Συγγραφέας:Φουρναράκη, Ελένη
 
Τίτλος:Εκπαίδευση και αγωγή των κοριτσιών
 
Υπότιτλος:Ελληνικοί προβληματισμοί (1830-1910). Ένα ανθολόγιο
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:11
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1987
 
Σελίδες:630
 
Αριθμός τόμων:1 τόμος
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Κοινωνική ενσωμάτωση
 
Νοοτροπίες και συμπεριφορές
 
Παιδεία-Εκπαίδευση
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Χρονική κάλυψη:1830-1910
 
Περίληψη:Στον τόμο αυτό συγκεντρώθηκαν μαρτυρίες του ελληνικού προβληματισμού που διαμορφώθηκε γύρω από τη γυναικεία εκπαίδευση και διαπαιδαγώγηση τον 19ο αιώνα, αντλημένες από ένα ευρύ φάσμα πηγών. Το σώμα του ανθολογίου περιορίστηκε σχεδόν αποκλειστικά στην παιδαγωγική και κανονιστική φιλολογία, ενώ στην εισαγωγή επιχειρείται η επισήμανση των διαφοροποιήσεων και των εξελίξεων στις αντιλήψεις για το γυναικείο πρότυπο, μέσα από προσπάθεια απάντησης σε ερωτήματα όπως: Μέσα σε ποιες συγκυρίες ιδεολογικοπολιτικές αρθρώνεται ο σχετικός με τη γυναικεία εκπαίδευση κανονιστικός λόγος, ποιοι είναι οι φορείς του, μέσα σε ποια επιχειρηματολογία λειτουργεί, από ποιες προτάσεις συνοδεύεται και, βέβαια, ποια πρακτική τον ακολουθεί και μέσα σε ποιες ανάγκες κοινωνικές εντάσσεται.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 48.83 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 436-455 από: 634
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/436.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

ΠΡΟΣΕΥΧΗ ΤΗΣ ΓΙΑΓΙΑΣ

II

ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΕΩΣ ΤΩΝ ΚΟΡΑΣΙΩΝ

(Δώρον τη θυγατρί μου Κορίννη Σ. Ναρλή

διά το αγαπητό κοριτσάκι της)

Ω, Παναγία μου χρυσή, Πανάμωμε Παρθένα,

Συ, που με σπλάχνα μητρικά, άγια, χαριτωμένα,

ταις προσευχαίς των καρδιών των μητρικών ακούεις

και με της άγιας Σου καρδιάς το άγιο μύρο λούεις.

Πόσαις φοραίς! ω! άπειρη νοιώθω ευγνωμοσύνη

μέσα στα βάθη της καρδιάς γιαυτη την καλωσύνη

όλη Σου την απέραντη, ω του Χριστού Μητέρα!

ολόψυχα Σ' ευχαριστώ και νύχτα και ημέρα.

Και για το νιο εγγονάκι μου, αυτό το αγγελάκι

αυτό το ζωηρούτσικο, ώμορφο κοριτσάκι,

πάντα, ακούεις, Δέσποινα, την ένθερμη ευχή μου,

όπου σου στέλνει με διπλή αγάπη η ψυχή μου.

Θυμούμαι, Παναγία μου, αυτόμας το παιδάκι,

σαν άρχισε το πρώτο του να κάνη βηματάκι,

ότε Σε παρεκάλεσα την χάριν Σου να χύσης

επάνω του και στη ζωή να μου το οδηγήσης.

Και μια ημέρα να γενή εύρωστη κοπελούδα,

σαν περδικούλα πεταχτή, ξυπνή σαν πεταλούδα

να είνε σαν την Ναυσικά γερή ελληνοπούλα,

ν' άχη τα στήθια ηρωικά, χριστιανική καρδούλα.

Κι η μάνα και ο πατέρας του που τόσον το λατρεύουν

με ξένα ήθη κι' έθιμα να μη το πιλατεύουν,

αλλά και με ελληνική λίγο σκληραγωγία

να του φροντίζουν την τροφή και την ενδυμασία.

Αυτό όλο το χάρισμα δεν είνε ιδικό Σου;

δεν είνε θεία φώτισι απ' τον χρυσό τον Υιό Σου;

και τώρα Σε παρακαλώ μια τέτοια πάλι χάρη

και απ' αυτήν, που έδωκες ακόμη ποιο μεγάλη·

———————

Αποσπάσματα από ποίημα της Σ. Λεοντιάδος, Ημερολόγιον της Εφημερίδος των Κυριών του 1896, Αθήνα, σ. 120-132.

Σελ. 436
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/437.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

γιατ' είνε για της ώμορφης ψυχής την ευτυχία,

που έχει μεγαλείτερη απ' το κορμί αξία.

Της ψυχικής αυτής ζωής ο δρόμος, που εμβαίνει,

είνε μακρός και σε 'ψηλό βουνό απάνω βγαίνει

και δύναμι χρειάζεται πολλή και καρτερία

και την 'δική Σου, Δέσποινα, την συνδρομή την θεία.

Γιατί ειν' όλος μ' ώμορφα λουλούδια στολισμένος

και με πετράδια σουβλερά κι' αγκάθια σκεπασμένος.

Και όταν θα τον περπατή και κόφτη τα ανθάκια,

τ' αγκάθια θε να της κεντούν τα τρυφερά χεράκια.

Μα τίποτα το κέντημα αυτό δεν θα την βλάφτη

και στα πετράδια τα σκληρά ποτέ δεν θα σκοντάφτη,

'σάν έχη από πάνω του την άγια την ματιά Σου,

κ' ακούη να το οδηγή η μητρική λαλιά Σου.

Και πρώτα, πρώτα του Χριστού το άγιο Βιβλίο,

που έχει τόση ωμορφιά και τόσο μεγαλείο,

που στου ανθρώπου την καρδιά την σωτηρία δίνει

και της αγάπης του Θεού το άγιο μύρο χύνει.

Αυτό που της αιώνιας ζωής τον σπόρο σπείρει

κι' ειν' απ' την γη στον ουρανό τ' αληθινό γεφύρι.

Αυτό, χρυσή μου Παναγιά, π'ώχει την ιστορία

του Γιου Σου του Μονάκριβου και όλα τα βιβλία

του κόσμου τα ανθρώπινα, τα ποιο σοφά χλωμιάζουν

μπροστά του και το άφεγγο φεγγάρι μας ομοιάζουν.

Γιατί ο ήλιος ειν' αυτό, που έχει για αχτίνες

όλαις ταις θεογέννηταις αλήθειαις εκείναις.

Ναι, τ' άγιο Ευαγγέλιο, τον ήλιο των βιβλίων,

βοήθα, Παναγία μου, τ' αθώο μου τεκνίον,

πρώτα απ' όλα να βαστά, καλά να το διαβάζη

μέσα στο νου και στην καρδιά ταις χάραις του να βάζη,

να νοιώθη όλη του Χριστού την παντοδυναμίαν,

τα θαύματα, την πάνσοφη όλη Διδασκαλίαν.

Και το χρυσό το λόγο του, που λέγει: ν' αγαπούμε

κι εκείνους, που μας βλαφτούνε και να τους βοηθούμε.

Κι' όπως οι άλλοι άνθρωποι θέλουμε να μας κάνουν,

τέτοιο κι' εκείνοι από μας φέρσιμο να λαμβάνουν.

Αυτόν τον άγιο λόγον του καλά να εννοήση

Σελ. 437
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/438.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

'σάν χριστιανή αληθινή στον κόσμο για να ζήση.

Ύστερα, Παναγία μου, τ' άσπρο μου περιστέρι

βοήθα να βαστά καλά στ' ελληνικό του χέρι

εκείνα τα εξακουστά Ελληνικά βιβλία,

τ' αθάνατα, που έγραψαν με περισσή σοφία

Εκείν' οι πρώτοι Έλληνες οι κοσμοφημισμένοι,

που όσοι τους διαβάζουνε, γίνονται φωτισμένοι,

τον Ξενοφώντα, Πλάτωνα, Λυσία, Ισοκράτη,

κι' όσα για τον σοφώτατο εγγράψανε Σωκράτη,

οι πρώτοι δυο του μαθηταί, τα θαυμαστά εκείνα,

που ο Σωκράτης 'δίδαξε στην ένδοξη Αθήνα.

Πού τον θεό εζήταε και την δικαιοσύνην

και είχε κάθε αρετή και ταπεινοφροσύνη,

κι αφού ήταν σοφώτατος απ' όλους τους ανθρώπους,

και έκανε τα έργα του με φωτισμένους τρόπους.

Κι' όλους τους άλλους. Δέσποινα, που έγραψαν τα τόσα

του Ευριπίδη την γλυκεία, χαριτωμένη γλώσσα.

Κι' εκείνον τον βροντόφωνο, τον υψηλό Αισχύλο

και της πατρίδος τον θερμό, τον δυνατόν της φίλο.

Εκείνον τον αθάνατο ρήτορα Δημοσθένη,

πού απ' αυτόν πώς ν' αγαπά το έθνος του μαθαίνει

άνδρας, γυναίκα και έπειτα τον μέγαν Θουκυδίδη

που δεν ηξεύρ' ελληνικά όποιος δεν τον ίδη.

