Συγγραφέας:Φουρναράκη, Ελένη
 
Τίτλος:Εκπαίδευση και αγωγή των κοριτσιών
 
Υπότιτλος:Ελληνικοί προβληματισμοί (1830-1910). Ένα ανθολόγιο
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:11
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1987
 
Σελίδες:630
 
Αριθμός τόμων:1 τόμος
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Κοινωνική ενσωμάτωση
 
Νοοτροπίες και συμπεριφορές
 
Παιδεία-Εκπαίδευση
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Χρονική κάλυψη:1830-1910
 
Περίληψη:Στον τόμο αυτό συγκεντρώθηκαν μαρτυρίες του ελληνικού προβληματισμού που διαμορφώθηκε γύρω από τη γυναικεία εκπαίδευση και διαπαιδαγώγηση τον 19ο αιώνα, αντλημένες από ένα ευρύ φάσμα πηγών. Το σώμα του ανθολογίου περιορίστηκε σχεδόν αποκλειστικά στην παιδαγωγική και κανονιστική φιλολογία, ενώ στην εισαγωγή επιχειρείται η επισήμανση των διαφοροποιήσεων και των εξελίξεων στις αντιλήψεις για το γυναικείο πρότυπο, μέσα από προσπάθεια απάντησης σε ερωτήματα όπως: Μέσα σε ποιες συγκυρίες ιδεολογικοπολιτικές αρθρώνεται ο σχετικός με τη γυναικεία εκπαίδευση κανονιστικός λόγος, ποιοι είναι οι φορείς του, μέσα σε ποια επιχειρηματολογία λειτουργεί, από ποιες προτάσεις συνοδεύεται και, βέβαια, ποια πρακτική τον ακολουθεί και μέσα σε ποιες ανάγκες κοινωνικές εντάσσεται.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 48.83 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 377-396 από: 634
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/377.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

όλον το έτος τήκονται, συντρίβονται, φθισιώσι με εκείνα τα μολυσματικά βακτηρίδια της γραμματικής

1889

Ακρόπολις

ΣΩΣΑΤΕ ΤΑΣ ΕΛΛΗΝΙΔΑΣ

Έτυχέ ποτε να διέλθητε νύκτα πυρέσσοντες, ιδίως το θέρος όταν ο καύσων είνε υπερβολικός και η ατμόσφαιρα βαρεία; Δεν αμφιβάλλω ότι όλοι θα διήλθετε διά του πυρός και της κινίνης, πράγματα συνηθέστατα εν Ελλάδι. Όλοι θα επεράσατε τας στενοχώρους εκείνας στιγμάς εντός της στρωμνής σας όπου τυλίγεσθε και ξετυλίγεσθε ωσάν κουβάρια, ανελίσσεσθε ως όφεις, ζυμώνεσθε καθώς κουλούραι, και εν αιωνία ανησυχία πότε δεξιά, πότε αριστερά, ανιστάμενοι και πάλιν κατακλινόμενοι βασανίζεσθε με διάφορα ζητήματα, με κάτι φοβερά προβλήματα, άτινα επιμόνως ζητείτε εν τη ημιυπνία, ήτις σας καταλαμβάνει, να λύσητε και ιδρώνετε, κουράζεσθε, εξαντλείσθε μέχρις ου αναφανή η ροδοδάκτυλος αυγή χωρίς να φθάσητε εις κανέν αποτέλεσμα....

Αυτό ακριβώς όπερ πάσχει ο πυρέσσων, ο άγρυπνος, μίαν φοράν ή και καμμίαν πολλάκις του έτους, υποφέρει ο δύστηνος παιδικός μας κόσμος καθ' όλας τας ημέρας του έτους, ας φωτεινάς ρόδινας, δροσεράς και αιγληέσσας ούσας μεταβάλλει ο επικρατών σχολαστικισμός, η γερμανική σιδηρά σχολιολαιμητόμος εις σκοτεινάς, αγρυπνόους, αηδείς, απελπιστικάς νύκτας και νύκτας άνευ πρωίας, άνευ ροδαλής αυγής, άνευ χαρμοσύνου εωθινού! Και όσον το κακόν περιορίζεται εις το άρρεν φύλον, εις τους νεανίας, εις τα μελαψά αγόρια ― ας κουρεύεται! Είς δεκαεπταέτης νέος, λέγει ο Ρουσσώ, υποφέρει και την φρικωδεστάτην ταλαιπωρίαν και τας μάλλον σπαρτιατικάς σκληραγωγίας, ημπορεί να ζήση και με 3 ωρών ύπνον. ― Αλλά τα κοράσια;...

Χθες ήμεθα εις το Αρσάκειον. Φαντάσθητε κοράσια δέκα, ένδεκα και δώδεκα ετών, ωχρά ως φιλόσοφοι, σοβαρά, σκεπτικά, βυθισμένα, μόνον ότι δεν εφόρουν γυαλιά... να εξετάζωνται επί ώρας ως διδάκτορες με όλην την 

———————

Φ., εφημ. Ακρόπολις, έτος Θ', αρ. 2.548, 13 Ιουνίου 1889, σ. 1 Δεν μπόρεσα να ταυτίσω το συντάκτη του άρθρου που υπογράφει με το αρχικώνυμο Φ.

Σελ. 377
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/378.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

τευτονικήν σοβαρότητα χωρίς κανέν μειδίαμα, θα ενομίζετε ότι εξομολογούνται προ του πνευματικού διότι την επαύριον θα ανέλθωσι εις το ικρίωμα! Όλον το έτος τήκονται συντρίβονται, φθισιώσι με εκείνα τα μολυσματικά βακτηρίδια της γραμματικής, με εκείνους τους δυϊκούς, τας ευκτικάς, τα ευξαίμην, οιοίμην, τα πράξαιμι και φράξαιμι, τους παρωχημένους, τους υπερσυντελίκους τους τόσους αορίστους δευτέρους, τους αττικούς και μεταγενεστέρους, αχρήστους, τους παρατατικούς, τους μαμουθικους τύπους. Αυτά όλα τα απαίσια φάσματα, άτινα είνε ως τα τέρατα του Μάκβεθ, κατασκοτίζοντα τας νεαράς αυτάς διανοίας, τους τρυφερούς τούτους κάλυκας, ους παραλαμβάνει η Αθηνά με την εσκωριασμένην της περικεφαλαίαν και τους περιβάλλει με τους όφεις της κεφαλής της Μεδούσης, ους έχει επί της ασπίδος της!

Και τούτο καλείται κλασσική παίδευσις!

Εδώ χρειάζεται έν Αμλέτειον ειρωνικόν μειδίαμα! Εκείνος εφιλοσόφει τουλάχιστον μέσα εις έν νεκροταφείον, ημείς φιλοσοφούμεν και απαισιοδοξούμεν εντός Παρθεναγωγείου προ της ανθηρότητος, προ του περικαλλούς φύλου, προ της ελπίδος του έθνους. Τούτο είνε το δεινόν. Τί καταλαμβάνουσι αυτά τα πτωχά, τα αθώα από τας εις μι συζυγίας; Τα ερωτήσατε ποτέ τί φόρεμα φορούν αυταί αι συζυγίαι, τί είδος μπαλαρίναι είνε ή τί κομμωτικήν συνειθίζουσι! Διότι είνε αδύνατον διάνοια δεκαέτιδος κορασίδος να φαντάζηται άλλως την συζυγίαν ή ως λικνουμένην και λαλούσαν γυναίκα.

Τί μας έπταισεν ο αρχαίος ελληνισμός και τον καθιστώμεν τόσον αποτρόπαιον, τόσον ειδεχθή, τόσον ιερογλυφικόν, μυστηριώδη, απαίσιον, ώστε ευθύς μόλις αποφοιτήσωμεν, μόλις κόψωμεν τας σχέσεις μας με τους διδασκάλους και τους περιπάτους μας μέχρι της θύρας του σχολείου να τον θεωρώμεν ως Μορμολύκειον, ως φόβητρον, να μη τολμώμεν πλέον να ψιθυρίζωμεν παρά με φόβον το όνομά του και να θεωρώμεν γελοίον την ενασχόλησιν εις την φιλολογίαν εκείνην, ης εν τούτοις εκ συνηθείας σαλιαρίζομεν τους εξόχους συγγραφείς. Ο Σοφοκλής! Ο Αισχύλος! Ο Όμηρος! και δος του θαυμαστικά. Τί μεγαλοφυΐαι! Τί υψηλά πνεύματα! Περί των ανδρών επί τέλους κάμετε ό,τι θέλετε, αλλ' αφήσατε τας γυναίκας, αφήσατε τουλάχιστον το ωραίον φύλον να είνε δροσεοόν, να αποτελή μίαν όασιν, το χάρμα εν μέσω της ξηρασίας της αυχμηρότητος των ανδρών.

Μη τας καθιστάτε αναιμικάς, μωροσόφους, σχολαστικάς, σεμνοτύφους! Μορφώσατε καλλιτεχνικώς το ωραίον φύλον. Ας σπουδάσωσι τους αρχαίους συγγραφείς, αλλά μόνον εις μεταφράσεις ώστε να αρύωνται μόνον τας ιδέας, το κάλλος, το ύψος της αισθητικότητος χωρίς να βυθίζωντα. εις τα τέλματα της γραμματικής! Έξω από τας ευκτικάς, από δυϊκούς, από όλας τας βλακείας, αίτινες μόνον εις ένα φοιτητήν της φιλολογίας είναι απαραίτηται.

