βαρύ, πολύ βαρύ!

Αφ' ης εποχής οι σοφοί πατέρες της εν Μακώνη συνόδου απεφήναντο, ότι και αι γυναίκες εισίν άνθρωποι! η γυνή ήρξατο οσημέραι να εξέρχηται της δουλικής θέσεώς της και να γεύηται και αυτή των πνευματικών καρπών ους βλακωδώς μέχρι τινός επίστευον οι άνδρες προωρισμένους δι' αυτούς και μόνους. Αν ανεβίου δε σήμερον η Ολυμπία δε Γρουζ ευχαρίστως θα έβλεπεν ότι η γυνή, αν και δεν ανήλθεν -ως αυτή ωνειροπόλει εν μέσω των σφαγών και ασχημιών της γαλλικής επαναστάσεως- τας βαθμίδας του βουλευτικού βήματος, ανήλθεν ουχ ήττον το πανεπιστημιακόν βήμα, όπερ θα δυνηθή ημέραν τινά να την αναβιβάση και επί του πρώτου.

Προ μιας τοιαύτης, λοιπόν, ακατασχέτου προόδου τεινούσης εις την ισοπέδωσιν των δύο φύλων, μόνον οι έλληνες φοιτηταί θέλετε να υπολείπωνται των λοιπών αλλοφύλων συναδέλφων των, να δείκνυνται τόσον οπισθοδρομικοί, αποβαίνοντες το φόβητρον, το φυγαδεύον και διακωλύον αυτήν;

Όχι, ποτέ! Οι φοιτηταί της χώρας εκείνης της διακριθείσης αρχήθεν διά τον ευγενή και ιπποτικόν χαρακτήρα των κατοίκων της και της κατ' εξοχήν υποστηριξάσης και αριστοκρατοποιησάσης το πνεύμα, μετ' εθνικής μεγάλης όντως υπερηφανίας και ανεκλαλήτου χαράς θα δεχθώσιν εν τω μέσω αυτών την υψηλόφρονα νέαν, ήτις θ' ανυψώση την σημασίαν της πνευματικής χειραφετήσεως της ελληνίδος, θα την σεβασθώσιν ως αδελφήν των, προωρισμένην να συναγωνισθή μετ' αυτών τον μέγαν και επίμοχθον αγώνα της εθνικής και κοινωνικής διαπλάσεως· θα την υποστηρίξωσιν όλαις δυνάμεσι· και θα ώσιν οι προστάται και 

Σελ. 361
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/362.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

αντιλήπτορες αυτής, ευ ειδότες, ότι, κοινωνία, ης το άνθος, ης η ελπίς, η νεολαία είναι σεσηπυία και διεφθαρμένη, είναι κοινωνία χωρούσα ταχεί τω βήματι εις το βάραθρον της παντελούς ηθικής καταστροφής και αναξία να συγκαταλέγηται μεταξύ των πεπολιτισμένων κοινωνιών· αλλ' η κοινωνία μας, ευτυχώς μεθ' όλας τα ελλείψεις της, πόρρω απέχει του να ευρίσκηται εις τοιαύτην απελπιστικην κατάστασιν.

Εν Αθήναις, τη 27 Σεπτεμβρίου 1887.

Πλείστοι φοιτηταί".

Σελ. 362
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/363.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

μονοτονία ξηρού και πληκτικού σχολικού βίου

1888

Κ. Παρρέν

TA ΚΑΤΑ ΤΟ ΑΡΣΑΚΕΙΟΝ

Α'

Εάν υπάρχη ζήτημα όπερ ώφειλε να ενδιαφέρη το ελληνικόν κοινόν από του ανωτάτου αυτού άρχοντος μέχρι του κατωτάτου πολίτου είναι αναμφιβόλως το της εκπαιδεύσεως της Ελληνίδος, συνεπώς δε της καταστάσεως του Αρσακείου Παρθεναγωγείου, του μοιραίως συνδεομένου μετά της μορφώσεως του Ελληνικού λαού.

Εάν παρ' αυτού εξέρχωνται κατ' έτος εκατοντάδες διδασκάλισσαι διασπειρόμεναι εις άπαντα τα σημεία της Ελληνικής γης, και διαπαιδαγωγούσαι χιλιάδας όλας Ελληνοπαίδων εξ αμφοτέρων των φύλων, εάν η μέλλουσα Ελληνίς μήτηρ ενταύθα λούεται το πνευματικόν εκείνο λουτρόν, όπερ δίδωσιν αυτή το δικαίωμα του διαπαιδαγωγείν τα ίδια τέκνα, διαπλάττειν δε και μορφώνειν συνεχώς και τον ίδιον σύζυγον, τί ζωτικώτερον του αφορώντος εις την κατάστασιν του ιδρύματος τούτου, και τί αναγκαιότερον της μελέτης και ερεύνης των κατ' αυτό;

Δυστυχώς μέχρι σήμερον ελαχίστως εφάνη ενδιαφερόμενος ο τε τύπος, η Κυβέρνησις και εν γένει το Ελληνικόν κοινόν κατ' αντίθεσιν του κατά την τελευταίαν δεκαετίαν ταύτην αναπτυχθέντος εν σύμπαντι τω κόσμω πυρετώδους ζήλου υπέρ της γυναικείας μορφώσεως, υπέρ ης τόσα εκατομμύρια εν τοις προϋπολογισμοίς των διαφόρων κρατών εψηφίσθησαν, τόσοι νόμοι συνετάχθησαν, τόσα λύκεια, πανεπιστήμια, πολυτεχνεία ιδρύθησαν, χορηγούντα τη γυναικί ίσην τω ανδρί μόρφωσιν. Ίσως διότι παρ' ημίν παν ό,τι αφορά εις τας γυναίκας θεωρείται ζήτημα ελαχίστης χρήζον προσοχής, ως εθίσθη να θεωρήται

———————

Καλλιρρόη Παρρέν, Εφημερίς των Κυριών, έτος Β', αρ. 64, 30 Μαΐου 1888, σ. 1-2, αρ. 65, 5 Ιουνίου 1888, σ. 1-2 και αρ. 66, 12 Ιουνίου 1888, σ. 1-2. Ακολουθώντας δήλωση της Κ. Παρρέν, σύμφωνα με την οποία φέρει η ίδια την ευθύνη των ανυπόγραφων κύριων άρθρων, αποδίδω το κείμενο στην εκδότρια.

Σελ. 363
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/364.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

και αυτή η γυνή. Απόδειξις της αληθείας των λεγομένων μας έστω η επί τόσα έτη διατήρησις των ερειπίων εκείνων, εν οις το εξωτερικόν διδασκαλείον και περί ων εν εκτάσει κατά το παρελθόν έτος επραγματεύθημεν.

Επειδή δε η διά της δημοσιότητος παρ' ημών αποκαλυψις των αθλιοτήτων εκείνων επήγαγε την κατεδάφισιν του ερειπιώδους διδασκαλείου, βελτίωσις δε ελπίζεται σχετική ως προς την ασφάλειαν της υγείας και σωματικής ευεξίας των μαθητριών, αποπειρώμεθα εν σειρά και πάλιν άρθρων να φέρωμεν εις φως και την εσωτερικήν αυτού γυμνότητα, ίνα τα κατάλληλα ληφθώσι μέτρα, σήμερον μάλιστα, ότε, ως πληροφορούμεθα μεταρρύθμισις του προγράμματος αυτού επίκειται, τη εισηγήσει του επόπτου της δημοσίας εκπαιδεύσεως κ. Χαλκιοπούλου.

Αλλ' άρα ο κ. Χαλκιόπουλος δικαιούται να επέμβη εις τα της διαρρυθμίσεως του Αρσακείου, εταιρικής σχολής όλως ανεξαρτήτου και εθισθείσης μέχρι σήμερον ανεξελέγκτως και αβασανίστως να πράττη ό,τι θέλει και ό,τι τη αρέσκει; Πολύ το αμφιβάλλομεν. Πολύ φοβούμεθα μήπως ο κ. Χαλκιόπουλος καταστρώση επί του χάρτου πρόγραμμά τι, ή δώση γνώμην τινά επί τοιούτου ή τοιούτου ζητήματος, ευρεθή δε προ απαντήσεως του συμβουλίου, "τούτο αδύνατον ελλείψει πόρων, εκείνο δεν γίνεται ελλείψει χρόνου ή χώρου" και τα πράγματα μείνωσιν εις την αυτήν, ην και πρότερον κατάστασιν. Ιδού διατί η "Εφημερίς των Κυριών" θεωρεί καθήκον της να είπη προς την Κυβέρνησιν: εάν δημοσία των θηλέων μέση εκπαίδευσις θεωρείται η εν Αρσακείω παρεχομένη ―και βεβαίως, αφού δημόσιον εκπαιδευτήριον μέσης παιδείας δεν υπάρχει― αύτη, οία σήμερον τυγχάνει, πρόξενος βλάβης μάλλον ή ωφελείας γίγνεται. Το Αρσάκειον μετεβλήθη εις είδος εταιρίας μονοπωλείου, μέγιστα αποθησαυρίζοντος πλούτη, και εις τούτο και μόνον μετά ζήλου πρωτοφανούς από τινος επιδοθέντος.