Κι' αυτόν βοήθα, Παναγιά, να νοιώθη, να διαβάζη,

σταις σοβαραίς ιδέαις του τον νουν του να γυμνάζη.

Κι' από του ωραίου Σοφοκλή την θεία Αντιγόνη

μ' ηρωικά αισθήματα κάμνε να δυναμόνη

την τρυφερή του την καρδιά και τα γυναικεία στήθια

σ' εκείνους, που τους αδικούν αδελφική βοήθεια

με θάρρος και με αφοβία απίστευτα να δίνη

και τους γονιούς του ν' αγαπά καθώς αγάπα 'κείνη,

η Αντιγόν' η θαυμαστή, το διαμαντένι' αστέρι,

που γιατ' αυτήν δεν βρέθηκε του Σοφοκλή μας ταίρι.

Κι' απάνω απ' όλα, Δέσποινα, χρυσή μου Παναγία,

δίνε εις το πουλάκι μου την χάρη Σου την θεία,

Σελ. 438
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/439.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

στ' ελληνικά χεράκια του να έχη νύχτα-μέρα

του κόσμου του τραγουδιστού τον βασιλειά πατέρα,

τον Όμηρο, που έψαλλε μ' αθάνατη σοφία

της ευσεβείας κι' αρετής την έξοχη αξία.

Και με κονδύλ' αμίμητο ζωγράφησε την φύσι,

που σαν αυτόν άλλος ποτέ δεν θα την ζωγραφήση.

Της Πηνελόπης απ' αυτήν την γνωστική ξυπνάδα

να μάθη και της Ναυσικάς την τόση φρονιμάοα

και την φιλοπατρία της και νοικοκυρωσύνη,

και Ανδρομάχης την πιστή στοργή και σωφροσύνη.

Κι' όσο κι' αν λένε δύσκολα και υψηλά πως είνε

αυτά, που εις την δόξα τους γέννησαν αι Αθήναι,

τα ελληνικά μας γράμματα, και τόσον αναγκαία

πώς στην γυναίκα δεν είνε γιατ' είν' πολύ σπουδαία,

όμως εγώ άλλο φρονώ κι' αληθινά το ξέρω,

και ότι το 'δοκίμασα και εις την πράξι χαίρω.

Πώς η γυναίκα γράμματα ή διόλου να μη μάθη

γιατί με λίγα και μισά πολλαίς φοραίς να πάθη

μπορεί υπερηφάνεια και ματαιοφροσύνη

και την γλυκεία απλότητα και μετριοφροσύνη

να χάση. ― Δι' αυτό φρονώ τα τόσο φημισμένα

και με βαθειά νοήματα κι' ιδέαις στολισμένα,

Ελληνικά μας γράμματα, που κορφοβούνια μοιάζουν

κι' οι άνθρωποι να τ' αναβούν κουράζονται, λαφιάζουν.

Μα μεσ' από πολύτιμα γεμάτα είν' πετράδια

κι' απάνω τους ανθόστρωτα απλόνονται λειβάδια,

Αυτά φρονώ τα γράμματα καλά να τα μαθαίνη

καθ' Ελληνίδα και μ' αρεταίς μεγάλαις στεφανόνει.

γιατί μ' αυτά την κρίσι της, τον νουν της δυναμόνει

και την καρδιά της μ' αρεταίς μεγάλαις στεφανόνει.

Και γίνετ' άξιο παιδί καλά στο φως να φέρνη·

και η πατρίδα με χαρά στα στήθια της να γέρνη.

― Ναι, Δέσποινα, τον Σοφοκλή, Όμηρο, Θουκυδίδη,

τον Ξενοφώντα, Πλάτωνα, Σωκράτη, Ευριπίδη

να νοιώθη το πουλάκι μου. ― Και με θερμή καρδία

βοήθα το του Έθνους μας και κάθε ιστορία,

πού των ανθρώπων των καλών τα έργα εγκωμιάζει

Σελ. 439
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/440.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

και τους κακούς καταφρονεί, με νουν να την διαβάζη.

Και το καλόν παράδειγμα για την ζωή να παίρνη

και 'σάν τους σπόρους τους γερούς που μέσα στην γη σπέρνει

ο γεωργός και για τροφή καλούς καρπούς θερίζει,

έτσι και το πουλάκι μου να αποθησαυρίζη

τα χρήσιμα μαθήματα από την Ιστορία

μεσ' την καρδιά και στην ζωή να τ' άχη οδηγία.

Μαζή μ' αυτά κι' όλους της γης τους τόπους να μαθαίνη.

Έτσι στον νουν ζωγραφιστή η Γεωγραφία μένει,

όταν με τα ιστορικά της χώρας που διαβάζη

κι' αυτήν την χώρα μ' όλα της, που έχει σχεδιάζη

και ταξειδεύη με τον νουν εις όλους της τους τόπους

και βλέπη ποταμούς, βουνά, θαλάσσας και ανθρώπους.

Για τί όπως διδάσκεται μέσα εις τα βιβλία,

δεν εντυπόνεται στο νου ποτέ Γεωγραφία.

Και στην ζωή το μάθημα, το τόσο αναγκαίο

κι' από πολλά μαθήματα τόσο πολύ σπουδαίο,

που πρέπει μ' επιμέλεια μεγάλη να μαθαίνουν

εις τα σχολειά μας και πολύ να το καταλαβαίνουν,

την σοβαρ' Αριθμητική, που σαν να την τρομάζουν

τ' αγαπητά κορίτσια μας και για να λογαριάζουν

θαρρούν που και να ξέρουνε αυτά τόσον δεν πρέπει

κι' ο άνδρας στους λογαριασμούς χρωστεί να διαπρέπη.

-Ω! και αυτή βοήθα το να μάθη, Παναγία,

την Επιστήμη την 'ψηλή και την Γεωμετρία·

κι' αυτήν, που ο Δημιουργός απάνω της κτισμένη

έχει όλη την κτίσι του και καταστολισμένη

με τα λαμπρά της σχήματα απ' την γραμμήν την ίσια,

όπου με χάρη άπειρη και καλλονή περίσσεια

την βλέπεις και στα πειο μικρά λουλούδια και φυλλάκια

έως τον κύκλο, π' ώχουνε ο ήλιος και τ' αστράκια.

Αυτά τα Μαθηματικά, που λέγουμε, να μάθη

μέσα εις το βασίλειό της για να μη κάνη λάθη.

Γιατί η Αριθμητική και η Γεωμετρία

μορφόνουμε το πνεύμα της, ρυθμίζουν την καρδία

και με γερή να σκέπτεται, την κάνουν σ' όλα κρίσι

κι' όλα με καλλιτεχνική να κανονίζη κλίσι.

Σελ. 440
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/441.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

Γιατί και ο Δημιουργός ο Πάγκαλος τεχνίτης,

είν' πρώτος Μαθηματικός και πρώτος Γεωμετρήτης.

- Ναι, Παναγία Δέσποινα, κι' απ' τη Φιλοσοφία

βοήθα το την Λογική και την Ψυχολογία,

κείνην, που είν' αληθινή και με το Ευαγγέλιο

σύμφωνα, όχι εκείνην δα, που είνε περιγέλοιο

του λογικού τ' ανθρώπινου! Εκείνην να μαθαίνη

πώς η ψυχή είν' αθάνατη να το καταλαβαίνη.

Πώς είν' εικόνα του Θεού και πώς τον ομοιάζει,

όταν το άγιο θέλημα Εκείνου λογαριάζη,

που εφανέρωσ' ο Χριστός, κι' αυτό μόνον γυρεύη

εις όλη της την γήινη ζωή να βασιλεύη.

Και ξέρη πως ο ουρανός αληθινή πατρίδα

της είνε και τ' αληθινού βασιλείου την σφραγίδα

πρέπει να έχη πάνω της, που είνε, Παναγία,

εις τον Σωτήρα τον Χριστόν η πίστις η αγία.

Και μ' όλα αυτά, που το χρυσό πουλί μου θα μαθαίνη

και μ' όσα πρέπει γράμματα θα είνε στολισμένη

βοήθα και νοικοκυρά να μου γένη ωραία

κι' όλα τα έργα του σπιτιού να μάθη τ' αναγκαία.

- Να μάθη τα φορέματα να ράπτη και να κόπτη

κι' εις όλαις ταις οικιακαίς δουλειαίς μας να προκόπτη,

να ξέρη οικονομικά φαγιά να μαγειρεύη,

σ' αυτά υγεία και εμορφιά πάντοτε να γηρεύη,

Εις του σπιτιού ταις ποιο μικραίς δουλειαίς να καταβαίνη

χωρίς να συλλογίζεται πως είν' γραμματισμένη.

Μα το πουλάκι μου αυτό βοήθα, Παναγία,

να καταλάβη ποια είνε σωστή Παιδαγωγία.

Κι' αυτήν να μεταχειρισθή κι αυτό μίαν ημέρα,

όταν θελήση ο Θεός κι' αυτό καλή μητέρα

να γείνη σαν την ώμορφη, την φρόνιμη μαμμά του,

που ώμορφα ωδήγησε τα πρώτα βήματά του.

