Συγγραφέας:Φουρναράκη, Ελένη
 
Τίτλος:Εκπαίδευση και αγωγή των κοριτσιών
 
Υπότιτλος:Ελληνικοί προβληματισμοί (1830-1910). Ένα ανθολόγιο
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:11
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1987
 
Σελίδες:630
 
Αριθμός τόμων:1 τόμος
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Κοινωνική ενσωμάτωση
 
Νοοτροπίες και συμπεριφορές
 
Παιδεία-Εκπαίδευση
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Χρονική κάλυψη:1830-1910
 
Περίληψη:Στον τόμο αυτό συγκεντρώθηκαν μαρτυρίες του ελληνικού προβληματισμού που διαμορφώθηκε γύρω από τη γυναικεία εκπαίδευση και διαπαιδαγώγηση τον 19ο αιώνα, αντλημένες από ένα ευρύ φάσμα πηγών. Το σώμα του ανθολογίου περιορίστηκε σχεδόν αποκλειστικά στην παιδαγωγική και κανονιστική φιλολογία, ενώ στην εισαγωγή επιχειρείται η επισήμανση των διαφοροποιήσεων και των εξελίξεων στις αντιλήψεις για το γυναικείο πρότυπο, μέσα από προσπάθεια απάντησης σε ερωτήματα όπως: Μέσα σε ποιες συγκυρίες ιδεολογικοπολιτικές αρθρώνεται ο σχετικός με τη γυναικεία εκπαίδευση κανονιστικός λόγος, ποιοι είναι οι φορείς του, μέσα σε ποια επιχειρηματολογία λειτουργεί, από ποιες προτάσεις συνοδεύεται και, βέβαια, ποια πρακτική τον ακολουθεί και μέσα σε ποιες ανάγκες κοινωνικές εντάσσεται.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 48.83 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 407-426 από: 634
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/407.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

Η δεσποινίς Καλλισπέρη υπήρξεν ευτυχεστέρα όχι πλέον των άλλων εκείνων, αίτινες επιθυμούσαι τον υψηλόν τίτλον του διδάκτορος, διενοήθησαν να επιχειρήσωσι την απόκτησίν του διά των ανεπαρκών των δυνάμεων, ηναγκάσθησαν όμως ύστερον ν' ανακρούσωσι πρώραν, διότι περί αυτών ουδείς λόγος, αλλά δύο άλλων νεανίδων, της μεν προερχομένης εκ του Βορρά, της δε από των Ρουμανικών οχθών του Δουνάβεως. Αμφότεραι παρείχον αξιοχρέους εγγύας περί μελλούσης επιτυχίας των, πλην αμφότεραι θλιβερόν έσχον το τέλος. Και η μεν Ρωσίς μετά το πέρας της εγγράφου δοκιμασίας, ενώ περιεμένετο η ετυμηγορία των καθηγητών, λιποψυχήσασα, έθηκε τέρμα εις τας ημέρας της, και ότε η θυρωρός της οικίας εν η κατώκει εισήλθεν εις το δωμάτιόν της ίνα τη φέρη το λιτόν ―διότι ήτο πτωχή― πρόγευμά της έκειτο άπνους αφ' ικανών στιγμών. Θλιβερά ιστορία! τόσω θλιβερωτέρα, όσω η δύστηνος κόρη εφέρετο μεταξύ των επιτυχόντων εις τα γραπτά, εκαλείτο δε προς προφορικήν εξέτασιν. Αι Γαλλικαί εφημερίδες αφιέρωσαν εις την ατυχή νέαν γραμμάς αποσταζούσας την πικροτέραν των θλίψεων.

Η ετέρα, Ρουμανή την καταγωγήν, ευειδής την όψιν, ευνοουμένη δε της Μούσης Ερατούς υπισχνείτο και αυτή ευδόκιμον τέλος, ότε απροσδοκήτως η ωχρότης ήρχισε να ενιδρύηται βαθμηδόν επί των τρυφερών αυτής παρειών, οι οφθαλμοί εγένοντο ασυνήθως λαμπροί και ο μαρασμός εζωγραφείτο κυριεύων το συμπαθές πρόσωπόν της. Η ασθένεια προέβαινε δρομαίω τω βήματι. Ο αήρ της Σορβόνης ήτο ήκιστα του λοιπού προσφυής προς ανάρρωσίν της. Η μήτηρ της τη έκλεισε τα βιβλία, άπερ φευ! ουδέποτε έμελλον ν' ανοιγώσι και απήνεγκε την πεφιλημένην της κόρην εις θελκτικήν της Ελβετίας εξοχήν. Ήσαν τότε αι παραμοναί των μεγάλων εορτών, ας ητοίμαζον οι Γάλλοι διά την εκατονταετηρίδα των ελευθεριών των και τα εγκαίνια της παγκοσμίου αυτών εκθέσεως. Διήλθε μίαν έτι φοράν την πολυφίλητον πόλιν των Παρισίων η νέα αυτή Ρουμανή... αλλά κοιμωμένη εντός του μολυβδίνου φερέτρου της.

Μια τελευταία λέξις περί του τρόπου των εξετάσεων. Προηγούνται αι γραπταί· τα ζητήματα αποστέλλονται εσφραγισμένα υπό του υπουργού της Παιδείας, έν ανά πάσαν ημέραν, ημίσειαν ώραν προ της ενάρξεως, ενώ οι υποψήφιοι έχουσι καταλάβει ήδη τας θέσεις των. Αντί παντός βοηθήματος δικαιούται έκαστος εξ αυτών να κομίζη έν λεξικόν. Σημειώσεις και τετράδια αποτίθενται εν τω προθαλάμω επί ποινή αποβολής. Υπάρχει δε όριον χρόνου, έξ ώραι καθ' εκάστην, εντός του οποίου οι διαγωνιζόμενοι δέον να επιδώσωσι την εργασίαν των, τελειωμένην ή μη, ήτις γράφεται επί χάρτου χορηγουμένου υπό της Σορβόνης και μονογραφημένου υπό της Κοσμητείας της Σχολής. Κατά τας έξ ώρας ταύτας ουδείς εξέρχεται εκτός ανωτέρας βίας, αλλά συνοδευόμενος τότε υπό κλητήρος. Ολόκληρος δε φρουρά καθηγητών, υφηγητών και επιστατών περιφέρεται εντός της αιθούσης των εξετάσεων. Μετά τας εγγράφους εξετάσεις έπονται αι προφορικαί, αλλά δι' αυτάς οι υποψήφιοι είνε κατά το τέταρτον

Σελ. 407
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/408.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

σχεδόν ολιγώτεροι, διότι οι άλλοι έχουσιν ήδη αποκρουσθή υπό των κριτών.

Δεκαπέντε λοιπόν ημερών αγωνία και δεκαπέντε νυκτών ανήσυχοι ύπνοι, καθ' ους το φάσμα του εξεταστού ταράττει του υποψηφίου τους ύπνους. Όστις διήνυσε δεκαπέντε τοιαύτας ημέρας επί της αριστεράς όχθης του Σηκοάνα, ως η Σεβαστή Καλλισπέρη, κατά την ώραν ιδίως των κυνικών καυμάτων, έζησε δεκαπέντε περιπλέον ενιαυτούς.

ΕΙΚΟΝΑ 42

Σελ. 408
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/409.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

ίσταται ευσχήμως μετά χάριτος, αποφεύγουσα τας λιγουρεμένας στάσεις, ως και τα αγορίστικα κουνήματα

1891

Ημερολόγιον της Οικοκυράς

ΠΩΣ ΠΡΕΠΕΙ NA ΦΕΡΗΤΑΙ Η NEA ΚΟΡΗ

Νεαρά κόρη καλώς ανατεθραμμενη ουδέποτε στρέφει τους οφθαλμούς της διά να παρατηρήση τινά εν τη οδώ.

Δεν επιτρέπει εις άνδρα, εκτός εάν πρόκειται περί φίλου προβεβηκυίας ηλικίας να τη απευθύνη τον λόγον καθ' οδόν, οσάκις ευρίσκεται μόνη ή συνοδευομένη παρά της τροφού της.

Αν συναντήση νέας φίλας της καθ' οδόν ή εις δημόσιον μέρος, αποφεύγει να γελά ή να ομιλή θορυβωδώς μετ' αυτών.

Εάν αι φίλαι της αύται λησμονούσι την παραγγελίαν ταύτην, τας ανακαλεί ευγενώς εις την τάξιν: Σιωπή, σιωπή, ομιλώμεν σιγαλά, θα μας παρατηρήσωσι. Η παρατήρησις αύτη δέον να συνοδεύηται μετά μειδιάματος κολάζοντος αυτήν. Εν τω θεάτρω δεν διευθύνει τα δίοπτρά της προς άνδρας, αγνώστους αυτή και δεν τους κυττάζει εταστικώς και αναισχύντως, οπουδήποτε τους απαντήση.

Έξω της οικίας ή εν αυτή ουδέποτε φέρει παράδοξα και έκρυθμα ενδύματα και αποστρέφεται παν ζωηρόν χρώμα, όπερ προκαλεί τα βλέμματα.