Να μανθάνωσι μίαν απλουστάτην γραμματικήν, τόσην ώστε να ορθογράφωσι την γλώσσαν μας, τίποτε περιπλέον!

Σελ. 378
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/379.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

Ας αποβλέψωμεν εις την Γαλλίαν, εις τον μέγαν εκείνον λαόν, όστις είνε ο πνευματικός απόγονος του αρχαίου ελληνισμού. Εκεί η ανάπτυξις αμφοτέρων των φύλων έφθασεν εις θαυμαστήν τελειότητα. Ηξεύρουσι πολύ καλλίτερα από ημάς τους αρχαίους συγγραφείς και τους εκτιμώσι ειλικρινώς εκ πεποιθήσεως και ουχί παπαγαλικώς καθώς ημείς. Εκεί δεν υπάρχει αυτή η πρόληψις, αυτό το φόβητρον διά τα αρχαία γράμματα, απλούστατα διότι δεν τα αφήκαν έρμαιον των μωρών διδασκάλων, των σχολαστικών καθηγητών.

Ας σώσωμεν τας ελληνίδας, διότι όταν σωθώσιν αύται από της σχολαστικότητος θα σωθώμεν και ημείς. Η γυνή είνε μετά το κλίμα και τας παραδόσεις η ισχυροτέρα επί τον χαρακτήρα του ανδρός επιδρώσα δύναμις. Θέλομεν κόρας ευφυείς, χαριέσσας με καλαισθησίαν, με ολίγην καλλιτεχνίαν, με ολίγον άρωμα οικοκυροσύνης, με ολίγην πουμάδα ζωγραφικής, με ολίγην κλίσιν διά την μουσικήν. Εξερχόμεναι από το Αρσάκειον και εισερχόμεναι εις την κοινωνίαν ευθύς φροντίζουσι να πλυθώσιν από τα μιασματικά βακτηρίδια της γραμματικής και ρίπτονται με το κεφάλι εις την επίδειξιν, εις την τουαλέτταν εις την πούδραν και τα οπισθογκώματα.

Από όλην την πολυετή παίδευσιν τίποτε δεν αφίνει σπόρον, τίποτε δεν ριζώνει, διότι όλα ήσαν ξηρά, ήσαν τροφαί άπεπτοι, αίτινες εμούνται και ουχί καταπίνονται.

Μορφώσατέ τας με περισσότερον πνεύμα και με ολιγώτερα ψεύδη. Ιδίως εις την πρωτοτυπίαν, εις το γράφειν από κεφαλής, εις το εκφράζεσθαι, εις το εκθέτειν ελευθέρως τας ιδέας, εις ελαφράν επιχάριτον διάλεκτον, χωρίς ελληνικούρες, χωρίς αττικάς κλίσεις και υπερσυντελίκους.

Μακράν από τα τέρατα ταύτα, μακράν προς Θεού!

Ριζηδόν πρέπει να μεταβληθή η παίδευσίς των, η μόρφωσίς των, διότι θα καταρρεύσωμεν. Τί παιδιά θα κάμουν αύται αι ισχναί, αι αραχνοΰφαντοι, αι αναιμικαί με τα νάζια των, με τους πληθυντικούς των και με τα "ω φιλτάτη, δεν δύναμαι να σοι εκφράσω το μύχιον άλγος, όπερ τιτρώσκει την καρδίαν μου!".

Γυμναστική και μουσική! Ιδού ξυνωρίς, ιδού το άρμα, όπερ θα τας φέρη εις το ποθούμενον τέρμα, εις την πρόοδον. Προχθές εις το ωδείον ήσαν τόσαι κόραι αι μέλπουσαι. Δεν εστερούντο φωνής. Μερικαί είχον γλυκείαν και περιπαθεστάτην φωνήν· αλλά στήθος; ― Ουδεμία!

Στήθος πάλλον, ευρύ, δυνατόν, ησκημένον όπερ να εξάγη φωνήν και να ικανοποιούνται τα τύμπανά σας, φωνήν σθεναράν, στρογγύλην, ζωηράν, συνεχή και παρατεταμένην. Όχι με μορφασμούς, με το πιρούνι, να στενοχωρήσθε να τας βλέπετε και να λυπήσθε ότι δεν δύνασθε να προσέλθετε αρωγός! Όταν λοιπόν εν τω Ωδείω, όπου απαιτείται ως το πρώτιστον διά την φωνητικήν το στήθος δεν το απαντάτε, τί θα ίδετε αλλαχού!

Πρέπει εκ θεμελίου να κατασυντρίψωμεν το σαθρόν, το κατηρειπωμένον

Σελ. 379
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/380.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

και μεσαιωνικον τούτο κατασκεύασμα, όπερ μαραίνει και διαφθείρει την δροσερότητα της νεότητος. Κάτω αυτά τα απηρχαιωμένα γερμανικά σκωληκόβρυτα παιδαγωγικά, ουμανιστικά, σχολαστικά βασανιστήρια!

Ας αντιγράψωμεν την Γαλλίαν, αλλά την πραγματικήν Γαλλίαν και ουχί και ως μερικοί εστρεβλωμένην μάς την παριστώσιν. Ας δανεισθώμεν από τους Άγγλους τας γυναικείας παιδιάς από τους Γερμανούς την γυναικείαν οικοκυροσύνην, διότι οι Γερμανοί αν οι ίδιοι είνε σχολαστικοί, αι γυναίκες των δεν είνε τοιαύται. Η Γερμανίς είνε αυτοφυές φυτόν βλαστάνον αυτομάτως, καθώς τα edelveiss επί των κορυφών των Άλπεων. Εις όσα δε περί του Αρσακείου είπομεν τα λέγομεν και δι' όλα τα καταστήματα. Θα ήτο γελοίον να επιτεθώμεν κατά των καθηγητών και κατά των επιτροπών. Θα μας παρεξήγουν εάν ενόμιζον ότι εναντίον των στήνομεν το πυροβολικόν μας. Ποτέ! Εις τοιαύτα μεγάλα ζητήματα ενδιαφέροντα όλας τας τάξεις, όλα τα φύλα, όλας τας γενεάς, όλας τα πόλεις, θα είμεθα άξιοι οίκτου, εάν περιμένωμεν την βελτίωσιν από ενός συμβουλίου. Μη μας παρεξηγήσητε τόσον οικτρώς.

Σελ. 380
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/381.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

πάντων τούτων την ευθύνην υπέχει το κράτος

1889

Γ. Ν. Θεοτόκης

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΙΣ

ΤΟΥ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΥ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟΥ

ΤΩΝ ΘΗΛΕΩΝ

Προς την Βουλήν

Φοιτώσιν νυν εις τα δημοτικά σχολεία των θηλέων κοράσια 18,986· όταν δε μεταρρυθμισθώσι πως προς το βέλτιον τα της εκπαιδεύσεως θα φοιτήσωσιν επί τινας ίσως δεκαετηρίδας 67,943, μεθ' ο βεβαίως θα φοιτήσωσι το ήμισυ του πληθυσμού, του έχοντος την νόμιμον ηλικίαν προς φοίτησιν εις τα σχολεία της στοιχειώδους εκπαιδεύσεως. Η Πολιτεία, όπως έχει καθήκον να διαρρυθμίζη τα κατά την εκπαίδευσιν και την αγωγήν των αρρένων, αποβλέπουσα το μεν εις την ουσίαν, τον προορισμόν και τας ανάγκας των παιδευομένων, το δε εις την φύσιν και τους σκοπούς αυτής, ούτως έχει καθήκον επίσης να φροντίζη και περί της εκπαιδεύσεως και της αγωγής και του ετέρου μέρους των συγκροτούντων αυτήν, περί της παιδείας του θήλεος φύλου, αποβλέπουσα εις την ουσίαν, τον προορισμόν και τας ανάγκας αυτού. Επειδή δε το τοιούτον δύναται να διαπεράνη μόνον διά διαφόρων οργάνων, διά τούτο αυτή έχει την υψίστην υποχρέωσιν ου μόνον να εύρη τα όργανα ταύτα, αλλά και να παρασκευάση αυτά ούτως, ώστε να ήναι ικανά εις την επιτέλεσιν του δι' αυτών σκοπουμένου έργου· να ήναι ικανά τουτέστιν εις το να παιδεύσωσι τους ελληνόπαιδας άμα μεν συνωδά τη ουσία και ταις ανάγκαις και τω προορισμώ αυτών, άμα δε συνωδά τη φύσει και τοις σκοποίς αυτής.

Η παίδευσις των θηλέων εν Ελλάδι πολύ αφίσταται του προσήκοντος· ούτε η ουσία ούτε αι ανάγκαι ούτε ο προορισμός των κορασίων κατά την

———————

Αναδημοσιεύεται από την έκδοση: Εκπαιδευτικά Νομοσχέδια υποβληθέντα εις την Βουλήν των Ελλήνων υπό του επί των Εκκλησιαστικών και της Δημοσίας Εκπαιδεύσεως Υπουργού Γεωργίου Θεοτόκη τη 4 Δεκεμβρίου 1889, Αθήνα, Εθνικό Τυπογραφείο, 1889, σ. 14-15.