Και τ' ώκαμε τόσο καλά τον δρόμο να πηγαίνη

και όσα είν' για την ζωήν χρήσιμα να μαθαίνη.

Σελ. 441
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/442.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

Κι' έτσι μια μέρα να γενή νοικοκυρά με τόση

εις την καρδιά της αρετή και εις τον νουν της γνώσι.

Και το κονδύλι που βαστά κι απάνω εις την πλάκα

γράφει το όνομα Θεός, παππάκι και μαμμάκα

και χαίρεται στα γράμματα, που τώρα ζωγραφίζει,

και το βα - γα και δα και θα γραμμένα συλλαβίζει.

Βοήθα το, Κυρία μου, αυτό μας το καμάρι

να γράφη πάνω στο χαρτί με ωμορφιά και χάρη,

και ταις καλαίς ιδέαις του με λογική να στρώνη

και ίδιαις σκέψεις και βουλαίς ωραία να δηλώνη.

Κι' αυτήν την φαντασία του με ώμορφα φτερά

και την καρδιά του στόλισε με φύλλα τρυφερά,

ο Πλάστης μας, βοήθα το καλούς να φτιάνη στίχους,

κι απ' την καρδιά αγγελικούς καλούς να βγάζη ήχους.

Και αυτόν τον Πανάγαθον Υιόν Σου να δοξάζη

και μουσική ουράνια η γλώσσα του να μοιάζη.

Κι' εκεί, όπου στο χέρι του βαστάει το βελόνι

και σαν καλή νοικοκυρά ή ράφτει ή μπαλόνει,

ο νους του μέσα να γεννά συλλογισμούς ωραίους,

καθώς μια μας ποιήτρια στους χρόνους τους αρχαίους,

που έστρεφε τ' αδράχτι της κι' ο νους της εγεννούσε

αθάνατα ποιήματα και τα ετραγωδούσε.

Έτσι και το πουλάκι μου τας Μούσας να λατρεύη

και τον καιρό εις περιττά λόγια να μη ξοδεύη.

Για συναναστροφή καιρό νάχη διωρισμένο,

και άλλον για ανάγνωσι κι' ό,τι καλογραμμένο

είνε και με νοήματα ορθά να το διαβάζη,

μυθιστορίαις πρόστυχαις ποτέ να μη κυττάζη.

Ναι, Δέσποινά μου άμωμε, αυταίς τον νουν σκοτίζουν

και την καρδιά με μάταιαις επιθυμιαίς γεμίζουν!

Κι' η γλώσσα που θα ομιλή, θα γράφη να είν' ωραία

ούτε βαθειά ελληνικά, ούτε πολύ χυδαία.

Γλώσσα γλυκεία κι' αν επαινή και όταν συμβουλεύη,

ποτέ με λέξεις άσχημαις να μη την συνοδεύη.

Γιατί η γλώσσα η καλή, λέγει η παροιμία,

το φείδι απ' την τρύπα του βγάζει με ευκολία.

Και ο γλυκύτατος σου Γιος και στους εχθρούς μας θέλει

αληθινά η γλώσσα μας γλυκεία να στάζη μέλι.

Σελ. 442
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/443.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

Ω! να μου μάθη, Δέσποινα, και θεία Μουσική,

βοήθατο, μ' εντέλεια και την Ζωγραφική.

Και μια ημέρα έξοχος ζωγράφος, μουσικός

μπορεί να γένη και αυτή και Ευεργετικός

σ' αυταίς ταις τεχναίς ταις καλαίς ταις μουσογεννημέναις,

που είν' από τον ουρανό στην γην κατεβασμέναις.

Ναι, Δέσποινα, της Μουσικής την χάρη Συ γνωρίζεις

οι άγγελοι στους ουρανούς που ψάλλουν και χαρίζεις,

απ' άγιο Σου χαμόγελο την άγια μελωδία

κείνη, που μέσα αντηχεί στου Γιου Σου την καρδία.

Τώρα και γλώσσαις ξενικαίς να μάθη δυο, τρεις, μία

βοήθα το πουλάκι μου, χρυσή μου Παναγία,

γιατί κι' αυτό στο έθνος μας, που είν' αναγκασμένο

μ' έθνη πολλά αλλόγλωσσα να είνε σχετισμένο,

χρειάζεται, κι' υπάρχουσιν εις κάθε ξένη γλώσσα

φραντζέζικα, γερμανικά, καλά γραμμένα τόσα.

Αυτά να ξέρη ώμορφα, να νοιώθη, να διαβάζη

και απ' αυτά, ως μέλισσα, το μέλι να συνάζη.

Αλλά πάντα στο σπίτι της, πάντα με τους γονιούς της

την γλώσσα της θα ομιλή και μ' όλους τους δικούς της.

Για δεν υπάρχει άνθρωπος από τα έθνη τ' άλλα,

που βρίσκονται πάνω στην γη, μικρά είν' ή μεγάλα,

Γάλλος, ή Άγγλος, Γερμανός, Ρώσσος, Τούρκος, Ρωμαίος,

Αρμένιος και Βούλγαρος και Σέρβος κι Ιουδαίος,

στο σπήτι τους την γλώσσα, τους την εθνικήν μιλούνε

και τα παιδιά τους συνηθούν αυτήν να αγαπούνε.

Κ' επιθυμούν στην γλώσσα τους μάλιστα να πρωτεύουν

και καθημέρα προσπαθούν να την καλλιτερεύουν.

- Μονάχα μείς οι Έλληνες είμασθε 'ξιππασμένοι

κι' ενώ την γλώσσα έχουμε την πειο εξακουσμένη,

δεν την καταδεχόμεθα μαζή με τα παιδιά μας

να την μιλούμε μέσα 'δω στην φτωχική φωληά μας.

Παρά για να φαινώμεθα σαν Γερμανοί ή Γάλλοι,

την γλώσσα μας αλλάζουμε, όπως οι παπαγάλοι.

Σελ. 443
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/444.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

Ω! απ' αυτή την εθνική αρρώστια, Παναγία,

φύλαγε το παιδάκι μας, με χάρη Σου την θεία.

Κι' αν έχη πνεύμα ικανό και θέλησι και κλίσι

κι' εις επιστήμης μάθησι καμμιάς να προχωρήση.

Κι' έχη το μάτι δυνατό τον ήλιον ν' αντικρύζη

τον νοητό, που ώρισεν ο Πλάστης να φωτίζη

με ταις χρυσαίς ακτίνες του, ταις θείαις του αλήθειαις,

το λογικό τ' ανθρώπινο και να του είν' βοήθειαις.

Εις την ζωήν την γήινη κι' άλλη για την ψυχή του

βοήθα το την προκοπή που πρέπει να μαθαίνη

κ' ελληνοπούλα χριστιανή ως πρέπει να μου γένη.

Σαπφώ Λεοντιάς

ΕΙΚΟΝΑ 43.

Σελ. 444
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/445.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

να νομοθετηθή η ίδρυσις μαθητικών κέντρων γραμμάτων και γυναικείων έργων... εν τοις γυναικείοις μοναστηρίοις

1897

Σ. Καλλισπέρη

ΠΕΡΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΩΣ ΤΟΥ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

Το Κράτος οφείλει να έχη σχολήν θηλέων ―χρησιμεύουσαν και ως Διδασκαλείον― αποκλειστικώς ιδικήν του· με διδασκάλους ους να διορίζη αυτό, με τρόπον επιτηρήσεως, όστις να παρέχη πάσαν εγγύησιν. Δεν επιτρέπεται εις φιλότιμον Κράτος να μη μορφώνει αυτό εκείνας, εις ας παραδίδει τα σχολεία του.

Απαιτείται δε σύστημα εκπαιδευτικόν θέτον φραγμόν εις την συρροήν των επιδιωκουσών διδασκαλικόν πτυχίον, σύστημα καθιστών δυσχερή την επιτυχίαν του πτυχίου της διδασκαλίσσης διά του ποιού και του ποσού των απαιτουμένων γνώσεων, ιδίως όλως σύστημα ριζικών μέτρων, δι' ων να δοθή εις τα κοράσια όλως άλλη παίδευσις, όλως άλλη ανατροφή, ήτις ν' αρχίση ευθύς αμέσως από του προσεχούς έτους, να περιλαμβάνη δε απάσας τας τάξεις από της κατωτάτης μέχρι της ανωτάτης της στοιχειώδους παιδεύσεως (enseignement primaire) δι' ης διερχόμεθα αναγκαίως πάντες πριν μεταβώμεν εις την μέσην.