Οσάκις συναντά πρόσωπόν τι γνωστόν αυτή δεν νομίζει, ότι εξεπλήρωσε το καθήκον της ποιούσα ξηρόν και παγερόν χαιρετισμόν διά της κεφαλής. Προσκλίνει μετά χάριτος και υπομειδιά. Ο τόνος της φωνής της δεν πρέπει να είναι ούτε δυνατός, ούτε αδύνατος, ούτε προσπεποιημένος, ούτε λιγουρεμένος, ούτε τραχύς, ούτε συριστικός. Ομιλεί φυσικώς, διά φωνής διακεκριμένης, ούτε πολύ χαμηλής, ούτε πολύ υψηλής, με αργυροήχους τόνους... εάν επηγρύπνησε καλώς επί των φωνητικών οργάνων της, άτινα η φύσις έκαμε μελωδικά και ων η αλλοίωσις δεν θα οφείλεται ει μη εις υπερβολήν ερεθισμού, θυμού ή ανιάτου ζωηρότητος της καρδίας.

———————

Ημερολόγιον της Οικοκυράς του 1892, έτος Α', Αθήνα, τυπογραφείο εφημ.. Ακροπόλεως, 1891, σ. 277-281.

Σελ. 409
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/410.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

Αποφεύγει πάσαν εκκεντρικότητα εν τη συνομιλία· δεν επαναλαμβάνει εις κάθε ψύλλου πήδημα: "Αυτό είναι τρέλλα" αντί "αυτό είναι παράδοξον ή απίστευτον". Δεν λέγει: "Ο κύριος δείνα είναι τρέλλα", ή, "κόφτο", ή "με σκοτίσατε". Δεν κάμνει κατάχρησιν του: "ψοφώ εις αυτό το πράγμα".

Δεν απονέμει εις τας φίλας της ενδείξεις υπερβολικής στοργής, δεν ρίχνεται με το παραμικρόν εις τον λαιμόν των, δεν ταις γαλιφεύει, αλλ' είναι πιστή εις τας σχέσεις της, παρουσιάζει εν αυταίς μεγάλην τιμιότητα χαρακτήρος μη αποκαλύπτουσα ούτε τας αδυναμίας, ούτε τα ελαττώματα, ούτε τα σφάλματα των φίλων της· μη ζηλοτυπούσα ούτε επί τη καλλονή των, ούτε επί τη τύχη των· ευρίσκει δ' ηδονήν εξαίρουσα αυτάς.

Δεν χασμάται ακούουσα ενοχλητικόν τινα λιμαδόρον· έχει την υπομονήν ν' ακούη δις το αυτό ανέκδοτον, να μειδιά δις διά την αυτήν ευφυολογίαν, να προσέχη εις τας πλέον πεζάς διηγήσεις. Προσπαθεί να τηρή εν τη μνήμη της τας φυσιογνωμίας, τα ονόματα, τα γεγονότα, άτινα την ενδιαφέρουσι, διά να μη ευρεθή εις την θέσιν να διέλθη προ προσώπου το οποίον γνωρίζει και να μη το χαιρετήση, όπερ είναι προσβολή, ή να προσκλίνη προ αγνώστου, όπερ είναι ανοησία... ενίοτε παρεξηγουμένη· η μικρά αύτη προσπάθεια της μνήμης θα την εμποδίση να είπη επί παρουσία προσώπων τινών πράγματά τινα, τα οποία δύνανται να τα ψυχράνωσι και ούτω θ' αποφύγη να είπωσι περί αυτής: "έχασε μίαν ευκαιρίαν διά να σιγήση".

Αποφεύγει τον ηχηρόν γέλωτα, λαμβάνουσα την συνήθειαν να κυριαρχή των εντυπώσεών της.

Δεν ψάλλει δημοσία ή δεν παίζει όργανόν τι, αν δεν είναι βεβαία περί της φωνής ή αν δεν γινώσκει καλώς το τεμάχιον, όπερ θα εκτελέση.

Δεν συνομιλεί περί οικογενειακών πραγμάτων έστω και μετά των στενοτέρων φίλων της. Τα πράγματα της οικογενειακής εστίας δεν πρέπει να διηγήται τις. Εάν θέλη να εκτιμάται πρέπει να ομιλή πάντοτε περί της μητρός της μετά σεβασμού και στοργής.

Δεν τη είναι απηγορευμένον να ζητή να αρέσκη, φαινομένη, ότι εκτιμά και τους άλλους και ευγνωμονούσα δι' ό,τι δι' αυτήν πράττουσι.

Θα αγαπάται, αν ειξεύρη να κάμνη μικράς τινας θυσίας, φυσικώς, με χάριν, αβιάστως, ως να μη τη εστοίχιζαν τίποτε.

Μεταβαίνουσα εις επίσκεψιν μετά της μητρός της θ' αναμένη να τη αποτίνωσι τον λόγον. Όταν δε τη αποτίσωσι τον λόγον θα προσπαθήση να μη απαντήση διά μονοσυλλάβων. Ουδόλως τη είναι απηγορευμένον να είναι ευφυής, να έχη νουν· εκείνο, όπερ δέον ν' απαγορευθή δεν είναι η ετοιμότης, ήτις δίδει τόσην χάριν, αλλ' η προπέτεια του να επιδεικνύη, ότι είναι ευχαριστημένη από τον εαυτόν της.

Ίσταται ευσχήμως, μετά χάριτος, αποφεύγουσα τας λιγουρεμένας στάσεις, ως και τα αγορίστικα κουνήματα.

Σελ. 410
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/411.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

η γυνή δεν είναι παράγων της πολιτείας ως οι άλλοι παράγοντες

1892

Β. Σκορδέλης

ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΟΣ

ΚΑΙ ΙΔΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΔΟΣ ΩΣ ΜΗΤΡΟΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΔΕΣΠΟΙΝΗΣ

Τί φιλοστοργότερον, εντιμοτάτη ομήγυρις, τί προσφιλέστερον και ιερώτερον της μητρός εν τω κόσμω τούτω;

Ίδετε την μητέρα εκείνην με πόσην στοργήν, με ποίαν ευδαιμονίαν κρατεί τρυφερώς εις τας αγκάλας το τέκνον της και προσμειδιά προς αυτό!

Κοιτάξατε την άλλην εκείνην. Είναι περασμένον το μεσονύκτιον· αλλ' αυτή ακαταπόνητος, άνευ του ελαχίστου γογγυσμού, αγρυπνεί παρά το προσκεφάλαιον του ασθενούντος τέκνου της.

Άλλη μήτηρ, όχι ολιγώτερον φιλόστοργος, αγανακτεί προς στιγμήν κατά του ατακτούντος ή ενοχλούντος αυτήν τέκνου της· το επιπλήττει, το δέρει. Και όμως το παιδίον ακολουθεί την μητέρα του, κρατεί αυτήν δυνατά από το φόρεμά της, την λατρεύει.

Ανήρ τέλειος, εν τη ακμή της ισχύος αυτού, πλήττεται υπό συμφοράς, πάσχει, υποφέρει. Αυτός έχει σύζυγον, τέκνα, συγγενείς, φίλους. Αλλ' ακούσατέ τον! Εν τω πόνω του εκ του βάθους του στήθους του βαθύς εξέρχεται στεναγμός "αχ, μανούλα μου!".

Αυτός ο υπό το βάρος των ετών κύπτων πρεσβύτης, ο στερηθείς την μητέρα του νεαρωτάτην προ δεκαετηρίδων, την μάναv του και αυτός φωνάζει εν πάση θλίψει και στενοχωρία.

Ουδέν προσφιλέστερον, ουδέν φιλοστοργότερον, ουδέν ιερώτερον της μητρός.

———————

Αποσπάσματα, από δημοσίευμα του Βλάσιου Σκορδέλη στο περιοδικό Ανάπλασις, έτος Ε', αρ. 99, 1 Ιουνίου 1892, σ. 1377-1383. Το δημοσίευμα συνοδεύει η παρακάτω σημείωση: «Η καλλίστη αύτη παιδαγωγική μελέτη ανεγνώσθη υπό του κ. Βλασίου Σκορδέλη εν τη Εταιρία των Φίλων του Λαού τη 19 Μαρτίου ε.έ., παρόντος πολλού και εκλεκτού ακροατηρίου αμφοτέρων των φύλων. Συνιστώμεν θερμώς την ανάγνωσιν αυτής εις τους αναγνώστας της "Αναπλάσεως"».

Σελ. 411
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/412.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

Και όταν λέγωμεν και ό,τι αν λέγωμεν περί της μητρός, εννοούμεν αυτό λεγόμενον περί της γυναικός· διότι η γυνή επλάσθη, διά να είναι μήτηρ. Η γυνή δύναται ν' αντικαταστήση τον άνδρα· την μητέρα ουδείς δύναται ν' αναπληρώση. Το κενόν, το οποίον αφίνει η μήτηρ εκλείπουσα, δεν αναπληρούται υπό ουδενός.

Διά τούτο η γυνή υπό ταύτην κυρίως την έποψιν πρέπει να εξετάζηται και να μελετάται.

