Error(s) found: '2'

+ Unable to change databases. Unknown database 'iaennew'.
+ Unable to perform the query SELECT * FROM keywords_description WHERE (language_id = ''). No database selected.
TEXT_VISIBLE_PAGES 413-432 TEXT_OF 634
TEXT_PREVIOUS_20
TEXT_CURRENT_PAGE
TEXT_NEXT_20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/413.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

Της γυναικός η αρετή δεν εκτίθεται εν τη αγορά προς εκτίμησιν ως τα προς πώλησιν εκτιθέμενα αντικείμενα.

Τίς δε είναι τόσον μωρός, ώστε να λέγη, ότι η γυνή δεν πρέπει να εργάζηται; Αλλά, διότι πρέπει να εργάζηται είναι ανάγκη να έρχηται κατόπιν του ανδρός και ν' ανακόπτη, αντί να προάγη, την εργασίαν αυτού; Τί δε θα κερδήση η ανθρωπότης, εάν ο μεν ανήρ κρατή ηλακάτην, η δε γυνή οδηγή κάρρον κατάφορτον ογκολίθων; και εάν ο μεν ανήρ οικουρή κινών το λίκνον του βρέφους, η δε γυνή εξέρχηται όρθρου βαθέος, ίνα μεταβαίνη εις το εμπορικόν κατάστημα;

Αλλ' εν τη Ευρώπη γίνονται ταύτα;

Ναι· ειμπορεί να γίνωνται. Λέγουσι μάλιστα ότι τοιαύτα εγίνοντο προ τρισχιλίων ετών και εν Αιγύπτω. Αλλά τη αληθεία πρέπει να είναι τις κατ' ευθείαν γραμμήν απόγονος πιθήκων, διά ν' αποδέχηται και κατά μίμησιν να πράττη παν ό,τι βλέπει ή ακούει, υπό άλλων γινόμενον. Και νομίζετε ότι εν Ευρώπη ολίγοι υπάρχουσιν οι κατακρίνοντες τα ούτω γινόμενα, ή ολίγοι είναι οι ως συμφοράν αυτά θεωρούντες υπό δεινής ανάγκης επιβαλλομένην;

Η γυνή σήμερον παρά τοις πεπολιτισμένοις λαοίς και υπό των νόμων και υπό της θρησκείας κατέχει τοιαύτην θέσιν εν τη κοινωνία, ώστε δύναται άνευ κωλύματος να εκπληροί τον προορισμόν της συντελούσα αυτή περισσότερον και του ανδρός εις την ευτυχίαν του οίκου και εις την πρόοδον της κοινωνίας διά της ισχυράς ωθήσεως την οποίαν δίδει η ορθή των παίδων αγωγή, ήτις είναι κυρίως έργον της γυναικός. Το δικαίωμα δε της ψήφου, η είσοδος εις την βουλήν και τα δικαστήρια, η περιβολή της στρατιωτικής στολής και άλλα τοιαύτα είναι περιέργεια, ήτις δύναται να παραγάγη και διά την γυναίκα και διά την ανθρωπότητα αποτελέσματα χειρότερα εκείνων, τα οποία επήνεγκεν η δοκιμή του ξύλου της γνώσεως.

Η γυνή πρέπει ν' ανατρέφηται σύμφωνα με τον προορισμόν της, δηλ. κατ' εξοχήν ως μέλλουσα μήτηρ και οικοδέσποινα. Πιστεύομεν δε ότι, εάν εν τη πολιτεία αι γυναίκες είχον την νομοθετικήν εξουσίαν, αυτό τούτο και αυταί ήθελον νομοθετήση αναθέτουσαι εις τους άνδρας τα δυσχερή έργα του πολέμου, της τάξεως και ασφαλείας, της εμπορίας και ναυτιλίας· ουδέποτε δε το εναντίον· διότι το εναντίον αντιστρατεύεται εις αυτήν την φύσιν.

Αλλά τίς άρα γε η σύμφωνος προς την φύσιν και τον προορισμόν της γυναικός ανατροφή αυτής; Τούτο είναι το σπουδαιότατον.

Τα άκρα, αν και είναι άκρα, και όμως συχνότατα συναντώνται, ευθύς ως υπεισέλθη ελαστικότης τις, συναντώνται, αν όχι εις άλλο, τουλάχιστον εις το άτοπον. Το μέσον όμως είναι πάντοτε μέσον, εξ ίσου απέχον από των δύο αντιθέτων άκρων. Διά τούτο εν παντί πρέπει ν' αποφεύγωμεν τα άκρα, ν' ακολουθώμεν δε την μέσην οδόν, την ασφαλή.

Το αντίθετον λοιπόν άκρον είναι ο περιορισμός της γυναικός, η στασιμότης,

TEXT_PAGE_SHORT413
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/414.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

η αμάθεια, η αργία. Η γυνή δεν πρέπει μεν να εκτραπή εις αλλότρια της φύσεως αυτής έργα· άλλ' επίσης δεν πρέπει να καταδικάζηται εις κτηνώδη κατάστασιν. Διά ν' ανταποκριθή εις τον προορισμόν της, διά να εκπληρώση επιτυχώς το ανατεθειμένον εις αυτήν μέρος της του οίκου λειτουργίας, είναι ανάγκη να προπαρασκευασθή εις τούτο, να παιδευθή, να φωτισθή. Όσον τελειότεραι μητέρες και οικοδέσποιναι προπαρασκευάζονται εν τινι κοινωνία, τόσον ασφαλέστερα θεμέλια καταβάλλονται οικιακής ευημερίας, κοινωνικής ευεξίας και εθνικής ευρωστίας.

Μία των αιτιών, όχι βεβαίως η ελαχίστη, εις την οποίαν ο χριστιανισμός οφείλει την ακαταγώνιστον δύναμίν του, την νικηφόρον πορείαν του, την παγκόσμιον διάδοσίν του, είναι η υπ' αυτού κηρυχθείσα αληθής χειραφέτησις της γυναικός, η ανύψωσις αυτής μέχρι του θρόνου του Υψίστου. Αν ο Θεός ενηνθρώπησεν ως ανήρ, η ενανθρώπησίς του όμως εγένετο διά της γυναικός. Εν δε τη νέα πίστει "ουκ ένι άρσεν και θήλυ".

Αλλ' ως ο ανήρ, ούτω και η γυνή, διά να εκπληρώση τον προορισμόν της, πρέπει να παιδευθή καταλλήλως.

Καλώς όμως πρέπει να κατανοηθή ότι εκπαίδευσις δεν είναι η απόκτησις γνώσεων. Αι γνώσεις είναι βεβαίως πολύτιμον χρήμα, είναι ουσιωδέστατον στοιχείον της ηθικής μορφώσεως· αλλ' όχι το μόνον. [...]

Η παίδευσις, ήτις δύναται να καταστήση τον άνθρωπον ικανόν προς εκπλήρωσιν του προορισμού του και άξιον της λογικής του φύσεως, πρέπει κατ' εξοχήν να είναι ανθρωπιστική, ήτοι μορφωτική του ήθους.

Τοιαύτην δε διεύθυνσιν εις την παίδευσιν δύνανται να δώσωσιν υγιώς μεμοοφωμέναι μητέρες και ορθώς παιδευθέντες διδάσκαλοι. Διά τούτο και της πολιτείας και της κοινωνίας υπέρτατον συμφέρον είναι η αρτία μόρφωσις μητέρων και διδασκάλων αμφοτέρων των φύλων. Ο λαός έχει πρωτίστως ανάγκην διδασκάλων ανθρωπισμού, δημιουργών ήθους και χαρακτήρος.

Όταν δε συνδυασθώσι γνώσεις κατάλληλοι με διδασκαλίαν παιδαγωγικήν, τότε μόνον η παίδευσις παράγει καρπούς ευχυμωτάτους και παραδίδει εις την κοινωνίαν πολίτας και πολίτιδας πεφωτισμένας μεν τον νουν, εναρέτους δε την καρδίαν και κοινωφελείς τας πράξεις.

Ως προς τας γνώσεις μόνας οι αρχαίοι ημών πρόγονοι, οίτινες εις βραχείας φράσεις διετύπωσαν μεγάλας και σοφωτάτας αληθείας, έλεγον: "Ο χρήσιμ' ουχ ο πόλλ' ειδώς σοφός". Το γνωμικόν τούτο είναι η σύνοψις της σωκρατικής φιλοσοφίας, ήτοι της πρακτικής σοφίας. Κυρίως δε πρέπει να χρησιμεύη ως γνώμων διά την γυναικείαν παίδευσιν.

Ημείς λέγοντες τούτο δεν συντασσόμεθα μ' εκείνους, οίτινες υποτιμώντες την αξίαν και την θέσιν της γυναικός, φωνάζουσι: "Δεν χρειάζονται πολλά γράμματα εις την γυναίκα". Ημείς λέγομεν ότι πολλά ή ολίγα πρέπει προ πάντων

TEXT_PAGE_SHORT414
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/415.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

να είναι χρήσιμα, να συντελούν εις την εκπλήρωσιν του προορισμού της γυναικός ως μητρός και οικοδεσποίνης, και ιδίως να μη χαλούν την κεφαλήν αυτής μηδέ να διαστρέφωσι την καρδίαν.