Σελ. 381
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/382.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

παίδευσιν ταύτην λαμβάνονται υπ' όψιν ούτε οι σκοποί της Πολιτείας δι' αυτής εκπληρούνται. Διδάσκονται μαθήματα, άτινα είναι εντελώς άχρηστα εις το θήλυ φύλον, παραλείπονται άλλα, άτινα είναι χρησιμώτατα και αναγκαιότατα· διδάσκονται τα μαθήματα κατά μεθόδους, αίτινες ου μόνον ουδαμώς προάγουσι τας ιδιορρύθμους δυνάμεις του θήλεος φύλου, αλλά παν τουναντίον διαστρεβλούσι, μαραίνουσι και καταπνίγουσιν αυτάς· παιδεύονται δε ούτως, ώστε ου μόνον αι γυναικείαι αρεταί δεν εκφαίνονται ουδέ κρατύνονται, αλλ' ούτε αι ανθρώπινοι. Η βάσις της εκπαιδεύσεως του θήλεος φύλου δεν είναι η προσήκουσα· δεν είναι, ως έδει, το ευαγγέλιον, η οικιακή οικονομία, η οικιακή παιδαγωγική, η υγιεινή, η ωδική, τα εργόχειρα, η γυμναστική και η ιχνογραφία, αλλ' είναι η πασών ήκιστα προσήκουσα· είναι η ζωολογία, η χημεία, η αριθμητική και μάλιστα η γραμματική και η τεχνολογία. Η δε βιαιότης, η τραχύτης, η οργή, η ειρωνεία, ο χλευασμός, η σκαιότης και η χαλεπότης είναι οι επικρατέστεροι παιδευτικοί τρόποι, δι' ων παιδεύονται εν τοις σχολείοις υπό των διδασκαλισσών αυτών αι ελληνίδες. Ο αποστοματισμός δε ο άλογος και η αντιγραφή η μηχανική και η εργασία η υπέρμετρος είναι αι συνηθέσταται μέθοδοι της διδασκαλίας. Και διά τούτο καθόλου ειπείν εν τοις σχολείοις αυτών αι ελληνίδες οιονεί συστηματικώς απαμβλύνονται τον νουν, αποσκληρύνονται το ήθος, μαραίνονται το σώμα, αφανίζονται την υγείαν, αποβαρβαρούνται την ευαισθησίαν, αποβάλλουσι την φαιδρότητα, την χάριν και την γλαφυρίαν και απογυμνούνται της θηλύτητος αυτών, δεινώς ούτως εκ της κατά φύσιν έξεως παραστρεφόμεναι και σφόδρα δυσάρεστοι και δύσχρηστοι εις τον βίον αυτών γινόμενα., και ήκιστα προς την επιτέλεσιν των δι' αυτών υπό της Πολιτείας σκοπουμένων παρασκευαζόμεναι.

Πάντων τούτων την ευθύνην υπέχει το Κράτος, απαλλοτριωθέν του εαυτού δικαιώματος της μορφώσεως των διδασκαλισσών και αναθέμενον τούτο το μέγα καθήκον αυτού εις ιδιώτας, οίτινες ούτε υπεύθυνοι διά την ποιότητα της εκπαιδεύσεως και της αγωγής της δημοσίας είναι ούτε την προς τούτο απαιτουμένην δαπάνην αυτοί καταβάλλουσιν.

Και δύναται μεν ίσως η απαλλοτρίωσις αύτη του δικαιώματος του Κράτους και η παράλειψις αυτή του καθήκοντος αυτού, του να μορφώνη αυτό τα όργανα της δημοσίας αγωγής και παιδείας, να είχε πως λόγον τινά, όταν ή απορία χρημάτων ή απορία διδασκάλων ή έλλειψις σοφίας διδακτικής και σχολικής ή έλλειψις ικανότητος προς διαμόρφωσιν τοιούτων πραγμάτων ήτο το αίτιον τούτου· αλλά το γε νυν ουδέν τούτων υφίσταται· χρημάτων ευπορεί το Κράτος προς ίδρυσιν ενός διδασκαλείου των θηλέων, αφού και νυν τούτο παρέχει 30,000 δραχμάς ετησίως εις ιδιωτικήν εταιρίαν προς μόρφωσιν των δημοσίων αυτής λειτουργών, των διδασκαλισσών· διδάσκαλοι τουλάχιστον τοιούτοι, οίους η ιδιωτική αύτη εταιρία μεταχειρίζεται προς μόρφωσιν των διδασκαλισσών, δύνανται να ευρεθώσι και άλλοι εν Ελλάδι· σοφία διδακτική και σχολική και ικανότης προς διαρρύθμισιν ενός διδασκαλείου των θηλέων τουλάχιστον τόση, όσην

Σελ. 382
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/383.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

έχει έν συμβούλιον μιας ιδιωτικής εταιρίας δύναται να μη λείπη και από μίαν Κυβέρνησιν ενός Κράτους.

Ουδείς λοιπόν λόγος ούτε υπάρχει ούτε φαίνεται ο αποκωλύων το Κράτος του να μη επανακτήση πλέον το απαλλοτριωθέν αυτού δικαίωμα και να μη αναλάβη παρά των ιδιωτών το εις αυτούς ανατεθέν ίδιον και ύψιστον αυτού καθήκον της μορφώσεως των οργάνων της δημοσίας αγωγής και εκπαιδεύσεως του ετέρου ημίσεος του έθνους, των κορασίων, όπως προ πολλού, από δωδεκαετίας ήδη διά της ιδρύσεως των διδασκαλείων των αρρένων επιτελεί το προς το έτερον ήμισυ του έθνους καθήκον αυτού. Και ου μόνον καθήκον του Κράτους είναι να ιδρύση ίδιον διδασκαλείον των θηλέων, αλλά καθήκον αυτού είναι προσέτι και να διαρρυθμίση τα κατά το διδασκαλείον των θηλέων ούτως, ώστε η εκπαίδευσις και η αγωγή αυτών να γίνηται προσηκόντως· να γίνηται τουτέστιν άμα μεν συμφώνως προς την ουσίαν και τας ανάγκας και τον προορισμόν του θήλεος φύλου, άμα δε συμφώνως προς τους σκοπούς της Πολιτείας.

Διά του προκειμένου νομοσχεδίου περί της ιδρύσεως διδασκαλείου των θηλέων τούτο λαμβάνεται υπ' όψιν και τούτο σκοπείται. Διά των διατάξεων αυτού ότι τούτο ιδρύεται εν επαρχιακή πόλει και ουχί εν τη πρωτευούση, ότι αι μέλλουσαι να αποδυθώσιν εις το διδασκαλικόν επάγγελμα συνδιαιτώνται εν τω διδακτηρίω μετά των διδασκαλισσών αυτών προπληρώνουσαι εις δύο ίσας δόσεις τα εξ 600 δραχ. ετήσια θρέπτρα αυτών και ότι ενδύονται ομοιομόρφως, θα επιτευχθή πως η εις ήθη απλούστερα και ελληνοπρεπέστερα και σεμνότερα αγωγή και η μεταβίβασις του ευγενούς επαγγέλματος των διδασκαλισσών μάλλον εις τα κοράσια της μέσης τάξεως των ελλήνων, εις τα κοράσια των αστών, παρά εις τα κοράσια της βαναύσου τάξεως των πλυντριών και των μαγειρισσών και των τροφών και των υπηρετριών, των δυσφημοτάτων εξαιρουμένων, εξ ων ως επί το πολύ στρατολογούνται νυν αι επαγγελλόμεναι να διαπλάσωσι το ήθος και να εξευγενίσωσι τους τρόπους των θυγατέρων ημών. Διά της διατάξεως των εν αυτώ διδαχθησομένων μαθημάτων εκσπάται η εκπαίδευσις του θήλεος φύλου από της σαθράς βάσεως, εφ' ης μέχρι τούδε ηδράζετο, από της γραμματικής δηλ. και της τεχνολογίας, από της ακάρπου και αγόνου και τέλεον αλυσιτελούς και ασκόπου διδασκαλίας της αρχαίας, ελληνικής γλώσσης, από της διδασκαλίας της ζωολογίας και χημείας και των παραπλησίων τούτοις τέλεον περιττών εις το θήλυ φύλον παιδευμάτων, και ενιδρύεται επί της υγιούς βάσεως του ευαγγελίου, της μητρικής γλώσσης, της εθνικής ιστορίας, των εργοχείρων, της ωδικής, της ιχνογραφίας, της γυμναστικής, της οικιακής οικονομίας και της οικιακής παιδαγωγικής, άτινά εισι παιδεύματα βαθύτατα της θηλείας φύσεως απτόμενα. Διά των διατάξεων περί των προσόντων των διδασκαλισσών και διδασκάλων αυτού θα επιτευχθή πως ου μόνον η κατά το προσήκον εκπαίδευσις, αλλά και η επιθυμητή παιδεία εν τη φιλοπονία και τη ευσυνειδησία και τη υψηλοφροσύνη και τη ευαισθησία και τη ευγενεία των τρόπων και τη απαλότητι

Σελ. 383
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/384.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

και αβρότητι του ήθους των μελλουσών διδασκαλισσών, άτινα τόσον από των παρουσών λείπουσιν.

Προτείνεται δε διά του νομοσχεδίου η ίδρυσις του διδασκαλείου των θηλέων εις Μεσολόγγιον και διότι η πόλις αύτη είναι επαρχιακή, αλλά μάλιστα διότι εκεί υπάρχει έτοιμον παμμέγιστον διδακτήριον, το Ξενοκράτειον λεγόμενον παρθεναγωγείον, όπερ προς τούτο υπό του Κράτους χρησιμοποιούμενον θα απαλλάξη αυτό από δαπάνης ου σμικράς, αναγκαιοτάτης άλλως είτε προς οικοδόμησιν ιδίου διδακτηρίου είτε προς ενοικίασιν ιδιωτικής οικίας προς τούτο καταλλήλου.