Η γυνή δεν είναι παράγων της πολιτείας ως οι άλλοι παράγοντες· δεν είναι δρων πρόσωπον, ως τα κοινά δρώντα πρόσωπα, από του ανωτάτου μέχρι του κατωτάτου· δεν είναι άγαλμα μεγαλοφωνούσης δόξης· δεν είναι δημιουργός εφημέρων συστημάτων. Η γυνή δεν εκπλήττεται υπό χειροκροτημάτων δαημόνων και αδαών· δεν απαιτεί τιμάς και αξιώματα· δεν θηρεύει κέρδη.

Η γυνή πιστεύει, αγαπά και ελεεί. Ότε και οι μάλλον επιστήθιοι μαθηταί του Ιησού εθαύμαζον μεν, αλλ' εδυσπίστουν έτι, υπήρχον ήδη γυναίκες αδιστάκτως πιστεύουσαι εις αυτόν. "Κύριε, εάν ήσο εδώ, δεν θ' απέθνησκεν ο αδελφός μας" έλεγον μετ' αδιστάκτου πίστεως αι αδελφαί του Λαζάρου.

Τοιαύτη η γυνή! Έπειτα έρχεται ο ανήρ και με την χαρακτηρίζουσαν αυτόν ιταμότητα χαρακτηρίζει την γυναίκα ως αρέσκει εις αυτόν, και προορίζει τον βίον και τας πράξεις αυτής και την δράσιν ως αυτώ δοκεί. Γίνεται αληθής Προκρούστης. Και δικαιολογεί δε την αυθαιρεσίαν του, φέρων ως επιχειρήματα τους χρόνους και τας περιστάσεις και το πνεύμα του αιώνος, ως να είναι δυνατόν πάντα ταύτα να μεταβάλλωσι την φύσιν των όντων.

Τί δε φιλοδοξούσιν υπέρ της γυναικός οι δήθεν θιασώται της χειραφετήσεως αυτών; Εις τον μακρόν κατάλογον των υπουργών, των βουλευτών, των δημάρχων, των στρατηγών, των εμπόρων, των δικηγόρων, των αρχιτεκτόνων, των μηχανικών να προσθέσωσι και ονόματα θηλυκού γένους!

Αλλ' εν όσω η ανθρωπότης θα ζη εν κοινωνικώ βίω, μονάς και στοιχείον της κοινωνίας θα είναι ο οίκος· του δε οίκου θεμέλιον, στήριγμα, φύλαξ είναι η γυνή.

Όταν η γυνή εξέλθη έξω του οίκου, ο οίκος θα καταρρεύση, θα διαλυθή, ως διαλύεται το κογχύλιον, όταν εγκαταλίπη αυτό το ενοικούν ζωύφιον. Όταν δε καταστραφή ο οίκος, κοινωνία ανθρώπινη δεν θα υπάρχη· θα υπάρχωσι το πολύ άτομα ζώντα εν αγέλαις.

Εάν ζητώμεν εν τη μακρά σειρά του διαρρεύσαντος χρόνου ευαρίθμους γυναίκας διαπρεψάσας εις πράξεις και έργα, εις τα οποία μυριάδες ανδρών διέπρεψαν, αδικούμεν τη αληθεία και υβρίζομεν την γυναίκα διότι εξ εγωισμού εκείνας τας γυναίκας δεικνύομεν ότι θαυμάζομεν, όσαι διεκρίθησαν δι' έργα ανδρικά, νομίζοντες ότι μόνον τα των ανδρών έργα είναι θαυμασμού και αθανασίας άξια. Τας δε μυριάδας των αληθών μητέρων, των καλών συζύγων και οικοδεσποινών ουδέ μνείας τινός αξιούμεν.

Σελ. 412
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/413.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

Της γυναικός η αρετή δεν εκτίθεται εν τη αγορά προς εκτίμησιν ως τα προς πώλησιν εκτιθέμενα αντικείμενα.

Τίς δε είναι τόσον μωρός, ώστε να λέγη, ότι η γυνή δεν πρέπει να εργάζηται; Αλλά, διότι πρέπει να εργάζηται είναι ανάγκη να έρχηται κατόπιν του ανδρός και ν' ανακόπτη, αντί να προάγη, την εργασίαν αυτού; Τί δε θα κερδήση η ανθρωπότης, εάν ο μεν ανήρ κρατή ηλακάτην, η δε γυνή οδηγή κάρρον κατάφορτον ογκολίθων; και εάν ο μεν ανήρ οικουρή κινών το λίκνον του βρέφους, η δε γυνή εξέρχηται όρθρου βαθέος, ίνα μεταβαίνη εις το εμπορικόν κατάστημα;

Αλλ' εν τη Ευρώπη γίνονται ταύτα;

Ναι· ειμπορεί να γίνωνται. Λέγουσι μάλιστα ότι τοιαύτα εγίνοντο προ τρισχιλίων ετών και εν Αιγύπτω. Αλλά τη αληθεία πρέπει να είναι τις κατ' ευθείαν γραμμήν απόγονος πιθήκων, διά ν' αποδέχηται και κατά μίμησιν να πράττη παν ό,τι βλέπει ή ακούει, υπό άλλων γινόμενον. Και νομίζετε ότι εν Ευρώπη ολίγοι υπάρχουσιν οι κατακρίνοντες τα ούτω γινόμενα, ή ολίγοι είναι οι ως συμφοράν αυτά θεωρούντες υπό δεινής ανάγκης επιβαλλομένην;

Η γυνή σήμερον παρά τοις πεπολιτισμένοις λαοίς και υπό των νόμων και υπό της θρησκείας κατέχει τοιαύτην θέσιν εν τη κοινωνία, ώστε δύναται άνευ κωλύματος να εκπληροί τον προορισμόν της συντελούσα αυτή περισσότερον και του ανδρός εις την ευτυχίαν του οίκου και εις την πρόοδον της κοινωνίας διά της ισχυράς ωθήσεως την οποίαν δίδει η ορθή των παίδων αγωγή, ήτις είναι κυρίως έργον της γυναικός. Το δικαίωμα δε της ψήφου, η είσοδος εις την βουλήν και τα δικαστήρια, η περιβολή της στρατιωτικής στολής και άλλα τοιαύτα είναι περιέργεια, ήτις δύναται να παραγάγη και διά την γυναίκα και διά την ανθρωπότητα αποτελέσματα χειρότερα εκείνων, τα οποία επήνεγκεν η δοκιμή του ξύλου της γνώσεως.

Η γυνή πρέπει ν' ανατρέφηται σύμφωνα με τον προορισμόν της, δηλ. κατ' εξοχήν ως μέλλουσα μήτηρ και οικοδέσποινα. Πιστεύομεν δε ότι, εάν εν τη πολιτεία αι γυναίκες είχον την νομοθετικήν εξουσίαν, αυτό τούτο και αυταί ήθελον νομοθετήση αναθέτουσαι εις τους άνδρας τα δυσχερή έργα του πολέμου, της τάξεως και ασφαλείας, της εμπορίας και ναυτιλίας· ουδέποτε δε το εναντίον· διότι το εναντίον αντιστρατεύεται εις αυτήν την φύσιν.

Αλλά τίς άρα γε η σύμφωνος προς την φύσιν και τον προορισμόν της γυναικός ανατροφή αυτής; Τούτο είναι το σπουδαιότατον.

Τα άκρα, αν και είναι άκρα, και όμως συχνότατα συναντώνται, ευθύς ως υπεισέλθη ελαστικότης τις, συναντώνται, αν όχι εις άλλο, τουλάχιστον εις το άτοπον. Το μέσον όμως είναι πάντοτε μέσον, εξ ίσου απέχον από των δύο αντιθέτων άκρων. Διά τούτο εν παντί πρέπει ν' αποφεύγωμεν τα άκρα, ν' ακολουθώμεν δε την μέσην οδόν, την ασφαλή.

Το αντίθετον λοιπόν άκρον είναι ο περιορισμός της γυναικός, η στασιμότης,

Σελ. 413
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/414.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

η αμάθεια, η αργία. Η γυνή δεν πρέπει μεν να εκτραπή εις αλλότρια της φύσεως αυτής έργα· άλλ' επίσης δεν πρέπει να καταδικάζηται εις κτηνώδη κατάστασιν. Διά ν' ανταποκριθή εις τον προορισμόν της, διά να εκπληρώση επιτυχώς το ανατεθειμένον εις αυτήν μέρος της του οίκου λειτουργίας, είναι ανάγκη να προπαρασκευασθή εις τούτο, να παιδευθή, να φωτισθή. Όσον τελειότεραι μητέρες και οικοδέσποιναι προπαρασκευάζονται εν τινι κοινωνία, τόσον ασφαλέστερα θεμέλια καταβάλλονται οικιακής ευημερίας, κοινωνικής ευεξίας και εθνικής ευρωστίας.

Μία των αιτιών, όχι βεβαίως η ελαχίστη, εις την οποίαν ο χριστιανισμός οφείλει την ακαταγώνιστον δύναμίν του, την νικηφόρον πορείαν του, την παγκόσμιον διάδοσίν του, είναι η υπ' αυτού κηρυχθείσα αληθής χειραφέτησις της γυναικός, η ανύψωσις αυτής μέχρι του θρόνου του Υψίστου. Αν ο Θεός ενηνθρώπησεν ως ανήρ, η ενανθρώπησίς του όμως εγένετο διά της γυναικός. Εν δε τη νέα πίστει "ουκ ένι άρσεν και θήλυ".