Ουδείς βεβαίως εχέφρων θα επικροτήση τους γονείς εκείνους, οίτινες εν ουδενί λόγω τιθέμενοι την θρησκευτικήν και εθνικήν παίδευσιν των τέκνων των αποδίδουσι θαυματουργόν τινα δύναμιν εις την εκμάθησιν ξένων γλωσσών και υπό του ιλίγγου τούτου κατεχόμενοι εισάγουσι τα τέκνα των εις σχολεία ξένα την τε εθνότητα και την θρησκείαν, και σχολεία μάλιστα υπό φανατικών κληρικών διευθυνόμενα, υπό προπαγανδών δε συντηρούμενα και υποστηριζόμενα.

Δεν πολεμούμεν την γλωσσομάθειαν, έστω και διά τας νεάνιδας· αλλ' ούτε οι Άγγλοι εισάγουσι τας θυγατέρας των προώρως μάλιστα εις καθολικά σχολεία προς εκμάθησιν της γαλλικής ή ισπανικής γλώσσης, ούτε οι Γάλλοι εισάγουσιν αυτάς εις σχολεία υπό προτεσταντών διευθυνόμενα. Μόνον λαοί μηδεμίαν υπερηφάνειαν αισθανόμενοι διά τον εθνισμόν των, επιδεικτικώς παραδίδουσι τα τέκνα των εική και ως έτυχεν εις παν σχολείον. Ημείς όμως οι Έλληνες δεν έπρεπε να μιμώμεθα και ν' ακολουθώμεν τους ελαστικούς κατοίκους πόλεων, οίος η Βηρυττός και το Χαλέπι, το Κάιρον και το Ασσουάν, το Βατούμ και η Τιφλίς. Ημείς πρέπει να έχοψεν εγωισμόν και εθνικήν υπερηφάνειαν ανωτέραν των Αρμενίων και Σύρων και Φελλάχων.

Δυστυχώς όμως το κακόν ενισχυόμενον υπό της επιδράσεως κακών παραδειγμάτων εκτείνεται οσημέραι μεταδιδόμενον εκ των πόλεων εις κωμοπόλεις και χωρία, πράγμα, το οποίον καταντά και γελοίον. Αγνοούσι δε οι απλοϊκοί γονείς ότι οι ίδιοι παρασκευάζουσι την δυστυχίαν των τέκνων των και θυσιάζουσι την ησυχίαν και γαλήνην της οικογενείας των, φέροντες την σύγχυσιν εις τα απλοϊκά ημών ήθη και αντεισάγοντες ασκούς πλήρεις ποικίλης κακοδαιμονίας. Δεν ήρκει ότι το κακόν τούτο λυμαίνεται πολλάς ομογενείς κοινότητας εν Τουρκία, ήδη ευρίσκει δυστυχώς και εν Ελλάδι έδαφος, όπερ μαρτυρεί την χαλάρωσιν της εθνικής ιδέας.

Η γυνή ετάχθη κυρίως η φύλαξ των εθνικών παραδόσεων και του εθνικού βίου εν τη οικογενεία, ήτοι εν τω εσωτάτω φρουρίω της εθνικής παρεμβολής. Αλλ' όταν η γυνή εκφυλισθή, εκ νεαράς ηλικίας εισπνέουσα δι' όλων των πνευματικών πόρων της ψυχής ξενικόν και οθνείον πνεύμα, πού θα εύρη πλέον κρηπίδωμα ο οικογενειακός εθνικός χαρακτήρ; Πρέπει τις ν' αγνοή εντελώς την δύναμιν των κατά την μικράν ηλικίαν εντυπώσεων, διά να είναι τόσον αδιάφορος προς πράγματα μεγίστην έχοντα σπουδαιότητα εις το μέλλον και τας τύχας παντός λαού.

Πάσα μεν η παίδευσις, μάλιστα όμως η του γυναικείου φύλου πρέπει να έχη όλως εθνικόν και θρησκευτικόν χαρακτήρα. Δυστυχώς δε παρ' ημίν η παίδευσις οσημέραι τείνει εις το ν' απολέση τον ουσιωδέστατον τούτον χαρακτηρισμόν, λαμβάνουσα ψευδή τινα χρωματισμόν κοσμοπολιτικόν.

TEXT_PAGE_SHORT415
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/416.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

Εις τα διαυγή λοιπόν νάματα καθαράς εθνικής παιδεύσεως πρέπει να βαπτίζωμεν και ημείς ιδία τας θυγατέρας ημών, ίνα αύται μητέρες γινόμεναι μετά του μητρικού γάλακτος μεταδίδωσιν εις τα τέκνα των το εθνικόν πνεύμα, την αγάπην προς την πατρίδα, την ευστάθειαν προς την πίστιν των πατέρων μας και την έξαρσιν της ψυχής προς τα μεγάλα έργα.

Αλλά τί ελληνικόν να περιμένη τις παρ' επιδόξων ελληνίδων μητέρων, αίτινες ψελλίζουσι μεν ίσως τας Croissades κατά δυτικομοναχικόν πνεύμα, αγνοούσι δε παντελώς των ημετέρων Βυζαντινών τους αγώνας κατά των Περσών, Αράβων, Βουλγάρων; Αποστηθίζουσι μεν τας εις τα παράλια της Αφρικής και της Ασίας γαλλικάς και αγγλικάς αποικίας, αγνοούσι δε παντελώς την Ήπειρον και Μακεδονίαν, την Μικράν Ασίαν και την Θράκην; διδάσκονται μεν Littérature Française, αγνοούσι δε εντελώς την Ελλ. γραμματολογίαν και γελώσιν ή μορφάζουσιν ακούουσαι την Ελληνικήν ιστορίαν; Χορεύουσι μεν όλους τους ευρωπαϊκούς χορούς, τους δε ελληνικούς θεώνται ως να είναι αφρικανικοί;

Αι ταπειναί των νήσων του Αιγαίου τροφοί έχουσι την δόξαν ότι εξελλήνισαν και εξελληνίζουσιν έτι χιλιάδας Αρμενίων, Ευρωπαίων και άλλων, μεταδίδουσαι την Ελλ. γλώσσαν μετά του γάλακτος αυτών εις τους τροφίμους των. Παρ' ημίν δε τώρα προσκαλούνται γύναια αγνώστου προελεύσεως όχι μόνον εις οίκους της πρωτευούσης άλλα και επαρχιακών πόλεων και κωμοπόλεων ως παιδαγωγοί και οικοδιδάσκαλοι. Αλλά το παραδίδειν τα τέκνα εις αλλοφύλους προς ανατροφήν είναι πολύ επικινδυνώτερον διά την ηθικήν και εθνικήν μόρφωσιν παρ' όσον διά την φυσικήν ζωήν το τρέφειν το βρέφος διά ξενικού γάλακτος. Εάν δεν είμεθα πλέον ικανοί να εξελληνίζωμεν τους αλλογλώσσους συνοίκους Ελληνικών χωρών, ας μη εξασθενίζωμεν τουλάχιστον επί πλέον την ημετέραν φυλήν δι' ανατροφής ξενικής.

Είναι λοιπόν ανάγκη εις το αίμα των τέκνων μας να εγχυθή αγνόν και ζωηρόν εθνικόν φρόνημα. Τοιούτον δε φρόνημα μόνον μήτηρ δύναται να εμπνεύση. Όταν η μήτηρ ως επωδόν επαναλαμβάνη εις το τέκνον της "παιδί μου, είσαι Έλλην, πρέπει να μείνης Έλλην, πρέπει ν' αγαπάς την πατρίδα σου". Ω! κατά τοιαύτης γοητευτικής επωδού ουδέ οι δαίμονες δύναται να κατισχύσωσιν. Αλλά τώρα η επωδός αύτη ακούεται συχνά;...

Μετά το εθνικόν φρόνημα ή μάλλον ταυτοχρόνως με αυτό αι Ελληνίδες μας πρέπει να διδάσκωνται την οικοκυροσύνην. Οικοκυροσύνη δε δεν είναι μόνον το εργόχειρον, η γνώσις του να κόψη και να ράψη· αλλ' η όλη διοίκησις, κυβέρνησις, συντήρησις του οίκου. Εν τω οίκω ο ανήρ είναι ο συλλέκτης, ο εισφέρων· αλλ' ο οίκος θα είναι πάντοτε κενός, εάν η γυνή δεν είναι η πιστή, η αυστηρά, η άγρυπνος, η έμπειρος φύλαξ των εισαγομένων.

TEXT_PAGE_SHORT416
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/417.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

Παρ' ημίν η γυνή εν τοις χωρίοις εργάζεται πολύ και διά της εργασίας της συνεισφέρει ουκ ολίγον εις την θεραπείαν των αναγκών του οίκου· κατατρύχεται όμως υπό δεινής αμαθείας, ένεκα της οποίας χωλαίνει μεν τα μέγιστα η οικιακή ευημερία, ελλείπει δ' εντελώς πάσα σχεδόν ευμάρεια, η δ' ευμάρεια συντελεί και αυτή εις την του ήθους ημέρωσιν. Της αμαθείας δε αποτέλεσμα είναι και η προς το καλόν εν γένει αμβλύτης των χωρικών. Σπανίως ευρίσκει τις εν τοις χωρικοίς οίκοις κηπάρια και οπωροφόρα δένδρα. Οι πλείστοι των χωρικών είναι χαμεύναι, εις δε τον δείπνον κάθηνται σταυροποδιτεί περί τράπεζαν χθαμαλήν. Αλλά της αμαθείας και άλλα δεινότερα επακόλουθα υπάρχουσιν, αι πολλαί προλήψεις και δεισιδαιμονίαι. Ούτω του ιατρού η αξία και χρησιμότης ακόμη διαφιλονικείται. Τούτου ένεκα αντί μεν του ιατρού προσκαλείται ιερεύς, ο δ' ιατρός προσκαλείται ακριβώς, όταν πλέον χρειάζηται ο ιερεύς.

