Error(s) found: '2'

+ Unable to change databases. Unknown database 'iaennew'.
+ Unable to perform the query SELECT * FROM keywords_description WHERE (language_id = ''). No database selected.
TEXT_VISIBLE_PAGES 477-496 TEXT_OF 634
TEXT_PREVIOUS_20
TEXT_CURRENT_PAGE
TEXT_NEXT_20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/477.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

ευαρεστότεροι φίλοι, ανάγκη το καλόν και το ωραίον να σκορπίση τας ακτίνας του παντού και εις πάσαν γωνίαν, ανάγκη η υγεία να καταστή θαλπερωτέρα, η ζωή ευχάριστος, ικανοποιητική και ποικίλη.

Αλλά διά να επιτευχθή τούτο απαιτείται ειδική ανατροφή και μόρφωσις της γυναικός από τα παιδικά της έτη, απαιτείται προπαρασκευή ειδική διά το μέγα αυτό κεφάλαιον του γάμου, απαιτείται αυταπάρνησις και αυτοθυσία, απαιτείται ιδία φύσις δεξιά και αγάπη προς τον οίκον, και προς παν ό,τι συνδέεται με την εντελή διοίκησιν αυτού.

Και επειδή κατά το πλείστον όλα αυτά τα αγνοεί η γυνή και πολύ ολίγον ησκήθη και προπαρεσκευάσθη ως εκ της ανατροφής της, ίνα τα εννοήση, διά τούτο και αυτή με τα πρώτα κρούσματα της απομακρύνσεως του συζύγου, κηρύσσεται εξ ίσου λιποτάκτις και διέρχεται τον καιρόν της ανά τας οδούς και τας πλατείας, και εις ασκόπους επισκέψεις φίλων ακινδύνων και επικινδύνων αναμίξ, χωρίς ουδεμίαν ευτυχίαν να αντλή από την ζωήν αυτήν, αλλά και ουδεμίαν χαράν να παρασκευάζη διά τον οίκον της.

ΔΙΑΤΙ ΛΙΠΟΤΑΚΤΟΥΝ;

Διότι πρωτίστως δεν αγαπούν τον οίκον· διότι δεν έχουν αρκετόν ενδιαφέρον διά την εστίαν· διότι δεν εσυνείθισαν να συνδαυλίζουν το ιερόν πυρ αυτής. Και εστία δεν είναι μόνον η γωνία, η προωρισμένη διά την θερμότητα, η εκπέμπουσα φλόγας θαλπεράς και τονίζουσα την ποιητικωτέραν του κόσμου μουσικήν κατά τας μακράς του χειμώνος νύκτας. Εστία, κατά την γενικωτέραν της λέξεως σημασίαν, είναι πάσα γωνία του οίκου, εν η εισχωρεί το φως της αγάπης και όπου κυοφορείται το θάλπος της στοργής και αναπτύσσεται η ωραία αρχή της οικογενειακής αλληλεγγύης.

Η Εστία διά τούτο είναι η μυστηριώδης του οίκου θεότης, η ταπεινόφρων, η αφανής, η κρυβείσα όπισθεν των χυτρών του μαγειρείου και της αφανεστέρας γωνίας της αιθούσης, αλλά και όπισθεν των ερμαρίων και ιματιοφυλακίων μας και όπισθεν των επίπλων και βιβλιοθηκών μας, η χωρούσα πολλάκις εντός δοχείου ανθέων και εντός κυαθίσκου καφέ, παντού τέλος οπόθεν με έν σπινθηροβόλημα αγάπης και με ολίγας ακτίνας στοργής ημπορεί να σκορπίζει χαράν και να δίδη την αγνήν και μεγάλην ευδαιμονίαν εις τα μέλη του οίκου.

Αλλ' η λατρεία της θεότητος ταύτης παραμελείται και η διακονεία αυτής από τας χείρας της λευχειμονούσης παρθένου, της αγνής Εστιάδος της αρχαιότητος, της αγρυπνούσης και τας νύκτας ακόμη, όπως διατηρή ακοίμητον το

TEXT_PAGE_SHORT477
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/478.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

θείον πυρ αυτής, η διακονεία αυτής ανατίθεται σήμερον εις χείρας μισθωτάς, χείρας αγενείς και βαναύσους.

Την ποίησιν, το κάλλος, την γοητείαν της θεότητος αυτής δεν ασκείται σήμερον να εννοή και να απολαμβάνη η μέλλουσα του οίκου δέσποινα από τα μικρά της τα παιδικά έτη. Ο βίος υπό όλας του τας φάσεις έγεινε σήμερον εξωτερικώτερος, και αυτή δε η επιστήμη καταδικάζει την ζωήν την κλεισμένην ως εν φρουρίω της αρχαίας εστιάδος.

Και η μεν επιστήμη έχει δίκαιον. Ο φυλακισμός της γυναικός των αρχαιοτέρων χρόνων, εντός των τεσσάρων τοίχων του οίκου, εάν επετύγχανε την ευμάρειαν και την υγιά δίαιταν του συζύγου και των τέκνων, υπεβίβαζεν όμως την γυναίκα, κατά πολύ, εις μηχανικόν όργανον της ευμαρείας αυτής, ουδόλως δε συνετέλει εις την αρμονικήν ανάπτυξιν ούτε των φυσικών, ούτε των πνευματικών δυνάμεών της. Διά τούτο και τότε παρετηρείτο το φαινόμενον, το οποίον παρατηρείται και σήμερον. Ο ανήρ ελιποτάκτει ταχέως εκ του οίκου και ήτο τακτικός θαμών των αιθουσών των μεγάλων εταιρών, αι οποίαι με την φυσικήν καλλονήν των συνεδύαζαν και μόρφωσιν πνεύματος επαγωγού και ευγένειαν ήθους και τρόπων, ην σπανίως είχον αι έντιμοι γυναίκες.