Αλλ' ως ο ανήρ, ούτω και η γυνή, διά να εκπληρώση τον προορισμόν της, πρέπει να παιδευθή καταλλήλως.

Καλώς όμως πρέπει να κατανοηθή ότι εκπαίδευσις δεν είναι η απόκτησις γνώσεων. Αι γνώσεις είναι βεβαίως πολύτιμον χρήμα, είναι ουσιωδέστατον στοιχείον της ηθικής μορφώσεως· αλλ' όχι το μόνον. [...]

Η παίδευσις, ήτις δύναται να καταστήση τον άνθρωπον ικανόν προς εκπλήρωσιν του προορισμού του και άξιον της λογικής του φύσεως, πρέπει κατ' εξοχήν να είναι ανθρωπιστική, ήτοι μορφωτική του ήθους.

Τοιαύτην δε διεύθυνσιν εις την παίδευσιν δύνανται να δώσωσιν υγιώς μεμοοφωμέναι μητέρες και ορθώς παιδευθέντες διδάσκαλοι. Διά τούτο και της πολιτείας και της κοινωνίας υπέρτατον συμφέρον είναι η αρτία μόρφωσις μητέρων και διδασκάλων αμφοτέρων των φύλων. Ο λαός έχει πρωτίστως ανάγκην διδασκάλων ανθρωπισμού, δημιουργών ήθους και χαρακτήρος.

Όταν δε συνδυασθώσι γνώσεις κατάλληλοι με διδασκαλίαν παιδαγωγικήν, τότε μόνον η παίδευσις παράγει καρπούς ευχυμωτάτους και παραδίδει εις την κοινωνίαν πολίτας και πολίτιδας πεφωτισμένας μεν τον νουν, εναρέτους δε την καρδίαν και κοινωφελείς τας πράξεις.

Ως προς τας γνώσεις μόνας οι αρχαίοι ημών πρόγονοι, οίτινες εις βραχείας φράσεις διετύπωσαν μεγάλας και σοφωτάτας αληθείας, έλεγον: "Ο χρήσιμ' ουχ ο πόλλ' ειδώς σοφός". Το γνωμικόν τούτο είναι η σύνοψις της σωκρατικής φιλοσοφίας, ήτοι της πρακτικής σοφίας. Κυρίως δε πρέπει να χρησιμεύη ως γνώμων διά την γυναικείαν παίδευσιν.

Ημείς λέγοντες τούτο δεν συντασσόμεθα μ' εκείνους, οίτινες υποτιμώντες την αξίαν και την θέσιν της γυναικός, φωνάζουσι: "Δεν χρειάζονται πολλά γράμματα εις την γυναίκα". Ημείς λέγομεν ότι πολλά ή ολίγα πρέπει προ πάντων

Σελ. 414
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/415.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

να είναι χρήσιμα, να συντελούν εις την εκπλήρωσιν του προορισμού της γυναικός ως μητρός και οικοδεσποίνης, και ιδίως να μη χαλούν την κεφαλήν αυτής μηδέ να διαστρέφωσι την καρδίαν.

Ουδείς βεβαίως εχέφρων θα επικροτήση τους γονείς εκείνους, οίτινες εν ουδενί λόγω τιθέμενοι την θρησκευτικήν και εθνικήν παίδευσιν των τέκνων των αποδίδουσι θαυματουργόν τινα δύναμιν εις την εκμάθησιν ξένων γλωσσών και υπό του ιλίγγου τούτου κατεχόμενοι εισάγουσι τα τέκνα των εις σχολεία ξένα την τε εθνότητα και την θρησκείαν, και σχολεία μάλιστα υπό φανατικών κληρικών διευθυνόμενα, υπό προπαγανδών δε συντηρούμενα και υποστηριζόμενα.

Δεν πολεμούμεν την γλωσσομάθειαν, έστω και διά τας νεάνιδας· αλλ' ούτε οι Άγγλοι εισάγουσι τας θυγατέρας των προώρως μάλιστα εις καθολικά σχολεία προς εκμάθησιν της γαλλικής ή ισπανικής γλώσσης, ούτε οι Γάλλοι εισάγουσιν αυτάς εις σχολεία υπό προτεσταντών διευθυνόμενα. Μόνον λαοί μηδεμίαν υπερηφάνειαν αισθανόμενοι διά τον εθνισμόν των, επιδεικτικώς παραδίδουσι τα τέκνα των εική και ως έτυχεν εις παν σχολείον. Ημείς όμως οι Έλληνες δεν έπρεπε να μιμώμεθα και ν' ακολουθώμεν τους ελαστικούς κατοίκους πόλεων, οίος η Βηρυττός και το Χαλέπι, το Κάιρον και το Ασσουάν, το Βατούμ και η Τιφλίς. Ημείς πρέπει να έχοψεν εγωισμόν και εθνικήν υπερηφάνειαν ανωτέραν των Αρμενίων και Σύρων και Φελλάχων.

Δυστυχώς όμως το κακόν ενισχυόμενον υπό της επιδράσεως κακών παραδειγμάτων εκτείνεται οσημέραι μεταδιδόμενον εκ των πόλεων εις κωμοπόλεις και χωρία, πράγμα, το οποίον καταντά και γελοίον. Αγνοούσι δε οι απλοϊκοί γονείς ότι οι ίδιοι παρασκευάζουσι την δυστυχίαν των τέκνων των και θυσιάζουσι την ησυχίαν και γαλήνην της οικογενείας των, φέροντες την σύγχυσιν εις τα απλοϊκά ημών ήθη και αντεισάγοντες ασκούς πλήρεις ποικίλης κακοδαιμονίας. Δεν ήρκει ότι το κακόν τούτο λυμαίνεται πολλάς ομογενείς κοινότητας εν Τουρκία, ήδη ευρίσκει δυστυχώς και εν Ελλάδι έδαφος, όπερ μαρτυρεί την χαλάρωσιν της εθνικής ιδέας.

Η γυνή ετάχθη κυρίως η φύλαξ των εθνικών παραδόσεων και του εθνικού βίου εν τη οικογενεία, ήτοι εν τω εσωτάτω φρουρίω της εθνικής παρεμβολής. Αλλ' όταν η γυνή εκφυλισθή, εκ νεαράς ηλικίας εισπνέουσα δι' όλων των πνευματικών πόρων της ψυχής ξενικόν και οθνείον πνεύμα, πού θα εύρη πλέον κρηπίδωμα ο οικογενειακός εθνικός χαρακτήρ; Πρέπει τις ν' αγνοή εντελώς την δύναμιν των κατά την μικράν ηλικίαν εντυπώσεων, διά να είναι τόσον αδιάφορος προς πράγματα μεγίστην έχοντα σπουδαιότητα εις το μέλλον και τας τύχας παντός λαού.

Πάσα μεν η παίδευσις, μάλιστα όμως η του γυναικείου φύλου πρέπει να έχη όλως εθνικόν και θρησκευτικόν χαρακτήρα. Δυστυχώς δε παρ' ημίν η παίδευσις οσημέραι τείνει εις το ν' απολέση τον ουσιωδέστατον τούτον χαρακτηρισμόν, λαμβάνουσα ψευδή τινα χρωματισμόν κοσμοπολιτικόν.

Σελ. 415
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/416.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

Εις τα διαυγή λοιπόν νάματα καθαράς εθνικής παιδεύσεως πρέπει να βαπτίζωμεν και ημείς ιδία τας θυγατέρας ημών, ίνα αύται μητέρες γινόμεναι μετά του μητρικού γάλακτος μεταδίδωσιν εις τα τέκνα των το εθνικόν πνεύμα, την αγάπην προς την πατρίδα, την ευστάθειαν προς την πίστιν των πατέρων μας και την έξαρσιν της ψυχής προς τα μεγάλα έργα.

Αλλά τί ελληνικόν να περιμένη τις παρ' επιδόξων ελληνίδων μητέρων, αίτινες ψελλίζουσι μεν ίσως τας Croissades κατά δυτικομοναχικόν πνεύμα, αγνοούσι δε παντελώς των ημετέρων Βυζαντινών τους αγώνας κατά των Περσών, Αράβων, Βουλγάρων; Αποστηθίζουσι μεν τας εις τα παράλια της Αφρικής και της Ασίας γαλλικάς και αγγλικάς αποικίας, αγνοούσι δε παντελώς την Ήπειρον και Μακεδονίαν, την Μικράν Ασίαν και την Θράκην; διδάσκονται μεν Littérature Française, αγνοούσι δε εντελώς την Ελλ. γραμματολογίαν και γελώσιν ή μορφάζουσιν ακούουσαι την Ελληνικήν ιστορίαν; Χορεύουσι μεν όλους τους ευρωπαϊκούς χορούς, τους δε ελληνικούς θεώνται ως να είναι αφρικανικοί;

Αι ταπειναί των νήσων του Αιγαίου τροφοί έχουσι την δόξαν ότι εξελλήνισαν και εξελληνίζουσιν έτι χιλιάδας Αρμενίων, Ευρωπαίων και άλλων, μεταδίδουσαι την Ελλ. γλώσσαν μετά του γάλακτος αυτών εις τους τροφίμους των. Παρ' ημίν δε τώρα προσκαλούνται γύναια αγνώστου προελεύσεως όχι μόνον εις οίκους της πρωτευούσης άλλα και επαρχιακών πόλεων και κωμοπόλεων ως παιδαγωγοί και οικοδιδάσκαλοι. Αλλά το παραδίδειν τα τέκνα εις αλλοφύλους προς ανατροφήν είναι πολύ επικινδυνώτερον διά την ηθικήν και εθνικήν μόρφωσιν παρ' όσον διά την φυσικήν ζωήν το τρέφειν το βρέφος διά ξενικού γάλακτος. Εάν δεν είμεθα πλέον ικανοί να εξελληνίζωμεν τους αλλογλώσσους συνοίκους Ελληνικών χωρών, ας μη εξασθενίζωμεν τουλάχιστον επί πλέον την ημετέραν φυλήν δι' ανατροφής ξενικής.