Δια την οικοκυροσύνην λοιπόν απαιτείται παίδευσις υγιής και πρακτική, όχι δε η συνήθης αερώδης και ατερμάτιστος.

Και ταύτα μεν αποτελούσιν εν γένει το θετικόν στοιχείον της γυναικείας αγωγής. Το δε αρνητικόν στοιχείον αυτής είναι να προφυλάξωμεν τας νεάνιδας από τον κυρατσισμόν. Ο κυρατσισμός είναι η ηθική παραμόρφωσις της γυναικός, είναι προσποίησις, μικρολογία, υπερευαισθησία προσποιητή, νευροπάθεια, επιτηδευτή φιλάρεσκεια, πολυτέλεια, φυγοπονία. Λυμαίνεται δε ο κυρατσισμός μάλιστα τας πόλεις. Τα μικρόβια ταύτα εισέρχονται εις τον πνευματικόν οργανισμόν διά της μιμήσεως και της ψευδοπαιδείας, τρέφονται δε και αυξάνονται υπό της στρεβλής ιδέας ότι πάντα ταύτα είναι απαραίτητα γνωρίσματα κυρίας καθώς πρέπει. Ανάγκη λοιπόν να δίδωνται δραστικώτατα αντιφάρμακα κατά της εισβολής και επικρατήσεως των νοσογόνων τούτων βακτηριδίων, των δηλητηριαζόντων τον νουν και την καρδίαν.

Αθωότης και αφέλεια τρόπων, απλότης ήθους, ειλικρίνεια και φιλοπονία είναι τα κάλλιστα αντίδοτα, ισχυρότατον δε το σωστικόν παράδειγμα των γονέων.

Όταν δε η τοιαύτη ηθική αγωγή συνοδεύηται υπό αναλόγου σωματικής αγωγής, υπό της γυμναστικής, των εθνικών παιδιών, του χορού, των ασμάτων, της εργασίας, τότε η πατρίς θ' αποκτήση Ελληνίδας, των οποίων το ιδανικόν παρέχουσιν εις ημάς τα αγάλματα της Παλλάδος Αθηνάς, ευρώστους, ωραίας και ανδρείας. Τοιαύται δε μητέρες θα γεννήσωσι και θ' αναθρέψωσι γενεάν Ελλήνων εύρωστον και γενναίαν, τέκνα καλά και αγαθά, μέλλοντα ν' ανδρωθώσιν εις πολίτας χρηστούς.

Δυστυχώς παρ' ημίν η γυνή μέχρι τούδε βαρύτατα ηδικήθη υπό της πολιτείας επί μεγίστη βλάβη της οικογενειακής ευημερίας και της εθνικής προόδου. Η γυνή παρ' ημίν ουδεμιάς έτυχε σπουδαίας μερίμνης. Αυτήν την στοιχειώδη παίδευσιν, την άλλως τόσον ατελή, ελάχιστος αριθμός κορασίων λαμβάνει. Ο

27

TEXT_PAGE_SHORT417
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/418.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

αριθμός των μαθητριών αποτελεί μόλις το έν πέμπτον του των μαθητών. Εν τοις ημετέροις χωρίοις 95 επί ταις 100 γυναίκες αγνοούσι την ανάγνωσιν και γραφήν, δεν έχουσιν ουδεμίαν ορθήν θρησκευτικήν ιδέαν, δεν έχουσιν ουδέ την ελαχίστην γνώσιν της εθνικής ημών ιστορίας, ουδεμίαν γνώσιν γεωγραφικήν ή φυσιογνωστικήν. -Ερωτήσατε 10, 50, 100 χωρικάς περί του Ι. Χριστού, περί των θείων εντολών, περί του τί είμεθα, περί της ελλην. ιστορίας. Είναι φρικτόν να το είπη τις, αλλ' αληθέστατον! Δεν θα εύρητε ουδέ τρεις, αι οποίαι να έχωσι γνώσιν τινά ορθήν. Εις τοιαύτην αμάθειαν εγκατελείφθη η γυνή, η μήτηρ, η οικοδέσποινα εν Ελλάδι!

Φαντάσθητε όμως επί μίαν στιγμήν ότι αι πλείσται, αν όχι όλαι, αι χωρικαί μας εγνώριζον την ανάγνωσιν, κατείχον τας στοιχειώδεις θρησκευτικάς γνώσεις, εγνώριζον τα ουσιώδη γεγονότα της εθνικής ημών ιστορίας, απεστήθιζον 5-10 ωραία ποιημάτια, ησθάνοντο την ανάγκην ν' αναγνώσωσι κάτι τι τουλάχιστον άπαξ της εβδομάδος, κατά την Κυριακήν, ως αισθάνονται ευτυχώς την ανάγκην του χορού, -και είπετε, αν ήτο δυνατόν να μη είναι βελτιωμένη η κατάστασις του έθνους ημών.

Η δημοτική παίδευσις των θηλέων τροποποιουμένη σκοπιμώτερον και βελτιωμένη πρέπει να κατασταθή γενική, γενικωτέρα της των αρρένων, αν δεν είναι δυνατόν αμφότερα τα φύλα επίσης να μετέχωσι ταύτης,

Εις ταύτην δε την στοιχειώδη θρησκευτικήν και εθνικήν μόρφωσιν των θυγατέρων του λαού έπρεπε κατ' εξοχήν να στραφή η φιλάνθρωπος μέριμνα των ευγενών κυριών της ημετέρας κοινωνίας. Είδομεν ποίους αγλαούς καρπούς παρήγαγεν εν βραχυτάτω χρόνω άνευ δαπανών και άνευ επιδείξεων το Κυριακόν σχολείον των απόρων γυναικών. Τοιαύτα Κυριακά σχολεία ηδύναντο να συσταθώσιν εις πάσας τας πόλεις της Ελλάδος. Εάν δε αι φιλάνθρωποι κυρίαι της παρ' ημίν ανωτέρας τάξεως ήθελον μιμηθή το χριστιανικώτατον παράδειγμα της Βασιλίσσης ημών διατηρούσης το μόνον εν Ελλάδι άσυλον απόρων κορασίων, ηδύναντο να ιδρύσωσι τοιαύτα άσυλα πανταχού και θα συνετέλουν ούτω εις την διάδοσιν της Χριστιανικής διδασκαλίας μεταξύ των κατωτέρων ιδία τάξεων του λαού.

Τοιαύτη ενέργεια αληθώς ευαγγελική και θεάρεστος αρμόζει εις κυρίας θερμαινομένας υπό του ευγενούς αισθήματος της φιλανθρωπίας, και είναι τόσω μάλλον θεάρεστος, όσον αθορύβως και ανεπιδείκτως εκτελείται.

Αλλ' ουχ ήττον η εθνική πρόοδος απαιτεί την ίδρυσιν και ανωτέρων παρθεναγωγείων προς τελειοτέραν και επιστημονικωτέραν μόρφωσιν των εχουσών προς τούτο κλίσιν και μέσα παρθένων, έτι δε σχολείων τινών επαγγελματικών. Τα σχολεία ταύτα εξασφαλίζοντα έντιμον πόρον ζωής εις πλείστας νεάνιδας, θα προαγάγωσι παρ' ημίν την οικιακήν οικονομίαν εν γένει.

TEXT_PAGE_SHORT418
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/419.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

Τα πλείστα των δεινών τα κατατρύχοντα την πατρίδα ημών δύνανται να θεραπευθώσι βαθμηδόν μεν αλλ' ασφαλώς, εάν προπαρασκευάσωμεν μητέρας και οικοδεσποίνας διά της εν φόβω Κυρίου και εν εθνικώ πνεύματι παιδεύσεως του γυναικείου φύλου.

Αναπτύξατε το πνεύμα της γυναικός, διαπλάσατε την καρδίαν αυτής χριστιανικώς, και η γυνή αθορύβως θα ανυψώση τον οίκον, η δε του οίκου ανύψωσις είναι προαγωγή της κοινωνίας στηριζομένη επί κρηπίδος ασφαλούς και στερεάς.

Εις τον άνδρα δεν υπάρχει καθήκον ιερώτερον του προς την γυναίκα οφειλομένου σεβασμού. Πάντες έχομεν μητέρα, πάντες έχομεν θυγατέρας ή αδελφάς. Παν ό,τι πράξωμεν υπέρ της γυναικός είναι φόρος ευγνωμοσύνης προς την μητέρα, μέριμνα ευσεβής υπέρ τέκνων και αδελφών, καθήκον δε υπέρτατον υπέρ της κοινής μητρός πατρίδος.