Αύται δεν ελιποτάκτουν όπως αι σημεριναί, διότι τα ήθη και έθιμα των χρόνων εκείνων ταις απηγόρευαν και επί ποινή ακόμη την έξοδον και την εκτός του οίκου ζωήν. Αλλ' εγίνοντο ταπειναί, μεμψίμοιροι, μικρολόγοι, πολλάκις δύστροποι και κακαί, ώστε συχνά παν άλλο ή ευχάριστος απέβαινεν η μετ' αυτών συναναστροφή.

Αλλ' οι αιώνες έκτοτε διεδέχθησαν τους αιώνας και ο βίος των γυναικών ήλλαξε φάσεις τόσας, ώστε να αποβαίνη αδύνατος σχεδόν η απαρίθμησις αυτών. Η Ρωμαία από δυστρόπου και μεμψιμοίρου έγεινε σκληρά και τυραννική. Η γυνή του Μεσαίωνος εξήρθη εις κάποιον ύψος χάρις εις τους χρόνους και τα ήθη του ιπποτισμού. Η γυνή του 18ου αιώνος κατέρριψε τα τείχη των αρχαίων πύργων και συνεδύασε την μόρφωσιν του πνεύματος και της ψυχής της αρχαίας εταίρας με τας αρετάς και την γοητείαν της εντίμου γυναικός. Αι αίθουσαί των υπήρξαν τα κέντρα της αναγεννήσεως της πνευματικής και ηθικής ενός των μεγαλητέρων λαών του κόσμου, ο οποίος έκτοτε έλαβεν ανά χείρας τα πρωτεία του πολιτισμού.

Ο δέκατος ένατος αιών, ο οποίος ευρίσκεται σήμερον εις την τελευταίαν σελίδα της ζωής του, έχει βεβαίως να αναγράψη ουσιωδεστάτην μεταβολήν της γυναικείας ζωής εν γένει διά τους λαούς τους αριθμούντας βίον πολιτισμού μακρόν. Η μόρφωσις του πνεύματος έγεινε γενικωτέρα· ηυρύνθη και έλαβε διαστάσεις τοιαύτας, ώστε να αφομοιωθή προς την του ανδρός. Επί πλέον ο αιών αυτός τείνει να πιστοποιήση και επιστοποίησεν ήδη, την ισότητα των δύο φύλων και τα εξ ίσου δικαιώματα αυτών εις τον αγώνα της ζωής.

Φυσικά και ημείς, αν και λαός προ ολίγου χειραφετηθείς, ηκολουθήσαμεν

TEXT_PAGE_SHORT478
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/479.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

τον δρόμον των άλλων, αλλά, κατά παράδοξον σύμπτωσιν, όχι εις τα σημεία, τα οποία θα εσυμβιβάζοντο περισσότερον με την ζωήν των μητέρων μας και με την αρχαιοτάτην παράδοσιν του Ελληνικού οίκου.

Διά τούτο εν Ελλάδι και ιδίως εις την πρωτεύουσαν και τας κυριωτέρας επαρχιακάς πόλεις σπανίως απαντά τις το home των Αγγλίδων και την οικοκυρωσύνην των Γερμανίδων και την γοητείαν του οικιακού βίου των Ελβετίδων και των Γαλλίδων γυναικών.

Σπανίως η ανεπτυγμένη κόρη της σήμερον και των κατωτάτων ακόμη κοινωνικών τάξεων εδιδάχθη, πώς να κάμνη τον οίκον κέντρον χαράς και κέντρον ευτυχίας και πώς να συγκρατή εν αυτώ μικρούς και μεγάλους διά των μυρίων μικρών απολαύσεων και ευχαριστήσεων, αι οποίαι αποτελούν την ευτυχίαν της ζωής. Θα έλεγέ τις, ότι τα γράμματα τείνουν να εκθρονίσουν το οικοκυρειό από τους οίκους μας, αντί να μας καταστήσουν ειδικωτέρας και επιστημονικωτέρας εις τα υψηλά και ωραία αυτά καθήκοντά μας. Θα έλεγέ τις, ότι η Ελλάς τείνει να μεταβληθή εις έν γενικόν διδασκαλείον, το οποίον μόνον διδασκαλίσσας δημιουργεί, όχι όμως και γυναίκας προωρισμένας διά την ζωήν υπό όλας αυτής τας φάσεις και τας περιπετείας και ιδία διά την οικογενειακήν ζωήν.

ΤΙ ΘΑ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΕΙΣ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΙΝ ΑΥΤΗΝ

Όταν συνελάβαμεν την ιδέαν της ιδρύσεως του σωματείου της "Ενώσεως των Ελληνίδων" βεβαίως σκοπός μας κυριώτατος ήτο η θεραπεία του κακού τούτου, του οσημέραι επεκτεινομένου και γενικευομένου ανά πάντα τα σημεία. Μόνον ημείς αι γυναίκες ηδυνάμεθα να επιφέρωμεν αντίδρασιν συστηματικήν και να ανακόψωμεν το κακόν εις τον δρόμον του, εφ' όσον ήτο καιρός.

Μόνον ημείς, αι ασχολούμεναι ειδικώτερον προς παν ό,τι ανάγεται εις τον κύκλον της ενεργείας του φύλου μας και παρακολουθούσαι επισταμένως τί γίνεται εις άλλους λαούς, αληθώς πολιτισμένους, είχομεν το καθήκον και την υποχρέωσιν, όχι μόνον να υποδείξωμεν τον εκ του κακού τούτου κίνδυνον, αλλά και να εύρωμεν τα μέσα και τον τρόπον της διορθώσεως αυτού.