Είναι λοιπόν ανάγκη εις το αίμα των τέκνων μας να εγχυθή αγνόν και ζωηρόν εθνικόν φρόνημα. Τοιούτον δε φρόνημα μόνον μήτηρ δύναται να εμπνεύση. Όταν η μήτηρ ως επωδόν επαναλαμβάνη εις το τέκνον της "παιδί μου, είσαι Έλλην, πρέπει να μείνης Έλλην, πρέπει ν' αγαπάς την πατρίδα σου". Ω! κατά τοιαύτης γοητευτικής επωδού ουδέ οι δαίμονες δύναται να κατισχύσωσιν. Αλλά τώρα η επωδός αύτη ακούεται συχνά;...

Μετά το εθνικόν φρόνημα ή μάλλον ταυτοχρόνως με αυτό αι Ελληνίδες μας πρέπει να διδάσκωνται την οικοκυροσύνην. Οικοκυροσύνη δε δεν είναι μόνον το εργόχειρον, η γνώσις του να κόψη και να ράψη· αλλ' η όλη διοίκησις, κυβέρνησις, συντήρησις του οίκου. Εν τω οίκω ο ανήρ είναι ο συλλέκτης, ο εισφέρων· αλλ' ο οίκος θα είναι πάντοτε κενός, εάν η γυνή δεν είναι η πιστή, η αυστηρά, η άγρυπνος, η έμπειρος φύλαξ των εισαγομένων.

Σελ. 416
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/417.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

Παρ' ημίν η γυνή εν τοις χωρίοις εργάζεται πολύ και διά της εργασίας της συνεισφέρει ουκ ολίγον εις την θεραπείαν των αναγκών του οίκου· κατατρύχεται όμως υπό δεινής αμαθείας, ένεκα της οποίας χωλαίνει μεν τα μέγιστα η οικιακή ευημερία, ελλείπει δ' εντελώς πάσα σχεδόν ευμάρεια, η δ' ευμάρεια συντελεί και αυτή εις την του ήθους ημέρωσιν. Της αμαθείας δε αποτέλεσμα είναι και η προς το καλόν εν γένει αμβλύτης των χωρικών. Σπανίως ευρίσκει τις εν τοις χωρικοίς οίκοις κηπάρια και οπωροφόρα δένδρα. Οι πλείστοι των χωρικών είναι χαμεύναι, εις δε τον δείπνον κάθηνται σταυροποδιτεί περί τράπεζαν χθαμαλήν. Αλλά της αμαθείας και άλλα δεινότερα επακόλουθα υπάρχουσιν, αι πολλαί προλήψεις και δεισιδαιμονίαι. Ούτω του ιατρού η αξία και χρησιμότης ακόμη διαφιλονικείται. Τούτου ένεκα αντί μεν του ιατρού προσκαλείται ιερεύς, ο δ' ιατρός προσκαλείται ακριβώς, όταν πλέον χρειάζηται ο ιερεύς.

Δια την οικοκυροσύνην λοιπόν απαιτείται παίδευσις υγιής και πρακτική, όχι δε η συνήθης αερώδης και ατερμάτιστος.

Και ταύτα μεν αποτελούσιν εν γένει το θετικόν στοιχείον της γυναικείας αγωγής. Το δε αρνητικόν στοιχείον αυτής είναι να προφυλάξωμεν τας νεάνιδας από τον κυρατσισμόν. Ο κυρατσισμός είναι η ηθική παραμόρφωσις της γυναικός, είναι προσποίησις, μικρολογία, υπερευαισθησία προσποιητή, νευροπάθεια, επιτηδευτή φιλάρεσκεια, πολυτέλεια, φυγοπονία. Λυμαίνεται δε ο κυρατσισμός μάλιστα τας πόλεις. Τα μικρόβια ταύτα εισέρχονται εις τον πνευματικόν οργανισμόν διά της μιμήσεως και της ψευδοπαιδείας, τρέφονται δε και αυξάνονται υπό της στρεβλής ιδέας ότι πάντα ταύτα είναι απαραίτητα γνωρίσματα κυρίας καθώς πρέπει. Ανάγκη λοιπόν να δίδωνται δραστικώτατα αντιφάρμακα κατά της εισβολής και επικρατήσεως των νοσογόνων τούτων βακτηριδίων, των δηλητηριαζόντων τον νουν και την καρδίαν.

Αθωότης και αφέλεια τρόπων, απλότης ήθους, ειλικρίνεια και φιλοπονία είναι τα κάλλιστα αντίδοτα, ισχυρότατον δε το σωστικόν παράδειγμα των γονέων.

Όταν δε η τοιαύτη ηθική αγωγή συνοδεύηται υπό αναλόγου σωματικής αγωγής, υπό της γυμναστικής, των εθνικών παιδιών, του χορού, των ασμάτων, της εργασίας, τότε η πατρίς θ' αποκτήση Ελληνίδας, των οποίων το ιδανικόν παρέχουσιν εις ημάς τα αγάλματα της Παλλάδος Αθηνάς, ευρώστους, ωραίας και ανδρείας. Τοιαύται δε μητέρες θα γεννήσωσι και θ' αναθρέψωσι γενεάν Ελλήνων εύρωστον και γενναίαν, τέκνα καλά και αγαθά, μέλλοντα ν' ανδρωθώσιν εις πολίτας χρηστούς.

Δυστυχώς παρ' ημίν η γυνή μέχρι τούδε βαρύτατα ηδικήθη υπό της πολιτείας επί μεγίστη βλάβη της οικογενειακής ευημερίας και της εθνικής προόδου. Η γυνή παρ' ημίν ουδεμιάς έτυχε σπουδαίας μερίμνης. Αυτήν την στοιχειώδη παίδευσιν, την άλλως τόσον ατελή, ελάχιστος αριθμός κορασίων λαμβάνει. Ο

27

Σελ. 417
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/418.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

αριθμός των μαθητριών αποτελεί μόλις το έν πέμπτον του των μαθητών. Εν τοις ημετέροις χωρίοις 95 επί ταις 100 γυναίκες αγνοούσι την ανάγνωσιν και γραφήν, δεν έχουσιν ουδεμίαν ορθήν θρησκευτικήν ιδέαν, δεν έχουσιν ουδέ την ελαχίστην γνώσιν της εθνικής ημών ιστορίας, ουδεμίαν γνώσιν γεωγραφικήν ή φυσιογνωστικήν. -Ερωτήσατε 10, 50, 100 χωρικάς περί του Ι. Χριστού, περί των θείων εντολών, περί του τί είμεθα, περί της ελλην. ιστορίας. Είναι φρικτόν να το είπη τις, αλλ' αληθέστατον! Δεν θα εύρητε ουδέ τρεις, αι οποίαι να έχωσι γνώσιν τινά ορθήν. Εις τοιαύτην αμάθειαν εγκατελείφθη η γυνή, η μήτηρ, η οικοδέσποινα εν Ελλάδι!

Φαντάσθητε όμως επί μίαν στιγμήν ότι αι πλείσται, αν όχι όλαι, αι χωρικαί μας εγνώριζον την ανάγνωσιν, κατείχον τας στοιχειώδεις θρησκευτικάς γνώσεις, εγνώριζον τα ουσιώδη γεγονότα της εθνικής ημών ιστορίας, απεστήθιζον 5-10 ωραία ποιημάτια, ησθάνοντο την ανάγκην ν' αναγνώσωσι κάτι τι τουλάχιστον άπαξ της εβδομάδος, κατά την Κυριακήν, ως αισθάνονται ευτυχώς την ανάγκην του χορού, -και είπετε, αν ήτο δυνατόν να μη είναι βελτιωμένη η κατάστασις του έθνους ημών.