TEXT_PAGE_SHORT419
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/420.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

φυλακιζομένη... εν στενοτάτω κύκλω ιδεών

1892

Ημερολόγιον της Οικοκυράς

NEAI ΙΔΕΑΙ ΠΕΡΙ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑΣ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ

Παρ' ημίν επικρατούσιν ιδίως περί της γυναικείας ανατροφής μέχρι του νυν ιδέαι λίαν επίφοβοι. Ότι και η γυνή πρέπει να έχη σωματικήν ισχύν, θάρρος και αποφασιστικότητα, θεωρείται υπό πολλών έτι ως αιρετικόν τι και αφύσικον, αν και ουδείς δύναται να αρνηθή ότι διά τοιούτων ιδιοτήτων η γυνή δύναται να προφυλαχθή από πολλών προσβολών και δυσαρεσκειών. Μόλα ταύτα η γυνή εμποδίζεται όσον το δυνατόν εν τη σωματική αναπτύξει, όπως ακριβώς και εν τη πνευματική, το δε ανόητον μέρος της ενδυμασίας παίζει κύριον μέρος επί του ζητήματος. Αύτη εμποδίζει αδικαιολογήτως την ανάπτυξιν της γυναικός και αυτόχρημα την καταστρέφει. Εν τούτοις ολίγοι ιατροί τολμώσι να αντεπεξέλθωσι κατά τούτου, αν και γνωρίζουσι το βλαβερόν της ενδυμασίας. Ο φόβος μήπως δυσαρεστήσωσι την ασθενή των τους υποχρεώνει να σιωπήσωσι ή να κολακεύωσι τας ανοησίας της. Η νεωτέρα ενδυμασία εμποδίζει την γυναίκα να χρησιμοποιή ελευθέρως τας δυνάμεις της, εγείρει δε εν αυτή το αίσθημα της αδυναμίας και λιποθυμίας. Εκτός τούτου η ενδυμασία αύτη αποτελεί ιδιαίτερον κίνδυνον διά την ενδυομένην και τους περί αυτήν, διότι την μεταβάλλει εν τε τη οικία και τη οδώ εις κονιορτοπαραγωγικήν μηχανήν. Εις ταύτα προσθετέον τον αυστηρόν χωρισμόν των γενών εν τη συναναστροφική επικοινωνία και εν τω σχολείω, μέθοδος ανατροφής ανάλογος των πνευματικών ιδεών, ας ενεφύτευσεν ημίν βαθέως ο χριστιανισμός ως προς παν ό,τι έχει σχέσιν με την ανθρωπίνην φύσιν· ούτω δε ευνοεί τα εμπόδια εν τη αναπτύξει της γυναικός.

Η γυνή ήτις δεν επιτυγχάνει την ανάπτυξιν των σωματικών της στοιχείων, ήτις μαραίνεται υπό την έποψιν της πνευματικής της ικανότητος, φυλακιζομένη συγχρόνως εν στενοτάτω κύκλω ιδεών και ερχομένη εις επικοινωνίαν μόνον μετά των στενοτάτων θηλέων αδελφών της είνε αδύνατον να υψωθή άνω των 

———————

Ημερολόγιον της Οικοκυράς του 1893, έτος Β', Αθήνα, τυπογραφείο εφημ.. Ακροπόλεως, 1892, σ. 9-10.

TEXT_PAGE_SHORT420
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/421.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

καθημερινών και συνήθων. Ο πνευματικός κύκλος της στρέφεται αιωνίως περί τα στενότατα οικογενειακά πράγματα, τας συγγενικάς σχέσεις και τα τοιαύτα. Η ευρεία συνδιάλεξις περί των μεγίστων μηδαμινοτήτων, η κλίσις προς φλυαροκακολογίαν, προάγεται ούτω δι' όλης της δυνάμεως, διότι αι εν αυτή ζώσαι πνευματικαί ιδιότητες τείνουσι προς πραγμάτωσίν τινα και άσκησιν. Ο δε τοιουτοτρόπως περιπλεκόμενος, πολλάκις δε εκ δυσαρεσκείας μέχρις απελπισίας φερόμενος ανήρ καταράται τας ιδιότητας ταύτας, ων την ευθύνην φέρει κατά πρώτον λόγον ο κύριος της δημιουργίας.

TEXT_PAGE_SHORT421
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/422.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

το πνευματικόν σκότος εν ω πλανώνται τας εμποδίζει να διακρίνωσι τας αλύσεις, δι' ων... τοιαύται αρχαί και ιδέαι περιβάλλουσι την ύπαρξίν των

1893

Κ. Παρρέν

EAN AΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΗΞΕΥΡΑΝ!

Ναι! εάν αι γυναίκες ηξεύρομεν, εάν ηννοούμεν, εάν ηθέλομεν να εννοήσωμεν, πόσον διάφορος θα ήτο η θέσις μας, πόσον διάφορος η κοινωνία, πόσον καλλίτερος ο κόσμος!

Αλλ' είναι άρα λάθος μας, εάν δεν ειξεύρωμεν, εάν δεν εννοώμεν, ή πταίει εις τούτο αποκλειστικώς ο ανήρ; Τούτο θέλομεν να εξετάσωμεν.

Απομεμακρυσμέναι συστηματικώς από της παιδικής μας ηλικίας από πάσης σοβαράς μελέτης ―εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων― ουδέν μανθάνομεν, εξ όσων αναγκαιούσιν απολύτως εν τη εξελίξει του καθ' εκάστην βίου. Μας διδάσκουσι να κεντώμεν επί λεπτών υφασμάτων ―επί καταστροφή της οράσεως― μας μανθάνουσι να ενδυώμεθα πολυτελώς, να ψάλλωμεν εάν έχωμεν φωνήν, να χορεύωμεν, να εκτελώμεν κατά το μάλλον και ήττον καλώς έν μουσικόν τεμάχιον, να αναγινώσκωμεν χωρίς να εννοώμεν. Ιδού η γενικώς παρεχομένη εις την εύπορόν πως γυναίκα ανατροφή. Η πτωχή μανθάνει ατελώς τας οικιακάς εργασίας, σπανιώτατα δε τέχνην τινά, δι' ης θα ηδύνατο να εξασφαλίση τον βίον της.

Διά την ατελή και ελλιπή ταύτην ανατροφήν μέχρι προ ολίγου υπεύθυνος ήτο μόνος ο ανήρ, από τινος όμως κυρίως υπεύθυνος είναι η γυνή, ήτις αισθανομένη την αδυναμίαν του φύλου της θρηνεί, όταν γεννήση θυγατέρα, ουδόλως όμως φροντίζει να εξασφαλίση όπως δήποτε, αν όχι δι' υλικών μέσων, αλλά δι' υγιούς ανατροφής, δι' εξασκήσεως εις την εργασίαν την θυγατέρα της.

Δεν αξιούμεν βεβαίως, όπως όλαι αι γυναίκες, ως όλοι οι άνδρες έχωσιν εις το θυλάκιόν των δίπλωμα επιστήμονος. Αλλ' είναι στοιχειωδώς επάναγκες

———————

Κ. Παρρέν, Εφημερίς των Κυριών, έτος ΣΤ', αρ. 293, 14 Φεβρουαρίου 1893, σ. 2-3.

TEXT_PAGE_SHORT422
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/423.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

να ειξεύρη η νεάνις, ως και η ώριμος γυνή, ποία είναι η θέσις και ο προορισμός αυτής εν τη κοινωνία, ποία τα καθήκοντα και αι υποχρεώσεις της, ποίος ο σκοπός του βίου της, ως ανθρώπου, ως παράγοντος της οικογενειακής και κοινωνικής ευημερίας.

Εάν ερωτήσητε τα έξ δέκατα των μόλις εις τον κόσμον εισερχομένων κορασίδων, ποίος είναι ο σκοπός και προορισμός του βίου των, ποία τα καθήκοντά των, θα σας απαντήσωσι: «Δεσπόζομεν του κόσμου όλου διά της νεότητος, της ανθηρότητος και καλλονής μας. Όλοι μάς θαυμάζουν, μας αγαπούν, μας λατρεύουν. Δι' ενός βλέμματός μας κάμνομεν να κύπτη προ ημών ταπεινή η κεφαλή του ωραιοτέρου και υπερηφανοτέρου ανδρός. Είμεθα το χάρμα και το κόσμημα του οίκου, η υπερηφάνεια του πατρός, το καύχημα της μητρός μας. Ποίος ο σκοπός του βίου μας! Να ζώμεν, να απολαμβάνωμεν την χαράν και ευτυχίαν, να τέρπωμεν και να τερπώμεθα. Αμέριμνοι ως οι νεοσσοί των πτηνών, ως τα εν τοις θερμοκηπίοις αναπτυσσόμενα ανθύλλια, εγειρόμεθα την δεκάτην της πρωίας άδουσαι, ασχολούμεθα εις τον καλλωπισμόν μας, μέχρις ου η μήτηρ μας ετοιμάση τον καφφέγαλά μας. Εξερχόμεθα να αναπνεύσωμεν ολίγον ή να επισκεφθώμεν φίλην μας και επανερχόμεθα διά το πρόγευμα, το οποίον η μήτηρ μας επέβλεψε ή παρεσκεύασε μόνη. Προγευματίζομεν, κεντώμεν ολίγον ή κυμβαλίζομεν και ευθύς ετοιμαζόμεθα διά τον μεταμεσηβρινόν περίπατον, εν ω θα διακριθή η ωραία εσθής ή ο νέος πίλος μας, ή εν γένει η καλλονή μας.