Άλλως πώς δύναται να εξηγηθή η από τινος ετών αύξησις των διδάκτρων εσωτερικών και εξωτερικών μαθητριών, η παραδοχή ολιγίστων τοιούτων δωρεάν, η παρεχομένη ταις οικοσίτοις τροφή, η γλίσχρα των τε καθηγητών και διδασκαλισσών αμοιβή, η τερατώδης ιδέα όπως υπό το εγερθησόμενον διδασκαλείον κατασκευασθώσι εμπορικά καταστήματα, καφενεία, ζαχαροπλαστεία και αγνοούμεν τί άλλο; Πάντα ταύτα δεν είναι κερδοσκοπικαί επιχειρήσεις; Και δεν ήθελέ τις πιστεύσει ότι, όπως ο κυβευτής διακινδυνεύει υγείαν, ηθικήν και πνευματικήν ευεξίαν, τιμήν και υπόληψιν, παρόν και μέλλον υπέρ πλουτισμού, ούτω και η εταιρία αύτη εν υστέρω τιθεμένη την ηθικήν και πνευματικήν μόρφωσιν ως και τον προορισμόν των ταις φροντίσιν αυτής ανατεθειμένων Ελληνίδων, έν και μόνον βλέπει, υπέρ ενός και μόνου μεριμνά: της αυξήσεως των εκατομμυρίων της.

Αλλ' αφού, ως προείπομεν, το μέλλον του έθνους εξαρτάται εκ της μορφώσεως των εκ του Αρσακείου αποφοιτωσών, εθνικόν καθήκον υποχρεοί την

Σελ. 364
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/365.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

Κυβέρνησιν να επιβληθή προς το Συμβούλιον του Αρσακείου, να λάβη σύντονα και αυστηρά μέτρα, να επέμβη και ανατρέψη τα εν αυτώ κακώς κείμενα. Αφού αναθεωρήσεις πολιτευμάτων γίνονται, διατί να μη γείνη και αναθεώρησις του κανονισμού της εταιρίας ταύτης; Η επί πλέον βραδύτης της αναθεωρήσεως αυτού θέλει αναμφιβόλως επενέγκει αυστηρόν έλεγχον μομφής προς την αρχήν εκείνην, ήτις μέχρι σήμερον διέπει τα της δημοσίας εκπαιδεύσεως. Αρκεί πλέον ο εν αυτώ από τινος τα πάντα διέπων τιμαριωτισμός. Το Αρσάκειον δέον να θεωρηθή ως κοινόν του Ελληνισμού εκπαιδευτήριον· δέον να συμμορφωθή προς τας ανάγκας αυτού. Είναι αίσχος να εκπαιδεύωνται δωρεάν θυγατέρες ευπόρων εμπόρων, κτηματιών, καθηγητών, πτωχά δε πλυντριών τέκνα, διακρινόμενα επί επιμελεία και ευφυΐα να πληρόνωσι διά την δωδεκαετή φοίτησιν αυτών υπέρ τα 1.000 φράγκ, οικονομούμενα, τίς οίδε, ποίαις στερήσεσι και αγωνίαις. Εν αυτώ ανάγκη να εκπαιδεύωνται τα τέκνα των απόρων δωρεάν, να μορφόνωνται ου μόνον κόραι αποστηθίζουσαι την Γραμματικήν του Γενναδίου και το Συντακτικόν του Ασωπίου, αγνοούσαι δε τας στοιχειώδεις του ανθρωπισμού αρχάς, αλλά νεάνιδες κατανοούσαι την υψηλήν εν τη κοινωνία θέσιν και αποστολήν αυτών. Είναι απελπιστικόν αληθώς να βλέπη τις αποφοίτους του Αρσακείου μαθητρίας, αγνοούσας να ομιλώσι γλώσσαν καθαρεύουσαν, αγνοούσας τους στοιχειώδεις της καλής αγωγής τρόπους, αγνοούσας πώς να κάθηνται, να ίστανται, ή περιπατώσι. Αλλά μη αύται διδάσκωνταί τι εκ των μυρίων εκείνων οικιακών έργων, άτινα ου μόνον καλλύνουσι την ύπαρξιν της γυναικός, αλλά και σπουδαίως ελαττούσι τας οικογενειακάς δαπάνας συντελούντα εις την ηθικήν και σωματικήν αυτής ευημερίαν. Αρκεί η σχολαστική και υπό σχολαστικών του μεσαίωνος διδασκάλων τυπική και ξηρά διδασκαλία. Αρκεί η παντελής από του Αρσακείου διδασκαλείου απεμπόλησις από πάσης ηθικής και κοινωνικής μορφώσεως.

Η κοινωνία μας ήρξατο αισθανομένη τα αποτελέσματα της εν αυτώ νοσηράς ταύτης καταστάσεως. Ήρξατο προβλέπουσα τας συνεπείας αυτής εν τη καταχειροκροτηθείση των απόκρεω μασκαράτα! Μετά την ανατροπήν του κανονισμού, ας ανατραπή και το πρόγραμμα. Είναι γελοίον να χρειάζηται ολόκληρος ο βίος της κόρης, όπως αποφοιτήση του Αρσακείου, αγνοούσα να εκθέση σαφώς τας ιδέας της. Αριθμήσατε ολίγον τα έτη της διδασκαλίας της ατελούς ταύτης μέσης εκπαιδεύσεως. Δύω έτη εν τω νηπιαγωγείω, έξ εν τη προπαιδευτική σχολή, και τέσσαρα εν τω ατελεί γυμνασίω. Το όλον έτη δώδεκα. Εν Γερμανία, Γαλλία, και Ρωσσία, ένθα αι νεάνιδες μανθάνουσι τόσα, όσα οι ενταύθα φιλόλογοί μας, η όλη γυμνασιακή παίδευσις συμπληρούται εντός οκτώ ετών. Εν έτος διά την προπαιδευτικήν κλάσιν και επτά διά τας γυμνασιακάς, εν αις αι μαθήτριαι πλην των άλλων διδάσκονται πάντα τα βιβλία της Γεωμετρίας, Αλγέβρας και Τριγωνομετρίας. Σημειωτέον δε ότι αι ρωσσίδες πλην της Ρωσσικής τελειοποιούνται συγχρόνως εν τη Γαλλική και Γερμανική γλώσση,

Σελ. 365
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/366.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

ώστε κατά τας διπλωματικάς αυτών εξετάσεις υφίστανται τοιαύτας διά την Γαλλικήν και Γερμανικήν, δι' ας ιδιαίτερα λαμβάνουσι πτυχία, επιδιδόμεναι πολλάκις εις την διδασκαλίαν των ξένων τούτων γλωσσών. Πλην τούτου εκάστη των μαθητριών επιδίδοται ως ειδικότης εις τι μάθημα, ιστορίαν, γεωγραφίαν, φιλολογίαν, ή μαθηματικά· ειδικόν δε πτυχίον εν τω μαθήματι τούτω λαμβάνει, και εις τούτου την διδασκαλίαν ευδοκιμεί.

Αλλ' οι κανονισμοί και τα προγράμματα εκείνων συντάσσονται υπό των εκπαιδευτικών συμβουλίων του κράτους, η πορεία εκείνων εξαρτάται ουχί εκ της αμαθείας ή σχολαστικότητος ενός καθηγητού ή δύο ή τριών συμβούλων, αλλ' εξ ειδικών δι' έκαστον τμήμα εποπτών. Αλλ' ο διορισμός διευθυντριών, υποδιευθυντριών και λοιπού προσωπικού δεν εξαρτάται εκ της προστασίας και των φιλικών σχέσεων αυτών μετά των κ.κ. συμβούλων, αλλ' εκ της γνωστής και αποδεδειγμένης επιστημονικής παιδαγωγικής αυτών μορφώσεως, εκ της πολυχρονίου και δεδοκιμασμένης ικανότητος και δραστηριότητος αυτών. Ταύτα πάντα και όσα εν σειρά όλη άρθρων θέλομεν εκθέσει δέον να μελετηθώσι σπουδαίως υπό των αρμοδίων, ίνα ριζική επέλθη η μεταβολή και θεραπεία.