Η δημοτική παίδευσις των θηλέων τροποποιουμένη σκοπιμώτερον και βελτιωμένη πρέπει να κατασταθή γενική, γενικωτέρα της των αρρένων, αν δεν είναι δυνατόν αμφότερα τα φύλα επίσης να μετέχωσι ταύτης,

Εις ταύτην δε την στοιχειώδη θρησκευτικήν και εθνικήν μόρφωσιν των θυγατέρων του λαού έπρεπε κατ' εξοχήν να στραφή η φιλάνθρωπος μέριμνα των ευγενών κυριών της ημετέρας κοινωνίας. Είδομεν ποίους αγλαούς καρπούς παρήγαγεν εν βραχυτάτω χρόνω άνευ δαπανών και άνευ επιδείξεων το Κυριακόν σχολείον των απόρων γυναικών. Τοιαύτα Κυριακά σχολεία ηδύναντο να συσταθώσιν εις πάσας τας πόλεις της Ελλάδος. Εάν δε αι φιλάνθρωποι κυρίαι της παρ' ημίν ανωτέρας τάξεως ήθελον μιμηθή το χριστιανικώτατον παράδειγμα της Βασιλίσσης ημών διατηρούσης το μόνον εν Ελλάδι άσυλον απόρων κορασίων, ηδύναντο να ιδρύσωσι τοιαύτα άσυλα πανταχού και θα συνετέλουν ούτω εις την διάδοσιν της Χριστιανικής διδασκαλίας μεταξύ των κατωτέρων ιδία τάξεων του λαού.

Τοιαύτη ενέργεια αληθώς ευαγγελική και θεάρεστος αρμόζει εις κυρίας θερμαινομένας υπό του ευγενούς αισθήματος της φιλανθρωπίας, και είναι τόσω μάλλον θεάρεστος, όσον αθορύβως και ανεπιδείκτως εκτελείται.

Αλλ' ουχ ήττον η εθνική πρόοδος απαιτεί την ίδρυσιν και ανωτέρων παρθεναγωγείων προς τελειοτέραν και επιστημονικωτέραν μόρφωσιν των εχουσών προς τούτο κλίσιν και μέσα παρθένων, έτι δε σχολείων τινών επαγγελματικών. Τα σχολεία ταύτα εξασφαλίζοντα έντιμον πόρον ζωής εις πλείστας νεάνιδας, θα προαγάγωσι παρ' ημίν την οικιακήν οικονομίαν εν γένει.

Σελ. 418
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/419.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

Τα πλείστα των δεινών τα κατατρύχοντα την πατρίδα ημών δύνανται να θεραπευθώσι βαθμηδόν μεν αλλ' ασφαλώς, εάν προπαρασκευάσωμεν μητέρας και οικοδεσποίνας διά της εν φόβω Κυρίου και εν εθνικώ πνεύματι παιδεύσεως του γυναικείου φύλου.

Αναπτύξατε το πνεύμα της γυναικός, διαπλάσατε την καρδίαν αυτής χριστιανικώς, και η γυνή αθορύβως θα ανυψώση τον οίκον, η δε του οίκου ανύψωσις είναι προαγωγή της κοινωνίας στηριζομένη επί κρηπίδος ασφαλούς και στερεάς.

Εις τον άνδρα δεν υπάρχει καθήκον ιερώτερον του προς την γυναίκα οφειλομένου σεβασμού. Πάντες έχομεν μητέρα, πάντες έχομεν θυγατέρας ή αδελφάς. Παν ό,τι πράξωμεν υπέρ της γυναικός είναι φόρος ευγνωμοσύνης προς την μητέρα, μέριμνα ευσεβής υπέρ τέκνων και αδελφών, καθήκον δε υπέρτατον υπέρ της κοινής μητρός πατρίδος.

Σελ. 419
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/420.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

φυλακιζομένη... εν στενοτάτω κύκλω ιδεών

1892

Ημερολόγιον της Οικοκυράς

NEAI ΙΔΕΑΙ ΠΕΡΙ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑΣ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ

Παρ' ημίν επικρατούσιν ιδίως περί της γυναικείας ανατροφής μέχρι του νυν ιδέαι λίαν επίφοβοι. Ότι και η γυνή πρέπει να έχη σωματικήν ισχύν, θάρρος και αποφασιστικότητα, θεωρείται υπό πολλών έτι ως αιρετικόν τι και αφύσικον, αν και ουδείς δύναται να αρνηθή ότι διά τοιούτων ιδιοτήτων η γυνή δύναται να προφυλαχθή από πολλών προσβολών και δυσαρεσκειών. Μόλα ταύτα η γυνή εμποδίζεται όσον το δυνατόν εν τη σωματική αναπτύξει, όπως ακριβώς και εν τη πνευματική, το δε ανόητον μέρος της ενδυμασίας παίζει κύριον μέρος επί του ζητήματος. Αύτη εμποδίζει αδικαιολογήτως την ανάπτυξιν της γυναικός και αυτόχρημα την καταστρέφει. Εν τούτοις ολίγοι ιατροί τολμώσι να αντεπεξέλθωσι κατά τούτου, αν και γνωρίζουσι το βλαβερόν της ενδυμασίας. Ο φόβος μήπως δυσαρεστήσωσι την ασθενή των τους υποχρεώνει να σιωπήσωσι ή να κολακεύωσι τας ανοησίας της. Η νεωτέρα ενδυμασία εμποδίζει την γυναίκα να χρησιμοποιή ελευθέρως τας δυνάμεις της, εγείρει δε εν αυτή το αίσθημα της αδυναμίας και λιποθυμίας. Εκτός τούτου η ενδυμασία αύτη αποτελεί ιδιαίτερον κίνδυνον διά την ενδυομένην και τους περί αυτήν, διότι την μεταβάλλει εν τε τη οικία και τη οδώ εις κονιορτοπαραγωγικήν μηχανήν. Εις ταύτα προσθετέον τον αυστηρόν χωρισμόν των γενών εν τη συναναστροφική επικοινωνία και εν τω σχολείω, μέθοδος ανατροφής ανάλογος των πνευματικών ιδεών, ας ενεφύτευσεν ημίν βαθέως ο χριστιανισμός ως προς παν ό,τι έχει σχέσιν με την ανθρωπίνην φύσιν· ούτω δε ευνοεί τα εμπόδια εν τη αναπτύξει της γυναικός.

Η γυνή ήτις δεν επιτυγχάνει την ανάπτυξιν των σωματικών της στοιχείων, ήτις μαραίνεται υπό την έποψιν της πνευματικής της ικανότητος, φυλακιζομένη συγχρόνως εν στενοτάτω κύκλω ιδεών και ερχομένη εις επικοινωνίαν μόνον μετά των στενοτάτων θηλέων αδελφών της είνε αδύνατον να υψωθή άνω των 

———————

Ημερολόγιον της Οικοκυράς του 1893, έτος Β', Αθήνα, τυπογραφείο εφημ.. Ακροπόλεως, 1892, σ. 9-10.

Σελ. 420
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/421.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

καθημερινών και συνήθων. Ο πνευματικός κύκλος της στρέφεται αιωνίως περί τα στενότατα οικογενειακά πράγματα, τας συγγενικάς σχέσεις και τα τοιαύτα. Η ευρεία συνδιάλεξις περί των μεγίστων μηδαμινοτήτων, η κλίσις προς φλυαροκακολογίαν, προάγεται ούτω δι' όλης της δυνάμεως, διότι αι εν αυτή ζώσαι πνευματικαί ιδιότητες τείνουσι προς πραγμάτωσίν τινα και άσκησιν. Ο δε τοιουτοτρόπως περιπλεκόμενος, πολλάκις δε εκ δυσαρεσκείας μέχρις απελπισίας φερόμενος ανήρ καταράται τας ιδιότητας ταύτας, ων την ευθύνην φέρει κατά πρώτον λόγον ο κύριος της δημιουργίας.

Σελ. 421
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/422.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

το πνευματικόν σκότος εν ω πλανώνται τας εμποδίζει να διακρίνωσι τας αλύσεις, δι' ων... τοιαύται αρχαί και ιδέαι περιβάλλουσι την ύπαρξίν των

1893

Κ. Παρρέν

EAN AΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΗΞΕΥΡΑΝ!

Ναι! εάν αι γυναίκες ηξεύρομεν, εάν ηννοούμεν, εάν ηθέλομεν να εννοήσωμεν, πόσον διάφορος θα ήτο η θέσις μας, πόσον διάφορος η κοινωνία, πόσον καλλίτερος ο κόσμος!

Αλλ' είναι άρα λάθος μας, εάν δεν ειξεύρωμεν, εάν δεν εννοώμεν, ή πταίει εις τούτο αποκλειστικώς ο ανήρ; Τούτο θέλομεν να εξετάσωμεν.

Απομεμακρυσμέναι συστηματικώς από της παιδικής μας ηλικίας από πάσης σοβαράς μελέτης ―εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων― ουδέν μανθάνομεν, εξ όσων αναγκαιούσιν απολύτως εν τη εξελίξει του καθ' εκάστην βίου. Μας διδάσκουσι να κεντώμεν επί λεπτών υφασμάτων ―επί καταστροφή της οράσεως― μας μανθάνουσι να ενδυώμεθα πολυτελώς, να ψάλλωμεν εάν έχωμεν φωνήν, να χορεύωμεν, να εκτελώμεν κατά το μάλλον και ήττον καλώς έν μουσικόν τεμάχιον, να αναγινώσκωμεν χωρίς να εννοώμεν. Ιδού η γενικώς παρεχομένη εις την εύπορόν πως γυναίκα ανατροφή. Η πτωχή μανθάνει ατελώς τας οικιακάς εργασίας, σπανιώτατα δε τέχνην τινά, δι' ης θα ηδύνατο να εξασφαλίση τον βίον της.