»Η μήτηρ μας ασχολουμένη εις την διεύθυνσιν και τας εργασίας του οίκου σπανίως ευκαιρεί να μας συνοδεύση. Αδιάφορον! Έχομεν τον πατέρα μας, ή τον αδελφόν μας, ή φιλικάς οικογενείας, μεθ' ων εξερχόμεθα. Επιστρέφομεν το εσπέρας εύθυμοι, πλήρεις χαράς και ευτυχίας. Η τράπεζα μας αναμένει με τον αχνίζοντα ζωμόν και την γευστικωτάτην τροφήν, ην η μητέρα μας, η καλή μας μητερούλα κατεσκεύασε, ―διότι αι πλείσται ανήκουν εις την τάξιν των στερουμένων μαγειρισσών οικογενειών.

»Τρώγομεν και αμέσως, γρήγωρα, πώς θα περάσωμεν την βραδειάν μας; Πού θα υπάγωμεν; ποίος θα έλθη εις ημάς; Συναθροιζόμεθα μετά φίλων, χαρτοπαίζομεν, ευφυολογούμεν ―ως επί το πλείστον λέγουν γελοίας και αυθάδεις ανοησίας― και κατακλινόμεθα μετά το μεσονύκτιον, ίνα την επαύριον επαναρχίσωμεν τον της προτεραίας βίον.

»Τί ελπίζομεν διά το μέλλον; Ελπίζομεν ότι αργά ή γρήγωρα θα ευρεθή αξιόλογός τις νεανίας, όστις θα μας απαντήση εις τον περίπατον ή εις τας εσπερίδας, θα μας ερωτευθή και θα θεωρηθή ευτυχής γινόμενος σύζυγός μας και διερχόμενος τον βίον του εν αγάπη και λατρεία προς το άτομόν μας».

Ιδού τί σκέπτονται και πώς ζώσιν αι πλείσται νεάνιδες, όχι μόνον αι δεκαοκταέτιδες, αλλά και αι εικοσιπενταέτιδες έτι. Λησμονούσιν εντελώς ότι, εάν προς στιγμήν η μήτηρ των ασθενήση, διατρέχουσι τον κίνδυνον να τρώγωσιν

TEXT_PAGE_SHORT423
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/424.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

άρτον και τυρόν μόνον, διότι είναι εντελώς ανίκανοι να κατασκευάσωσι τον απλούστατον ζωμόν. Λησμονούσιν ότι εάν ο πατήρ, ο μοναδικός τροφοδότης του οίκου ασθενήση ή παύση εργαζόμενος, διατρέχουσι τον κίνδυνον να στερηθώσι και αυτόν τον άρτον και τον τυρόν. Λησμονούσιν ότι, έχουσι τας χείρας των δεδεμένας διά των φρικωδών της οκνηρίας αλύσεων και τον νουν και το πνεύμα των δέσμιον της σκοτεινής αμαθείας, ήτις εμποδίζει αυτάς να προχωρήσωσιν έστω κατά έν και μόνον βήμα ασφαλώς εν τη οδώ της ζωής, άνευ στηρίγματος ισχυρού.

Το πνευματικόν σκότος εν ω πλανώνται, τας εμποδίζει να διακρίνωσι τας αλύσεις, δι' ων τοιούτο παρόν, τοιαύτη ανατροφή, τοιαύται αρχαί και ιδέαι περιβάλλουσι την ύπαρξιν των, και αίτινες καλύπτονται ήδη υπό των ανθέων, ας η νεότης και η ακρισία σπείρει κύκλω των.

Αλλά τα άνθη της νεότητος μαραίνονται και πίπτουσι με τον καιρόν, και πρωίαν τινά, ευθύς ως ο άνεμος της σκληράς πραγματικότητος και δυστυχίας αρχίση να πνέη, το δυστυχές θύμα ανακαλύπτει μετ' απελπισίας και οδύνης, ότι είναι αλυσίδετον, ότι ουδέν δύναται, εις ουδέν ελπίζει.

Τας συνεπείας της τοιαύτης φρικώδους καταστάσεως ευκόλως κατανοεί τις. Ως γραία κόρη η τοιαύτη γυνή είναι η δυστυχεστάτη εν τω κόσμω ύπαρξις. Ως έγγαμος γυνή -εάν υποτεθή ότι κατώρθωσε να νυμφευθή- είναι επίσης δυστυχής, διότι όσω καλός και αν είναι ο σύζυγος, δεν θα βραδύνη να εννοήση την παγίδα, εις ην περιέπεσε, και να φέρη βαρέως την μετά τοιαύτης κενής γυναικός συμβίωσιν.

Και την κατάστασιν αυτήν παρασκευάζει βεβαίως ο ανήρ, ο οποίος ως πατήρ, ως αδελφός, ως νομοθέτης, ουδεμίαν σοβαράν ποτέ έλαβε φροντίδα διά την μόρφωσιν και το μέλλον της κόρης, αλλά πταίει και η γυνή, η μήτηρ, η σύζυγος πολιτευομένου, η ως εκ της κοινωνικής θέσεως και του πλούτου της ανεξάρτητος, η ανωτέρας πνευματικής μορφώσεως, ήτις ουδέν έπραξε και ουδέν πράττει προς βελτίωσιν της εκρύθμου ταύτης καταστάσεως μεγάλης μερίδος ομοφύλων.

Όχι μόνον ουδέν πράττουσιν εκείναι, αίτινες ηδύναντο και ώφειλον να πράξωσί τι, αλλά και αι πλείσται εξ αυτών αγνοούσιν εντελώς, ή δεν έννοούσι το προσγιγνόμενον κακόν και θεωρούσι γελοίας και αξιομέμπτους εκείνας, αίτινες δοκιμάζουσι να εργασθώσιν, αίτινες δοκιμάζουσι να διασκεδάσωσι το σκότος και να λύσωσι τας αλύσεις, και να επιφέρωσι τον διά της αλληλεγγύης ποθητόν νόμον της κοινωνικής ισορροπίας,

Ηκούσαμεν γυναίκα πλουσίαν, έχουσαν μεγίστην επί των πολιτικών μας ανδρών επιρροήν και ανεξάρτητον εντελώς λέγουσαν : "Αφήσατε τας γυναίκας ως είναι. Σας βεβαιώ ότι είμεθα αξιόλογα, και ότι ουδέποτε επί ζωής μου μετενόησα διότι εγεννήθην γυνή".

Εις την κυρίαν αυτήν απαντώμεν δημοσία, ότι εάν αυτή υπήρξεν ευτυχής.

TEXT_PAGE_SHORT424
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/425.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

διότι είχε πλούτον και ευμάρειαν και μέγα όνομα και απολαύσεις και καλόν σύζυγον, δεν στενάζουσι διά τούτο ολιγώτερον μυριάδες γυναικών, αίτινες στερούνται των άνω αγαθών και δεν ήξευραν από της νέας, από της παιδικής των ηλικίας τον εν τω κόσμω σκοπόν και προορισμόν του βίου των. Εάν τον ήξευραν, θα ήσαν βεβαίως ολιγώτερον δυστυχείς και η κοινωνία μας ολιγώτερα θα ηρίθμει θύματα. Εάν ήξευραν!...

TEXT_PAGE_SHORT425
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/426.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

εάν είχεν ανατραφή ούτως ώστε να έχη χαρακτήρα και θέλησιν

1893

Κ. Παρρέν

ΕΑΝ ΗΘΕΛΑΜΕΝ

Ναι, εάν ήθέλαμεν. Διότι αι πλείσται ειξεύρουν, αι πλείσται εννοούν το ορθόν και λογικόν και δίκαιον των επιχειρημάτων του υπό τον τίτλον "Εάν ηξεύραμεν" άρθρου μας.

Μόνον αι πολύ ευτυχείς, αι πολύ εγωίστριαι, ούτε ειξεύρουν, ούτε δύνανται να ειξεύρουν. Λατρευμέναι, σεβασταί, θωπευμέναι, ικανοποιημέναι και εις αυτάς τας ιδιοτροπίας των έτι δεν δύνανται να φαντασθούν, ότι υπάρχουσι γυναίκες ηδικημέναι, πάσχουσαι, δυστυχείς και ένεκα της ανατροφής και ένεκα των περί γυναικός πεπλανημένων παραδόσεων και ένεκα των κοινωνικών συνθηκών, υφ' ας ζώμεν.

Μία τοιαύτη ευτυχής μάς ενέπαιζε διά τας ιδέας μας περί της επειγούσης ανάγκης της τροποποιήσεως της γυναικείας ανατροφής, της μεταρρυθμίσεως των πλείστων κοινωνικών συνθηκών, υπό τας οποίας βασανίζεται η γυνή, καταπίπτει, εκμηδενίζεται οσημέραι και αυτός ο ανήρ.

Προ οκτώ ημερών την είδομεν ερχομένην προς ημάς κατασυντετριμμένην, αγνώριστον. Δεν εμειδία πλέον. Το βλέμμα της δεν ήτο ως προ έτους ειρωνικόν. Η κόμη της είχε λευκανθή αποτόμως, το μέτωπόν της ήτο διηυλακωμένον υπό βαθυτάτων ρυτίδων.