Είπομεν ότι ανάγκη, κατεπείγουσα μάλιστα, είνε να περιορισθή ο αριθμός των εφοδιαζομένων ετησίως διά πτυχίου διδασκαλίσσης. Θέλουσι δε επιτευχθή η τε ελάττωσις της πληθώρας των προς το διδασκαλικόν επάγγελμα ορμωμένων και η κατάλληλος παίδευσις και ανατροφή των τε διδασκαλισσών και

———————

Απόσπασμα από υπόμνημα προς τη Βουλή, της Σεβαστής Καλλισπέρη, επιθεωρήτριας των δημοτικών σχολείων και φιλολόγου, πτυχιούχου της Σορβόνης (βλ. εδώ, σ. 404-408). Αναδημοσιεύεται από την Οικογένεια, "εβδομαδιαίον γυναικείον περιοδικόν" (διευθύντρια Άννα Ν. Σερουΐου), έτος Α', περίοδος δευτέρα, αρ. 2, 11 Ιανουαρίου 1897, σ. 10-11, αρ. 3, 18 Ιανουαρίου 1897, σ. 19-20, αρ. 4, 25 Ιανουαρίου 1897, σ. 26, αρ. 5, 1 Φεβρουαρίου 1897, σ. 36-37, αρ. 6, 8 Φεβρουαρίου 1897, σ. 42-43 και αρ. 7, 15 Φεβρουαρίου 1897, σ. 50-51.

Σελ. 445
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/446.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

των λοιπών κορασίων διά μέτρου τοιούτου όπερ, αφ' ενός μεν να αποβαίνη έλεγχος της προς το διδάσκειν ιδιοφυΐας και κλίσεως των επιζητουσών πτυχίον διδασκαλίσσης, αφ' ετέρου δε να παρέχη συν τη κλασική μορφώσει πάσαν διδασκαλίαν παρασκευάζουσαν την γυναίκα διά της γνώσεως διαφόρων βιοτεχνιών εις το να επαρκή κατά πάντα εις εαυτήν εργαζομένη ιδίως εν τω οίκω, ανεξαρτήτως ευπορίας ή μη.

Μη ελπίσωμεν βελτίωσιν ως προς τας διδασκαλίσσας διά της επιβολής αυστηρών εξετάσεων. Η κόρη, η ζητούσα διά του διδασκαλικού πτυχίου πόρον ζωής, θα εύρη πάντοτε τα μέσα να εκβιάση την συνείδησιν των εξεταστών. Μη ελπίσωμεν βελτίωσιν ουδέ εκ της παραχωρήσεως εις έν μόνον σχολείον του προνομίου του να χορηγή πτυχίον. Τούτο χρησιμεύει απλώς εις το να στρέψη το ρεύμα των μαθητριών προς τα ταμεία ενός μόνον σχολείου· απόδειξις είνε η των εις το Αρσάκειον συρρευσασών εφέτος πλήμμυρα, ης ένεκα εγένετο χρεία να δημιουργηθή και Γ' τμήμα εξωτερικού εις τας δύο ανωτέρας τάξεις, ων εκατέρα περιλαμβάνη μελλούσας διδασκαλίσσας πλείονας των 200.

Τί θα τας κάμη το Υπουργείον της Παιδείας πάσας ταύτας;

Εφ' όσον δεν λαμβάνει πρόνοιαν θα επιτρέπη να αυξάνη ο αριθμός δυστυχών γυναικών και επομένως των δυστυχών οίκων.

Είνε λοιπόν επείγουσα η μεταρρύθμισις, δι' ης, συν τη αρτία παιδεύσει και παραλλήλως ταύτη, να χορηγηθή η λοιπή εις την γυναίκα αρμόζουσα μόρφωσις.

Άνευ τοιαύτης μεταρρυθμίσεως, πάσαι αι διά την διατήρησιν των δημοτικών σχολείων δαπάναι αποβαίνουσιν μάταιαι, ενώ δυνατόν να κατορθωθή αύτη δι' ελαχίστης δαπάνης, ήτις όμως τάχιστα θα επιφέρη εθνικόν πλούτον, τιμήν οικογενειακήν και ευπορίαν.

Υπάρχουσιν εν Ελλάδι τέσσαρες γεωργικαί σχολαί ανδρών. Θα ήτο μεγάλη ωφέλεια εάν ενομοθετούντο σχολαί γυναικείων τεχνών παντού όπου υπάρχουσι γεωργικαί σχολαί ανδρών, ίνα οι καθηγηταί τούτων αντί μιας αμοιβής αναλάβωσι την διδασκαλίαν των αναγκαίων μαθημάτων. Ιδίως δε να ιδρυθώσιν αύται εν τοις γυναικείοις μοναστηρίοις τοις κειμένοις παρά τισι των γεωργικών τούτων σχολών. Τοιούτο μοναστήριον γυναικών είνε η Αγία Μονή, η παρά την γεωργικήν σχολήν της Τίρυνθος και ημίσειαν ώραν απέχουσα του Ναυπλίου.

Εν δε τοις λοιποίς μοναστηρίοις των γυναικών, τοις κειμένοις μακράν γεωργικής σχολής να νομοθετηθή η ίδρυσις μαθητικών κέντρων γραμμάτων και γυναικείων έργων, άτινα αμφότερα θα διδάσκωσιν αι καταρτιζόμεναι εν ταις σχολαίς διδασκάλισσαι ιδίως εις τας θυγατέρας των αγροτικών πληθυσμών των περί τα γυναικεία μοναστήρια ταύτα οικούντων, ων τινα θέλω υποδείξει, διότι προς τούτο τα επεσκέφθην.

Σελ. 446
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/447.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

ΠΕΡΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΩΣ

(συνέχεια)

Άμα τεθή, ως βάσις των σκέψεων ημών περί μορφώσεως διδασκαλισσών, η ορθή ιδέα ότι εις τας χείρας αυτών παραδίδεται το Έθνος, ότι αύται είνε αι σπορείς του πνευματικού σπόρου, προκύπτει η ανάγκη της συγκροτήσεως αρίστων διδασκαλισσών. Ευκόλως δε θα επιτύχωμεν ταύτην εάν διοργανωθή ανωτέρα στοιχειώδης παίδευσις αφ' ης να μη χωρισθή η βιομηχανική μόρφωσις. Περιπλέον η τελευταία αύτη ν' ανυψωθή διά της αρτίας κλασικής παιδεύσεως χορηγουμένης εις τας λαμβανούσας την βιομηχανικήν ή πραγματικήν μόρφωσιν, συγχρόνως με αυτήν, και εν ίσω μέτρω.

Προς τούτο, θα ήρκει εν μεν ταις Αθήναις, όπου υπάρχει η Τριανταφυλλίδειος γεωργική σχολή, ή εν τινι προαστείω αυτών τοις Πατησίοις, τη Κολοκυνθού, τοις Αμπελοκήποις ή τω Φαλήρω, ων τα δημοτικά σχολεία ηδύναντο εν ανάγκη να χρησιμεύσωσιν ως πρότυπα, να ιδρυθή διτάξιος σχολή ανωτέρας στοιχειώδους παιδεύσεως (l'enseignement primaire supérieur), ήτις να περιέχη δύο τμήματα ίσης περιωπής: το τμήμα των γραμμάτων και το τμήμα της βιομηχανικής μορφώσεως ή γυναικείων πραγματικών έργων.

Αι εις την σχολήν ταύτην εισερχόμεναι να γίνωνται δεκταί μόνον κατόπιν διαγωνισμού επί των αυτών μαθημάτων· και, μετά την επιτυχίαν αυτών εν τω διαγωνισμώ, τότε να εκλέγη εκάστη εν τίνι των δύο τμημάτων επιθυμεί να καταταχθή, εξ ιδιοφυΐας και κλίσεως οδηγουμένη εν τη εκλογή της.

Και αι μεν μαθήτριαι του βιομηχανικού ή πραγματικής μορφώσεως τμήματος θα τυγχάνωσιν εν τη σχολή ταύτη όσης επιθυμούσι παιδεύσεως, ακροώμεναι πάντα τα μαθήματα του τμήματος των γραμμάτων. Μόνον εις τας ασκήσεις της διδασκαλικής δεν θα παρευρίσκωνται, ίνα έχωσι περισσότερον χρόνον προς άσκησιν εν τοις βιοτεχνικοίς έργοις. Θα λαμβάνωσι δε πτυχίον περατώσεως των σπουδών των (certificat de fin d'études) εξεταζόμεναι και περί τα γράμματα προς ικανοποίησιν της φιλοτιμίας των.

Διά δε τας μαθητρίας του διδασκαλικού τμήματος να ρυθμισθώσιν αι ώραι των παραδόσεων και της διδασκαλικής ούτως ώστε να υπολείπηται αρκετός χρόνος προς εκμάθησιν των βιομηχανικών έργων, όπως εξετασθώσιν εις το θεωρητικόν μέρος αυτών επίσης εκτενώς ως αι μαθήτριαι του βιομηχανικού τμήματος, ίνα δύνανται να διδάξωσιν αυτά εις τας τάξεις του δημοτικού σχολείου των θηλέων, μετά ενιαύσιον πρακτικήν εξάσκησιν εν ενί των μαθηματικών κέντρων, των εν ταις γυναικείαις μοναίς ιδρυθησομένων.

Δεν θα έπιτραπή όμως η διδασκαλία και το διδασκαλικόν δίπλωμα ειμή μόνον εις τας δεικνυούσας εκ των αποτελεσμάτων της μαθητικής εργασίας των, ότι φύσει αγαπώσι την διδασκαλίαν και ότι εξ ιδιοφυΐας φέρονται προς το διδασκαλικόν έργον.