Διά τούτο ο κυρίως χαρακτηρισμός, ον εδώκαμεν εις τον σκοπόν του σωματείου της "Ενώσεως των Ελληνίδων", ήτο η μόρφωσις της γυναικός η σύμφωνος προς τον προορισμόν της και προς τας παραδόσεις του εθνικού μας βίου. Εις την φράσιν αυτήν ηννοούμεν όχι πλέον και μόνον διδασκαλίσσας, αλλ' ιδία και κατ' εξοχήν μητέρας και οικοδεσποίνας πρακτικάς και ανεπτυγμένας, εννοούσας το διατί της υπάρξεώς των και τον σκοπόν του βίου των. Εις την τμηματικήν διαίρεσιν του σωματείου μας δύο ετάξαμεν μεγάλα και ουσιώδη αυτού τμήματα: το Οικοκυρικόν και Επαγγελματικόν και το Εκπαιδευτικόν. Και το έν και το άλλο ένα και τον αυτόν εξυπηρετούν σκοπόν: την μεταρρύθμισιν της γυναικείας αγωγής επί το πρακτικώτερον και σκοπιμώτερον και την επίμονον

TEXT_PAGE_SHORT479
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/480.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

εργασίαν προς μετατροπήν και μεταρρύθμισιν γενικήν της γυναικείας μορφώσεως.

Οι άλλοι κλάδοι, τα άλλα τμήματα έχουν σκοπούς γενικωτέρους, είτε φιλανθρωπικούς, είτε εθνικούς, είτε συμπληρωματικούς της γυναικείας αγωγής και μορφώσεως.

Κάθε μεταρρύθμισις, κάθε νέα ιδέα και νέα αρχή απαντά βεβαίως και τας αντιδράσεις της, και όταν ακόμη ανταποκρίνεται εις μίαν μεγάλην κοινωνικήν ή οικογενειακήν ανάγκην και όταν ακόμη συμπληροί έν μέγα κενόν.

ΠΩΣ ΝΑ ΜΗ ΛΙΠΟΤΑΚΤΟΥΝ;

Ο άνθρωπος, αδιακρίτως φύλου, συχνάζει εκεί, όπου ευρίσκει περισσοτέραν ευχαρίστησιν. Και ευχαρίστησιν ευρίσκει τις συνήθως εκεί, όπου τον αγαπούν, όπου τον περιποιούνται, όπου ικανοποιούν τας μικράς αδυναμίας του. Εκεί όπου είναι βέβαιος ότι θα εύρη καλώς θερμασμένον δωμάτιον, καλαισθήτως διεσκευασμένον οίκον, γελαστά και εύθυμα πρόσωπα, φίλους και γνωστούς πνευματώδεις, με τους οποίους να ανταλλάξη ολίγας λέξεις, να γελάση, να διασκεδάση, να ευχαριστηθή.

Διά τούτο, εάν υπάρχουν πολλαί οικίαι, όπου καθ' εκάστην έχουν τας θύρας των ανοικτάς και τας αιθούσας των ανθοστολισμένας, υπάρχουν όμως ολίγαι, ελάχισται, όπου οι φίλοι συρρέουν με ευχαρίστησιν, με επιθυμίαν, όπου δεν θεωρούν ανιαρόν καθήκον να ανέλθουν και να χαιρετίσουν την οικοδέσποιναν, και όπου δεν βλέπουν την ώραν, πότε να φύγουν. Ούτε τα μεταμεσημβρινά τέια, τα συνοδευόμενα από σωρείαν γλυκισμάτων, ούτε αι ωραίαι κυρίαι, ούτε η μουσική, ούτε ο χορός αρκούν διά να καταστήσουν μίαν οικίαν κέντρον ευχαρίστου συναθροίσεως.

Εάν λοιπόν φεύγωμεν τας φιλικάς οικίας, ακριβώς διότι δεν ευρίσκομεν εις αυτάς ό,τι μας ικανοποιεί, ό,τι μας τέρπει, ό,τι μας κάμνει να λησμονώμεν τας ανιαρότητας της ζωής, πώς να αγαπώμεν τας ιδικάς μας οικίας και πώς να έχωμεν την αξίωσιν να τας αγαπούν και οι άνδρες μας και οι υιοί μας και οι αδελφοί μας, όταν από αυτάς λείπη η ευμάρεια και τα γελαστά πρόσωπα και η ευθυμία και το πνεύμα και όλα τα μικρά τίποτε, τα οποία ικανοποιούν και τας ανάγκας και τας αδυναμίας μας;

Δεν ειξεύρομεν διατί, μεθ' όλα τα μαθήματα της πείρας και τα διδάγματα του χρόνου, οι γονείς, οι ενδιαφερόμενοι διά την ευτυχίαν των παιδιών των, οι επιθυμούντες βεβαίως να τα ίδουν ευτυχέστερα ακόμη από όσον υπήρξαν αυτοί

TEXT_PAGE_SHORT480
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/481.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

ευτυχείς, δεν φροντίζουν καθ' ην εποχήν ανασκαλεύουν τα χρηματοκιβώτιά των εις τα οποία έχουν αποταμιεύσει την προίκα και τα ωραία και πολύτιμα κοσμήματα και σκεύη διά την μέλλουσαν των τέκνων των αποκατάστασιν, διατί συγχρόνως δεν αναζητούν εις τα βάθη της ψυχής και της μνήμης των τας περιστάσεις της ζωής, αι οποίαι όπως δήποτε συνετέλεσαν εις την ευτυχίαν των και δεν προσπαθούν να μεταδώσουν όχι βεβαίως μαθήματα, αλλά γενικάς ιδέας περί του πώς δύναται μαζή με τα χρήματα και τα ωραία ενδύματα, να εισδύση και ολίγη ευτυχία εις τον νεοσύστατον των τέκνων των οίκον.

Ίσως τούτο πρέπει να αποδοθή εις την εσφαλμένην ιδέαν, την οποίαν έχουν όλαι και όλοι περί του δυνατού της ευτυχίας εν τω γάμω· ίσως διότι οι πλείστοι και αι πλείσται λησμονούν, ακόμη και εάν είχαν καλάς στιγμάς εν αυτώ, πόσον ανιαρός και άχαρις διέρρευσε και ο ιδικός των βίος.