Διά την ατελή και ελλιπή ταύτην ανατροφήν μέχρι προ ολίγου υπεύθυνος ήτο μόνος ο ανήρ, από τινος όμως κυρίως υπεύθυνος είναι η γυνή, ήτις αισθανομένη την αδυναμίαν του φύλου της θρηνεί, όταν γεννήση θυγατέρα, ουδόλως όμως φροντίζει να εξασφαλίση όπως δήποτε, αν όχι δι' υλικών μέσων, αλλά δι' υγιούς ανατροφής, δι' εξασκήσεως εις την εργασίαν την θυγατέρα της.

Δεν αξιούμεν βεβαίως, όπως όλαι αι γυναίκες, ως όλοι οι άνδρες έχωσιν εις το θυλάκιόν των δίπλωμα επιστήμονος. Αλλ' είναι στοιχειωδώς επάναγκες

———————

Κ. Παρρέν, Εφημερίς των Κυριών, έτος ΣΤ', αρ. 293, 14 Φεβρουαρίου 1893, σ. 2-3.

Σελ. 422
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/423.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

να ειξεύρη η νεάνις, ως και η ώριμος γυνή, ποία είναι η θέσις και ο προορισμός αυτής εν τη κοινωνία, ποία τα καθήκοντα και αι υποχρεώσεις της, ποίος ο σκοπός του βίου της, ως ανθρώπου, ως παράγοντος της οικογενειακής και κοινωνικής ευημερίας.

Εάν ερωτήσητε τα έξ δέκατα των μόλις εις τον κόσμον εισερχομένων κορασίδων, ποίος είναι ο σκοπός και προορισμός του βίου των, ποία τα καθήκοντά των, θα σας απαντήσωσι: «Δεσπόζομεν του κόσμου όλου διά της νεότητος, της ανθηρότητος και καλλονής μας. Όλοι μάς θαυμάζουν, μας αγαπούν, μας λατρεύουν. Δι' ενός βλέμματός μας κάμνομεν να κύπτη προ ημών ταπεινή η κεφαλή του ωραιοτέρου και υπερηφανοτέρου ανδρός. Είμεθα το χάρμα και το κόσμημα του οίκου, η υπερηφάνεια του πατρός, το καύχημα της μητρός μας. Ποίος ο σκοπός του βίου μας! Να ζώμεν, να απολαμβάνωμεν την χαράν και ευτυχίαν, να τέρπωμεν και να τερπώμεθα. Αμέριμνοι ως οι νεοσσοί των πτηνών, ως τα εν τοις θερμοκηπίοις αναπτυσσόμενα ανθύλλια, εγειρόμεθα την δεκάτην της πρωίας άδουσαι, ασχολούμεθα εις τον καλλωπισμόν μας, μέχρις ου η μήτηρ μας ετοιμάση τον καφφέγαλά μας. Εξερχόμεθα να αναπνεύσωμεν ολίγον ή να επισκεφθώμεν φίλην μας και επανερχόμεθα διά το πρόγευμα, το οποίον η μήτηρ μας επέβλεψε ή παρεσκεύασε μόνη. Προγευματίζομεν, κεντώμεν ολίγον ή κυμβαλίζομεν και ευθύς ετοιμαζόμεθα διά τον μεταμεσηβρινόν περίπατον, εν ω θα διακριθή η ωραία εσθής ή ο νέος πίλος μας, ή εν γένει η καλλονή μας.

»Η μήτηρ μας ασχολουμένη εις την διεύθυνσιν και τας εργασίας του οίκου σπανίως ευκαιρεί να μας συνοδεύση. Αδιάφορον! Έχομεν τον πατέρα μας, ή τον αδελφόν μας, ή φιλικάς οικογενείας, μεθ' ων εξερχόμεθα. Επιστρέφομεν το εσπέρας εύθυμοι, πλήρεις χαράς και ευτυχίας. Η τράπεζα μας αναμένει με τον αχνίζοντα ζωμόν και την γευστικωτάτην τροφήν, ην η μητέρα μας, η καλή μας μητερούλα κατεσκεύασε, ―διότι αι πλείσται ανήκουν εις την τάξιν των στερουμένων μαγειρισσών οικογενειών.

»Τρώγομεν και αμέσως, γρήγωρα, πώς θα περάσωμεν την βραδειάν μας; Πού θα υπάγωμεν; ποίος θα έλθη εις ημάς; Συναθροιζόμεθα μετά φίλων, χαρτοπαίζομεν, ευφυολογούμεν ―ως επί το πλείστον λέγουν γελοίας και αυθάδεις ανοησίας― και κατακλινόμεθα μετά το μεσονύκτιον, ίνα την επαύριον επαναρχίσωμεν τον της προτεραίας βίον.

»Τί ελπίζομεν διά το μέλλον; Ελπίζομεν ότι αργά ή γρήγωρα θα ευρεθή αξιόλογός τις νεανίας, όστις θα μας απαντήση εις τον περίπατον ή εις τας εσπερίδας, θα μας ερωτευθή και θα θεωρηθή ευτυχής γινόμενος σύζυγός μας και διερχόμενος τον βίον του εν αγάπη και λατρεία προς το άτομόν μας».

Ιδού τί σκέπτονται και πώς ζώσιν αι πλείσται νεάνιδες, όχι μόνον αι δεκαοκταέτιδες, αλλά και αι εικοσιπενταέτιδες έτι. Λησμονούσιν εντελώς ότι, εάν προς στιγμήν η μήτηρ των ασθενήση, διατρέχουσι τον κίνδυνον να τρώγωσιν

Σελ. 423
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/424.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

άρτον και τυρόν μόνον, διότι είναι εντελώς ανίκανοι να κατασκευάσωσι τον απλούστατον ζωμόν. Λησμονούσιν ότι εάν ο πατήρ, ο μοναδικός τροφοδότης του οίκου ασθενήση ή παύση εργαζόμενος, διατρέχουσι τον κίνδυνον να στερηθώσι και αυτόν τον άρτον και τον τυρόν. Λησμονούσιν ότι, έχουσι τας χείρας των δεδεμένας διά των φρικωδών της οκνηρίας αλύσεων και τον νουν και το πνεύμα των δέσμιον της σκοτεινής αμαθείας, ήτις εμποδίζει αυτάς να προχωρήσωσιν έστω κατά έν και μόνον βήμα ασφαλώς εν τη οδώ της ζωής, άνευ στηρίγματος ισχυρού.

Το πνευματικόν σκότος εν ω πλανώνται, τας εμποδίζει να διακρίνωσι τας αλύσεις, δι' ων τοιούτο παρόν, τοιαύτη ανατροφή, τοιαύται αρχαί και ιδέαι περιβάλλουσι την ύπαρξιν των, και αίτινες καλύπτονται ήδη υπό των ανθέων, ας η νεότης και η ακρισία σπείρει κύκλω των.

Αλλά τα άνθη της νεότητος μαραίνονται και πίπτουσι με τον καιρόν, και πρωίαν τινά, ευθύς ως ο άνεμος της σκληράς πραγματικότητος και δυστυχίας αρχίση να πνέη, το δυστυχές θύμα ανακαλύπτει μετ' απελπισίας και οδύνης, ότι είναι αλυσίδετον, ότι ουδέν δύναται, εις ουδέν ελπίζει.

Τας συνεπείας της τοιαύτης φρικώδους καταστάσεως ευκόλως κατανοεί τις. Ως γραία κόρη η τοιαύτη γυνή είναι η δυστυχεστάτη εν τω κόσμω ύπαρξις. Ως έγγαμος γυνή -εάν υποτεθή ότι κατώρθωσε να νυμφευθή- είναι επίσης δυστυχής, διότι όσω καλός και αν είναι ο σύζυγος, δεν θα βραδύνη να εννοήση την παγίδα, εις ην περιέπεσε, και να φέρη βαρέως την μετά τοιαύτης κενής γυναικός συμβίωσιν.

Και την κατάστασιν αυτήν παρασκευάζει βεβαίως ο ανήρ, ο οποίος ως πατήρ, ως αδελφός, ως νομοθέτης, ουδεμίαν σοβαράν ποτέ έλαβε φροντίδα διά την μόρφωσιν και το μέλλον της κόρης, αλλά πταίει και η γυνή, η μήτηρ, η σύζυγος πολιτευομένου, η ως εκ της κοινωνικής θέσεως και του πλούτου της ανεξάρτητος, η ανωτέρας πνευματικής μορφώσεως, ήτις ουδέν έπραξε και ουδέν πράττει προς βελτίωσιν της εκρύθμου ταύτης καταστάσεως μεγάλης μερίδος ομοφύλων.