Ούτος είνε ο μόνος τρόπος εκκαθαρισμού εν τω μέλλοντι του κλάδου των διδασκαλισσών. Τοιουτοτρόπως θέλει άμα υψωθή και ο κλάδος ούτος αλλά και

Σελ. 447
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/448.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

η βιομηχανική ή πραγματική εργασία των γυναικών ιδίως εν οίκω των όπερ είνε σπουδαιότατον, διότι βαθμηδόν θα εννοήσωσι τας απ' αυτής ωφελείας και πόσον υπερήφανος δύναται να είνε η εργαζομένη γυνή -παρά τας σήμερον επικρατούσας πεπλανημένας ιδέας.

Η επιτυχία αμφοτέρων έγκειται εν τη ιδέα του να μη χωρισθώσιν απ' αλλήλων η κλασική παίδευσις από της πραγματικής μορφώσεως αλλά να συμβαδίζωσι ισορρόπως και εν ταις δυσίν ανωτάταις τάξεσι.

Καθόσον, αν συνιστώντο γυναικείαι επαγγελματικαί σχολαί κεχωρισμέναι από της κλασικής διδασκαλίας, όσον και αν κατηρτίζοντο αύται καλώς, θεωρούμεναι ταπεινότεραι των συνήθων σχολείων, των διά τα γράμματα προωρισμένων, δεν θα εσυχνάζοντο ειμή υπό των αποκλήρων, ήτοι των λεγομένων κατωτάτων τάξεων· θα εματαιούτο κατά μέγα μέρος ο υψηλός προορισμός των, δεν θα επετυγχάνοντο δε τα από τοιούτων σχολών προσδοκώμενα αγαθά αποτελέσματα.

Ήθελε διαμαρτήσει επίσης του σκοπού της τοιαύτη Σχολή οίαν προτείνομεν, αν εν τω βιομηχανικώ τμήματι αυτής εδιδάσκοντο βιοτεχνίαι αντικείμενον έχουσαι είδη πολυτελείας ―ως η αγγειοπλαστική ης τα φιλοτεχνήματα είνε εύθραυστα― κλπ. τοιαύται ή απλώς βιομηχανίαι αποζώσαι εκ των παραγγελιών ξένης εργασίας, ως η κατασκευή ανθέων ή στηθοδέσμων και τα τοιαύτα. Δύνανται μεν και ταύτα να διδάσκωνται· να ορισθώσιν όμως αι ώραι της διδασκαλίας των μαθημάτων αναλόγως της χρησιμότητος του διδαχθησομένου έργου· ώστε να εκμανθάνωσιν αι μαθήτριαι προηγουμένως και κυρίως πάντα τα αναγκαιότερα εις την συντήρησιν του ανθρώπου. Δηλαδή, εν τω βιομηχανικώ τμήματι πρέπει να διδάσκωνται τοιαύτα έργα διά της γνώσεως των οποίων η γυνή είτε να συντελή εις την άνετον συντήρησιν του οίκου, περισώζουσα τα κέρδη τα εκ της εργασίας του πατρός, του αδελφού ή του συζύγου· είτε μετερχομένη αυτά προς βιοπορισμόν να δύνηται και άνευ πολλής ξένης εργασίας, ήτις πολλάκις σπανίζει, να συντηρηθή.

Τοιαύτα δε μαθήματα είνε, πλην της ραπτικής και της μαγειρικής, η σηροτροφία, η παρασκευή καθαρού σπόρου μεταξοσκώληκος, η υφαντουργία, η ορνιθολογία, η γαλακτοκομία και τυροκομία, η κηπουρική και λαχανοκομία, η μελισσοτροφία, η ανθοκομία, η αρωματοποιία, τα διάφορα είδη της πλυντικής, η οικιακή λογιστική και στοιχεία υγιεινής και περιποιήσεως των ασθενών.

(συνέχεια)

Η σηροτροφια, ήτις ήτο βιοτεχνία από των αρχαίων χρόνων ουχί ημελημένη εν Ελλάδι, δύναται ου μόνον οικογενειακήν ευπορίαν να προσπορίση αλλά

Σελ. 448
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/449.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

και πλούτος εθνικός να αποβή. Τοσούτον δε τούτο είνε αληθές, ώστε κατά καιρούς διάφοροι λαοί ηθέλησαν δι' αυστηρών διατάξεων να τηρήσωσι την σηροτροφίαν ως αποκλειστικόν αυτών προνόμιον. Είνε δε έργον κυρίως γυναικείον και διά την περίθαλψιν του λεπτοφυούς εντόμου του μεταξοσκώληκος και διά την λεπτότητα, ήτις απαιτείται περί πάσαν την λοιπήν εργασίαν την αφορώσαν εις την επιτυχή σηροτροφίαν. Δι' ο εν Σικελία και εν Ιταλία, όπου κατά τον μέσον αιώνα μετεφύτευσεν αυτήν διά των Ελληνίδων, ας απήγαγεν από των διαφόρων μερών της Πατρίδος μας ο επιδρομεύς Roger, σήμερον αι γυναίκες διεξάγουσι το όλον έργον της σηροτροφίας. Διατί λοιπόν αφού αιχμάλωτοι Ελληνίδες εκ Πατρών, Θηβών και Λεβαδείας εδίδαξαν εις τας Ιταλίδας και τας Σικελιώτιδας την καλλιέργειαν του μεταξοσκώληκος, διατί να πλουτίζωμεν τα ξένα ταμεία αντί να ποριζώμεθα την ενδυμασίαν ημών εξ εργασίας ημών αυτών μεταξωτήν, ουχί χάριν πολυτελείας αλλά χάριν στερεότητος και οικογενειακής οικονομίας, περιπλέον δε εθνικής οικονομίας και πλούτου, αφού μάλιστα, διά της προόδου της επιστήμης, ηλαττώθησαν πολύ οι κίνδυνοι, οίτινες ηπείλουν τον μεταξοσκώληκα και ούτω απέβη ο κλάδος ούτος της βιομηχανίας εκ των μάλλον κερδοφόρων;

Αρωγόν έρχεται και το κλίμα της χώρας ημών, όπερ συμβάλλει εις την ανάπτυξιν του σηροτρόφου δένδρου της μορέας.

Αυτή η Τουρκία έχει τέσσαρας σηροτροφικάς σχολάς-και την εν Προύση περίφημον φυτείαν των μορεών.

Αναπτυσσομένης παρ' ημίν της σηροτροφίας εν ταις σχολαίς και τοις μαθητικοίς κέντροις των γυναικείων τεχνών, όχι μόνον δεν θα εξήγετο πλέον χρήμα προς αγοράν κυτίων σπόρων αλλά και μεγάλα ποσά θα εισεπράττοντο διά της εξαγωγής τοιούτων. Κατανοουμένης δε της ωφελείας και εξαπλουμένης της σηροτροφίας το ελάχιστον όπερ θ' απεκομίζομεν εξ αυτής θα ήτο ―αν υποθέσωμεν 200,000 Ελληνικών οικογενειών τρεφουσών ήμισυ μόνον κυτίον εκάστης― ότι θα εισεπράττετο εκ της μετάξης είκοσιν εκατομμυρίων (20,000,000) ετήσιον κέρδος.

Φανερόν λοιπόν ότι ο μεταξοσκώληξ δύναται διά την Ελλάδα ν' αποβή εθνικός πλούτος, άλλη σταφίς ―κατά τας ευτυχείς ημέρας αυτής― αλλ' άνευ κινδύνων και αντί μικράς σχετικής δαπάνης.

Μη λησμονώμεν την αναντίρρητον αρχήν ότι η φύσις είνε αγαθή και ανταμείβει γενναίως πάντας όσοι την θεραπεύουν.

Από της αρχής ταύτης ορμώμενοι με τον σκοπόν και τον πόθον του να καταστήσωμεν την γυναίκα ικανήν να διευκολύνη τον οικογενειακόν βίον διά δεξιάς εν τω οίκω εργασίας, και να επαρκή τελείως εις εαυτήν, δι' ανατροφής, εν η να έχωσιν ισορρόπως η κλασική παίδευσις και η βιομηχανική και οικοκυρική μόρφωσις, ας προβώμεν εις πρόχειρον εξέτασιν τινών εκ των πραγματικών μαθημάτων, άτινα αναφέρομεν.