Β'

Εάν ο ανήρ εν τω κοινωνικώ αυτού βίω έχη ανάγκην πνευματικών και ηθικών κεφαλαίων, όπως ελεύθερον εν τη κοινωνία στάδιον εαυτώ εξασφαλίση, η γυνή η στερουμένη της μυϊκής εκείνης δυνάμεως της τιθεμένης τον άνδρα υπεράνω αυτής, δείται κατά μείζονα λόγον μορφώσεως της ψυχής και του πνεύματος, δι' ης εφωδιασμένη εμπνέει τοις περί αυτήν την αγάπην, το σέβας και την εκτίμησιν, τα πολύτιμα ταύτα εφόδια, δι' ων εξασφαλίζει αύτη την εν τω βίω ευδαιμονίαν της.

Εκπαίδευσις όθεν υγιής και ευρεία καλλιεργούσα το εν τω μυχώ της καρδίας της κόρης ενυπάρχον ιδεώδες, δέον να αποτελή τας βάσεις της αγωγής αυτής. Εάν η κόρη αγνοή την ηθικήν αυτής επίδρασιν ως παράγοντος πολυτίμου εν τη κοινωνία εν η ζη, εάν αύτη αγνοή ότι δύναται να συντελέση εις το μεγαλείον της πατρίδος και εις την πρόοδον του πολιτισμού, τότε εις ουδέν άλλο αποβλέπει, περί ουδέν άλλο περισπάται την προσοχήν αυτής ή εις απόκτησιν των εφημέρων εκείνων του καλλωπισμού απολαύσεων, και εν γένει των μικροτήτων και ματαιοτήτων εκείνων, εν αις θάπτεται αληθώς η ευγενής και υψηλή της γυναικός αποστολή.

Δυστυχώς το Αρσάκειον δεν εφάνη κατανόησαν μέχρι σήμερον την αποστολήν ταύτην της κόρης, εάν τις κρίνη εκ τε της ηθικής και πνευματικής μορφώσεως, ης αι νεάνιδες εν αυτώ τυγχάνουσι.

Σελ. 366
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/367.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

Και όσον μεν αφορά εις την ηθικήν των νεανίδων μόρφωσιν, ερωτώμεν: ποία των κατά τα τελευταία ταύτα έτη διευθυντριών ή υποδιευθυντριών αυτού κατενόησεν, ότι εάν δεν έχη την δύναμιν και την ικανότητα να επενέγκη τροποποιήσεις ή μεταρρυθμίσεις εις το εκπαιδευτικόν μέρος, εάν, αμαθείας ένεκεν, την ελαχίστην αδυνατεί να εκφέρη γνώμην περί τοιούτου ή τοιούτου συστήματος, καθήκον όμως απαραίτητον έχει να μεριμνά περί της ηθικής των νεανίδων εκείνων διαπλάσεως. Τίς εξ αυτών κατενόησεν ότι το σχολείον είναι η οδός, δι' ης η κόρη προπαρασκευαζομένη εις τας πραγματικότητας του βίου εισάγεται εν τη κοινωνία! Τίς ως αληθής μήτηρ σήμερον μεν μετά μιας τάξεως μαθητριών, αύριον δε μετ' άλλης διήλθε δύο ή τρεις ώρας, συνομιλούσα, συζητούσα, και μελετώσα μετ' αυτών θέματα κοινωνικά, εν οις μετά στοργής και αγάπης αύται μυούνται εις τας ευθύνας, τους κινδύνους, και τα καθήκοντα τα υπό του κοινωνικού βίου αυταίς επιβαλλόμενα! Πότε ή ποσάκις αύτη, μητρικώς φερομένη, έθεσε τον βραχίονα μαθητρίας τινός υπό τον ιδικόν της, επεσκέφθη δε μετ' αυτής ή φιλανθρωπικον τι κατάστημα, ή πάσχουσαν οικογένειαν, ή αναξιοπαθούσαν μητέρα!

Πότε πλην της στερεοτύπου Πρωτομαγιάς, διέκοψεν αύτη την μονοτονίαν του ξηρού και πληκτικού σχολικού βίου, ίνα εκδρομήν εν υπαίθρω διοργανώση, εκεί δε εν τω μεγάλω της φύσεως σχολείω ομιλήση προς τας μαθητρίας αυτής περί θεού, περί αγάπης, περί φιλίας, περί πίστεως, περί πατρίδος! Πότε κατά τας ώρας των διαλειμμάτων αύτη παρευρέθη μετά των μαθητριών εις τον κήπον, ανεμίχθη εις τα παίγνια αυτών, εγέλασεν, εθώπευσεν, ετραγώδησεν, έπαιξε μετ' αυτών! Πού τα εν Ευρώπη σχηματιζόμενα σχολικά δικαστήρια, εν οις αι μαθήτριαι υποχρεούνται εις την εξέλεγξιν των ιδίων αταξιών, μελετώσι και ερευνώσι τα αίτια και τας συνεπείας τούτων, αυταί δε αύται διά κλήρων αποφαίνονται περί της επιβληθησομένης τιμωρίας! Πού τα σχολικά ταμεία, εν οις αι μαθήτριαι εξασκούμεναι εις την οικονομίαν αποταμιεύουσι τα παρά των γονέων από καιρού εις καιρόν χορηγούμενα χρήματα, δαπανώσι δε τη εμμέσω υποδείξει της διευθυντρίας ταύτα προς αγοράν βιβλίων απόρων μαθητριών ή εις βοήθειαν πασχόντων και εγκαταλελειμμένων! Και άνευ όλων τούτων, πώς αι μαθήτριαι εθίζονται να σκέπτωνται, να κρίνωσι, να αγαπώσι, να λυπώνται, να εξαρτώσι την ιδίαν ευδαιμονίαν εκ της ιδίας αξίας, εκ της ιδίας αγαθότητος, εκ της ιδίας αρετής, εκ της ιδίας εργασίας! Πώς δύναται να αναπτυχθή παρ' αυταίς η έξις της τάξεως, της οικονομίας, και της αποταμιεύσεως, ταυτοχρόνως δε το αίσθημα της γενναιοφροσύνης και αφοσιώσεως!

Είναι όντως απίστευτος η αδράνεια και η προς εκπλήρωσιν του ανθρωπίνου απλώς καθήκοντος ψυχρότης των κ.κ. διευθυντριών και υποδιευθυντριών τούτων. Τίς ήθελε πιστεύσει ότι πλείσται μαθήτριαι φοιτώσαι από εξαετίας ή και πλέον εις το εξωτερικόν διδασκαλείον, ουδ' άπαξ καν είδον το υψηλόν της κ. διευθυντρίας πρόσωπον! Θεωρεί ίσως υποβιβασμόν να συγχρωτισθή η κυρία

Σελ. 367
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/368.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

αύτη και επί τινας στιγμάς έστω μετά των θυγατέρων του Ελληνικού λαού, αίτινες ακριβώς έχουσι μείζονα ανάγκην ηθικής μορφώσεως, ως προωρισμέναι το διδασκαλικόν να μετέλθωσιν επάγγελμα. Αλλά μη αύτη ευρέθη ποτέ εις το ευάρεστον σημείον να κατανοήση εξ ιδίας πείρας, ότι διδάσκαλος υγιώς κατηρτισμένη γνωρίζει να συμβαδίζη με την πρόοδον του αιώνος και τας απαιτήσεις του κοινωνικού βίου, γνωρίζει να μελετά και να συγκρίνη να ερευνά και να ευρίσκη, χωρίς να πτοήται προ οίου δήποτε νεωτερισμού και να περιθωρακίζηται όπισθεν του σχολαστικού διδασκαλικού κύκλου.

Ποίον δε άλλο αίσθημα δύναται να συνδέη τας μαθητρίας μετά τοιούτων προϊσταμένων ή ο φόβος!

Ίδετε τας προϊσταμένας εν τη εκπληρώσει του καθήκοντος αυτών. Δεν τολμώσι μεν ίσως να φέρωσιν επί των ημερών μας και εν τη πρωτευούση το μαστίγιον ανά χείρας, φέρουσιν όμως φράσεις βαρείας, δι' ων ανηλεώς πληγόνεται η παιδική ευαισθησία. Δεν θέλομεν να επαναλάβωμεν τας φράσεις, δι' ων επιλαμβάνονται της ηθικής των νεανίδων μορφώσεως, ως μέτρον όμως της παιδαγωγικής αυτών δεινότητος δύναται ίσως να ληφθή η αγάπη(;), η συμπάθεια(;) και η εκτίμησις(;) η υπό των μαθητριών απονεμομένη αυταίς.