Ω! αι λευκαί κεφαλαί! με πόσην ειρωνίαν κινούνται, όταν βλέπουν την νεότητα να ονειροπολή την χαράν! Και τα ρυτιδωμένα μέτωπα πόσον φαίνονται σκεπτικά και δύσπιστα προ της ευτυχίας, ην φαίνεται ότι αναμένει το νέον ζεύγος, καθ' ην στιγμήν ιδρύει την ιδικήν του φωλεάν.

Εάν είχα τέκνα βεβαίως από τα μικρά των έτη θα τα εγύμναζα εις τον αγώνα της ευτυχίας τόσον, ώστε να ειξεύρουν να υπερασπισθούν αυτήν εις πάσαν της ζωής των στιγμήν. Και ο αγών αυτός διεξάγεται κατά το πλείστον μέσα εις τους τέσσαρας τοίχους της οικίας εις την οποίαν άνδρες και γυναίκες εξ ίσου αποτίουν τον φόρον των, εξ ίσου στερεοποιούν ή καταστρέφουν το λεπτεπίλεπτον και εύθραυστον νήμα από το οποίον είναι δεμένη η μυστηριώδης αυτή θεότης, η μάγισσα αυτή της χαράς.

Εις τας θυγατέρας μου θα εδίδασκα την μεγάλην τέχνην της οικοκυράς, πρωτίστως, αλλά και την μεγάλην τέχνην της ευχαρίστου και επαγωγού γυναικός. Της γυναικός, η οποία ειξεύρει να ομιλή και ειξεύρει να μειδιά και ειξεύρει να γελά. Της γυναικός, η οποία ειξεύρει να ενδύεται και ειξεύρει να θέλγη και ειξεύρει να θωπεύη, και ειξεύρει να αγαπά και ειξεύρει να συγχωρή. Της γυναικός, εν μια λέξει, η οποία ειξεύρει να ζη.

Εις τους υιούς μου θα εδίδασκα την δύσκολον τέχνην να μη γκρυνιάζουν. Και να μη νομίζουν ότι αι γυναίκες εγεννήθησαν μόνον διά να ικανοποιούν τας ορέξεις των, να προμαντεύουν τας επιθυμίας των και να υπηρετούν τας ιδιοτροπίας των. Θα τους εδίδασκα επίσης πώς να αγαπούν, πράγμα το οποίον οι σημερινοί άνδρες αγνοούν εντελώς. Και ακόμη πώς να προσπαθούν να γίνωνται εξ ίσου ευχάριστοι και επαγωγοί με τους ιδικούς των, όσον προσπαθούν να είναι τοιούτοι με τους ξένους. Θα τους εδίδασκα ακόμη και κατ' εξοχήν πώς να είναι ευγενείς και λεπτοί με τας γυναίκας των, πώς να είναι ήπιοι και ήμεροι, πώς να μη είναι τραχείς και απότομοι, και πώς να μη είναι ανόητοι, όταν δεν θα κατώρθωναν να είναι πνευματώδεις, Με αυτά τα διδάγματα και με αυτήν την άσκησιν, νομίζω ότι η οικία θα εγίνετο περισσότερον η φωλεά της ευτυχίας

31

TEXT_PAGE_SHORT481
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/482.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

και το κέντρον της αγάπης. Ότι τότε η θερμάστρα θα έλαμπε πάντοτε κατά τας ψυχράς ώρας της ζωής και θα εμουρμούριζε την μουσικήν του ψυχικού θάλπους. Ότι αι λάμπαι διαυγείς και χωρίς κακάς οσμάς θα κατηύγαζαν με το γλυκύ φως των πρόσωπα οικείων και φίλων χαρωπά και ευτυχισμένα. Ότι εις τας τραπέζας και εις τα παράθυρα τα άνθη θα εσκόρπιζαν την γοητείαν των χρωμάτων και την ηδονήν των αρωμάτων των. Ότι τα πνεύματα θα αφυπνίζοντο εις ωραίας ομιλίας και εις σπινθηροβόλους θελκτικάς συζητήσεις. Και αι ψυχαί, αι καταπονημέναι, θα εξεκουράζοντο από τας καθημερινάς ανιαρότητας της ζωής,

Τότε τα καφενεία θα ερημόνοντο από τους άνδρας και οι δρόμοι από τας γυναίκας. Τότε οι λιποτάκται θα επανήρχοντο εις τας τάξεις των και θα έμεναν πιστοί και αφωσιωμένοι εις τους όρκους των πρώτων ερώτων και των πρώτων ημερών της χαράς.

TEXT_PAGE_SHORT482
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/483.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

καθό κεκτημένη ήττονα του ανδρός ρώμην, η γυνή δεν δύναται να υποστή την αυτήν δαπάνην της πνευματικής κοπώσεως

1901

Εθνική Αγωγή

Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΙΣ ΤΩΝ ΚΟΡΑΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΣ

(Κατά τον Γκυγιώ)

Ολόκληρον το πρόβλημα της γυναικείας εκπαιδεύσεως εξήρτηται, κατά την ημετέραν γνώμην, εκ των ακολούθων αρχών:

1ον Η γυνή είνε φυσιολογικώς ασθενεστέρα του ανδρός· κέκτηται αποταμιευμένας πολύ ολιγωτέρας δυνάμεις όπως επαρκέση εις την σημαντικήν κατανάλωσιν ην συνεπάγεται η διανοητική εργασία, οσάκις αύτη υπερβαίνει δεδόμενά τινα όρια.

2ον Η γενετήσιος λειτουργία είνε διά τον γυναικείον οργανισμόν πολύ σπουδαιότερα ή διά τον ανδρικόν· η δε τοιαύτη λειτουργία, κατά την γνώμην πάντων των φυσιολόγων, διατελεί εις ανταγωνισμόν μετά της δαπάνης των εγκεφαλικών δυνάμεων. Ώστε κατ' ανάγκην η παραγομένη ανισορροπία εκ της διανοητικής εργασίας παρά τη γυναικί είνε πολύ μεγαλητέρα ή παρά τω ανδρί.