29

Σελ. 449
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/450.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

Η γη είνε η αγαθοτέρα πασών των μητέρων, ήτις ασφαλώς δεν είνε φίλη μόνον των ευτυχούντων τέκνων της αλλ' ιδίως των δυστυχούντων· αυτή η μεγάλη μήτηρ και των ανθρώπων και των Ελληνικών Θεών, η Γαία· και όμως εν Ελλάδι παραμελείται πολύ. Έν τέταρτον στρέμματος γης, οπωσούν ευφόρου, αρκεί εις την παραγωγήν διαφόρων ειδών λαχάνων προς άφθονον συντήρησιν ενός ατόμου. Και όμως, ενώ πωλείται εν Βοιωτία λ.χ. εν μέσαις Θήβαις αντί δραχ. 50-60 έν στρέμμα αρίστης γης, τίς θα πιστεύση ότι δεν ευρίσκει τις εις την εύφορον γην των Θηβών χόρτα; Το αυτό απαντά τις εις πλείστα μέρη της Πελοποννήσου και εις τας Νήσους. Αίτιον είνε η άγνοια και η ακηδία, μόνη δε θεραπεία η πρακτική ανατροφή τοσούτον της κόρης όσον του παιδός από του σχολείου. Διά την χωρικήν ήτις και τας αμπέλους σκάπτει και φορτία επί της ράχεως της κομίζει βαρύτατα, διά τας γυναίκας, αίτινες, εις πλύσιν και λοιπάς παρεμφερείς και κοπώδεις εργασίας καταγινόμεναι, καταστρέφουσιν την υγείαν των, τίς κόπος θα ήτο να σκάπτωσιν 1/4 στρέμματος γης; Οπόση δε ωφέλεια δεν θα προήρχετο αν εδιδάσκοντο την λαχανοκομίαν και την κηπουρικήν; Αλλά τί υγιεινότερον από του να καλλιεργή τις κηπάριον ως γίνεται παντού της Ευρώπης; Ημείς τότε θα το επράττομεν και θα το ενεκολπούμεθα, αν ξενικός συρμός εισεκόμιζε την συνήθειαν. Διατί, αφού η υγεία το υπαγορεύει, αφού αι ανάγκαι του βίου θεραπεύονται δι' αυτού, να μη διδάσκωνται εν τοις σχολείοις η κηπουρική, η λαχανοκομία και μετ' αυτών η ανθοκομία;

(συνέχεια)

Ουδείς εκ των επισκεπτομένων τας Βερσαλλίας παραλείπει να ίδη την θέσιν την καλουμένην le petit Trianon συμπαθέστατον, διότι εκεί η Μαρία Αντωανέττα κατεσκεύαζε τον τυρόν της. Εν δε ταις κάτω χώραις ιδίως, την γαλακτοκομίαν και την τυροκομίαν, αίτινες απαιτούσι μεγάλην καθαριότητα, διεξάγουσιν αι γυναίκες· αποβαίνουσι δε αι δύο αύται βιομηχανίαι εθνικός πλούτος. Και εν Αθήναις το εξ αυτών κέρδος των μετερχομένων αυτάς είνε 75 %. Διατί λοιπόν να τρώγωμεν τυρόν αλμυρόν μέχρι λύσσης; ή άλλως να είμεθα ηναγκασμένοι να πλουτίζωμεν τους Γάλλους, τους Βέλγους και τους Ελβετούς τυροκόμους, ενώ πολλαχού δύναται, εάν δοθή ώθησις προς τούτο, να κατασκευάζωσιν τυρόν όμοιον προς τον της Αραχώβης, τον τοσούτον δυσπρόσιτον εις τα πλείστα βαλάντια χάρις εις το εκεί σπήλαιον εν ω διατηρούσιν αυτόν. Ιδίως όμως πλην των άλλων βιομηχανιών, ήθελεν επιτύχει και αύτη, να ιδρύετο σχολή γυναικείων τεχνών, εν Άργει, όπου και δημόσιον υπάρχει καταλληλότατον προς τούτο εκτεταμένον γήπεδον, και η γη είνε εύφορος· μάλιστα παρά το μαγευτικόν Κεφαλάρι όπου κείται η περιεργοτάτη και βαθυτάτη εκείνη σπηλιά, αφ'

Σελ. 450
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/451.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

ης διέρχονται τα νερά τα αρδεύοντα το Άργος, και ήτις δύναται να παράσχη μεγάλην βοήθειαν εις την τυροκομίαν, αντί να κατοικήται υπό νυκτερίδων και μόνον να δεικνύηται εις τους ξένους προς θαυμασμόν. Έργον λοιπόν, όπερ δεν απηξίου η κοσμικωτάτη των γυναικών δεν δύναται να θεωρηθή ασύμφωνον προς τα έργα της οικοδεσποίνης, όσον υψηλά και αν ίσταται αύτη.

Δεν υπάρχει καθαροτέρα ούτε ευθηνοτέρα τροφή των ωών. Και όμως όχι μόνον εν Αθήναις είνε ακριβότατα αλλά και εν ταις επαρχίαις σπανίζουσι και εκ της Βουλγαρίας κομίζονται ολόκληροι αποστολαί. Και τούτο ενώ κατά τας ακριβεστάτας πληροφορίας των ειδικών περί την πτηνοτροφίαν και συμφώνως προς τους λογαριασμούς ορνιθοτροφείων ο ορνιθών (basse-cour) φέρει κατ' ελάχιστον όρον 75 % καθαρόν κέρδος. Αίτιον της σπάνεως ταύτης και της ακριβείας είνε η έλλειψις ορνιθοτρόφων και η άγνοια εν η διατελούσιν αι γυναίκες μας περί τα της ορνιθολογίας.

Τα αυτά δύναταί τις να είπη και περί της αλλαντοποιίας, ήτις, μετά τέχνης εκτελουμένη, δύναται να αποβή, ιδίως διά τους αγροτικούς πληθυσμούς, ευζωίας πρόξενος.

Σκέφθητε οπόσην αφθονίαν και την εξ αυτής ευθηνίαν ―όρον ανεκτού βίου― ήθελον φέρει και εις τας πόλεις διά της βιοτεχνικής αναπτύξεως των αγροτικών γυναικών τοιαύτα μαθητικά κέντρα, οποία είπομεν ιδρυόμενα εν ταις γυναικείαις Μοναίς των επαρχιών, πέριξ των οποίων αναπτυσσομένη άφθονος φυτεία ροδής ηδύνατο να παρέχη, με το μέσον της αποστάξεως ροδελαίου, όπερ αγοράζεται αντί μεγάλου τιμήματος εκ της Δύσεως, τροφήν εις σμήνη μελισσών ώστε και η μελισσοκομία δύναται να ευδοκιμήση. Αλλά και άλλαι φυτείαι ευωδών δενδρυλλίων δύνανται να συντελέσωσιν εις την παραγωγήν και άλλων αιθερίων ελαίων χρησίμων εις την φαρμακευτικήν και την αρωματοποιίαν.

Τέλος η ανθοκομία θα ήτο άριστον μάθημα· ήθελε δε πολύ συντελέσει εις την διάπλασιν της κόρης διά της αναπτύξεως εν αυτή του αισθήματος του καλού, και της αγάπης αυτού τούτου. Εν Αγγλία όπου ο κόσμος είναι τοσούτον πρακτικός, είνε και τα μάλιστα φιλανθής. Διά τούτο και εις αυτάς ακόμη τας τάξεις των τελειοτέρων παρθεναγωγείων τα άνθη βασιλεύουσιν εκ παραλλήλου με τα βιβλία. Αλλ' η ανθοκομία ου μόνον τέρψιν αθώαν δύναται να παρέχη και κόσμον ολόκληρον ευγενών αισθημάτων και ιδεών να εμπνέη, αλλά και μέσον χρηματικού πορισμού ν' αποβαίνη.

Οπόσην ευτυχίαν θα αισθάνηται πάσα κόρη εάν ενομοθετείτο τοιούτον σύστημα κλασικής παιδεύσεως και πραγματικής μορφώσεως.

Γνωστόν πόσον αι γυναικείαι μοναί εν τη Δύσει έδρασαν και δρώσιν εν τη μορφώσει του φύλου της Πατρίδος των. Διατί εν Ελλάδι, όπου υπάρχει ικανός αριθμός τοιούτων, ανέχεται και επιτρέπει το Έθνος να ώσιν αύται κατοικία παχυλής αμαθείας και των συμπαρομαρτουσών αυτή ιδιοτήτων; Και τούτο

Σελ. 451
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/452.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

ενώ αι ξέναι και αλλόθρησκοι μοναί αυξάνουσι παρ' ημίν χωρίς ―ένεκα των δύο τούτων λόγων― να δύνανται να δίδωσιν ανατροφήν οίαν πας συνετός και φιλόπατρις θα ηύχετο διά την Ελληνίδα.

Επειδή κατειχόμην υπό της ιδέας ταύτης, επεσκεπτόμην μετά την αποπεράτωσιν της επιθεωρήσεώς μου τας γυναικείας μονάς, αίτινες ευρίσκοντο εις τους νομούς εις ους είχον σταλή. Μεγάλην λύπην αισθάνεταί τις βλέπων τόσας δυνάμεις υλικάς και ηθικάς απολλυμένας.

Είδον λοιπόν έξ, αίτινες ου μόνον οικήματα έχουσιν ευρύχωρα και αρκούντως κατάλληλα αλλά και πλην της λοιπής κτηματικής περιουσίας, ήτις εμμισθουμένη διατρέφει τας εν αυταίς καλογραίας, περί την μονήν αυτήν υπάρχει περίβολος τουλάχιστον 5-10 στρεμμάτων, δυνάμενος να χρησιμεύση δι' ικανόν αριθμόν μαθητριών εις την πρακτικήν άσκησιν αυτού εν τοις βιοτεχνικοίς μαθήμασιν. Αι μοναί αύται είναι η παρά το Ναύπλιον και την Τίρυνθα Αγία Μονή, αι εν Κερκύρα της Αγ. Ευφημίας, των Κασσιοπείων και των Αγ. Θεοδώρων· εν Κεφαλληνία η του Αγ. Γερασίμου και η της Πεπελενίτσας παρά το Αίγιον. Πόσον είναι ανάγκη ηπίως να ιδρυθώσιν εν ταις γυναικείαις μοναίς σχολαί βιομηχανίας και γραμμάτων αποδεικνύει το εξής: εφέτος διά πρώτην φοράν εδόθησαν, ως μοι είπεν η ηγουμένη, προς καλλιέργειαν 200 στρέμματα χέρσου γης.