Τίς δ' ο υπεύθυνος διά την ηθικήν ταύτην των Ελληνίδων μόρφωσιν, ή το συμβούλιον αυτό το διά της αδαούς και πλημμελούς εκλογής του αναθέτον την περί του μέλλοντος μέριμναν ολοκλήρου του Ελληνικού έθνους εις τοιαύτας χείρας! Τίς ο ηθικός της καταστάσεως ταύτης αυτουργός ή το προς την εντελή αναρμοδιότητα και την έλλειψιν πάσης παιδαγωγικής ικανότητος του πλείστου μέρους του Αρσακιείου προσωπικού εθελοτυφλούν συμβούλιον επί τω εγωιστικώ και μόνον λόγω, όπως ανεξελέγκτως και άνευ αντιρρήσεων ενεργή, δρα και πράττη ό,τι θέλει και ό,τι τω συμφέρει. Το συμβούλιον δεν εξήτασε ποτέ ποία τα καθήκοντα των διευθυντριών και υποδιευθυντριών αυτού, διότι θεωρείται ικανοποιημένον εκ της μηχανικής και νευροσπαστικής επινεύσεως αυτών εις πάσας τας διαταγάς αυτού.

Η κοινωνία εν τούτοις από πολλού συνταράσσεται και αγανακτεί. Εν τω μεγάλω αγώνι της προόδου των διαφόρων λαών έγκλημα βεβαίως είναι να ιστάμεθα ημείς και μεμψιμοιρώμεν, όταν άπαντα τα έθνη σπεύδωσιν εις τον διά της ηθικής και πνευματικής μορφώσεως εκπολιτισμόν αυτών.

Η Βουλγαρία μορφόνει τας διευθυντρίας και διδασκαλίσσας των τεσσάρων γυμνασίων της εις Πετρούπολιν και Βιέννην. Η Ελλάς δε ζητεί αυτάς εν τη αγνότητι των οικοκυρικών αρχών, εν τη μακαρία αγαθότητι, αδιαφορία, και αδαημοσύνη περί παντός του αφορώντος εις παιδαγωγικήν των κορασίων μόρφωσιν, έσθ' ότε δε και εν τη ραπτική ή ποικιλτική δεινότητι των επιλέκτων αυτής.

Σελ. 368
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/369.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

Γ'

Παν έθνος και πάσα φυλή την ιδίαν επιδιώκουσα πρόοδον οφείλει προ παντός να προφυλαχθή από του κινδύνου της ψευδοπαιδείας, της εκ βάθρων υποσκαπτούσης την εθνικήν ευδαιμονίαν και ειρήνην, τα δημόσια ήθη και αυτήν έτι την ατομικήν των προσώπων ελευθερίαν. Εν αυτή γονιμοποιείται η προς τους νόμους περιφρόνησις, η διαφθορά των ηθών, η προς το καθήκον αδιαφορία, η υπό πάσαν μορφήν απείθεια, η οκνηρία, τα πάθη, το έγκλημα.

Ιδού ό,τι ημείς λησμονούμεν ή μάλλον αγνοούμεν. Εάν η Ελλάς από της εις ελεύθερον κράτος ιδρύσεως αυτής, εφρόντιζε να μη εμπέση εις τα της ψευδοπαιδείας δίκτυα, δεν ηθέλομεν σήμερον παρίστασθαι προ της τρομεράς πραγματικότητος των κατακλυζουσών ημάς εκάστοτε δολοφονιών και αυτοκτονιών. Δεν ήθέλομεν ευρίσκεσθαι εν διαρκεί εμφυλίω στάσει, εν αιωνίοις οικογενειακοίς σπαραγμοίς.

Αι γυναίκες εν παρομοίαις κοινωνικαίς αποσυνθέσεσι φαίνονται πρόσωπα παθητικά, διότι σπανίως αύται βάφουσι τας χείρας εις το αίμα. Και όμως αυταί μορφόνουσι τας καρδίας και διαπλάττουσι τα ήθη των ανδρών, αυταί κρατούσι τα ηνία της οικογενείας. Αυταί ρίπτουσιν εν τη παιδική καρδία τον σπόρον του καλού και του κακού, όστις, εν τη ανδρική ηλικία αναπτυσσόμενος οδηγεί τον άνδρα εις την κακίαν ή την αρετήν.

Εις πάντα λοιπόν φόνον, εις πάσαν αυτοκτονίαν, υποκρύπτεται και είς ακούσιος και ασυνείδητος ηθικός αυτουργός: Μία Μήτηρ. Η αλήθεια αύτη είναι τόσον φρικώδης, όσον και μεγάλη. Αλλ' εάν η μήτηρ είναι ακούσιος αυτουργός του κακού, η μορφούσα και διαπλάττουσα το πνεύμα και την καρδίαν αυτής σχολή είναι ο μοχλός, δι' ου το κακόν τελείται.

Ενταύθα ανάγκη να επιστήση την προσοχήν αυτής η Κυβέρνησις. Εάν η εν τω Αρσακείω και τοις δημοτικοίς του κράτους παρθεναγωγείοις, από πεντηκονταετίας παρεχομένη παιδεία ην υγιής, η κοινωνία ημών ήθελεν απολαμβάνει σήμερον αντί του αδίκως χυνομένου των τέκνων αυτής αίματος, τους θησαυρούς της ευνομίας, της αγάπης και της προόδου.

Εις και μόνος καθ' άπασαν την περίοδον του εκπαιδευτικού σταδίου της Ελλάδος κατενόησε την περί της εκπαιδεύσεως της κόρης μεγάλην ταύτην αλήθειαν. Ο αείμνηστος Λέων Μελάς, ο επί πολλά έτη χρηματίσας σύμβουλος του Αρσακείου, και ο δωρεάν παιδαγωγός της εν αυτώ σπουδαζούσης θηλείας νεολαίας. Ο σοφός του Γεροστάθη συγγραφεύς εφήρμοσεν, εφ' όσον τω επετράπη υπό των περιστάσεων, τας περί της γυναικείας μορφώσεως ευαγγελικάς αρχάς του, τας γλαφυρώ καλάμω εκτεθειμένας εν τω προλόγω της Παιδαγωγίας, ην χάριν των πνευματικών τέκνων του εξεπόνησεν.

Τούτου εκλείψαντος υπό τους θόλους του Αρσακείου ενεκαθιδρύθη μικροοκοπικόν σύνταγμα με τα κόμματα και τους κομματάρχας του, με τα ρουσφέτια

24

Σελ. 369
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/370.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

και τους βουλευτάς του, με τους προστάτας και προστατευόμενους του, με τους εκλογείς και εκλεκτούς του, με τας ραδιουργίας και αγοροπωλησίας του, και η εκπαίδευσις των ατυχών ελληνίδων εξαρτάται, ουχί πλέον εκ της πραγματικής παιδαγωγικής αξίας του προσωπικού αυτού, ουχί εκ της πατρικής, αφιλοκερδούς και συνετής μερίμνης των μελών του συμβουλίου του, αλλ' εκ της συγκρούσεως ή συμφωνίας των συμφερόντων των μεν προς τα των δε και εκ της αμοιβαίας παραχωρήσεως αγροψηφικών ρουσφετιών. Και βλέπει τις μετ' εκπλήξεως τινάς των συμβούλων τούτων πάντα άλλον σκοπόν ή τον της γυναικείας διαπλάσεως προτιθεμένους. Τινάς των καθηγητών τούτων, παν άλλο παρέχοντας ή πνευματικήν τροφήν κατάλληλον και εύπεπτον, ανθρώπους με τρόπους σκαιούς, αληθείς εγωιστάς, υπολογίζοντας μάλλον τα παρερχόμενα δευτερόλεπτα ή το ταις μαθητρίαις εκ της διδασκαλίας αυτών παρεχόμενον κέρδος. Και βλέπομεν διδασκαλίσσας τινάς εις την απόκτησιν των ιστορικών εν τοις χρονικοίς του Αρσακείου καταστάντων χρυσών* μετά παιδαγωγικού (;) ενθουσιασμού επιδιδομένας, τέλος τοιαύτας, οίας εμόρφωσεν αυτάς η υπό τοιούτους όρους κατηρτισμένη σχολή.

Και βλέπομεν τέλος πολλάς των νεαρών ελληνίδων μας, το εγκαύχημα, το άνθος, την ζωήν της κοινωνίας, ψυχράς, αξέστους, αμαθείς, εγωιστρίας, με πρόσωπα πλαδαρά, με ύφος σαρκαστικόν, γελώσας όταν οι άλλοι συζητώσι, γελώσας όταν οι άλλοι θρηνώσι, γελώσας όταν οι άλλοι αποθνήσκωσιν.