Εν Αθήναις, τη 2 Δεκεμβρίου 1889.

Ο Υπουργός των εκκλησιαστικών και της δημοσίας εκπαιδεύσεως

Γ. Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ

Σελ. 384
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/385.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

οικογενειακή δυσαρμονία και κακοδαιμονία εν τη μέση τάξει των πολιτών

1889

Γ. Ν. Θεοτόκης

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΙΣ ΕΠΙ ΤΟΥ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΥ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ ΑΝΩΤΕΡΩΝ ΠΑΡΘΕΝΑΓΩΓΕΙΩΝ

Προς την Βουλήν

Ο μέγας πληθυσμός πολλών πόλεων του Κράτους, το οσημέραι προαγόμενον κοινωνικόν πνεύμα, και τα καθήκοντα, άτινα η κοινωνική θέσις τάξεών τινων πολιτών γεννώσιν εις αυτούς, επιβάλλουσιν επιτακτικώς την ίδρυσιν ανωτέρων παρθεναγωγείων. Υπάρχουσιν εν Ελλάδι 20 πόλεις, εν αις πρέπει να ιδρυθώσι πλήρη δημοτικά σχολεία θηλέων, τουτέστι σχολεία έχοντα 350-420 κοράσια και διδασκόμενα υπό έξ διδασκαλισσών. Μεταξύ των κορασίων τούτων πολλά, και ιδίως τα των ανωτέρων τάξεων του δημοτικού σχολείου, βεβαίως θα ανήκωσιν εις την μέσην τάξιν των πολιτών, εις τους αυτόθι παρεπιδημούντας υπαλλήλους και εις τους στρατιωτικούς. Η κοινωνική θέσις πάντων τούτων απαιτεί αναγκαίως, όπως τα κοράσια αυτών παιδευθώσιν παιδείαν ανωτέραν της εν τοις δημοτικοίς σχολείοις παρεχομένης, ίνα ούτω εκτός των άλλων και αρμονία τις υπάρξη μεταξύ της παιδείας αυτών και της παιδείας των γονέων και των αρρένων τέκνων της οικογενείας αυτών και ίνα ευκολυνθή και εναρμόνιος αποβή ο ανάλογος προς την κοινωνικήν θέσιν γάμος των θυγατέρων των οικογενειών τούτων.

Οι κατά τας επαρχίας τοιούτοι γονείς ευρίσκονται νυν εν μεγίστη αμηχανία ως προς την προσήκουσαν εις τας θυγατέρας αυτών παίδευσιν. Και αν μεν είναι πολύ εύποροι, μισθόνουσί τινα των εκεί διδασκάλων και παιδεύουσι τας θυγατέρας αυτών αντί αδρού μισθώματος παιδείαν τινά ατελή και ουχί την σκοπιμωτάτην· αν δε δεν είναι εύποροι, τήκονται βλέποντες τα κοράσια αυτών εν τραχύτητι και εν αμβλύτητι πνευματική αυξανόμενα· και ούτω γίνεται φθορά

———————

Εκπαιδευτικά Νομοσχέδια... Γεωργίου Θεοτόκη σ. 17-18.

25

Σελ. 385
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/386.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

μεν άσκοπος των χρημάτων των ευπόρων, λύπη δε και ανία εις την μέσην τάξιν, απροθυμία εις τους υπαλλήλους του να εργασθώσι μετά ζήλου, όπου ετάχθησαν, και κακόζηλος τάσις του να επισωρευθώσι πάντες εις Αθήνας· το δε πάντων δεινότατον, κοινωνικαί ανωμαλίαι ένεκα της κατά ποιόν και ποσόν ανίσου παιδεύσεως των αρρένων και θηλέων, οικογενειακή δυσαρμονία και κακοδαιμονία εν τη μέση τάξει των πολιτών ένεκα της ανεπαρκούς διανοητικής και ηθικής διαμορφώσεως των κορασίων αυτών, αγωγή οικογενειακή ελλιπής ένεκα της ανεπαρκούς παιδείας των μητέρων και έλλειψις χάριτος και τρυφερότητος εις τας παντοδαπάς προς αλλήλους επικοινωνίας· διό λίαν ευχαρίστως οι τοιούτοι γονείς θα έβλεπον την ίδρυσιν ανωτέρων παρθεναγωγείων, και λίαν προθύμως θα κατέβαλλον 10 ή και πλείονας τούτων δραχμάς κατά μήνα διά την επαρκή και σκόπιμον εκπαίδευσιν των θυγατέρων αυτών.

Πάντων τούτων ένεκα ύψιστον καθήκον έχει το Κράτος να ιδρύση ανώτερα παρθεναγωγεία, ένθα υπάρχουσι πλήρη δημοτικά σχολεία θηλέων· διότι ενταύθα μάλιστα, ως εικός, παρουσιάζονται ένεκα της πληθύος της μεγάλης των κατοίκων και αι ανωτέρω διαγραφείσαι κοινωνικαί ανάγκαι. Έτι δε διά της ιδρύσεως των τοιούτων παρθεναγωγείων, δι' α εις ουδεμίαν σχεδόν δαπάνην θα καθυποβληθή το Κράτος ως εκ των επιβαλλομένων διδάκτρων, θα διευκολυνθή και θα εξυψωθή πολύ και το έργον των διδασκαλείων των θηλέων· διότι πλην του ότι θα καθίσταται ούτω δυνατόν επαρκώς να προπαιδευθώσιν αι μέλλουσαι να σπουδάσωσιν εις αυτά, αλλ' επειδή θα ήναι αι προσερχόμεναι εκάστοτε πλειότεραι των απαιτουμένων διά την συγκρότησιν εκάστης τάξεως, θα ήναι δυνατόν μεταξύ των καλών να εκλέγωνται αι καλλίτεραι εκάστοτε.

Η παρεχομένη τοις κορασίοις παιδεία εν τοις ανωτέροις παρθεναγωγείοις κατά το προκείμενον νομοσχέδιον είναι σύμφωνος άμα μεν προς τον σκοπόν, ον έχουσι τα κοράσια εν τω βίω τούτω, άμα δε προς το φύλον, εις ο ανήκουσιν. Θα παιδευθώσι τα κοράσια ανωτέραν παιδείαν εν τω ευαγγελίω, τη μητρική γλώσση, τη καλλιτεχνία, τοις εργοχείροις, τη γυμναστική, τη εθνική ιστορία· διότι τοιαύτην παιδείαν η τε φύσις και ο προορισμός αυτών απαιτεί.

Εν Αθήναις τη 2 Δεκεμβρίου 1889.

Ο Υπουργός των εκκλ. και της δημ. εκπαιδεύσεως

Γ. Ν. ΘΕΟΤΟΚΗΣ

Σελ. 386
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/387.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

λίαν πενιχρόν και δυσανάλογον προς τας απαιτήσεις των νυν καιρών

1890

Ελληνικός Διδασκαλικός Σύλλογος

ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΕΙΑΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΩΝ ΤΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΕΩΣ

ΤΟ ΠΕΡΙ ΙΔΡΥΣΕΩΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟΥ ΘΗΛΕΩΝ EN ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΩ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΝ

Η παρά της Κυβερνήσεως ίδρυσις ιδίου Διδασκαλείου θηλέων εν Μεσολογγίω και η κατάργησις των μέχρι τούδε λειτουργούντων προσείλκυσεν ιδιαιτέρως την προσοχήν ημών· διότι ως γνωστόν εν Αθήναις και εν Κερκύρα λειτουργούσιν από πολλών ετών 2 ή μάλλον 4 Διδασκαλεία θηλέων της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας, ήτις ουδέν ίδιον χρηματιστικόν σκοπόν επιδιώκουσα τουναντίον μάλιστα χάριν της εκπαιδεύσεως των γυναικών της Ελλάδος, ήτις είναι και ο μόνος αυτής σκοπός, και εκ των ιδίων κεφαλαίων δαπανώσα, ανέλαβε πάνυ προθύμως εκτελούσα προγράμματα και κανονισμούς του Υπουργείου της Παιδείας να μορφώνη περί τας 150 διδασκαλίσσας κατ' έτος δωρεάν και ούτως εξοικονομεί εις το έθνος περί τας 150 χιλιάδας δραχμών κατ' έτος. Τοιαύτην μεγάλην δωρεάν της Φιλεκπ. Εταιρείας αποκρούσασα διά των παρόντων νομοσχεδίων η Κυβέρνησις ομολογεί ότι παρασκευάζει τελειότερόν τι να προσφέρη εις το έθνος. Διά τούτο ας εξετάσωμεν τα γενόμενα προς τα γενησόμενα εν τοις Διδασκαλείοις των θηλέων κατά τα προγράμματα και κατά το προσωπικόν και κατά τους όρους της παραδοχής των μαθητριών, ίνα ίδωμεν υπέρ τίνος κλίνει η πλάστιγξ.

Αρσάκειον Νέον Διδασκαλείον κατά τα Νομοσχέδια
1. Αρχαία Ελληνική γλώσσα όχι

———————

Αναδημοσιεύεται από το περιοδικό Πλάτων (όργανο του Ελληνικού Διδασκαλικού Συλλόγου), έτος ΙΒ', τχ. Α-Γ', 1890, σ. 82-95· κριτική του Ε.Δ.Σ. στα νομοσχέδια του Γ. Θεοτόκη για την ίδρυση δημόσιων δευτεροβάθμιων παρθεναγωγείων και διδασκαλείου θηλέων.