(συνέχεια)

Χωρίς να καταργηθώσιν αι μοναί αύται, τοσούτον διότι δύνανται να παράσχωσι προστασίαν εις τας τοιαύτην χρηζούσας νέας, όσον και διότι το βίαιον μέτρον της καταργήσεως ηδύνατο αφ' ενός μεν να επιφέρη ίσως έθνικήν βλάβην, συνεπιφέρον την κατάργησιν και των ανδρικών μοναστηριών και επομένως ενθαρρύνον ομοίαν ενέργειαν παρά της Οθωμανικής Κυβερνήσεως προς τας εν Τουρκία Μονάς· αφ' ετέρου να διεγείρη και εν Ελλάδι αντίστασιν, ένεκα διαφόρων λόγων. Δύνανται όμως και οφείλουσι να μεριμνήσωσιν η Βουλή και η Κυβέρνησις όπως παρεμποδίσωσιν αυτάς από του να ήνε και εν τω μέλλοντι το βασίλειον της αργίας.

Εν ταις μοναίς ταύταις ας εγκαθιδρύσωμεν μαθητικά κέντρα, εν οις και αι διά διπλώματος διδασκαλίσσης εφωδιασμέναι, διανύουσαι έν έτος εν όλως πρακτικαίς εργασίαις, τελούσαι έν είδος πρακτικού σταδίου (stage) ―πριν διορισθώσιν εν κενουμένη θέσει― να διδάσκωσιν ολίγας ώρας εκάστη τα γράμματα και τα επαγγελματικά μαθήματα εις τάξεις σχολικάς κορασίων οικούντων ή παρά την Μονήν αν αύτη κείται πλησίον της πόλεως, ή εντός της Μονής αν αύτη κείται μακράν· και άλλαι ευπαίδευτοι νέαι, ευρίσκουσαι εν αυτοίς

Σελ. 452
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/453.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

προστασίαν και πόρον ζωής εντίμου, να συντηρώνται διά της ιδίας των εργασίας και εις την αύξησιν τοιούτων ευεργετικών κέντρων να συντελώσι.

Μετά το πρακτικόν εν τοις μαθητικοίς κέντροις στάδιον, διοριζόμεναι αι διδασκάλισσαι εν τοις δημοτικοίς σχολείοις θα δύνανται να διδάξωσιν επαρκώς τα τε γράμματα και τα βιομηχανικά ή πραγματικά μαθήματα και ισορρόπως, ώστε τα κοράσια τα αρκούμενα εις μόνην του δημοτικού σχολείου την παίδευσιν να καταρτίζωνται και αυταί χρησταί πολίτιδες, και διά της γνώσεως παντοίων επιτηδευμάτων επαρκείς εις εαυτάς δι' εργασίας κατ' οίκον ενώ συγχρόνως ουδέν κωλύει ειδικώτερον μανθάνουσαι έν έργον, να μετέρχωνται τούτο χάριν βιοπορισμού και οσάκις ευρίσκωσιν εργασίαν.

Εν γένει διά του τοιούτου συστήματος δίδεται από της κατωτάτης μέχρι της ανωτάτης βαθμίδος της στοιχειώδους παιδεύσεως ανατροφή ομοιόμορφος, όπερ είναι αναγκαίον και έχει πολλήν σπουδαιότητα· καθότι, της στοιχειώδους εκπαιδεύσεως σκοπούσης μόνον να μη αφήση άνθρωπον εγγύς του κτήνους, πρέπει αύτη να ήνε ομοία διά πάντα άνθρωπον. Δεν υπάρχει στρεβλοτέρα ιδέα εκείνης, ήτις θέλει αυτήν διάφορον διά τας μεν ή τας δε. Μετά την στοιχειώδη παίδευσιν, ας τραπή εκάστη, αναλόγως των διανοητικών αυτής δυνάμεων, των κλίσεων και των υλικών μέσων, εις ό,τι θέλει. Εκείθεν ας αρχίζη η διαφορά της παιδεύσεως και της συμπαρομαρτούσης ανατροφής, έχουσα και τα τρία ταύτα αίτια ως αφετηρίαν αυτής. Καθ' απάσας όμως τας βαθμίδας της στοιχειώδους πρέπει να μη παραλάσση· και τούτο αφ' ενός διότι εκάστη κόρη, εκάστη Ελληνίς, πρέπει, ανατρεφομένη εν ορθότητι ιδεών, συν τω υπερηφάνω επί τω προορισμώ της και ως ανθρώπου και ως πολίτιδος φρονήματι, όπερ θα τη εμπνεύση η κλασική παίδευσις, να μάθη να θεωρή την εργασίαν επίσης τιμήν της και τέρψιν της· αφ' ετέρου διότι υπάρχει σοφή Πρόνοια ανωτέρα και δικαιοτέρα των διανοημάτων της ημετέρας καρδίας. Εκείνη διέταξε την πορείαν των πάντων διά νόμων ανυπερβάτων, δι' ων τα τέκνα του πτωχού γίνονται πλούσια και των πλουσίων επανέρχονται εκεί οπόθεν εξήλθεν ο πατήρ ή ο πάππος. Η ύλη είναι κύμα· όπως εκείνο υψούται και πάλιν καταπίπτει, ομοίως αυτή συσσωρεύεται διά να σκορπισθή εις άλλων χείρας. Ώστε αγνοούμεν τίνος κόρη θα υποχρεωθή να μετέλθη βιοποριστικόν έργον. Πάσαι άρα ανεξαιρέτως πρέπει να εφοδιάζωνται από παιδικής ηλικίας διά γνώσεων τοιούτων οίας είπομεν, όχι χάριν χειραφετήσεως ―της οποίας λέξεως ουδέποτε κατώρθωσα να εννοήσω την έννοιαν― αλλά χάριν οικογενειακής τιμής και εξ αγάπης προς τους πατέρας, τους αδελφούς μας και τους συζύγους, οίτινες σήμερον είναι οι βιοπορισταί μας εν μόχθω και πολλάκις εν πνιγμώ της συνειδήσεώς των.

Πλην των εν ταις Μοναίς μαθητικών κέντρων δύναται να διοργανωθή και εν Κερκύρα έτερον μαθητικόν κέντρον εν τω ορφανοτροφείω των θηλέων όπερ ευρίσκεται εν οικτρά καταστάσει υπό πάσας τας επόψεις. Πάσχει τις και αναμιμνησκόμενος μόνον αυτού, διότι και αυτή η όψις αυτού είναι τοιαύτη, ώστε

Σελ. 453
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/454.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

ο επισκέπτης σπεύδει να εξέλθη φοβούμενος ότι δι' έλλειψιν της αναγκαίας των εν αυτώ ανατροφής ευρίσκεται εν οίκω εν ω δεν λαμβάνεται η δέουσα μέριμνα όπως αποσοβώνται αι προγονικαί εγκληματικαί διαθέσεις, αίτινες έρριψαν εκεί τα δυστυχή αυτά κοράσια εν τη βρεφική των ηλικία. Ο Ν. Ζαμπέλης διά διαθήκης αφήκεν εις αυτό 100 χιλιάδας δραχμών. Τη συνδρομή τούτων ας μετατραπή ταχέως εις σχολείον εργασίας, διανοητικής αναπτύξεως και τιμής.

Εν Ζακύνθω υπάρχει είδος μοναστηρίου δήθεν κατακλείστων (cloitrées), όπου παραδίδουσιν εις τας εν αυτώ καλογραίας τας πέραν του ανεκτού ζωηράς κόρας οι συγγενείς των. Είνε τι ακατανόητον η όλη οικονομία του μοναστηρίου τούτου. Απέρχεται εκείθεν ο επισκέπτης με την ασφαλή αντίληψιν ότι είναι παν άλλο ή μετανοουσών μοναστήριον (couvent de pénitentes)· και ότι εν τη καθείρξει εκείνη, χωρίς αξιόλογός τις σοβαρά να απασχολή τας κόρας εκείνας εργασία, αλληλοδιαφθείρονται.

Και τούτο λοιπόν το μοναστήριον δύναται ν' αποβή εν Ζακύνθω, υπό οδηγίαν συνετήν, εστία εργασίας πεφωτισμένης άμα δε και σωφρονιστήριον. Οι νυν μικροί χρηματικοί αυτού πόροι θα χρησιμεύσωσιν ως αφετηρία μεγάλων πόρων, ους θα αποφέρη εργασία τοιαύτη,

Εν γένει δε η εφαρμογή του συστήματος, όπερ προτείνομεν, ουδόλως θέλει βαρύνει την Κυβέρνησιν ή ελάχιστα. Καίτοι το Κράτος έχει τα μέσα να συντελέση εις την συντήρησιν ιδίας εαυτού Σχολής.