Και ερωτώμεν αυτάς μετ' εκπλήξεως τί εδιδάχθησαν, πώς εξεπαιδεύθησαν! Μας απαντώσι δε υπερήφανοι ότι γνωρίζουσι τον Όμηρον, τον Σοφοκλέα, τον Θουκυδίδην, ενώ ημείς καλώς γνωρίζομεν, ότι και τους απλουστέρους των συγγραφέων αδυνατούσι να εννοήσωσι. Διότι ο διδαξας αυτάς διδάσκαλος θυσιάζει πάντοτε το ύψος, τας ιδέας του συγγραφέως εις την ξηράν γραμματικήν και τυπικήν ανάλυσιν. Ουδέποτε ενετρύφησαν αύται εις τους απεράντους λειμώνας της Ελληνικής μεγαλοφυΐας, ουδέποτε απεγεύθησαν του ευχύμου αυτής καρπού, περιορισθείσαι εις τας υπό του διδασκάλου ενεργουμένας τομάς και εγχειρήσεις του αγεύστου και δυσπέπτου αυτού φλοιού. Μάτην διατυμπανίζουσι

———————

* Η πρόταση αυτή είναι φανερό ότι έχει μια υπαινικτική σημασία που θα πρέπει να εντοπιστεί στη λέξη "χρυσά", η οποία στο κείμενο (όπως και η λέξη "παιδαγωγικού)" τυπώνεται με εντονότερα στοιχεία. Άλλες μαρτυρίες που διαθέτουμε μας οδήγησαν να αναζητήσουμε μια εξήγηση, όχι χωρίς επιφυλάξεις, σε μια μεταφορική, καθώς φαίνεται, τα χρόνια εκείνα χρήση του όρου "χρυσά" με την έννοια των "θηλέων εραστών". Τόσο η έκφραση "χρυσά" όσο και το ίδιο το φαινόμενο της γυναικείας ομοφυλοφιλίας θεωρείται ότι συνηθιζόταν στο Αρσάκειο, ιδιαίτερα μετά τη δεκαετία 1860-70, αρκετά δηλαδή χρόνια πριν από τη δημοσίευση του άρθρου της Κ. Παρρέν. Το φαινόμενο αυτό, τα όρια ανάμεσα στην πρακτική και την ηθικολογία που αυτή τροφοδοτεί, καθώς και τη σχέση τους με τη γενικότερη πολεμική που ασκείται στο Αρσάκειο, δεν προσεγγίσαμε στην εργασία αυτή, με στόχο να τα εξετάσουμε ειδικότερα στο μέλλον.

Σελ. 370
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/371.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

την εισαγωγήν νέων συστημάτων. Εάν το σύστημα των διδασκαλισσών ετροποποιήθη, το σύστημα των διδασκάλων έμεινε πάντοτε το αυτό, πάντοτε σχολαστικόν, ξηρόν, μονότονον.

Οι διδάσκαλοι, ως βλέπετε, είναι ισόβιοι, ως και οι σύμβουλοι. Αλληλοθαυμάζονται και αλληλοεκλέγονται. Μη η γενική του Αρσακείου εποπτεία και εξέλεγξις δεν ανατίθεται εις τους ισοβίους (;) κ.κ. Συμβούλους αυτού! Μη διδασκαλεία, μαγειρεία, ιματιοθήκαι, πλυσταρεία, και οψοφυλακεία δεν διευθύνωνται, επιτηρώνται, και εξελέγχωνται υπό των Κυρίων τούτων! Μη κοσμήτριαι δεν διορίζωνται μόνον επί ψιλώ ονόματι και τοιαύται προβεβηκυίας ηλικίας, και όλως αδαείς παιδαγωγικών γνώσεων, ενώ άλλαι δραστήριαι, ενεργητικαί, διακρινόμεναι επί πολυμαθεία, εντελώς απομακρύνονται!

Στρέψατε εν βλέμμα προς την δύσιν. Μελετήσατε τους κανονισμούς και τα προγράμματα εκείνων, μελετήσατε τα συστήματα και τας μεθόδους των. Η Γερμανία, η Αγγλία, η Γαλλία, ελαττοί τας ώρας των μαθημάτων, καταργεί την κατ' ιδίαν μελέτην. Τας νεκράς γλώσσας ως την Ελληνικήν και Λατινικήν διδάσκουσιν ως νεκράς. Αδιαφορούσι διά την γραμματικήν και το συντακτικόν των, εντρυφώσιν όμως εις το πνεύμα και το ύφος των αθανάτων εκείνων συγγραφέων, μελετώσι το ύψος των ιδεών αυτών, την ιστορίαν της φιλοσοφίας και φιλολογίας των. Ερωτήσατε τας αποφοίτους του Αρσακείου! τί επεδίωκεν ο Σωκράτης, τί ο Πλάτων, ποία τα συστήματα αυτών! τί έγραψεν ο Ξενοφών, τί ο Πλούταρχος, τί ο Θουκυδίδης, τί ο Όμηρος! Το αγνοούσι. Μη έμαθον άλλο τι ή ανάλυσιν προτάσεων και αποστήθισιν σημασιών ωρισμένων λέξεων, ας την επαύριον έχουσιν ήδη λησμονήσει!

Πού αι τόσον χρήσιμοι διά την εποχήν ταύτην ξέναι γλώσσαι, πού αι πρακτικαί γνώσεις, πού η νεωτέρα Ελληνική φιλολογία και η ιστορία αυτής! Πού αι ιστορικαί, κοινωνικαί και ηθικαί εκθέσεις, δι' ων αι μαθήτριαι εξασκούνται εις το εκθέτειν σαφώς τας ιδέας των. Δεν μένει καιρός διά τα μικρά αυτά πράγματα. Αντιγράφουσι την ανέκδοτον ιστορίαν του κ. Βιώνη και την ακατάληπτον Φυσικήν του κ. Μητσοπούλου. Γράφουσι Παλαιάς καί Καθαράς εξηγήσεις...

Καταργήσατε το σχολαστικόν αυτό σύστημα. Ήτο ίσως καλόν διά την εποχήν, καθ' ην κόσμος της γυναικός εθεωρείτο η αμάθεια, η απειρία και η αδαημοσύνη της. Ιδρύσατε, ως εν Ευρώπη βιβλιοθήκας, περιλαμβανούσας συγγράμματα της νεωτέρας φιλολογίας. Συνδέσατε ή μάλλον στηρίξατε την μόρφωσιν των μαθητριών επί της καταρτίσεως της σχολικής βιβλιοθήκης. Εν Ευρώπη καταργούνται μαθήματα συστηματικά, και απαγορεύεται η πνευματική καταπόνησις της κόρης. Εξοικειούται όμως αύτη εις την κατά βούλησιν εκλογήν και μελέτην διαφόρων έργων κλασσικών ή μη συγγραφέων. Μανθάνουσι την ιστορίαν αναγινώσκουσαι τερπνάς ιστορικάς διηγήσεις του περιπετειώδους βίου στρατηγού, ηγεμόνος ή πρίγκηπός τινος. Μανθάνουσι 

Σελ. 371
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/372.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

Γεωγραφίαν, ενταυτώ δε ήθη και έθιμα διαφόρων λαών, αναγινώσκουσαι περιηγήσεις και περιγραφάς διασήμων περιηγητών. Μανθάνουσι την ιστορίαν της γλώσσης των, την ιστορίαν της γραμματικής των, διασκεδάζουσαι, παίζουσαι και ουδαμώς καταπονούμεναι. Βλέπετε την δεκαπενταέτιδα βιβλιοθηκάριον, με τους καταλόγους και τα καταστατικά της, μετά ζήλου εκπληρούσαν τα υπό της τιμητικής θέσεώς της επιβαλλόμενα καθήκοντα. Μόνον διά του τρόπου τούτου αι μαθήτριαι αποκτώσι την σωτήριον έξιν της σοβαράς και εσκεμμένης μελέτης, ην μεταδίδουσι και τοις οικείοις αυτών.

Ούτω δε μορφονόμεναι αι κόραι καθίστανται καλαί πολίτιδες και καλαί γυναίκες. Ως σύζυγοι και μητέρες γνωρίζουσιν ότι οφείλουσι να ανυψωθώσιν εις την περιωπήν εκείνην, εις ην τίθησιν αυτάς ο σημερινός βίος, αποβαίνουσι δε διά μεν τους συζύγους καλαί σύντροφοι, φίλαι, σύμβουλοι, και βοηθοί, πολύτιμοι δε της πατρίδος παράγοντες και υγιείς τροφοί του έθνους.