Ανέγνωσα το προχθεσινόν άρθρον σας, μας είπε, και ενθυμήθην τί μοι ελέγετε προ ενός, προ δύω ετών.

Ναι! έχετε δίκαιον. Ό,τι δεν είχον εννοήσει εγώ, ήτις έζησα τόσον ευτυχής σύζυγος, το εννόησα, το αντελήφθην ως μήτηρ εν τω προσώπω, εν τη ζωή της δυστυχούς κόρης μου.

Η τιμωρία υπήρξε σκληρά, ανιλεής, εξ όσων η δυστυχής μήτηρ μάς διηγήθη. Μίαν μόνην είχε κόρην, ωραίαν, νέαν, πλουσιωτάτην. Την είχεν 

———————

Απόσπασμα από άρθρο της Κ. Παρρέν, Εφημερίς των Κυριών, έτος ΣΤ', αρ. 295, 28 Φεβρουαρίου 1893, σ. 1-2.

TEXT_PAGE_SHORT426
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/427.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

αναθρέψει ως ανατρέφονται αι πλούσιαι νεάνιδες, και έσπευσε να την νυμφεύση, διότι οι γαμβροί την είχον πολιορκήσει -ήτο πολύφερνος- πανταχόθεν.

Και το τέκνον αυτό το λατρευτόν, το άπειρον της ζωής, το οποίον ενόμιζε προωρισμένον διά μόνην την ευτυχίαν, στενάζει σήμερον υπό τον τυραννικόν ζυγόν ανδρός φέροντος μέγα όνομα, αλλά διεφθαρμένου, υβριστού, παίκτου, όστις διέρχεται τας νύκτας του εις τας λέσχας, και τας ημέρας του μακράν του οίκου, διότι δεν δύναται να ακούη παράπονα και μεμψιμοιρίας από την κούκλαν, ην τω έδωκαν διά σύζυγον.

Είναι άρα όλον το άδικον μόνον ιδικόν του; Και η λέξις κούκλα δεν προδίδει την απογοήτευσιν του ανδρός, όστις εν τω προσώπω της γυναικός, ην ωνειρεύθη, επόθησε σύντροφον σοβαράν του βίου του, εύρεν άψυχον, ανόητον, μωρόν, κενόν τι πλάσμα, μη ανταποκρινόμενον εις τας περί συζύγου ιδέας και προσδοκίας του!

Εάν δ' η κόρη εκείνη ηννόει, ότι η νυμφευομένη γυνή δεν είναι απλώς όργανον ή άθυρμα του ανδρός, αλλά έχει δικαιώματά τινα επί του βίου του, εάν είχεν ανατραφή ούτως, ώστε να έχη χαρακτήρα και θέλησιν, εάν η μόρφωσίς της τη προσέδιδε ηθικήν τινα βαρύτητα και αξίαν, δεν θα ηδύνατο άρα να μεταβάλη τας έξεις εκείνου, να τω εμπνεύση τουλάχιστον σεβασμόν, υπόληψιν, εκτίμησιν, βραδύτερον δ' ίσως και συμπάθειαν και θερμόν ενδιαφέρον;

Και άρα αυτή, προς ην η δυστυχία τοιούτο τρομερόν δίδει σήμερον μάθημα, θα αναθρέψη καλλίτερον παρ' όσον αυτή ανετράφη το τέκνον της;

Η δε μήτηρ της, ήτις κλαίει και ρυτιδούται και αιτιάται εαυτήν είναι, νομίζετε, διατεθειμένη να εργασθή, να πράξη τι, όπως τουλάχιστον αποτρέψη από άλλας τον κίνδυνον τούτον; Όχι. Περικλείει καλώς εις την ψυχήν της την ως πεπυρακτωμένον σίδηρον θλίψιν της, την συστρέφει ανιλεώς, πληγόνουσα ολονέν βαθύτερον την αιμάσσουσαν καρδίαν της και σιωπά.

Και όμως εάν ήθελεν αυτή, ως και πολλαί άλλαι, ας η πικρά του κόσμου πείρα έπεισεν, ότι όσα λέγομεν και γράφομεν είναι αληθή και ορθά, εάν ήθελαν, λέγομεν, ηδύναντο άλλαι διά του πλούτου των, άλλαι διά της κοινωνικής των θέσεως, άλλαι διά του καλάμου των να φανώσι χρήσιμοι εις το μέγα έργον της μεταρρυθμίσεως, ην προβάλλομεν, ην θεωρούμεν ως αναγκαίαν όχι μόνον διά την ευτυχίαν της γυναικός, αλλά διά την ευτυχίαν των κοινωνιών, διά την ευτυχίαν της ανθρωπότητος.

Το επαναλαμβάνομεν και πάλιν. Εάν ημείς αι γυναίκες ηθέλαμεν, η κοινωνία μας θα ήτο καλλιτέρα και οι άνδρες αυτοί πολύ, πολύ καλλίτεροι. Διά να επιτύχωμεν τούτο, πρέπει πάση δυνάμει να επιδιώξωμεν την μόρφωσιν του νου, της θελήσεως, του χαρακτήρος της γυναικός εις πάσας τας κοινωνικάς τάξεις. Πρέπει να πεισθώμεν όλαι μας, ότι δεν επλάσθημεν παρά του Θεού όντα κατώτερα του ανδρός, χωρίς δύναμιν και αυτενέργειαν. Ότι δεν προωρίσθημεν μόνον εις το να αρέσκωμεν και διαιωνίζωμεν το είδος.

TEXT_PAGE_SHORT427
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/428.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

η μεγάλη μερίς της κοινωνίας τας θέλει αμαθή, πειθήνια όργανά της

1894

Κ. Παρρέν

ΤΟ ΜΟΡΦΩΤΗΡΙΟΝ ΤΩΝ ΘΥΓΑΤΕΡΩΝ ΤΟΥ ΛΑΟΥ

Αι προνομοιούχοι, αι θωπευμέναι της τύχης έχουν τα ανώτερα παρθεναγωγεία των, το Πανεπιστήμιον, το Πολυτεχνείον. Αι εργάτιδες, τα παιδιά του λαού έχουν το τελούν σήμερον τας εξετάσεις του Κυριακόν των Σχολείον.

Όχι καλλίμορφον εκ Πεντελικού μαρμάρου μέγαρον, όχι πλούσιον εις κεφάλαια και εισοδήματα ίδρυμα, όχι συντηρούμενον υπό γενναίων εισφορών. Απλούστατα έν παλαιόν και ετοιμόρροπον σχεδόν οίκημα, εις στενωπήν οδόν της Αγίας Ειρήνης, το οποίον χρησιμεύει καθ' εκάστην ως παρθεναγωγείον του δήμου και το οποίον προσφέρει την φιλόξενον στέγην του ανά πάσαν Κυριακήν προς τας εργάτιδας, τας απόρους του λαού θυγατέρας.

Πτωχόν ως αύται, κρυμμένον εις γωνίαν τινά πληκτικήν, σκοτεινήν της πόλεως, με αέρα κατά το πλείστον ασφυκτικόν, ακριβώς όμοιον με τους οικίσκους και τας καλύβας και τα υπόγεια δωμάτια εν οις διαιτώνται, με μόνην την διαφοράν των διαστάσεων.

Η κοινωνία, αι κυβερνήσεις, οι δήμοι δείχνονται ολίγον άδικοι, σκληροί προς τον λαόν, όσον και η τύχη. Έχει παιδιά ο λαός αυτός, τα οποία έχουν ανάγκην μορφώσεως, ανθρωπισμού, ηθικοποιήσεως, τούτο ολίγον ενδιαφέρει τας αρχάς. Προκειμένου μάλιστα περί θηλέων ουδέ λόγος καν πρέπει να γίνηται. Θα γίνουν υπηρέτριαι, ή εργάτιδες εις τα εργοστάσια των βιομηχάνων αι κόραι αυταί. Ποία η ανάγκη της μορφώσεώς των! Η μεγάλη μερίς της κοινωνίας τας θέλει αμαθή, πειθήνια όργανά της, μη διακρίνοντα το καλόν από του κακού, το ωφέλιμον από του επιβλαβούς. Εκ της αμαθείας των εξαρτά ο βιομήχανος την εκμετάλλευσιν της εργασίας των, ο κύριος και η κυρία την εν τη υπηρεσία των τυφλήν υποταγήν εις πάσας τας παραλόγους αξιώσεις των, οίας δήποτε φύσεως και αν είναι αύται.

Και βλέπομεν καθ' εκάστην τα αποτελέσματα του τοιούτου συστήματος

———————

Κ. Παρρέν, Εφημερίς των Κυριών, έτος Η΄, αρ. 347, 10 Απριλίου 1894, σ. 1-2.

TEXT_PAGE_SHORT428
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/429.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

των ευπόρων και ανεξαρτήτων τάξεων προς τας θυγατέρας του λαού. Ειξεύρομεν όλαι και όλοι μας πού άγει η αμάθεια, το προώρως προς το πονηρόν φερόμενον πνεύμα της εργάτιδος. Διότι όσον αμαθής και αν είναι αύτη σήμερον, εν η ατμοσφαίρα ζη δεν μένει αθώα, απονήρευτος διά πολύν καιρόν. Η αθωότης είναι άνθος φυόμενον εις καλώς προφυλαγμένα θερμοκήπια και όχι εις τους αγρούς τους εκτεθειμένους εις τας αγρίας και ιδιοτρόπους της φύσεως καταιγίδας.