Σελ. 387
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/388.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών
2. Νέα Ελληνική γλώσσα Μητρική γλώσσα
3. Γαλλική γλώσσα  όχι
4. Ελληνική Ιστορία Ελληνική Ιστορία
5. Παγκόσμιος Ιστορία όχι
6. Κοσμογραφία όχι
7. Πρακτική Αριθμητική Αριθμητική
8. Γεωμετρία Γεωμετρία
9. Υγιεινή Υγιεινή
10. Φυσική Ιστορία Φυσική Ιστορία
11. Χημεία όχι
12. Φυσική όχι
13. Γεωγραφία Γεωγραφία
14. Ιερά Ιστορία όχι
15. Ερμηνεία Ευαγγελίου Ευαγγέλιον
16. Κατήχησις όχι
17. Ηθική όχι
18. Εκκλησιαστική Ιστορία όχι
19. Παιδαγωγικά Παιδαγωγικά
20. Ψυχολογία όχι
21. Λογική όχι
22. Ωδική Ωδική
23. Καλλιγραφία Καλλιγραφία
24. Ιχνογραφία Ιχνογραφία
25. Χειροτεχνήματα Χειροτεχνήματα
26. Οικιακή οικονομία Οικιακή οικονομία
27.                όχι Κλειδοκύμβαλον
28. Μεθοδικαί ασκήσεις. Μεθοδικαί ασκήσεις
29. Παιδαγωγική συνεδρία όχι

Απλή τις παραβολή των δύο αυτών προγραμμάτων πείθει πάντα, ότι εν τω προγράμματι των νέων Διδασκαλείων παραλείπεται το πλείστον μέρος των θρησκευτικών μαθημάτων, υποθέτομεν ότι η Κυβέρνησις επιθυμεί και πρέπει να κάμη θρησκευτικωτέραν την εκπαίδευσιν των γυναικών. Αλλ' η αποκοπή των πλείστων θρησκευτικών μαθημάτων, ο αποκλεισμός της Π. Διαθήκης, των Πράξεων και των Επιστολών των Αποστόλων, της Εκκλησιαστικής Ιστορίας, της Κατηχήσεως, δεν συντελεί εις τον σκοπόν της. Μάλιστα άγεταί τις, αναγινώσκων το νομοσχέδιον, καθ' ο τα θρησκευτικά διδάσκει ο καθ. των Ελληνικών, ή ο καθ. των Παιδαγωγικών (όρα άρθρ. 8 και 12), εν ω έχομεν πλήθος ικανών καθηγητών των θρησκευτικών μαθημάτων, να πιστεύση ότι υπολανθάνει υποτίμησις της μορφωτικής δυνάμεως των θρησκευτικών 

Σελ. 388
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/389.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

μαθημάτων. Νομίζομεν ότι έχομεν καθήκον, να διαμαρτυρηθώμεν κατά τοιαύτης υποτιμήσεως των θρησκευτικών μαθημάτων, να προκαλέσωμεν δε την προσοχήν της Βουλής επί γεγονότος, μέλλοντος σπουδαίως να επιδράση εις την μέλλουσαν τύχην του έθνους. Παραλείπεται η αρχαία γλώσσα, ήτις είναι απαραίτητον στοιχείον μορφώσεως καθόλου, μάλιστα δε προς ορθήν διαχείρισιν της νέας ημών γλώσσης. Το νομοσχέδιον και η έκθεσις εξαίρουσι, πολύ, ως μάθημα ίδιον, το Ευαγγέλιον. Αλλ' αφ' ου αποκλείεται αρχαία γλώσσα, εις ποίαν γλώσσαν θα αναγνωσθή το Ευαγγέλιον; Εις την Γαλλικήν βεβαίως όχι, ουδέ εις τας μεταφράσεις των Ιεραποστόλων. Αν δε λάβωμεν υπ' όψει ότι ο καθηγητής των Ελληνικών θα διδάσκη τούτο, δικαιούμεθα να συμπεράνωμεν ότι θα αναγινώσκηται εις την πρωτότυπον γλώσσαν. Αλλ' η αρχαία Ελληνική είναι απηγορευμένη. Πώς συμβιβάζεται απαγόρευσις της αρχαίας Ελληνικής γλώσσης και απαίτησις άμα να αναγινώσκηται το Ευαγγέλιον εις την αρχαίαν γλώσσαν;

Παραλείπεται η Φυσική, εκ των σπουδαίων και παιδευτικών και χρησιμωτάτων μαθημάτων των σχολείων. Πολλά αντικείμενα, π.χ. τα ωρολόγια, τα επιπλέοντα σώματα, η ευστάθεια των σωμάτων, η βροχή, η χιών, η δρόσος, η ηχώ, το ουράνιον τόξον, ο πάγος, η βροντή, η αστραπή, η αναπηδώσα σφαίρα, το θερμόμετρον κλπ. είναι εις όλους από της μικράς ηλικίας γνωστά. Πλείστα δε οίον η ατμομηχανή, ο τηλέγραφος, αι αντλίαι, ο ηλεκτρισμός, οι μοχλοί, ο φακός, το μικροσκόπιον, το τηλεσκόπιον, ο μαγνητισμός, η γαλβανοπλαστική κλπ. είναι γνώσεις χρησιμώταται εις πάντα άνθρωπον τυχόντα μορφώσεως. Ωσαύτως παραλείπεται και η Χημεία. Δηλαδή αι γυναίκες να μη ηξεύρουν τί είναι οξυγόνον, τί ανθρακικόν οξύ, τί άζωτον, τί φωταέριον, τί φωσφόρον, τί χλώριον, τί καύσις, πώς λευκαίνονται και βάφονται έρια, πώς παρασκευάζεται ο σάπων, πώς γίνεται η ζύμωσις και μυρία άλλα ευρόντα γενικήν εφαρμογήν εν τω βίω. Είναι δε ανεξήγητος η τάσις αύτη του νομοσχεδίου, καθ' ον χρόνον τα μαθήματα της Φυσικής Ιστορίας και της Φυσικής και της Χημείας εορτάζουσι τον θρίαμβόν των εις όλα τα σχολεία και αυτά τα κατώτατα της Ευρώπης, εν Ελλάδι να ιδρύεται Σινικόν τείχος κατά των μαθημάτων αυτών και να ομιλώμεν μετά περιφρονήσεως περί της διδασκαλίας της Ζωολογίας, να μη θέτωμεν δε ουδέ 1 ώραν προς διδασκαλίαν της Φυσικής και της Χημείας, Και όμως η Υπουργική έκθεσις ομιλεί περί της μέχρι τούδε αντιλήψεως των σχολείων, ως απηρχαιωμένης, ως αντιλήψεως αναγομένης εις την εποχήν της Τουρκοκρατίας. Αν παραβάλη τις το πρόγραμμα του νομοσχεδίου, προς το πρόγραμμα της Κυβερνήσεως το εφαρμοζόμενον εις τα Διδασκαλεία της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας, ευθύς βλέπει ποίον των δύο τούτων προγραμμάτων είναι όντως οπισθοδρομικόν.

Επίσης το νομοσχέδιον αποκλείει εκ του Διδασκαλείου των θηλέων την Ψυχολογίαν και Ηθικήν, άπερ έχει το πρόγραμμα του Αρσακείου. Σήμερον, ότε τους διδασκάλους θέλουν να παιδεύουν ούτως, ώστε να γινώσκουν τί θέλουν

Σελ. 389
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/390.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

και πώς δύνανται να φθάσουν εις τον σκοπόν των, ο αποκλεισμός της Ψυχολογίας και της Ηθικής είναι επίμονος επικάλυψις των οφθαλμών του διδασκάλου, ίνα μη βλέπη τί συμβαίνει, είναι επαναφορά αυτών εις την απαιδευσίαν και εις τον μηχανισμόν. Ορθή ανατροφή επιτυγχάνεται δι' ορθής αντιλήψεως της ψυχικής καταστάσεως του παιδευομένου και της κατά την ψυχικήν ταύτην κατάστασιν προσαρμογής της διδασκαλίας. Αλλά πάντα ταύτα προϋποθέτουσι λεπτομερή της Ψυχολογίας διδασκαλίαν. Και διά τούτο δεν δυνάμεθα να παραδεχθώμεν ότι ο συντάξας το νομοσχέδιον υποτίμησε την σημασίαν της Ψυχολογίας και της Ηθικής, αλλ' ότι μάλλον εκ παραδρομής παρέλειψε ν' αναγράψη και τα μαθήματα ταύτα.

Επίσης σπουδαίαν παράλειψιν θεωρούμεν ότι η διδασκαλία της Ιστορίας περιορίζεται εις την Ελληνικήν μόνον Ιστορίαν. Όσον μορφωτική και αν είναι η ημετέρα Ιστορία, είναι όμως αδικαιολόγητος εγωισμός να μη γίνεται λόγος περί των αρχαίων εθνών, ων η Ιστορία συμπλέκεται πολλαχού προς την Ελληνικήν Ιστορίαν, να μη αναφέρωνται γεγονότα εκ της Ρωμαϊκής Ιστορίας, ήτις έχει πολλούς εξαιρέτους χαρακτήρας και ανδρών αλλά και γυναικών να επιδείξη, να μη αναφέρωνται γεγονότα εκ της Ιστορίας του Μεσαιώνος και των άλλων εθνών, π.χ. η ανακάλυψις της Αμερικής, η θρησκευτική μεταρρύθμισις, οι εν Αμερική πόλεμοι υπέρ της ανεξαρτησίας, η Γαλλική επανάστασις και τόσα άλλα γεγονότα παγκοσμίου σημασίας. Εν τοις Ευρωπαϊκοίς σχολείοις τοιαύτα γεγονότα διδάσκονται εν τοις δημοτικοίς σχολείοις, παρ' ημίν δε είναι αδικαιολόγητον να μη διδάσκωνται ούτε εν τω Διδασκαλείω των θηλέων.