Σελ. 372
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/373.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

εξανιστάμεθα σήμερον

1888

Αναφορά των Ελληνίδων Γυναικών

ΑΝΑΦΟΡΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΔΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ

ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΠΡΟΕΔΡΟΝ ΤΗΣ EΛΛ. ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ

Κύριε Πρόεδρε,

Αι Ελληνίδες γυναίκες αι αποτελούσαι το ήμισυ ακριβώς του Ελληνικού πληθυσμού εκφράζομεν σήμερον τας επί τη επετείω της εικοσιπενταετηρίδος του Βασιλέως διαπύρους ευχάς μας. Ως σύζυγοι, και μητέρες ευνομουμένων πολιτών, διανυσάντων εικοσιπενταετή περίοδον προόδου και εθνικής ευημερίας, θερμάς αναπέμπομεν προς τον Θεόν ευλογίας υπέρ του άνακτος και των κατά καιρούς πατρικώς κυβερνησάντων το έθνος, συναισθανόμεναι ότι παν όπερ υπέρ των συζύγων και των υιών ημών εγένετο αντανακλά εμμέσως και επί της ιδίας ημών ευτυχίας.

Και εγένοντο βεβαίως πολλά κατά την εικοσιπενταετή ταύτην περίοδον. Έν βλέμμα αρκεί να ρίψη τις ανά την πρωτεύουσαν, τας επαρχίας και τας ελαχίστας των Ελληνικών κωμοπόλεων, όπως πεισθή περί της εκπολιτιστικής πορείας, ην βασιλεία τε και κυβερνήσεις εχάραξαν και εν η υπερήφανοι και θαρραλέοι βαίνουσιν οι απόγονοι των εκπολιτιστών της υφηλίου. Πολυπληθή εκπαιδευτήρια και γυμνάσια ανά πάσαν Ελληνικήν γωνίαν ιδρύθησαν, σχολαί στρατιωτικαί και ναυτικαί, σχολαί βιομηχανικαί και καλλιτεχνικαί ανοίγουσι τας θύρας των δωρεάν εις πάντα τον βουλόμενον ν' αναπτυχθή, να μορφωθή, να εξασφαλίση εαυτώ μέλλον αίσιον, μέλλον δόξης και προόδου, μέλλον εθνικού πλούτου και μεγαλείου.

Εντεύθεν ο υιός του χεφώνακτος, του ποιμένος, του γεωργού, ο προ εικοσιπενταετίας γεννηθείς εν σκοτεινή γωνία ετοιμορρόπου και ξυλοκτίστου καλύβης υπό χωρικών ασήμων και αμαθών ανήλθε σήμερον εις τα ανώτατα των 

———————

Αναδημοσιεύεται εδώ από την Εφημερίδα των Κυριών, έτος B', αρ. 86, 23 Οκτωβρίου 1888, σ. 1-3.

Σελ. 373
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/374.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

αξιωμάτων, κατέλαβεν επίδοξον θέσιν εν τοις εδωλίοις του κοινοβουλίου, παρακάθηται εις τα βασιλικά γεύματα, διαπρέπει ως διπλωμάτης εν χρυσοπαρύφω περιβολή, φέρει υπερήφανος την σπάθην αξιωματικού, δι' ης η πατρίς ετίμησεν αυτόν, ή συναλλάσσεται ως τραπεζίτης μετά των καλλιτέρων Ευρωπαϊκών εμπορικών οίκων.

Τοιαύτη εν συνόψει η κατά την εικοσιπενταετή περιοδον πορεία του Έλληνος πολίτου, όστις οργά προς την πρόοδον, προς την δόξαν, προς τον πολιτισμόν, όστις διά της χαρακτηριζούσης αυτόν ευφυΐας, φιλοπονίας και φιλομαθείας απέδειξε και επιστοποίησεν ότι είναι αντάξιος των υπέρ αυτού θυσιών και της διηνεκούς μερίμνης του έθνους και των κυβερνώντων αυτό.

Μεθ' όλην όμως την εκδηλωθείσαν και εν πάσι σαφώς καταφαινομένην πρόοδον ταύτην, διατί πάντες και πάσαι παραπονούμεθα, διατί ανά πάσαν κοινωνικήν τάξιν φοβεραί ανωμαλίαι παρατηρούνται, διατί η ηθική του Έλληνος μόρφωσις φαίνεται υστερούσα της πνευματικής! Το διατί αυτό ευρίσκεται εν τη εντελεί και πλήρει ακηδεία των εκάστοτε κυβερνήσεων προς τον ζωτικώτερον παράγοντα της ηθικής προαγωγής: την γυναίκα. Τί εγένετο υπέρ αυτής κατά το διάστημα της διανυθείσης εικοσιπενταετηρίδος ταύτης! Τίς των κατά καιρούς κυβερνησάντων το έθνος έλαβε τον κόπον να σκεφθή, ότι η γυνή αποτελεί το έτερον ήμισυ του ανθρώπου και ότι η μόρφωσις και ανάπτυξις αυτής δέον να βαίνη εκ παραλλήλου σύμφωνος προς την του ανδρός!

Πού δε αι υπέρ της πνευματικής, καλλιτεχνικής, ηθικής και οικονομικής μορφώσεως αυτής ιδρυθείσαι σχολαί! Πού η πρόοδος της γυναικός κατά το εικοσιπενταετές τούτο διάστημα! Πλην της στοιχειώδους γραφής και αναγνώσεως, ην ατελής δημοτική παίδευσις παρέχει αυτή, τί δύναται να πιστοποιήση ότι υπολογίζεται καν και αύτη ως λογικόν της κοινωνίας μέλος, χρήζον μερίμνης και προστασίας! Πλην της ιδιωτικής πρωτοβουλίας, εις ην οφείλεται η ίδρυσις δύο ή τριών ανωτέρων, πλην εν πολλοίς ατελών Παρθεναγωγείων, ―εν οις αντί υπερόγκων διδάκτρων παρέχεται ποιά τις επί το ανθρωπινώτερον μόρφωσις προς τας γυναίκας της Πρωτευούσης και μόνης― ποίον το δημόσιον ίδρυμα το δεχόμενον δωρεάν τας νέας Ελληνίδας, παρ' ων η πολιτεία τα πάντα προσδοκά! Ίσως οι πολλοί, οι αδαώς των πραγμάτων έχοντες ατενίζουσιν υπερηφάνως προς το Αρσάκειον Παρθεναγωγείον, το εκάστοτε αυξάνον τα εκατομμύριά του διά των αδρών διδάκτρων, άτινα αι πτωχαί και άποροι υποχρεούνται να αποτίωσιν ως φόρον της πνευματικής αυτών μορφώσεως. Αποστρέψατε ταχέως το βλέμμα! Το Αρσάκειον είνε σχολή εταιρική ή ιδιωτική ως είνε η της κ. Χιλλ, της κ. Σιμοπούλου και αι λοιπαί ιδιωτικώς λειτουργούσαι εν Αθήναις τοιαύται.

Η Κυβέρνησις ουδέ οβολόν ποτέ διέθεσεν υπέρ της σχολής ταύτης, ουδέ δικαιούται κατ' ελάχιστον να επέμβη εις τα της λειτουργίας αυτής. Αλλά μη εάν αι κατά καιρούς Κυβερνήσεις εθεώρησαν περιττήν διά την γυναίκα την 

Σελ. 374
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/375.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

πνευματικήν μόρφωσιν, ελήφθη τουλάχιστον πρόνοιά τις περί ιδρύσεως πρακτικών σχολών, όπως εν αυταίς δωρεάν μορφούνται καλαί οικοδέσποιναι, καλαί κόπτριαι και ράπτριαι, καλαί τροφοί, καλαί μαγείρισσαι, καλαί τεχνίτιδες, δυνάμεναι να ανταποκρίνωνται επιτυχώς, κατά τούτο τουλάχιστον, εις τας αξιώσεις των πλείστων παρ' ημίν ανδρών, οίτινες την εν τούτοις και μόνοις της γυναικός τελειοποίησιν ευχαρίστως αναγκαίαν αναγνωρίζουσι! Μη δεν αφήκαν να ταφή άγνωστος σχεδόν και ολονέν εκλείπουσα και αυτή η εν τω τόπω γεννηθείσα υφαντουργία, δι' ης άπειρα πλούτη ηδύνατο να προσπορίζηται η Ελλάς και άνετον και έντιμον βίον τόσαι πτωχαί γυναίκες! Η εντελής δε αύτη περί της γυναικός ακηδεία τί άλλο συνεπάγεται ή την ηθικήν του έθνους κατάπτωσιν και αυτήν την του ανδρός κακοδαιμονίαν!