Και ειξεύρομεν εις ποίους κλυδωνισμούς, εις ποίους κινδύνους υπόκειται η δυστυχής εργάτις η καταδικασμένη από τα μικρά παιδικά της έτη να παλαίη δι' έν τεμάχιον άρτου, να αγωνίζηται τον επίμοχθον αγώνα της ζωής. Ρίψατε εις οίαν δήποτε ώραν της ημέρας έν βλέμμα προς την οδόν Ερμού και ίδετε την ως αλήτην πλανωμένην εκεί δεκαετή κόρην. Είναι ο προμηθευτής, ο αγοραστής των ταινιών και των κλωστών και των μυρίων εκείνων μικρολογημάτων του εργοστασίου των συρμών, εν ω εργάζεται. Ανά πάσαν στιγμήν και ώραν συναλλάσσεται μετά εμπόρων και εμποροϋπαλλήλων πάσης ηλικίας. Εις την διάκρισιν και την τιμήν των ανθρώπων αυτών αφίνεται απροστάτευτον το δυστυχές αυτό πλάσμα, ως η εν τοις λοιποίς εργοστασίοις εργαζομένη κόρη, η εξαρτώσα την θέσιν της και τον άρτον της εκ της καλής ή μη προς αυτήν διαθέσεως των ανωτέρων υπαλλήλων ανδρών. Παρακολουθήσατέ τας κατά τας ψυχράς και παγετώδεις του χειμώνος νύκτας, υποχρεωμένας να νυκτερεύωσι μέχρι της δεκάτης και δωδεκάτης της νυκτός ή κατά τας εορτάς καταδικασμένας να εργάζωνται όταν εκείνοι, δι' ους ο βίος είναι διαρκής εορτή, δεν επιτρέπουν ούτε την επί μίαν ημέραν της εβδομάδος ανάπαυσίν των.

Και αν τουλάχιστον μεθ' όλα ταύτα εκέρδιζον την ζωήν των. Αλλ' όχι. Στατιστική πρόχειρος, ειλημμένη εκ των εργοστασίων, εν οις αι μαθήτριαί μας αύται εργάζονται αποδεικνύει ότι αι μεν ράπτριαι γυναικείων φορεμάτων από οκτώ έως δέκα τριών ετών δεν κερδίζουν τίποτε, υπό την πρόφασιν ότι μανθάνουν τέχνην. Από δεκατριών έως δέκα πέντε η αμοιβή των ποικίλλει από τριάντα έως εβδομήντα λεπτά την ημέραν. Και από δεκαπέντε και άνω μόλις από μίαν έως δύο δραχμάς.

Τα λοιπά εργοστάσια των ανθέων, περικνημίδων, λαιμοδετών, υποδημάτων, φακέλλων, ασπρορρούχων, ψιαθών, ανδρικών ενδυμάτων, ολίγον διαφέρουν κατά την γενναιότητα των ανωτέρω. Η κόρη εδώ ως και εκεί μοχθεί, αγωνίζεται και πεινά. Και η πείνα είναι κακός σύμβουλος, όταν μάλιστα και η οικογένεια τας αυτάς υφίσταται ταλαιπωρίας, ή ο πατήρ είναι μέθυσος και η μήτηρ εργάτις και αυτή αδυνατεί να ανταποκριθή εις τας πρώτας και απαραιτήτους της ζωής της οικογενείας ανάγκας,

Η θέσις της εργάτιδος αποτελεί ούτω σκοτεινήν σελίδα της συγχρόνου κοινωνικής ημών καταστάσεως. Αποτελεί την υψίστην καταδίκην της και απειλεί να καταστή η απηνεστέρα μάστιξ αυτής. Και όμως ούτε οι νομοθέται

TEXT_PAGE_SHORT429
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/430.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

οι εξασφαλίζοντες δι' ελαφρυντικών νόμων την διατροφήν και συντήρησιν των κτηνών, ούτε ο τύπος ο συνεχώς διαμαρτυρόμενος κατά των κακοποιούντων τα ζώα ανθρώπων αφιέρωσαν πότε μίαν στήλην των, ένα νόμον, μίαν ιδέαν σωστικήν υπέρ της τροφού και μορφωτρίας του αύριον στρατιώτου, υπέρ της πηγής της ζωής των κοινωνιών, υπέρ της κόρης και γυναικός του λαού.

Επείγουσα εν τούτοις παρίσταται η ανάγκη της παροχής ευρυτέρου σταδίου εν τη εργασία, της αναλόγου προς τους καταβαλλομένους υπό της εργάτιδος κόπους αμοιβής και της μορφώσεως και ηθικοποιήσεών των διά της γενικεύσεως απανταχού της Ελλάδος Κυριακών Σχολείων. Από τετραετίας όλης αγωνιζόμεθα, γράφομεν, συνηγορούμεν υπέρ ιδρύσεως μιας τουλάχιστον επαγγελματικής σχολής, προωρισμένης νέον και ευρύτατον να ανοίξη ορίζοντα εργασίας διά την πενομένην κόρην του λαού. Δυστυχώς πάντες οι δυνάμενοι αδιαφορούν, ασχολούμενοι βεβαίως εις άλλα σπουδαιότερα. Απελπισθείσαι προβαίνομεν ημείς αι του Κυριακού Σχολείου μετ' άλλων φιλανθρώπων κυριών εις ίδρυσιν της πρώτης εν Ελλάδι επαγγελματικής Σχολής, ήτις ελπίζομεν, θα αρχίση λειτουργούσα από του προσεχούς Σεπτεμβρίου.

Αλλά και διά την γενικωτέραν μόρφωσιν των εργατίδων διά τον νόμιμον της εργασίας των κανονισμόν πολλά δύνανται να επιτευχθούν. Ολίγη καλή θέλησις, ολίγη μελέτη επί του ζητήματος τούτου, ολίγη ώθησις παρά των δυναμένων, ολίγη κίνησις αστυνομική και χωρίς δαπάνας, χωρίς θυσίας όλα αυτά κατορθούνται. Τα Κυριακά Σχολεία είναι τα ευθηνότερα μορφωτικά κέντρα της συγχρόνου παιδεύσεως. Το ιδικόν μας είχε κατά την ίδρυσίν του το ελάχιστον κεφάλαιον οκτακοσίων περίπου δραχμών και δι' αυτών συντηρείται τετραετίαν ήδη, διατηρούν μάλιστα και επί δεκαδράχμω μηνιαία αμοιβή διδασκάλισσαν της κοπτικής.

Όλαι αι λοιπαί διδάσκουσαι, όλαι αι μορφώνουσαι την ψυχήν και αναπτύσσουσαι το πνεύμα των εργατίδων είναι ευγενείς κυρίαι και δεσποινίδες της πόλεώς μας, μετά ζήλου και αυταπαρνήσεως αναπληρούσαι το μορφωτικόν έργον της μητρός και διδάσκουσαι προς τας εργάτιδας τα προς αυτάς και την κοινωνίαν καθήκοντά των.

Ούτε γραμματική, ούτε συντακτικόν, ούτε κανόνες και θεωρίαι αναπτύσσονται προς τα παιδία αυτά. Ημείς ομιλούμεν περισσότερον εις την καρδίαν, εις την ψυχήν της κόρης παρά εις το πνεύμα της. Διότι ο βίος αυτής είναι σειρά ατελεύτητος ψυχικών δοκιμασιών. Και έχει ανάγκην ηθικού σθένους μάλλον και καρτερίας ή πνευματικής αναπτύξεως, ίνα αντιταχθή εις τους σκοπέλους, οίτινες υψούνται προ αυτής ανά παν βήμα της, ίνα μη αποθαρρυνθή και καταπέση.

Κατά το έτος τούτο επεδιώξαμεν να κινήσωμεν υπέρ αυτών το ενδιαφέρον των ευτυχών συνομηλίκων των, και να συνάψωμεν μεταξύ τούτων και εκείνων τους πρώτους της συμπαθείας δεσμούς διά της ευεργεσίας και της 

TEXT_PAGE_SHORT430
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/431.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

ευγνωμοσύνης. Ούτω διά την βράβευσίν των απετάνθημεν και προς μαθητρίας παρθεναγωγείων και προς μικρούς εκ νεαρών δεσποινίδων ευεργετικούς συλλόγους. Εις την επίκλησίν μας γενναιότατα προσήλθον αρωγοί ο σύλλογος της Αλεξάνδρας, προεδρευόμενος υπό της νεαράς δεσποινίδος Ψύλλα και η Φιλόβρεφος Αδελφότης, άγνωστος ίσως παιδική φιλάνθρωπος ένωσις αποτελουμένη υπό της προέδρου δεσποινίδος Κούππα και υπό των συμβούλων κ.κ. Αλ. Καμπά, Μεταξά και Νάζου. Αμφότερα τα σωματεία ταύτα προσήλθον ημίν γενναίως επίκουρα, ως και αι μαθήτριαι των δύο αρίστων της πόλεώς μας παρθεναγωγείων Χιλλ. και Σκορδέλη αι αποστείλασαι ημίν αι μεν του τελευταίου τιακοσίας δέκα πέντε πήχεις υφάσματος, αι δε του πρώτου δρχ. εκατόν, προς αγοράν επίσης φορεμάτων, μετά της ακολούθου συγκινητικωτάτης επιστολής.