Επίσης ηδυνάμεθα να αναφέρωμεν και άλλα μειονεκτήματα του νέου προγράμματος του Διδασκαλείου των θηλέων. Τούτο όμως δεν δυνάμεθα να μη αναφέρωμεν ότι αι υποδειγματικαί και δοκιμαστικαί διδασκαλίαι γίνονται μόνον εν τη τελευταία τάξει, εν ω κατά το παλαιόν πρόγραμμα του Διδασκαλείου των θηλέων άρχονται ήδη από της προτελευταίας τάξεως, και τούτο θεωρούμεν το ορθότερον. Μάλιστα επιθυμούμεν εν τη τάξει ταύτη να αυξηθή ο αριθμός των ωρών και ει δυνατόν να επανέλθωμεν εις το από 25 Μαΐου 1878 Β. Διάταγμα το κανονίζον την κατά τάξεις κατατομήν των μαθημάτων του Διδασκαλείου με προσθήκην 1 ώρας ακόμη, το ορίζον 4 ώρας την εβδομάδα διά την διδασκαλίαν της Μεθοδολογίας και των υποδειγματικών και δοκιμαστικών διδασκαλιών εν τη προτελευταία τάξει. Δι' αυτού του τρόπου θα έχωμεν μαθητάς επισταμένους τί θα διδάξωσι και πώς θα διδάξωσι τούτο, όταν αναλάβωσι διδασκαλίαν εν τη τελευταία τάξει, ένθα πρόκειται να αποκτήσωσιν ουχί γνώσιν της μεθοδικής διδασκαλίας, αλλά τριβήν και δεξιότητα εις αυτήν. Εάν διαταχθώσιν ούτω τα παιδαγωγικά, θα αποφύγωμεν και την εν τη Γ' τάξει συσσώρευσιν των πολλών ωρών πρακτικής διδασκαλίας, ήτις αναβιβάζεται διά του άρθρου 7 εις 18 ώρας και όπερ οφείλομεν να χαρακτηρίσωμεν ως αντιπαιδαγωγικόν και ανεφάρμοστον.

Σελ. 390
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/391.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

Ως προς δε το προσωπικόν και την κατανομήν των μαθημάτων το νομοσχέδιον περιπίπτει εις πλάνας τοσούτον απτάς, ώστε, εάν εφαρμοσθή, τούτο και μόνον θα επιφέρη την πλήρη του Διδασκαλείου αποσύνθεσιν. Εν ω δε εν τοις Διδασκαλείοις των αρρένων απαιτείται ο διευθυντής να είναι διδάκτωρ της Φιλοσοφίας και 5ετή έχων υπηρεσίαν, εν τω Διδασκαλείω των θηλέων αρκεί μία απλή διδασκάλισσα χρηματίσασα διευθύντρια επί 5 έτη ενός πλήρους Παρθεναγωγείου και γινώσκουσα μίαν ευρωπαϊκήν γλώσσαν π.χ. Ιταλικήν, Ρωσσικήν, Σερβικήν, Ρουμανικήν, Τουρκικήν (όρα αρθρ. 10). Αλλ' εν σελίδι 15 η έκθεσις αναφέρει αυτολεξεί ταύτα: "Η δε βιαιότης, η τραχύτης, η οργή, η ειρωνεία, ο χλευασμός, η σκαιότης και η χαλεπότης είναι οι επικρατέστεροι παιδευτικοί τρόποι, δι' ων παιδεύονται εν τοις σχολείοις υπό των διδασκαλισσών αυτών αι Ελληνίδες. Ο αποστοματισμός δε ο άλογος και η αντιγραφή η μηχανική και η εργασία η υπέρμετρος είναι αι συνηθέσταται μέθοδοι της διδασκαλίας. Και διά τούτο καθόλου ειπείν εν τοις σχολείοις αυτών αι Ελληνίδες οιονεί συστηματικώς απαμβλύνονται τον νουν, αποσκληρύνονται το ήθος, μαραίνονται το σώμα, αφανίζονται την υγείαν, αποβαρβαρούνται την ευαισθησίαν, αποβάλλουν την φαιδρότητα, την χάριν και την γλαφυρίαν και απογυμνώνται της θηλότητος αυτών δεινώς ούτως εκ της κατά φύσιν έξεως περιστρεφόμεναι και σφόδρα δυσάρεστοι και δύσχρηστοι εις τον βίον αυτών γινόμεναι και ήκιστα προς την επιτέλεσιν των δι' αυτών υπό της πολιτείας σκοπουμένων παρασκευαζόμεναι" (όρα Εκπαιδ. Νομοσχέδ. σελ.15).

Δεν δυνάμεθα δε να κατανοήσωμεν, πώς αι διά τοσούτων μελανών χρωμάτων χαρακτηριζόμεναι διδασκάλισσαι δύνανται να ανυψωθούν μέχρι της θέσεως μιας διευθυντρίας του Διδασκαλείου! Το Αρσάκειον, ου την αντικατάστασιν ζητεί το νομοσχέδιον, έχει μεν και τούτο διευθύντριαν διά την εσωτερικήν τάξιν του σχολείου με πλείονα αναμφιβόλως προσόντα ή όσα ζητεί το παρόν νομοσχέδιον, αλλά την επιστημονικήν διεύθυνσιν έχει αναθέσει εις ίδιον πρόσωπον, τον επόπτην, όστις μετά του συλλόγου των καθηγητών εκτελεί πάντα τα καθήκοντα του Διευθυντού. Ώστε εν τω Αρσακείω και διά της εκλογής του διευθυντού το Διδασκαλείον των θηλέων δεν ίσταται εν κατωτέρα μοίρα του Διδασκαλείου των αρρένων. Τί δε να είπωμεν περί του λοιπού προσωπικού; Καθηγηταί διορίζονται δύο, ων ο μεν της Φιλολογίας (όρα άρθρ. 11 σελ.16 και άρθρ. 12 σελ.12) με αποδείξεις παιδαγωγικών σπουδών, ο δε του φυσικού ή μαθηματικού τμήματος. Τούτων ο μεν της Φιλολογίας θα διδάσκη τα Παιδαγωγικά, ο δε του φυσικού τμήματος τα άλλα μαθήματα. Ωσαύτως διορίζονται και τρεις διδασκάλισσαι, ων η μεν μία θα διδάσκη Καλλιγραφίαν, Ιχνογραφίαν, Γυμναστικήν, Αριθμητικήν και Γεωμετρίαν. Δεν βλέπομεν οποία σχέσις υπάρχει μεταξύ Γυμναστικής και Καλλιγραφίας, ώστε να συνδέωνται διά ρητής διατάξεως του Νόμου μαθήματα φύσει ασύνδετα εις έν και το αυτό πρόσωπον, ουδέ δυνάμεθα να πεισθώμεν ότι η ισχύς των μυών του γυμναστικού είναι 

Σελ. 391
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/392.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

απαραίτητος όρος καλλιγραφικής δεινότητος! Τοιαύτη όμως αλλόκοτος σύνδεσις πολλών πραγμάτων ανομοίων ευρίσκεται πολλαχού του νομοσχεδίου και δεν θεωρούμεν άσκοπον να προκαλέσωμεν την προσοχήν του αναγνώστου επί του παραδόξου τούτου φαινομένου, αύτη η διδασκάλισσα η διευθύνουσα το ανώτερον παρθεναγωγείον διδάσκει Ευαγγέλιον (όρα σελ. 10 αρθρ. 10 εδ. α), ο καθηγητής του ανωτέρου Παρθεναγωγείου διδάσκει Υγιεινήν, Γεωμετρίαν και Γυμναστικήν (εδ. α. εδ. ε).

Ως προς δε τον χρόνον της διδασκαλίας των μαθημάτων το νομοσχέδιον (άρθρ. 6 σελ.16) ορίζει 42 ώρας καθ' εβδομάδα ο.έ. 7 ώρας καθ' εκάστην. Εκπληττόμεθα διά το πολύωρον τούτο της διδασκαλίας, πρώτον μεν διότι νομίζομεν ότι 5 ωρών πνευματική ασχολία είναι αρκετή (Ο Wirchow διάσημος ιατρός του Βερολίνου είπεν ότι 6 ώρας καθ' εκάστην διδασκαλία εν τοις σχολείοις είναι κακούργημα) και δεύτερον, διότι η έκθεσις κατακρίνει το Αρσάκειον και τα άλλα σχολεία των θηλέων διά την υπέρμετρον εργασίαν, εν ω ταύτα δεν ώρισαν ποτέ χρόνον εργασίας ανώτερον των 32 ωρών καθ' εβδομάδα και μόνον εις σπανιωτάτας περιστάσεις επεξέτειναν αυτόν μέχρι των 36 ωρών καθ' εβδομάδα.