Η προβαλλομένη πάντοτε ακρίτως έλλειψις χρήματος είνε πρόφασις εσφαλμένη, άμα δε το μόνον αίτιον της πραγματικής ελλείψεως χρήματος ―διότι ενόσω η πρόφασις αυτή δεσμεύει τας χείρας και παγόνει πάσαν ενέργειαν, ουδέ πρόοδος γίνεται, και θα μένωμεν πάντοτε εν απορία χρημάτων.

Ούτω της μεν εν Αθήναις Σχολής, εν η θα καταρτίζωνται διδασκάλισσαι και αι λοιπαί νέαι, τας δαπάνας θ' αποτίνωσι, συν μικρώ βοηθήματι της Κυβερνήσεως, τα δίδακτρα των μαθητριών. Των δε μαθητικών κέντρων, τα προς αγοράν της αρχικής ύλης και των συσκευών θα προσπορίση ασήμαντον μέρος του προϋπολογισμού των Μονών, εν αις θα εγκαθιδρυθώσι τα μαθητικά κέντρα· διά δε της εργασίας, εις ην θα υποβληθώσιν αι μοναχαί, αι διδασκάλισσαι αι τελούσαι εκεί το πρακτικόν στάδιόν των (stage) και άλλαι ευπαίδευτοι νέαι ευρίσκουσαι εν αυτοίς άσυλον, θα δύνανται αι Μοναί να διπλασιάζωσι τα εισοδήματα αυτών ούτως ώστε διά τιμίας διαχειρίσεως να αποβώσιν εύπορα ταμεία, άτινα να συντελέσωσιν εις την αρίστην κατάρτισιν δημοσίας εκπαιδεύσεως των Ελληνίδων.

Σελ. 454
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/455.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

(συνέχεια)

Αλλά και άλλοι πόροι θ' συρρεύσωσιν άμ' ως η Κυβέρνησις, θελήση να επιληφθή του σπουδαίου έργου της σηροτροφίας και της παρασκευής καθαρού σπόρου.

Τον παρελθόντα Απρίλιον κατά την επιθεώρησίν μου του εν Λιοσίοις σχολείου, έμαθον ότι δύο Ιταλοί έτρεφον εκεί μεταξοσκώληκας, όπερ και ανέφερον εν τη εκθέσει μου προς το Υπουργείον, ίνα ο κ. Υπουργός, λαμβάνων γνώσιν τούτου, υποστηρίξη την εισαγωγήν του μαθήματος της σηροτροφίας εις το δημοτικόν σχολείον Λιοσίων, όπου ευρίσκονται χιλιάδες μορεών, και δύναται αύτη ν' αποβή εγχώριος βιομηχανία των Λιοσιοτισσών. Τοσούτον δ' ειργάσθησαν επιτυχώς οι δύο ούτοι Ιταλοί, ώστε απεταμίευσαν σπόρον πωληθέντα αντί 12 χιλιάδων δρ., καίτοι ένεκα δυσχερούς τινος περιστάσεως αφορώσης εις τα πρόσωπα, διεκόπη η εργασία των.

Εκ του μικρού τούτου γεγονότος, του σημαίνοντος όμως μεγάλα, δύναταί τις να κρίνη ασφαλώς ότι βαθμηδόν η Κυβέρνησις ειμπορεί να είνε κάτοχος εμπορίου, αν ουχί μονοπωλίου, λίαν επικερδούς, διότι κατ' ελάχιστον όρον θα εισέπραττεν εκ της παρασκευής υγιών ωαρίων μεταξοσκώληκος (σπόρου) υπέρ τας 400 χιλιάδας δρ., ας δαπανά το έθνος προς αγοράν σπόρου εκ της αλλοδαπής. Θα ηδύνατο μάλιστα και εξαγωγήν να κάμη εις τας νήσους του Αιγαίου τας παρά την Μικράν Ασίαν και εις τας άλλας πόλεις αυτής. Διά τας ωφελείας ταύτας έχει η Τουρκία τας τέσσαρας σηροτροφικάς σχολάς· η δε Βουλγαρία οφείλει πολύ την ευπορίαν του πληθυσμού της εις την μέριμναν ην έλαβεν η Κυβέρνησις η Βουλγαρική προς υποστήριξιν και διάδοσιν της σηροτροφίας.

Αλλ' η σηροτροφία εισαγομένη νομοθετικώς εις την δημοσίαν εκπαίδευσιν ήθελεν επιφέρει εις την ημετέραν Πατρίδα και έτερον μέγα ωφέλημα: την ανάπτυξιν της εντοπίου υφαντουργίας, υπό το κράτος προστατευτικού συστήματος.

Τούτο δε ήθελεν ευτυχώς επιδράσει και επί των ηθών. Ενώ η ηλακάτη και ο ιστός των Ελληνίδων ως την Αρήτην, την βασίλισσαν των Φαιάκων απετέλουν τον άριστον εκείνων κόσμον, έδιδον δε το ερασμιώτατον επιτόπιον χρώμα εις την αρχαίαν μας ποίησιν, σήμερον εφυγαδεύθησαν σχεδόν από των οικιών ημών. Ας εισαχθή εις το σχολείον παραλλήλως με τα γράμματα η ηλακάτη και ο ιστός. Οποία ευτυχία διά την οικογένειαν όταν δι' ανατροφής εθνικής σοβαράς, στηθή παρά το κλειδοκύμβαλον ο εργαλειός.

Τοιούτου συστήματος άπαξ ιδρυομένου και των καθέκαστα διακανονιζομένων οπωσούν διά της ιδρύσεως ιδίως και διοργανώσεως της εν Αθήναις Σχολής, ήτις ν' αποβαίνη ο τύπος της εθνικής γυναικείας ανατροφής, πλείσται άλλαι σχολαί παρεμφερείς θα ιδρυθώσιν εν διαφόροις πόλεσι και συμφώνως προς το κλίμα και τας δυνάμεις εκάστης. Πολλοί δε αφίνοντες κληροδότημα θα συνδράμωσι το έργον προς ευημερίαν των συμπολιτών ημών και προς εθνικόν πλούτον.

Σελ. 455
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Εκπαίδευση και αγωγή των κοριτσιών
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 436
    11. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

    ΠΡΟΣΕΥΧΗ ΤΗΣ ΓΙΑΓΙΑΣ

    II

    ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΕΩΣ ΤΩΝ ΚΟΡΑΣΙΩΝ

    (Δώρον τη θυγατρί μου Κορίννη Σ. Ναρλή

    διά το αγαπητό κοριτσάκι της)

    Ω, Παναγία μου χρυσή, Πανάμωμε Παρθένα,

    Συ, που με σπλάχνα μητρικά, άγια, χαριτωμένα,

    ταις προσευχαίς των καρδιών των μητρικών ακούεις

    και με της άγιας Σου καρδιάς το άγιο μύρο λούεις.

    Πόσαις φοραίς! ω! άπειρη νοιώθω ευγνωμοσύνη

    μέσα στα βάθη της καρδιάς γιαυτη την καλωσύνη

    όλη Σου την απέραντη, ω του Χριστού Μητέρα!

    ολόψυχα Σ' ευχαριστώ και νύχτα και ημέρα.

    Και για το νιο εγγονάκι μου, αυτό το αγγελάκι

    αυτό το ζωηρούτσικο, ώμορφο κοριτσάκι,

    πάντα, ακούεις, Δέσποινα, την ένθερμη ευχή μου,

    όπου σου στέλνει με διπλή αγάπη η ψυχή μου.

    Θυμούμαι, Παναγία μου, αυτόμας το παιδάκι,

    σαν άρχισε το πρώτο του να κάνη βηματάκι,

    ότε Σε παρεκάλεσα την χάριν Σου να χύσης

    επάνω του και στη ζωή να μου το οδηγήσης.

    Και μια ημέρα να γενή εύρωστη κοπελούδα,

    σαν περδικούλα πεταχτή, ξυπνή σαν πεταλούδα

    να είνε σαν την Ναυσικά γερή ελληνοπούλα,

    ν' άχη τα στήθια ηρωικά, χριστιανική καρδούλα.

    Κι η μάνα και ο πατέρας του που τόσον το λατρεύουν

    με ξένα ήθη κι' έθιμα να μη το πιλατεύουν,

    αλλά και με ελληνική λίγο σκληραγωγία

    να του φροντίζουν την τροφή και την ενδυμασία.

    Αυτό όλο το χάρισμα δεν είνε ιδικό Σου;

    δεν είνε θεία φώτισι απ' τον χρυσό τον Υιό Σου;

    και τώρα Σε παρακαλώ μια τέτοια πάλι χάρη

    και απ' αυτήν, που έδωκες ακόμη ποιο μεγάλη·

    ———————

    Αποσπάσματα από ποίημα της Σ. Λεοντιάδος, Ημερολόγιον της Εφημερίδος των Κυριών του 1896, Αθήνα, σ. 120-132.