3ον Αι εκ της τοιαύτης ανισορροπίας συνέπειαι είνε διά το γένος πολύ σοβαρώτεραι, όταν προέρχωνται εκ της γυναικός, ή εκ του ανδρός.

Η ζωή της γυναικός, ο καθιστικός αυτής και ήκιστα υγιεινός βίος, δεν επιτρέπουσιν εις τον κεκμηκότα εκ παραλόγου συστήματος εκπαιδεύσεως γυναικείον οργανισμόν ν' ανακτήση δυνάμεις, όπως συμβαίνει εις τον άνδρα· εξ άλλου δε η υγεία της μητρός είνε διά το παιδίον πολύ αναγκαιότερα ή του πατρός. Η δαπάνη του ανδρός εν τη τεκνοποιία είνε μηδαμινή σχετικώς προς την της μητρός. Έχει ανάγκην αύτη χάριν της κυοφορίας, του τοκετού και κατόπιν της πρώτης ανατροφής του τέκνου σημαντικού κεφαλαίου δυνάμεων

———————

Απόσπασμα άρθρου μεταφρασμένου από τα γαλλικά. Χ., Εθνική Αγωγή, έτος Δ', αρ. 3, 1 Φεβρουαρίου 1901, σ. 35-37. Δεν μπόρεσα να ταυτίσω τον μεταφραστή του άρθρου που υπογράφει με το αρχικώνυμο X.

TEXT_PAGE_SHORT483
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/484.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

σωματικών τε και ηθικών. Αι μητέρες του Βάκωνος και του Γκαίτε, αμφότεραι αξιόλογοι γυναίκες, δεν θα ήσαν βεβαίως ικαναί να συγγράψωσι το Nuovum organum ή τον Φαύστον· εάν όμως η γεννητική των δύναμις ήθελεν ελαττωθή, δι' υπερβολικής διανοητικής δαπάνης, δεν θα εγέννων τέκνα τον Βάκωνα και τον Γκαίτε. Εάν κατά το διάστημα της ζωής των οι γονείς δαπανήσωσιν υπερβολικόν μέρος εκ της δυνάμεως, ην αρύονται εκ του κύκλου του περιβάλλοντος αυτούς, θ' απομείνη τουλάχιστον μέρος διά τα τέκνα των. Ο Κόλεριδζ είπε με όλην την σοβαρότητα ότι "ο βίος του ανθρώπου κατά τους εννέα πρώτους μήνας της προηγουμένης της γεννήσεώς του είνε πιθανώς μάλλον ενδιαφέρων και περιέχει γεγονότα πολύ μείζονος σημασίας ή άπας ο κατόπιν ερχόμενος".

Άνδρες, ων η γνώμη κέκτηται κύρος μέγα, φρονούσιν ότι όσον περισσότερον η ανατροφή της γυναικός είναι επιμεμελημένη, τόσον περισσότερον τα τέκνα της είνε ασθενή. Ο Σπένσερ λέγει εν τοις Βιολογικοίς αυτού Στοιχείοις ότι η σωματική εργασία καθιστά τας γυναίκας ήττον γονίμους· είτα δε προσθέτει ότι και αυτή η σχετική ή απόλυτος στείρωσις είνε γενικώς αποτέλεσμα διανοητικών κόπων. Εάν λάβωμεν υπ' όψιν ότι αι πλούσιαι νεάνιδες τρέφονται πολύ κάλλιον και διαιτώνται πολύ υγιεινότερον ή αι πτωχαί, την καθυστέρησιν αυτών ως προς την γονιμότητα δέον ν' αποδώσωμεν εις την πνευματικήν κόπωσιν, εις ην υποβάλλονται, ήτις επαισθητώς επιδρά επί των σωματικών δυνάμεων. Η δε τοιαύτη καθυστέρησις δεν εκδηλούται μόνον διά της συχνότερον παρατηρουμένης καθ' αυτό στειρώσεως και της ελαττώσεως του ορίου της τεκνοποιίας, αλλ' αναφαίνεται και εν τη γενικώς παρατηρουμένη παρά τοις τοιαύταις γυναιξίν ανικανότητος περί της δευτέρας μητρικής λειτουργίας, του θηλασμού των ιδίων τέκνων. Η πλήρης περίοδος της μητρότητος συνίσταται εις το κυοφορείν και τίκτειν βρέφος καλώς ανεπτυγμένον και εις το παρέχειν εις αυτό την φυσικήν τροφήν κατά το κανονικόν διάστημα. Διά την διπλήν ταύτην λειτουργίαν είναι ήκιστα ικαναί εν γένει αι νεάνιδες αι μη έχουσαι ανεπτυγμένον κόλπον, όσαι επιζώσιν εις άκρως καταθλιπτικήν εκπαίδευσιν. Και όταν έτι αύται τίκτωσι τον μέσον όρον του αριθμού των τέκνων, πάλιν πρέπει να θεωρώνται ως σχετικώς στείραι. Ο Δανός ιατρός δόκτωρ Χέρτελ εξηκρίβωσεν ότι εις τα ανώτερα σχολεία της πατρίδος του 20 % εκ των αρρένων και 40 % εκ των θηλέων διετέλουν εις τοιούτο σημείον επισφαλές υγείας, οφειλόμενον εις την διανοητικήν καταπόνησιν· ιδιαιτέρως δε παρετηρείτο παρ' αυτοίς επιπολάζουσαι η αναιμία, αι χοιράδες και αι κεφαλαλγίαι. Ο δε εν Πετρουπόλει καθηγητής Βύστρωφ ανάλογους εξηκρίβωσε περιστάσεις.