Αξιότιμος και Σεβαστή Κυρία Παρρέν

Ημείς αι εσωτερικαί μαθήτριαι του Παρθ. Χιλλ. απεφασίσαμεν να διαθέσωμεν υπέρ των πτωχών μαθητριών του Κυριακού Σχολείου το μικρόν ποσόν, όπερ κατά το σύνηθες συνάζομεν την τεσσαρακοστήν διά τους πτωχούς. Ευτυχείς δε λογιζόμεθα σκεπτόμεναι ότι δυνάμεθα, έστω και κατ' ελάχιστον, να συντείνωμεν εις ανακούφισιν μικρών αδελφών μας του Κυριακού Σχολείου, αίτινες δεν έχουσι δυστυχώς ως ημείς άφθονα τα μέσα της συντηρήσεως και εκπαιδεύσεως.

Πεπεισμέναι λοιπόν ότι ευμενώς θέλετε δεχθή το ελάχιστον τούτο ποσόν, σας το αποστέλλομεν, σεβαστή κυρία, ίνα διαθέσητε αυτό ως κάλλιον νομίζητε.

Ευχόμεθα δε εις τας μικράς ταύτας αδελφάς μας καλήν πρόοδον και ευτυχές Πάσχα.

Διατελούμεν μετά σεβασμού ως και αι λοιπαί συμμαθήτριαί μας.

Αι μαθήτριαι των ανωτέρων τάξεων

Λέλα Ζώτου, Κλεονίκη Διαμαντοπούλου, Μαρία Πετυχάκη, Σκεύω Καλοκαιρινού, Φερενίκη Μοάτσου, Gella Λοβέρδου.

TEXT_PAGE_SHORT431
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/432.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

αρχαιοπρεπώς ανατεθραμμένη εν αγνότητι και αυστηρότητι ηθών

1896

Τ. Αναστασίου

Η ΚΟΡΗ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ

Μέγας κοινωνιολόγος Γάλλος ανακηρύττει, ότι κοινωνικώς ουδέν ιερώτερον κόρης. Μεγάλη αλήθεια! Εάν υπάρχη πρόσωπον εν τη κοινωνία, περί της μορφώσεως του οποίου η εκκλησία οφείλει πρωτίστως να μεριμνά και η πολιτεία όλην αυτής την νομοθετικήν ευφυΐαν να εξαντλή, τούτο είναι η κόρη η μέλλουσα οικοδέσποινα, η μέλλουσα μήτηρ.

Γνωστόν ότι έχομεν κόρην του χωρίου και κόρην των πόλεων, και ότι άλλος περί πολλά ο προορισμός ο κοινωνικός και η ανατροφή της μεν, και άλλος ο προορισμός και η ανατροφή της δε.

Η ποιμενίς, η γεωργός κόρη του χωρίου είνε κόρη αρχαιοπρεπώς ανατεθραμμένη εν αγνότητι και αυστηρότητι ηθών. Η προς τον Θεόν πίστις και η ευσέβεια και η ακριβής των θρησκευτικών τύπων εκπλήρωσις είναι όλος ο πνευματικός κόσμος εν ω ζη και κινείται. Δεν κατανοεί, ό,τι πιστεύει, δεν γινώσκει διά τί είνε ευσεβής, διότι γράμματα ουκ οίδε και διότι ο ιερεύς ο παρέχων αυτή τα ιερά της θρησκείας ημών μυστήρια εκτός της ελαττωματικής αναγνώσεως ακαταλήπτων εις αυτόν ευχών είνε όμοιος αυτή κατά τας θρησκευτικάς και θεολογικάς γνώσεις, αλλ' ουδέν στοιχείον δύναται να σαλεύση την πίστιν της, ουδέ την ευσέβειάν της. Είνε σεμνή και ενάρετος, δεν χρειάζονται δε έκτακτοι περιστάσεις, ίνα ανατείλη το της αιδούς ερύθημα· το φέρει πάντοτε επί του προσώπου αγνόν, αβίαστον, αληθές. Πάντα ταύτα δεν γινώσκει διά τί κέκτηται, είνε όμως η μόνη πνευματική και ιερά παρακαταθήκη, ην από των γονέων παραλαμβάνουσα εγκεκλεισμένην εν τη καρδία αυτής διά παντός του βίου διατηρεί. Εν περιβάλλοντι ουχί ανηθίκω αναπτυσσομένη και υπό γονείς αυστηρούς τηρητάς των θρησκευτικών ημών παραδόσεων ανατρεφομένη η Ελληνίς χωρική διαπλάττεται και μορφούται εις

———————

Τιμόθεος Αναστασίου (προλύτης της Θεολογίας), περιοδικό Ανάπλασις, έτος Θ', αρ. 10, 1 Απριλίου 1896, σ. 101-103.

TEXT_PAGE_SHORT432
    TEXT_SEARCH_FORM
    TEXT_SEARCH_IN_BOOK
    TEXT_SEARCH_RESULTS
      TEXT_BOOK_LIST
        11. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

        Της γυναικός η αρετή δεν εκτίθεται εν τη αγορά προς εκτίμησιν ως τα προς πώλησιν εκτιθέμενα αντικείμενα.

        Τίς δε είναι τόσον μωρός, ώστε να λέγη, ότι η γυνή δεν πρέπει να εργάζηται; Αλλά, διότι πρέπει να εργάζηται είναι ανάγκη να έρχηται κατόπιν του ανδρός και ν' ανακόπτη, αντί να προάγη, την εργασίαν αυτού; Τί δε θα κερδήση η ανθρωπότης, εάν ο μεν ανήρ κρατή ηλακάτην, η δε γυνή οδηγή κάρρον κατάφορτον ογκολίθων; και εάν ο μεν ανήρ οικουρή κινών το λίκνον του βρέφους, η δε γυνή εξέρχηται όρθρου βαθέος, ίνα μεταβαίνη εις το εμπορικόν κατάστημα;

        Αλλ' εν τη Ευρώπη γίνονται ταύτα;

        Ναι· ειμπορεί να γίνωνται. Λέγουσι μάλιστα ότι τοιαύτα εγίνοντο προ τρισχιλίων ετών και εν Αιγύπτω. Αλλά τη αληθεία πρέπει να είναι τις κατ' ευθείαν γραμμήν απόγονος πιθήκων, διά ν' αποδέχηται και κατά μίμησιν να πράττη παν ό,τι βλέπει ή ακούει, υπό άλλων γινόμενον. Και νομίζετε ότι εν Ευρώπη ολίγοι υπάρχουσιν οι κατακρίνοντες τα ούτω γινόμενα, ή ολίγοι είναι οι ως συμφοράν αυτά θεωρούντες υπό δεινής ανάγκης επιβαλλομένην;

        Η γυνή σήμερον παρά τοις πεπολιτισμένοις λαοίς και υπό των νόμων και υπό της θρησκείας κατέχει τοιαύτην θέσιν εν τη κοινωνία, ώστε δύναται άνευ κωλύματος να εκπληροί τον προορισμόν της συντελούσα αυτή περισσότερον και του ανδρός εις την ευτυχίαν του οίκου και εις την πρόοδον της κοινωνίας διά της ισχυράς ωθήσεως την οποίαν δίδει η ορθή των παίδων αγωγή, ήτις είναι κυρίως έργον της γυναικός. Το δικαίωμα δε της ψήφου, η είσοδος εις την βουλήν και τα δικαστήρια, η περιβολή της στρατιωτικής στολής και άλλα τοιαύτα είναι περιέργεια, ήτις δύναται να παραγάγη και διά την γυναίκα και διά την ανθρωπότητα αποτελέσματα χειρότερα εκείνων, τα οποία επήνεγκεν η δοκιμή του ξύλου της γνώσεως.

        Η γυνή πρέπει ν' ανατρέφηται σύμφωνα με τον προορισμόν της, δηλ. κατ' εξοχήν ως μέλλουσα μήτηρ και οικοδέσποινα. Πιστεύομεν δε ότι, εάν εν τη πολιτεία αι γυναίκες είχον την νομοθετικήν εξουσίαν, αυτό τούτο και αυταί ήθελον νομοθετήση αναθέτουσαι εις τους άνδρας τα δυσχερή έργα του πολέμου, της τάξεως και ασφαλείας, της εμπορίας και ναυτιλίας· ουδέποτε δε το εναντίον· διότι το εναντίον αντιστρατεύεται εις αυτήν την φύσιν.

        Αλλά τίς άρα γε η σύμφωνος προς την φύσιν και τον προορισμόν της γυναικός ανατροφή αυτής; Τούτο είναι το σπουδαιότατον.

        Τα άκρα, αν και είναι άκρα, και όμως συχνότατα συναντώνται, ευθύς ως υπεισέλθη ελαστικότης τις, συναντώνται, αν όχι εις άλλο, τουλάχιστον εις το άτοπον. Το μέσον όμως είναι πάντοτε μέσον, εξ ίσου απέχον από των δύο αντιθέτων άκρων. Διά τούτο εν παντί πρέπει ν' αποφεύγωμεν τα άκρα, ν' ακολουθώμεν δε την μέσην οδόν, την ασφαλή.

        Το αντίθετον λοιπόν άκρον είναι ο περιορισμός της γυναικός, η στασιμότης,