Ως προς δε τους όρους της παραδοχής μαθητριών, ούτοι είναι τοιούτοι, ώστε να δυσκολεύσωσιν ευθύς εξ αρχής την εις το Διδασκαλείον φοίτησιν μαθητριών. Και πρώτον αι γνώσεις αι απαιτούμεναι, όσας έχουσιν οι καλοί μαθηταί της α' τάξεως των παρ' ημίν γυμνασίων, είναι και πολλαί και άχρηστοι διά μίαν διδασκάλισσαν κατά το πνεύμα του νομοσχεδίου του Διδασκαλείου των θηλέων. Πρώτον τί χρησιμεύει η Αρχαία Γλώσσα, αφ' ου κατά το νομοσχέδιον ούτε εις τα ανώτερα παρθεναγωγεία διδάσκεται, ούτε εις το Διδασκαλείον των θηλέων. Τί χρησιμεύουν τα Λατινικά; τί χρησιμεύει, η Θεωρητική Αριθμητική; Τί χρησιμεύει η Καλλιγραφία ως όρος απαραίτητος παραδοχής, αφ' ου δεν διδάσκεται εις τα ανώτερα παρθεναγωγεία, εξ ων ο νομοθέτης παραλαμβάνει τας μαθητρίας και αφ' ου θα διδαχθώσιν αυτήν εις το Διδασκαλείον!

Αλλά και τα τροφεία 600 δραχμάς κατ' έτος εκτός των προς ύπνον και των ενδυμάτων είναι διά την Ελλάδα παρά πολλά. Δυνάμεθα να βεβαιώσωμεν διά του θετικωτέρου τρόπου ότι εν ταις επαρχίαις ο δυνάμενος να διαθέση 2 χιλ. δραχμών προς εκπαίδευσιν της κόρης του είναι εύπορος και ουδέποτε θα αποφασίση να κάμη την κόρην του διδασκάλισσαν. Αν εκ του Αρσακείου εξέρχονται πολλαί διδασκάλισσαι κατ' έτος, τούτο προέρχεται εκ των ευκολιών, ας το κατάστημα παρέχει και διά των ηλαττωμένων διδάκτρων και διά των υποτροφιών και το σπουδαιότερον ότι αι μαθήτριαι οικούσι πλησίον των γονέων των διατρεφόμεναι ομού με τα άλλα έξοδα της οικογενείας, όπερ δεν κάμει μεγάλην αίσθησιν εις τους γονείς. Δεν δυνάμεθα δε ενταύθα του λόγου γενόμενοι να μη εκφράσωμεν την θλίψιν μας διά τας εκφράσεις της υπουργικής εκθέσεως κατά των μαθητριών της Φιλ. Εταιρείας ότι είναι δήθεν κοράσια "της βαναύσου τάξεως,

Σελ. 392
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/393.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

των πλυντριών και των μαγειρισσών και των υπηρετριών, των δυσφημοτάτων εξαιρουμένων". Εκ πληροφοριών, ας ηρύσθημεν εκ του μαθητολογίου των εκπαιδευτηρίων της Φιλ. Εταιρείας δυνάμεθα διά του επισημοτέρου τρόπου να βεβαιώσωμεν ότι αι εις το διδασκαλικόν έργον αποδυόμεναι είναι ως επί το πλείστον κοράσια πτωχών οικογενειών, αλλά και κοράσια καθηγητών, ιερέων, διδασκάλων, ιατρών, λοχαγών, συνταγματαρχών, δηλ. τάξεως ανθρώπων ουδαμώς βαναύσου αλλ' εντίμου, ζητούσης διά της ασκήσεως εντίμου έργου, του διδασκαλικού, να πορισθώσι τα μέσα της συντηρήσεώς των. Αν δε και μεταξύ των μαθητριών τούτων είναι και κοράσια ευφυή, ων οι γονείς μετέρχονται έργα βιοποριστικά πενιχρά, ώστε μόλις να αποζώσιν εκ της καθ' ημέραν εργασίας είτε πλύνοντες είτε ράπτοντες είτε και υπηρετούντες, τούτο δεν είναι όνειδος, νομίζομεν των μαθητριών, ουδέ νομίζομεν δίκαιον να κλεισθώσιν εις τοιαύτας μαθητρίας αι θύραι του Διδασκαλείου, αλλά τουναντίον πρέπει να αναγνωρισθή η αρετή τοιούτων μαθητριών και να γείνωσι προθύμως δεκταί εις το Διδασκαλείον και να υποστηριχθώσι μάλιστα ως λίαν αξιεπαίνως πράττει η Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία· διότι έχουσαι να παλαίωσι προς τοσαύτας δυσχερείας, δεν αποδειλιώσι, αλλ' αγωνίζονται γενναίως να ανυψωθώσιν εις την θέσιν διδασκαλίσσης και να ασκήσωσι συμφώνως προς την φύσιν και όχι την καταγωγήν αυτών έργον υψηλότερον και ευγενέστρον του πατρός των ή της μητρός των.

Αίσθησιν δε μεγάλην παρήγαγεν ημίν και ο μέγας μισθός των καθηγητών και διδασκάλων. Η διευθύντρια λαμβάνει 450 δραχμάς κατά μήνα έχουσα προς τω μισθώ τούτω και κατοικίαν και τροφήν και τα άλλα πάντα δωρεάν. Οι καθηγηταί λαμβάνουσι 500 δραχμάς κατά μήνα, η δε διδασκάλισσα των χειροτεχνημάτων 100 δραχμάς τον μήνα αν διδάσκη 1 ώραν την ημέραν, 200 δε δραχμάς αν διδάσκη 2 ώρας την ημέραν. Και Πακτωλός αν έρρεεν εις το δημόσιον ταμείον πάλιν έπρεπε να λάβωμεν υπ' όψιν ότι εν Αθήναις διδάσκουσι διδασκάλισσαι με 80 δραχμάς κατά μήνα εργαζόμεναι εν σχολείοις δι' όλης της ημέρας.

Εν τέλει δε καθιστώμεν τον αναγνώστην προσεκτικόν και επί του 31 άρθρου του νομοσχεδίου. Αφ' ου εις τα Διδασκαλεία θα προσέλθωσι μαθήτριαι εκ των ανωτέρων παρθεναγωγείων, τα οποία θα έχωσι 3ετή κυκλον μαθημάτων και οποία ήδη δεν έχομεν και αφ' ου επί 3 έτη θα μείνωσιν εκπαιδευόμεναι εν τω Διδασκαλείω αι νέαι διδασκάλισσαι, διατί μόνον 2 έτη επιτρέπεται εις τα νυν διδασκαλεία να παιδεύωσι διδασκαλίσσας και διατί όχι 6 έτη ; Τί θα γείνη τότε κατά το μεταξύ εξαετές διάστημα; δεν έχομεν ανάγκην τότε διδασκαλισσών;

Τοιαύτη είναι η κρίσις ημών επί του νομοσχεδίου περί του Διδασκαλείου των θηλέων, εξητάσαμεν τούτο λίαν επιμελώς και παρεβάλλομεν προς τους υπάρχοντας νόμους και κανονισμούς και εύρομεν αυτό καθ' εαυτό μεν ατελές, εν συγκρίσει δε προς τους διέποντας τα σχολεία νόμους και κανονισμούς τόσον ελλιπές, ώστε ως άνθρωποι ειδικώς ασχολούμενοι εις τα της εκπαιδεύσεως,

Σελ. 393
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/394.gif&w=600&h=393 11. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

ΕΙΚΟΝΑ

40. Μάθημα Χημείας στο Αρσάκειο

Σελ. 394
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/395.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

θεωρούμεν δυστύχημα διά τον τόπον, εάν διαρρυθμισθώσι κατά τοιούτο σχέδιον τα Διδασκαλεία των θηλέων. Ημείς ποθούμεν να βελτιωθώσι τα Διδασκαλεία, η δε βελτίωσις επέρχεται επί λίαν διαφόρων βάσεων και σκέψεων ή όσας εμφαίνει ημίν το προκείμενον νομοσχέδιον.

ΤΟ ΠΕΡΙ ΙΔΡΥΣΕΩΣ ΑΝΩΤΕΡΩΝ ΠΑΡΘΕΝΑΓΩΓΕΙΩΝ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΝ

Η επέκτασις της εκπαιδεύσεως των γυναικών και πέρα της καλουμένης δημοτικής εκπαιδεύσεως, γινομένη διά της ιδρύσεως ανωτέρων παρθεναγωγείων, είναι φαινόμενον λίαν ευχάριστον. Ως γνωστόν τα δημοτικά σχολεία των αρρένων ως και τα των κορασίων, κατά τον νόμον του έτους 1834 είχον ορισθή να έχωσιν εξαετή κύκλον μαθημάτων. Αλλά τότε, ότε η παίδευσις του λαού ωρίζετο τοιαύτη, αι Αθήναι, ων ο πληθυσμός ήδη αναβιβάζεται εις 110 χιλιάδας, δεν είχον πλείονας των 200 οικιών, μυρίαι δε ανάγκαι έθνους αρτισυστάτου και αναβιούντος μετά πολυετή εξολοθρευτικόν αγώνα προεκάλουν την προσοχήν της πολιτείας εις πράγματα τότε μάλλον των άλλων θεωρούμενα κατεπείγοντα. Αλλ' έκτοτε, ει και πολύς παρήλθε χρόνος, ει και ως προς την εκπαίδευσιν των αρρένων η πολιτεία έδειξεν υπερβολικήν μέριμναν πολλαπλασιάζουσα τα Ελληνικά σχολεία, αυξήσασα δε εις μέγαν βαθμόν τα γυμνάσια, εις τα σχολεία όμως των κορασίων εδείχθη φειδωλή και άστοργος. Και δημοτικά μεν σχολεία των κορασίων ίδρυσεν ευάριθμα, περί δε ανωτέρων παρθεναγωγείων ουδείς ουδέποτε εσκέφθη περί τούτου. Παντός επαίνου άξιοι είναι οι ιδρύσαντες πολλαχού της Ελλάδος ιδιωτικά ανώτερα εκπαιδευτήρια των κορασίων, μάλιστα δ' εν Αθήναις, εις α και εκ των απωτάτων μερών του Ελληνισμού προσέρχονται τα ευπορώτερα των κορασίων, ίνα τύχωσιν ανωτέρας τινός παιδείας. Αλλά τούτο θεραπεύει μικρόν μόνον μέρος του κακού. Τα πλείστα κοράσια της Ελλάδος μένουσιν εντελώς αγράμματα, ολίγα δε σχετικώς απολαύσουσι την πενιχράν παιδείαν, ην παρέχουσι τα ολίγα δημοτικά σχολεία των κορασίων, τα κατά κακήν παρεξήγησιν περιορίσαντα την μαθητείαν εις 4 έτη μόνον, ενώ ο νόμος του 1834 ορίζει αυτήν εξαετή. Και όμως αι γυναίκες έχουν να εκτελέσουν καθήκοντα, εφ' ων στηρίζεται όλος ο ανθρώπινος βίος. Εις τας χείρας αυτών είναι εμπεπιστευμένα τα ύψιστα αγαθά, τα τε αιώνια και επίγεια. Η γυνή είναι η ψυχή του οίκου. Πάντα τα ζητήματα και τα κοινωνικά και τα θρησκευτικά και τα πολιτικά και τα σχολικά, αν δεν ευρίσκωσιν απήχησιν εν τη οικογενεία, παρέρχονται και αφανίζονται ως παρέρχεται η αναψυκτική βροχή από τας ερήμους της Σαχάρας εκτάσεις. Αλλά διά να γίνηται τούτο πρέπει η γυνή να είναι 