Αιτιώνται τας γυναίκας ως επιπολαίους, κούφας, ματαίας, κακάς συζύγους, κακάς μητέρας, επιδιδομένας εις την πολυτέλειαν, την σπατάλην και εν γένει εις παν κακόν, αλλά τίς πταίει, κύριε Πρόεδρε, διά πάντα ταύτα! Πού και πώς δύνανται αι γυναίκες να μορφωθώσιν ηθικώς και πνευματικώς, να καταστώσι καλαί, έμφρονες, αυστηραί, εγκρατείς, οικονόμοι, αφού διά τους άνδρας χορηγούνται γενναιότατα και δαψιλότατα τα προς τούτο μέσα, δι' αυτάς δε ουδείς ποτέ εμερίμνησεν, ουδείς ησχολήθη, ουδείς ειργάσθη, ουδείς ενομοθέτησεν.

Πάντες οι μεγάλοι της υφηλίου άνδρες ενόησαν και ανωμολόγησαν ότι εν τη πνευματική και ηθική της γυναικός αναπτύξει έγκειται αυτή αυτή η του ανδρός και ολοκλήρου του έθνους πρόοδος. Κατά την τελευταίαν μάλιστα εικοσαετίαν τοιαύτη ελήφθη υπέρ αυτής μέριμνα, ώστε σύμπασα η Ευρώπη και η Αμερική φαίνεται κατά τούτο και μόνον σιωπηλώς πλην συμφώνως εργαζομένη και δραστηρίως αναλαβούσα τα ηνία της ηθικής και πνευματικής χειραφετήσεως της γυναικός. Και ο Βίσμαρκ, και ο Γλάδστων, και ο Σαλισβουρύ και ο Λοκρουά και ο Γορτσακώφ και πάντες οι διέποντες τας τύχας της μεγάλης των Τσάρων επικρατείας, της Δανίας, της Σουηδίας και Νορβηγίας, της Αυστρίας, της Ελβετίας, της Ισπανίας και Πορτογαλλίας, της Ρουμανίας, της Σερβίας, και αυτής της Βουλγαρίας μετά πυρεττώδους εργάζονται ζήλου υπέρ της ηθικής και πνευματικής αναπτύξεως της γυναικός. Άπειρα εδαπανήθησαν εκατομμύρια υπέρ ιδρύσεως γυμνασίων των θηλέων και πρακτικών σχολών ου μόνον εν ταις μεγαλοπόλεσιν, αλλά και εις τας ασημοτέρας των κωμοπόλεων. Έναυλοι διατηρούνται έτι αι λέξεις του πρωθυπουργού της Ιταλίας Κρίσπη, όστις θερμώς υπεστήριξε και δι' ευφραδεστάτου λόγου εν τω Ιταλικώ κοινοβουλίω κατέδειξε την ανάγκην υγιούς ανωτέρας μορφώσεως του γυναικείου φύλου, υπέρ ης τοσαύτα κατά τα τελευταία έτη η Ιταλία εδαπάνησε.

Διατί δε η Ελλάς να τίθεται εν τη αυτή σχεδόν μετά της Τουρκίας μοίρα! Ή μη διότι αι γυναίκες στερούνται του δικαιώματος του ψηφίζειν θεωρούνται υπάρξεις ουδέν εν τω τόπω δυνάμεναι. Διατί η Ελλάς η πλημμυρήσασα τον

Σελ. 375
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/376.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

κόσμον επιστημόνων και διδακτόρων ικανών και ανικάνων, η επιτρέψασα, όπως τόσοι κατ' έτος βραχίονες αποποιούνται την εργασίαν των προς την γεωργίαν και τας μη ευγενείς τέχνας, να επιμένη κρατούσα την γυναίκα εν τω σκότει, εν τη ακηδεία, εν τη αμαθεία, υποθάλπουσα ούτω την παρ' αυτή διολισθαίνουσαν ανεπαισθήτως οκνηρίαν, δι' αυτής δε και πάσας τας κακίας και ελαττώματα. Το διατί είναι βεβαίως δυσεξήγητον και δυσνόητον, αφού ουδείς πότε και εφρόντισε να το εξετάση ή συζητήση. Το ότι όμως επείγουσα παρίσταται η ανάγκη λήψεως συντόνων υπέρ της γυναικείας αναπτύξεως μέτρων ουδείς δύναται να διαφιλονικήση.

Εν ονόματι όθεν της ευημερίας και προόδου του έθνους αι Ελληνίδες εξανιστάμεθα σήμερον και απαιτούμεν όπως η πολιτεία μεριμνήση και περί ημών. Αιτούμεν όπως διά καταλλήλου νόμου εισαγομένου εν τω κοινοβουλίω αποφασισθή η ίδρυσις δημοσίων λυκείων των θηλέων εις τα μεγαλήτερα της Ελλάδος κέντρα, αντιστοιχούντων προς τα γυμνάσια των αρρένων. Αιτούμεν όπως εν τη πρωτευούση τουλάχιστον ιδρυθή πρακτική και καλλιτεχνική σχολή, εν αις αι πτωχαί κόραι να εκμανθάνωσι βιοποριστικάς γυναικείας τέχνας και επαγγέλματα, και εξασφαλίζωσιν ούτω εαυταίς βίον άνετον και έντιμον.

Τας αιτήσεις μας ταύτας αι Ελληνίδες θέλομεν καθυποβάλλει και προς το κοινοβούλιον και προς την Βασιλείαν. Έχομεν δε δι' ελπίδος, κύριε Πρόεδρε, ότι υμείς ο τοσούτον αποτελεσματικώς υπέρ της προόδου του έθνους εργασθείς, ο τοσαύτας καινοτομίας προς βελτίωσιν των κακώς κειμένων επενεγκών, θέλετε κατανοήσει το ορθόν και δίκαιον των αιτήσεων ημών και παράσχη ημίν την υψηλήν προστασίαν και υποστήριξίν σας, καταλαμβάνων ούτω επίζηλον θέσιν μεταξύ πάντων των υπέρ της αναπτύξεως της γυναικός αγωνιζομένων εξόχων συγχρόνων πολιτευτών. Θέλετε δε εξασφαλίσει την ευγνωμοσύνην του ημίσεος της Ελλάδος πληθυσμού, όστις καίτοι κατά το φαινόμενον ασθενέστερος, δύναται εν τούτοις δι' ηθικής και πνευματικής αναπτύξεως πολλά υπέρ της πατρίδος και του έθνους να συνενέγκη.

Έπονται αι υπογραφαί.

Σελ. 376
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/377.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

όλον το έτος τήκονται, συντρίβονται, φθισιώσι με εκείνα τα μολυσματικά βακτηρίδια της γραμματικής

1889

Ακρόπολις

ΣΩΣΑΤΕ ΤΑΣ ΕΛΛΗΝΙΔΑΣ

Έτυχέ ποτε να διέλθητε νύκτα πυρέσσοντες, ιδίως το θέρος όταν ο καύσων είνε υπερβολικός και η ατμόσφαιρα βαρεία; Δεν αμφιβάλλω ότι όλοι θα διήλθετε διά του πυρός και της κινίνης, πράγματα συνηθέστατα εν Ελλάδι. Όλοι θα επεράσατε τας στενοχώρους εκείνας στιγμάς εντός της στρωμνής σας όπου τυλίγεσθε και ξετυλίγεσθε ωσάν κουβάρια, ανελίσσεσθε ως όφεις, ζυμώνεσθε καθώς κουλούραι, και εν αιωνία ανησυχία πότε δεξιά, πότε αριστερά, ανιστάμενοι και πάλιν κατακλινόμενοι βασανίζεσθε με διάφορα ζητήματα, με κάτι φοβερά προβλήματα, άτινα επιμόνως ζητείτε εν τη ημιυπνία, ήτις σας καταλαμβάνει, να λύσητε και ιδρώνετε, κουράζεσθε, εξαντλείσθε μέχρις ου αναφανή η ροδοδάκτυλος αυγή χωρίς να φθάσητε εις κανέν αποτέλεσμα....

Αυτό ακριβώς όπερ πάσχει ο πυρέσσων, ο άγρυπνος, μίαν φοράν ή και καμμίαν πολλάκις του έτους, υποφέρει ο δύστηνος παιδικός μας κόσμος καθ' όλας τας ημέρας του έτους, ας φωτεινάς ρόδινας, δροσεράς και αιγληέσσας ούσας μεταβάλλει ο επικρατών σχολαστικισμός, η γερμανική σιδηρά σχολιολαιμητόμος εις σκοτεινάς, αγρυπνόους, αηδείς, απελπιστικάς νύκτας και νύκτας άνευ πρωίας, άνευ ροδαλής αυγής, άνευ χαρμοσύνου εωθινού! Και όσον το κακόν περιορίζεται εις το άρρεν φύλον, εις τους νεανίας, εις τα μελαψά αγόρια ― ας κουρεύεται! Είς δεκαεπταέτης νέος, λέγει ο Ρουσσώ, υποφέρει και την φρικωδεστάτην ταλαιπωρίαν και τας μάλλον σπαρτιατικάς σκληραγωγίας, ημπορεί να ζήση και με 3 ωρών ύπνον. ― Αλλά τα κοράσια;...