Εκ τούτων και πολυαρίθμων άλλων παρομοίων δυνάμεθα να συμπεράνωμεν ότι η υπερβολική διανοητική εργασία η επιβαλλομένη εκ των διαγωνισμών και των εξετάσεων παρά τη ανωτέρα εκπαιδεύσει, η τόσον επιβλαβής εις την ανάπτυξιν των αρρένων, είνε έτι μάλλον επιβλαβής διά τας νεάνιδας. Οι τοιούτου είδους κόποι, επαναλαμβανόμενοι επί πολλάς αλλεπαλλήλους γενεάς, 

TEXT_PAGE_SHORT484
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/485.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

δύνανται εν τέλει να καταστήσωσι την γυναίκα εντελώς ανίκανον προς το έργον της μητρός. Ο εκ της υπερβολικής επιστημονικής εκπαιδεύσεως κίνδυνος είνε μεγαλήτερος διά τας νεάνιδας, καθότι αύται, ρέπουσαι περισσότερον προς τον καθιστικόν βίον, επιδίδονται εξ ολοκλήρου εις την μελέτην και δεικνύουσιν εν γένει περισσοτέραν επιμέλειαν. Εις δε την τοιαύτην διατάραξιν της υγείας αυτών συντελούσιν εξ ίσου μετά της διανοητικής κοπώσεως και η κατ' οίκον απομόνωσις και η κακή δίαιτα και η ανεπάρκεια των σωματικών ασκήσεων. Προσθέσατε και τας αγρυπνίας, αίτινες συνηθίζονται εις τους πλουσίους οίκους χάριν των εσπερίδων, και εις τους ενδεείς χάριν παντοειδών νυκτερινών εργασιών. Ο Αμερικανός Κλαρκ συμπεραίνει ότι, εάν εξακολουθήση το τοιούτο συμβαίνον επί πεντηκονταετίαν, δεν είνε ανάγκη να είνε τις προφήτης ίνα προείπη, συμφώνως προς τους νόμους της κληρονομικότητος, ότι αι γυναίκες αι μέλλουσαι να γείνωσι μητέρες των μελλουσών ημών γενεών δέον να έλθωσιν εκείθεν του Ατλαντικού. Πηγάζει άρα διά της κληρονομικότητος είδος τι επιλογής αντιστρόφου, εχούσης ολεθρίους συνεπείας, καθότι ακριβώς αι νεάνιδες των ανεπτυγμένων τάξεων, αίτινες έμελλον να συντελέσωσιν εις την ανύψωσιν της ποιότητος των υψηλών γενεών, είνε ανίκανοι να τεκνοποιήσωσιν ή τίκτουσι παιδία ασθενικά, αφίνουσι δε εξ ανάγκης εις τας ήττον ανεπτυγμένας, αλλ' ευρωστοτέρας γυναίκας το έργον της διαιωνίσεως του γένους.

Αι μητέρες αι φροντίζουσαι να καταστήσωσι τας εαυτών θυγατέρας αξιεράστους εκλέγουσι τα χείριστα των μέσων προς τούτο, θυσιάζουσαι το σώμα χάριν του πνεύματος. Ή αδιαφορούσιν εντελώς περί των ορέξεων των ανδρών, ή πλανώνται οικτρώς ως προς αυτάς. Οι άνδρες, καθά παρατηρεί ο Σπένσερ, ελάχιστα ενδιαφέρονται περί της μαθήσεως των γυναικών, εκτιμώσιν ιδίως το κάλλος των, τον αγαθόν των χαρακτήρα και την ορθόνοιάν των. Τίνας ποτέ ερωτικάς κατακτήσεις έσχε λογία γυνή διά των ευρειών αυτής ιστορικών γνώσεων; Τίς ποτε ηράσθη γυναικός, διότι εγίνωσκεν αύτη την ιταλικήν γλώσσαν; Τίς ποτε Εδουίνος εγονυπέτησε προ Αγγελίνης τινός, διότι ελάλει αύτη την γερμανικήν; Αλλ' όμως αι ροδόχροοι παρειαί και οι λάμποντες οφθαλμοί των γυναικών είνε πάντοτε ισχυρά θέλγητρα. Η φαιδρότης, και η ευδιαθεσία, η προερχομένη εκ της ευεξίας, πολλάς εγέννησαν κλίσεις, αποληξάσας εις γάμον. Πάντες γινώσκουσι περιστατικά, καθ' α η ευειδής μορφή, και όταν έτι εστερείτο άλλων επιβοηθητικών, προυκάλεσε πάθος ακατανίκητον· αλλά ολίγιστοι είδον την μάθησιν νεαράς γυναικός, στερούμενης άλλων σωματικών και ηθικών χαρισμάτων, να εξεγείρη παραπλήσιον αίσθημα. Κατά τον Σπένσερ, εξ όλων των στοιχείων των συνδυαζομένων εν τη ψυχή του ανδρός προς παραγωγήν της συμμιγούς συγκινήσεως, ήτις καλείται έρως, τα ισχυρότατα είνε τα γεννώμενα εκ των σωματικών χαρισμάτων κατά δεύτερον λόγον έρχονται τα προκαλούμενα εκ των ηθικών αρετών και τα ασθενέστερα πάντων είνε τα παραγόμενα εκ των διανοητικών προτερημάτων. Ταύτα δε εξαρτώνται όχι τόσον εκ

TEXT_PAGE_SHORT485
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/486.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