Σελ. 395
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/396.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

πεπαιδευμένη. Η γυνή πρέπει να εννοή τα γινόμενα εν τω βίω, να εμψυχώνη, να συντρέχη του ανδρός της τους πόθους, τας τάσεις. Εκείνο, το οποίον παρά τοις πεπαιδευμένοις συνέχει ασφαλώς τον οικογενειακόν βίον είναι η των συζύγων αμοιβαία εκτίμησις απορρέουσα εκ της αμοιβαίας συνεννοήσεως. Και διά τούτο νομίζομεν αναγκαίον να επιστήσωμεν την προσοχήν του έθνους, εις την εγκύκλιον παιδείαν ου μόνον των ανδρών αλλά και των γυναικών του έθνους μας. Ας αποβλέψωμεν εις τα Γερμανικά κράτη! Η υπεροχή αυτών οφείλεται εις την καλήν εγκύκλιον παίδευσιν, ην λαμβάνουν εκεί και άνδρες και γυναίκες. Η καλή εγκύκλιος παίδευσις είναι η πολυσχιδής ρίζα, ήτις ου μόνον συγκρατεί το άτομον εις το έδαφος της επιστήμης, αλλά και παρέχει προς θρέψιν και ακμήν ποικίλους χυμούς. Επίτηδες εμακρηγορήσαμεν περί της αξίας τελειοτέρας εγκυκλίου παιδεύσεως των γυναικών, διότι ευρίσκομεν το ανώτερον παρθεναγωγείον, ως διατυπούται εν τω νομοσχεδίω, λίαν πενιχρόν και δυσανάλογον προς τας απαιτήσεις των νυν καιρών.

Και πρώτον ως προς το πρόγραμμα του ανωτέρου παρθεναγωγείου, τούτο είνε κατώτερον του προγράμματος των δημοτικών σχολείων.

Τα θρησκευτικά περιορίζονται μόνον εις το Ευαγγέλιον, ως να μη αναγνωρίζη η εκκλησία μας και άλλας ψυχοσωτηρίους θρησκευτικάς πηγάς. Η Παλαιά Διαθήκη, αι Πράξεις των Αποστόλων και αι Επιστολαί αυτών, η Εκκλησιαστική Ιστορία, η Χριστιανική Ηθική, εξ ων αντλεί διδάγματα και αυτό το δημοτικόν σχολείον διά τους μαθητάς, διά το ανώτερον παρθεναγωγείον είναι απηγορευμένα!

Η Αριθμητική, το χρησιμώτατον τούτο εις τον βίον και παιδευτικώτατον μάλιστα διά τας γυναίκας μάθημα κατά την ομολογίαν όλων των παιδαγωγών του κόσμου, εξεβλήθη εκ του προγράμματος του ανωτέρου παρθεναγωγείου! Αι φυσικαί επιστήμαι άπασαι αδυσωπήτως διά τον εξευγενισμόν φαίνεται και την ανύψωσιν και την επί της φύσεως κυριαρχίαν, ην παρέσχον εις τον άνθρωπον, και αίτινες πληρούσι τα προγράμματα όλων των παρθεναγωγείων του κόσμου, εκλείσθησαν, ως αι μωραί παρθένοι, έξω του κύκλου των μαθημάτων του ανωτέρου παρθεναγωγείου.

Η αρχαία γλώσσα, η Ελληνική, στοιχείον απαραίτητον μορφώσεως παντός ανωτέρου σχολείου εν Ελλάδι, αλλά και χρησιμώτατον προς κανονισμόν και πλουτισμόν της νέας Ελληνικής γλώσσης, δεν εύρεν τινά θέσιν εν τω προγράμματι του ανωτέρου παρθεναγωγείου! Εναντίον τοιαύτης χειρουργικής πράξεως του νομοθέτου νομίζομεν καθήκον να υψώσωμεν την φωνήν μας· διότι αποκλείεται εκ των σχολείων της ανωτέρας τάξεως της κοινωνίας το κατ' εξοχήν ανθρωπιστικόν μάθημα. Οι αρχαίοι Έλληνες είναι οι διδάσκαλοι του κόσμου εις πάσαν του βίου όψιν και εις το σπουδαίον και εις το αστείον και εις τας ευγενείς του πνεύματος απολαύσεις και εις τας ταπεινάς. Αυτοί έδειξαν, πώς πρέπει τις καλώς να ζη και πώς πρέπει τις καλώς να αποθνήσκη. Ο κατ' εξοχήν

Σελ. 396
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Εκπαίδευση και αγωγή των κοριτσιών
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 377
    11. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

    όλον το έτος τήκονται, συντρίβονται, φθισιώσι με εκείνα τα μολυσματικά βακτηρίδια της γραμματικής

    1889

    Ακρόπολις

    ΣΩΣΑΤΕ ΤΑΣ ΕΛΛΗΝΙΔΑΣ

    Έτυχέ ποτε να διέλθητε νύκτα πυρέσσοντες, ιδίως το θέρος όταν ο καύσων είνε υπερβολικός και η ατμόσφαιρα βαρεία; Δεν αμφιβάλλω ότι όλοι θα διήλθετε διά του πυρός και της κινίνης, πράγματα συνηθέστατα εν Ελλάδι. Όλοι θα επεράσατε τας στενοχώρους εκείνας στιγμάς εντός της στρωμνής σας όπου τυλίγεσθε και ξετυλίγεσθε ωσάν κουβάρια, ανελίσσεσθε ως όφεις, ζυμώνεσθε καθώς κουλούραι, και εν αιωνία ανησυχία πότε δεξιά, πότε αριστερά, ανιστάμενοι και πάλιν κατακλινόμενοι βασανίζεσθε με διάφορα ζητήματα, με κάτι φοβερά προβλήματα, άτινα επιμόνως ζητείτε εν τη ημιυπνία, ήτις σας καταλαμβάνει, να λύσητε και ιδρώνετε, κουράζεσθε, εξαντλείσθε μέχρις ου αναφανή η ροδοδάκτυλος αυγή χωρίς να φθάσητε εις κανέν αποτέλεσμα....

    Αυτό ακριβώς όπερ πάσχει ο πυρέσσων, ο άγρυπνος, μίαν φοράν ή και καμμίαν πολλάκις του έτους, υποφέρει ο δύστηνος παιδικός μας κόσμος καθ' όλας τας ημέρας του έτους, ας φωτεινάς ρόδινας, δροσεράς και αιγληέσσας ούσας μεταβάλλει ο επικρατών σχολαστικισμός, η γερμανική σιδηρά σχολιολαιμητόμος εις σκοτεινάς, αγρυπνόους, αηδείς, απελπιστικάς νύκτας και νύκτας άνευ πρωίας, άνευ ροδαλής αυγής, άνευ χαρμοσύνου εωθινού! Και όσον το κακόν περιορίζεται εις το άρρεν φύλον, εις τους νεανίας, εις τα μελαψά αγόρια ― ας κουρεύεται! Είς δεκαεπταέτης νέος, λέγει ο Ρουσσώ, υποφέρει και την φρικωδεστάτην ταλαιπωρίαν και τας μάλλον σπαρτιατικάς σκληραγωγίας, ημπορεί να ζήση και με 3 ωρών ύπνον. ― Αλλά τα κοράσια;...

    Χθες ήμεθα εις το Αρσάκειον. Φαντάσθητε κοράσια δέκα, ένδεκα και δώδεκα ετών, ωχρά ως φιλόσοφοι, σοβαρά, σκεπτικά, βυθισμένα, μόνον ότι δεν εφόρουν γυαλιά... να εξετάζωνται επί ώρας ως διδάκτορες με όλην την 

    ———————

    Φ., εφημ. Ακρόπολις, έτος Θ', αρ. 2.548, 13 Ιουνίου 1889, σ. 1 Δεν μπόρεσα να ταυτίσω το συντάκτη του άρθρου που υπογράφει με το αρχικώνυμο Φ.