Χθες ήμεθα εις το Αρσάκειον. Φαντάσθητε κοράσια δέκα, ένδεκα και δώδεκα ετών, ωχρά ως φιλόσοφοι, σοβαρά, σκεπτικά, βυθισμένα, μόνον ότι δεν εφόρουν γυαλιά... να εξετάζωνται επί ώρας ως διδάκτορες με όλην την 

———————

Φ., εφημ. Ακρόπολις, έτος Θ', αρ. 2.548, 13 Ιουνίου 1889, σ. 1 Δεν μπόρεσα να ταυτίσω το συντάκτη του άρθρου που υπογράφει με το αρχικώνυμο Φ.

Σελ. 377
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/378.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

τευτονικήν σοβαρότητα χωρίς κανέν μειδίαμα, θα ενομίζετε ότι εξομολογούνται προ του πνευματικού διότι την επαύριον θα ανέλθωσι εις το ικρίωμα! Όλον το έτος τήκονται συντρίβονται, φθισιώσι με εκείνα τα μολυσματικά βακτηρίδια της γραμματικής, με εκείνους τους δυϊκούς, τας ευκτικάς, τα ευξαίμην, οιοίμην, τα πράξαιμι και φράξαιμι, τους παρωχημένους, τους υπερσυντελίκους τους τόσους αορίστους δευτέρους, τους αττικούς και μεταγενεστέρους, αχρήστους, τους παρατατικούς, τους μαμουθικους τύπους. Αυτά όλα τα απαίσια φάσματα, άτινα είνε ως τα τέρατα του Μάκβεθ, κατασκοτίζοντα τας νεαράς αυτάς διανοίας, τους τρυφερούς τούτους κάλυκας, ους παραλαμβάνει η Αθηνά με την εσκωριασμένην της περικεφαλαίαν και τους περιβάλλει με τους όφεις της κεφαλής της Μεδούσης, ους έχει επί της ασπίδος της!

Και τούτο καλείται κλασσική παίδευσις!

Εδώ χρειάζεται έν Αμλέτειον ειρωνικόν μειδίαμα! Εκείνος εφιλοσόφει τουλάχιστον μέσα εις έν νεκροταφείον, ημείς φιλοσοφούμεν και απαισιοδοξούμεν εντός Παρθεναγωγείου προ της ανθηρότητος, προ του περικαλλούς φύλου, προ της ελπίδος του έθνους. Τούτο είνε το δεινόν. Τί καταλαμβάνουσι αυτά τα πτωχά, τα αθώα από τας εις μι συζυγίας; Τα ερωτήσατε ποτέ τί φόρεμα φορούν αυταί αι συζυγίαι, τί είδος μπαλαρίναι είνε ή τί κομμωτικήν συνειθίζουσι! Διότι είνε αδύνατον διάνοια δεκαέτιδος κορασίδος να φαντάζηται άλλως την συζυγίαν ή ως λικνουμένην και λαλούσαν γυναίκα.

Τί μας έπταισεν ο αρχαίος ελληνισμός και τον καθιστώμεν τόσον αποτρόπαιον, τόσον ειδεχθή, τόσον ιερογλυφικόν, μυστηριώδη, απαίσιον, ώστε ευθύς μόλις αποφοιτήσωμεν, μόλις κόψωμεν τας σχέσεις μας με τους διδασκάλους και τους περιπάτους μας μέχρι της θύρας του σχολείου να τον θεωρώμεν ως Μορμολύκειον, ως φόβητρον, να μη τολμώμεν πλέον να ψιθυρίζωμεν παρά με φόβον το όνομά του και να θεωρώμεν γελοίον την ενασχόλησιν εις την φιλολογίαν εκείνην, ης εν τούτοις εκ συνηθείας σαλιαρίζομεν τους εξόχους συγγραφείς. Ο Σοφοκλής! Ο Αισχύλος! Ο Όμηρος! και δος του θαυμαστικά. Τί μεγαλοφυΐαι! Τί υψηλά πνεύματα! Περί των ανδρών επί τέλους κάμετε ό,τι θέλετε, αλλ' αφήσατε τας γυναίκας, αφήσατε τουλάχιστον το ωραίον φύλον να είνε δροσεοόν, να αποτελή μίαν όασιν, το χάρμα εν μέσω της ξηρασίας της αυχμηρότητος των ανδρών.

Μη τας καθιστάτε αναιμικάς, μωροσόφους, σχολαστικάς, σεμνοτύφους! Μορφώσατε καλλιτεχνικώς το ωραίον φύλον. Ας σπουδάσωσι τους αρχαίους συγγραφείς, αλλά μόνον εις μεταφράσεις ώστε να αρύωνται μόνον τας ιδέας, το κάλλος, το ύψος της αισθητικότητος χωρίς να βυθίζωντα. εις τα τέλματα της γραμματικής! Έξω από τας ευκτικάς, από δυϊκούς, από όλας τας βλακείας, αίτινες μόνον εις ένα φοιτητήν της φιλολογίας είναι απαραίτηται.

Να μανθάνωσι μίαν απλουστάτην γραμματικήν, τόσην ώστε να ορθογράφωσι την γλώσσαν μας, τίποτε περιπλέον!

Σελ. 378
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Εκπαίδευση και αγωγή των κοριτσιών
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 359
    11. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

    ανυπέρβλητον τείχος όπερ γελοίαι προλήψεις ανήγειραν μεταξύ της γυναικός και της επιστημονικής μορφώσεως

    1887

    Δίαμαρτυρησις Φοιτητών

    ΟΙ ΦΟΙΤΗΤΑΙ ΜΑΣ ΥΨΟΥΝΤΕΣ ΤΗΝ ΣΗΜΑΙΑΝ ΤΗΣ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ ΧΕΙΡΑΦΕΤΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΟΣ

    Νέοι και ευρείς ανατέλλουσιν ορίζοντες διά την μικράν ταύτην ελευθέραν γωνίαν της ελληνικής γης. Ερρέτωσαν οι απαισιόδοξοι οι αιωνίως θρηνούντες και απελπιζόμενοι περί του αδυνάτου της προόδου και βελτιώσεως ημών. Η νέα γενεά οργά προς την πρόοδον. Η νέα γενεά απεκδυθείσα τον παλαιόν των προλήψεων άνθρωπον ενδύεται νέον, τον της δράσεως και του ευγενούς πολιτισμού. Η νεολαία μας μεθ' οργής αποκηρύττει τας αρχάς της βαρβαρότητος, ενθουσιώσα υπέρ παντός καλού και συναισθανομένη ότι απ' αυτής εξήρτηται κατά μέγα μέρος η πρόοδος του ελληνικού έθνους.

    Μετά πατριωτικής αληθώς υπερηφανείας ανέγνωμεν εν τη φίλη "Νέα Εφημερίδι" της παρελθούσης Τρίτης την ευγενή και αξιοπρεπή των φοιτητών μας διαμαρτύρησιν κατά της, ως εν τω υπ' αρ. 29 φύλλω ημών εγράφομεν, προσαπτομένης αυτοίς αγενούς μομφής, αντιβαινούσης αληθώς προς τας αρχάς του υψηλού του έλληνος φοιτητού προορισμού. Οι φοιτηταί μας, ου μόνον μετ' αγανακτήσεως αποκρούουσι την αδικαιολόγητον των αρμοδίων και οπισθοδρομικών δικαιολόγησιν, αλλά και μετ' ενθουσιασμού υψούσι την σημαίαν της πνευματικής χειραφετήσεως της Ελληνίδος γυναικός, κατανοούντες κάλλιον πάντων των παρασίτων της προόδου και του πολιτισμού, την ευεργετικήν της ανεπτυγμένης γυναικός επίδρασιν, ου μόνον επί της οικογενείας και του ιδίου φύλου, αλλ' επί του όλου Ελληνικού Έθνους. Κατωρθώθη τέλος, και τούτο βεβαίως οφείλεται εις την ευφυά και ευγενή του Έλληνος φύσιν, οι φοιτηταί να μη 

    ———————

    "Διαμαρτύρησις φοιτητών", Εφημερίς των Κυριών, "εβδομαδιαία, συντασσομένη υπό κυριών· διευθύντρια Καλλιρρόη Παρρέν", έτος Α', αρ. 31, 4 Οκτωβρίου 1887, σ. 3-4. Οι φοιτητές διαμαρτύρονται γιατί απορρίφτηκε αίτηση απόφοιτης του Αρσακείου να γραφτεί στο Πανεπιστήμιο· η "Διαμαρτύρησις" προλογίζεται από την εκδότρια του περιοδικού.