της επικτήτου παιδεύσεως, όσον εκ της φυσικής ευφυΐας, της λεπτότητος και της αγχινοίας. Εάν δε τις θεωρήση ότι η τοιαύτη ημών διαβεβαίωσις έχει τι το εξευτελιστικόν διά τον άνδρα, και εξανίσταται επί τω ότι ο ανδρικός χαρακτήρ επηρεάζεται εκ τοιούτων αφορμών, απαντώμεν αυτώ ότι πλανάται. Είς των σκοπών της φύσεως, ή μάλλον ειπείν το υπέρτατον αυτής τέλος, είνε η όσον το δυνατόν μείζων ωφέλεια των μεταγενεστέρων· προς τοιούτον δε σκοπόν η ευρυμάθεια, συνοδευομένη υπό κακής σωματικής κράσεως, ολίγην έχει αξίαν, καθότι οι απόγονοι θ' αποθάνωσιν ένεκα ελλείψεως υγείας μετά μίαν ή δύο γενεάς· αντιθέτως δε εύρωστον και ωραίον σώμα, καίπερ μη περικοσμούμενον υπό διανοητικών χαρισμάτων, αξίζει να διατηρήται, καθότι εις τους μέλλοντας αυτού απογόνους η διάνοια δύναται επ' αορίστω ν' αναπτυχθή· φανερόν άρα είνε πόσον σημαντική τυγχάνει η τοιαύτη κατεύθυνσις η ενυπάρχουσα εις τας ορμάς του ανδρός. Όπως δήποτε δ' άλλως αι ορμαί αύται υπάρχουσιν, είνε δε αφροσύνη το επιμένειν εις σύστημα καταστρέφον την υγείαν της νεάνιδος χάριν της υπέρ το δέον επιβαρύνσεως της μνήμης αυτής.

Αλλ' έπεται άρα γε εκ τούτου ότι η γυνή δεν πρέπει να εκπαιδεύεται; Πολλού γε και δεί· μάλιστα ημείς πρεσβεύομεν ότι η γυνή πρέπει να είνε όσον το δυνατόν περισσότερον πεπαιδευμένη, εντός των ορίων όμως των δυνάμεών της. Πλην άλλο τι είνε η παιδεία και άλλο η πνευματική δαπάνη· το σπουδαιότατον εν τη εκπαιδεύσει γενικώς και ιδίως τη γυναικεία είνε το μεταδίδειν όσον το δυνατόν πλείονας εκ των αναγκαίων και ευχαρίστων γνώσεων, χωρίς όμως να κατατρίβωνται υπερβολικώς αι εγκεφαλικαί δυνάμεις του παιδίου. Η γυνή έχει εν τη οικογενεία προορισμόν, ου δεν δύναται ν' απαλλαγή. Οφείλει αυτή να μεριμνήση περί της φυσικής και ηθικής ανατροφής των τέκνων. Ώστε προς το έργον τούτο πρέπει να παρασκευάζωμεν αυτήν όσον το δυνατόν καταλληλότερον. Η πρακτική παιδαγωγία συν τη υγιεινή της οικογενείας τη περιεχομένη εν αυτή, είνε η μόνη αναγκαία εις την γυναίκα γνώσις· και όμως ακριβώς είνε ίσως η μόνη, ήτις δεν μεταδίδεται αυτή. Αλλά σημειωτέον ότι η παιδαγωγία, ούσα η τέχνη του διδάσκειν, απαιτεί διά τούτο την γνώσιν των διδακτέων πραγμάτων· όπως δε έχη τις σαφή και ακριβή των πραγμάτων γνώσιν, πρέπει να εμβαθύνη εις αυτά· και ιδού ότι, τοιουτοτρόπως διανοίγεται ευρύ το στάδιον εις την πνευματικήν άσκησιν και ανάπτυξιν των νεανίδων.

Εν συνόψει, εν τη γυναικεία εκπαιδεύσει δέον να συμβιβάζωνται δύο αντίθετοι αρχαί. Αφ' ενός μεν, καθό κεκτημένη ήττονα του ανδρός ρώμην, η γυνή δεν δύναται να υποστή την αυτήν δαπάνην της πνευματικής κοπώσεως· αλλ' αφ' ετέρου, καθό προωρισμένη να είνε η σύντροφος του ανδρός και η ανατροφεύς του τέκνου, πρέπει να μη είνε ξένη προς οιανδήποτε ασχολίαν και προς ουδέν ανδρικόν αίσθημα.

TEXT_PAGE_SHORT486
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/487.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

σώματα, ελαστικά και εύκαμπτα και τονωμένα διά το ωραίον και κοπιώδες έργον της μητρότητος

1901

Κ. Παρρέν

ΑΙ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗΣ

ΤΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΝΩΣΕΩΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΔΩΝ

Εις το επί της οδού Κηφισσίας Γυμναστήριον του Εθνικού Γυμναστικού Συλλόγου εκεί, εις το ύπαιθρον, ετελέσθη προ ημερών μία εορτή αλκίμων σωμάτων, όχι πλέον εφήβων και αρρένων, των οποίων οι μυς ισχυροποιούνται διά τον πόλεμον, αλλά κορασίδων μικρών και νεανίδων, των οποίων τα σώματα διαπλάσσονται ελαστικά και εύκαμπτα και τονωμένα διά το ωραίον και κοπιώδες έργον της μητρότητος.

Και ήτο μία χαρά και μία πανήγυρις των οφθαλμών να βλέπη τις τα μικρά, μικρά κοριτσάκια να τρέχουν και να πηδούν και να κάμνουν με πειθαρχίαν στρατιώτου και με χάριν και σωματικήν ευκαμψίαν μικρών αμαζόνων όλας τας ασκήσεις της γυμναστικής, από τας πλέον απλάς έως τας πλέον συνθέτους και τας δυσκολωτέρας. Και να βλέπη τας νεάνιδας της σήμερον και τας μελλούσας μητέρας της φυλής της αύριον ευσταλείς, ισχυράς, ακμαίας, να προτείνουν θώρακας ισχυρούς, και στέρνα ευρέα και σώματα γυμνασμένα και δυνατά, μέσα εις τα οποία ο χυμός της νεότητος και της ζωής δεν ημπορεί παρά να κυκλοφορή γενναίος και πλούσιος και όχι εξηντλημένος και ασθενικός και λιπόψυχος, δημιουργών ανανδρίας και ταπεινότητας.