Όχι μόνον ουδέν πράττουσιν εκείναι, αίτινες ηδύναντο και ώφειλον να πράξωσί τι, αλλά και αι πλείσται εξ αυτών αγνοούσιν εντελώς, ή δεν έννοούσι το προσγιγνόμενον κακόν και θεωρούσι γελοίας και αξιομέμπτους εκείνας, αίτινες δοκιμάζουσι να εργασθώσιν, αίτινες δοκιμάζουσι να διασκεδάσωσι το σκότος και να λύσωσι τας αλύσεις, και να επιφέρωσι τον διά της αλληλεγγύης ποθητόν νόμον της κοινωνικής ισορροπίας,

Ηκούσαμεν γυναίκα πλουσίαν, έχουσαν μεγίστην επί των πολιτικών μας ανδρών επιρροήν και ανεξάρτητον εντελώς λέγουσαν : "Αφήσατε τας γυναίκας ως είναι. Σας βεβαιώ ότι είμεθα αξιόλογα, και ότι ουδέποτε επί ζωής μου μετενόησα διότι εγεννήθην γυνή".

Εις την κυρίαν αυτήν απαντώμεν δημοσία, ότι εάν αυτή υπήρξεν ευτυχής.

Σελ. 424
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/425.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

διότι είχε πλούτον και ευμάρειαν και μέγα όνομα και απολαύσεις και καλόν σύζυγον, δεν στενάζουσι διά τούτο ολιγώτερον μυριάδες γυναικών, αίτινες στερούνται των άνω αγαθών και δεν ήξευραν από της νέας, από της παιδικής των ηλικίας τον εν τω κόσμω σκοπόν και προορισμόν του βίου των. Εάν τον ήξευραν, θα ήσαν βεβαίως ολιγώτερον δυστυχείς και η κοινωνία μας ολιγώτερα θα ηρίθμει θύματα. Εάν ήξευραν!...

Σελ. 425
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/426.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

εάν είχεν ανατραφή ούτως ώστε να έχη χαρακτήρα και θέλησιν

1893

Κ. Παρρέν

ΕΑΝ ΗΘΕΛΑΜΕΝ

Ναι, εάν ήθέλαμεν. Διότι αι πλείσται ειξεύρουν, αι πλείσται εννοούν το ορθόν και λογικόν και δίκαιον των επιχειρημάτων του υπό τον τίτλον "Εάν ηξεύραμεν" άρθρου μας.

Μόνον αι πολύ ευτυχείς, αι πολύ εγωίστριαι, ούτε ειξεύρουν, ούτε δύνανται να ειξεύρουν. Λατρευμέναι, σεβασταί, θωπευμέναι, ικανοποιημέναι και εις αυτάς τας ιδιοτροπίας των έτι δεν δύνανται να φαντασθούν, ότι υπάρχουσι γυναίκες ηδικημέναι, πάσχουσαι, δυστυχείς και ένεκα της ανατροφής και ένεκα των περί γυναικός πεπλανημένων παραδόσεων και ένεκα των κοινωνικών συνθηκών, υφ' ας ζώμεν.

Μία τοιαύτη ευτυχής μάς ενέπαιζε διά τας ιδέας μας περί της επειγούσης ανάγκης της τροποποιήσεως της γυναικείας ανατροφής, της μεταρρυθμίσεως των πλείστων κοινωνικών συνθηκών, υπό τας οποίας βασανίζεται η γυνή, καταπίπτει, εκμηδενίζεται οσημέραι και αυτός ο ανήρ.

Προ οκτώ ημερών την είδομεν ερχομένην προς ημάς κατασυντετριμμένην, αγνώριστον. Δεν εμειδία πλέον. Το βλέμμα της δεν ήτο ως προ έτους ειρωνικόν. Η κόμη της είχε λευκανθή αποτόμως, το μέτωπόν της ήτο διηυλακωμένον υπό βαθυτάτων ρυτίδων.

Ανέγνωσα το προχθεσινόν άρθρον σας, μας είπε, και ενθυμήθην τί μοι ελέγετε προ ενός, προ δύω ετών.

Ναι! έχετε δίκαιον. Ό,τι δεν είχον εννοήσει εγώ, ήτις έζησα τόσον ευτυχής σύζυγος, το εννόησα, το αντελήφθην ως μήτηρ εν τω προσώπω, εν τη ζωή της δυστυχούς κόρης μου.

Η τιμωρία υπήρξε σκληρά, ανιλεής, εξ όσων η δυστυχής μήτηρ μάς διηγήθη. Μίαν μόνην είχε κόρην, ωραίαν, νέαν, πλουσιωτάτην. Την είχεν 

———————

Απόσπασμα από άρθρο της Κ. Παρρέν, Εφημερίς των Κυριών, έτος ΣΤ', αρ. 295, 28 Φεβρουαρίου 1893, σ. 1-2.

Σελ. 426
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Εκπαίδευση και αγωγή των κοριτσιών
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 407
    11. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

    Η δεσποινίς Καλλισπέρη υπήρξεν ευτυχεστέρα όχι πλέον των άλλων εκείνων, αίτινες επιθυμούσαι τον υψηλόν τίτλον του διδάκτορος, διενοήθησαν να επιχειρήσωσι την απόκτησίν του διά των ανεπαρκών των δυνάμεων, ηναγκάσθησαν όμως ύστερον ν' ανακρούσωσι πρώραν, διότι περί αυτών ουδείς λόγος, αλλά δύο άλλων νεανίδων, της μεν προερχομένης εκ του Βορρά, της δε από των Ρουμανικών οχθών του Δουνάβεως. Αμφότεραι παρείχον αξιοχρέους εγγύας περί μελλούσης επιτυχίας των, πλην αμφότεραι θλιβερόν έσχον το τέλος. Και η μεν Ρωσίς μετά το πέρας της εγγράφου δοκιμασίας, ενώ περιεμένετο η ετυμηγορία των καθηγητών, λιποψυχήσασα, έθηκε τέρμα εις τας ημέρας της, και ότε η θυρωρός της οικίας εν η κατώκει εισήλθεν εις το δωμάτιόν της ίνα τη φέρη το λιτόν ―διότι ήτο πτωχή― πρόγευμά της έκειτο άπνους αφ' ικανών στιγμών. Θλιβερά ιστορία! τόσω θλιβερωτέρα, όσω η δύστηνος κόρη εφέρετο μεταξύ των επιτυχόντων εις τα γραπτά, εκαλείτο δε προς προφορικήν εξέτασιν. Αι Γαλλικαί εφημερίδες αφιέρωσαν εις την ατυχή νέαν γραμμάς αποσταζούσας την πικροτέραν των θλίψεων.

    Η ετέρα, Ρουμανή την καταγωγήν, ευειδής την όψιν, ευνοουμένη δε της Μούσης Ερατούς υπισχνείτο και αυτή ευδόκιμον τέλος, ότε απροσδοκήτως η ωχρότης ήρχισε να ενιδρύηται βαθμηδόν επί των τρυφερών αυτής παρειών, οι οφθαλμοί εγένοντο ασυνήθως λαμπροί και ο μαρασμός εζωγραφείτο κυριεύων το συμπαθές πρόσωπόν της. Η ασθένεια προέβαινε δρομαίω τω βήματι. Ο αήρ της Σορβόνης ήτο ήκιστα του λοιπού προσφυής προς ανάρρωσίν της. Η μήτηρ της τη έκλεισε τα βιβλία, άπερ φευ! ουδέποτε έμελλον ν' ανοιγώσι και απήνεγκε την πεφιλημένην της κόρην εις θελκτικήν της Ελβετίας εξοχήν. Ήσαν τότε αι παραμοναί των μεγάλων εορτών, ας ητοίμαζον οι Γάλλοι διά την εκατονταετηρίδα των ελευθεριών των και τα εγκαίνια της παγκοσμίου αυτών εκθέσεως. Διήλθε μίαν έτι φοράν την πολυφίλητον πόλιν των Παρισίων η νέα αυτή Ρουμανή... αλλά κοιμωμένη εντός του μολυβδίνου φερέτρου της.

    Μια τελευταία λέξις περί του τρόπου των εξετάσεων. Προηγούνται αι γραπταί· τα ζητήματα αποστέλλονται εσφραγισμένα υπό του υπουργού της Παιδείας, έν ανά πάσαν ημέραν, ημίσειαν ώραν προ της ενάρξεως, ενώ οι υποψήφιοι έχουσι καταλάβει ήδη τας θέσεις των. Αντί παντός βοηθήματος δικαιούται έκαστος εξ αυτών να κομίζη έν λεξικόν. Σημειώσεις και τετράδια αποτίθενται εν τω προθαλάμω επί ποινή αποβολής. Υπάρχει δε όριον χρόνου, έξ ώραι καθ' εκάστην, εντός του οποίου οι διαγωνιζόμενοι δέον να επιδώσωσι την εργασίαν των, τελειωμένην ή μη, ήτις γράφεται επί χάρτου χορηγουμένου υπό της Σορβόνης και μονογραφημένου υπό της Κοσμητείας της Σχολής. Κατά τας έξ ώρας ταύτας ουδείς εξέρχεται εκτός ανωτέρας βίας, αλλά συνοδευόμενος τότε υπό κλητήρος. Ολόκληρος δε φρουρά καθηγητών, υφηγητών και επιστατών περιφέρεται εντός της αιθούσης των εξετάσεων. Μετά τας εγγράφους εξετάσεις έπονται αι προφορικαί, αλλά δι' αυτάς οι υποψήφιοι είνε κατά το τέταρτον