Ήτο ωραίον το θέαμα και όλον ελπίδας γεμάτον διά το μέλλον. Τα κόκκινα μάγουλα και τα μάτια τα γεμάτα ζωήν και τα τινάζοντα ακτίνας υγείας, και τα μαλλιά τα ανεμιζόμενα απέριττα και ατημελή από τον πολύ δροσερόν άνεμον, και τα σώματα τα καμπτόμενα ως στάχεις, διά να ανεγείρωνται έπειτα ως μεγαλοπρεπείς δρυς, όλα εκείνα τα μικρά τάγματα των γυναικών της αύριον, των αναπτυσσομένων υπό την αληθή μητρικήν μέριμναν ολίγων επιλέκτων

———————

K. Παρρέν, Εφημερίς των Κυριών, έτος ΙΕ', αρ. 665, 20 Μαΐου 1901, σ. 7-8.

TEXT_PAGE_SHORT487
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/488.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

γυναικών της σήμερον, ήτο ένα ζωντανόν ποίημα, το ωραιότερον ίσως από όλα όσα έχουν γραφεί έως τώρα διά την γυναίκα είτε ως παιδί ακόμη, είτε ως νεάνιδα.

Και είναι ευχάριστον ότι, όπως διά την υγείαν του πνεύματος και την μόρφωσιν γυναίκες και άνδρες εργάζονται αδελφωμένοι, ούτω και διά την υγείαν του σώματος γυναίκες ήρχισαν να συνασπίζωνται με τους άνδρας και εις σωματεία και συλλόγους αθλητικούς, να λαμβάνουν μέρος ως μέλη ενεργά, ως διοικητικαί αρχαί ιδίου κλάδου.

Η κ. Κουντουριώτου και η κ. Αγελάστου, αι οποίαι εξ αρχής ανέλαβον με τόσον ζήλον και με τόσην επιτυχίαν εις το Παιδαγωγικόν τμήμα της Ενώσεως των Ελληνίδων την εφορείαν της Γυμναστικής, ήδη ως μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου του Εθνικού γυμναστικού Συλλόγου αποτελούν τον πρώτον αρραβώνα της ενώσεως, του συνασπισμού των Ελλήνων και των Ελληνίδων μαζή διά την επίτευξιν της βελτιώσεως της φυλής, της υγείας και ευρωστίας της νέας γενεάς, αδιακρίτως φύλου.

TEXT_PAGE_SHORT488
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/489.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

με σφιγμένο το λαιμό μέσα εις το αλμπαγαδένιο μου φόρεμα το βαρύ, το φορτωμένον, το άχαρο, το σκοτεινό

1901

Μ. Δέλβου

ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΕΛΕΙΟΦΟΙΤΟΥ ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ

Αγαπητή μου Κυρία,

Όταν προ μηνός απεχωρίσθημεν εις το σχολείον, σας υπεσχέθην να σας γράψω τας εντυπώσεις μου από την εξοχήν και από την ζωήν του σπιτιού, από το οποίον είχα απομακρυνθή, τόσα έτη κατά σειράν, κλεισμένη εις το σχολείον.

Ειξεύρετε ότι το κτήμα μας εις τον Πόρον ευρίσκεται αρκετά μακρυά από το συνοικισμένον μέρος του νησιού και δι' αυτό ζώμεν σχεδόν μόνοι με τον πατέρα, την μητέρα, την γιαγιά και τον θείόν μου τον ιατρόν, ο οποίος είναι ολίγον μισάνθρωπος και ολίγον γρυνιάρης. Αγαπώ την εξοχήν αυτήν διά τα μοσχοβολημένα δάση της και διότι μικρούλα, πριν να έλθω να κλεισθώ εις το σχολείον, εδώ έζησα με την γιαγιά μου ένεκα της πολύ ευπαθούς τότε υγείας μου.

Λατρεύω την γιαγιά μου, ―η οποία, φευ! αρχίζει να διηγήται το ίδιον πράγμα δύο και τρεις φοράς την ημέραν. Οι γονείς μου με αγαπούν και θα ήμουν σχεδόν ευτυχής, αν δεν εύρισκα, ότι κάθε όνειρον και κάθε πόθος άμα πραγματοποιηθή, χάνει το ήμισυ της αξίας του.

Πόσον είχα ποθήσει έξαφνα να απελευθερωθώ από το σχολείον, να τελειώσω τα μαθήματά μου, να ευρεθώ ελευθέρα εις την ζωήν με την νεότητά μου των δέκα επτά χρόνων και με τα όνειρα της ηλικίας αυτής.

Τώρα η ελευθερία με βαρύνει, αισθάνομαι κάποιαν μελαγχολίαν να πιέζη την ψυχήν μου και φοβούμαι, ότι δεν θα ειξεύρω καθόλου να κάμω χρήσιν της ελευθερίας αυτής, την οποίαν τόσα έτη ωνειρευόμην.

Τί έπαθα, τί μου συμβαίνει, ούτε εγώ δεν ειξεύρω. Όταν είχα αφήσει το

———————

Μαίρη Δέλβου, Εφημερίς των Κυριών, έτος ΙΕ', αρ. 675, 16 Σεπτεμβρίου 1901, σ. 3-4, αρ. 676, 23 Σεπτεμβρίου 1901, σ. 2-3, και αρ. 677, 30 Σεπτεμβρίου 1901, σ. 3-4.

 

TEXT_PAGE_SHORT489
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/490.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

σχολείον, αγαπητή Κυρία, είχα την βεβαιότητα, ύστερον από το ωραίον μου δίπλωμα, ότι ήμην προετοιμασμένη αρκετά καλά διά την ζωήν της κόρης και της γυναικός, η οποία έχει όλα τα μέσα και να διασκεδάση και να εκπληρώση όλα της τα καθήκοντα.

Λοιπόν ηπατήθην, ως απατώνται όλαι αι συμμαθήτριαί μου, ως απατάσθε και σεις, καλή μου κυρία, η οποία νομίζετε, ότι με όλους τους κόπους τους οποίους καταβάλλετε, μας προετοιμάζετε διά την ζωήν, η οποία μας περιμένει.

Όχι μόνον είμαι αμαθεστάτη εις όλα τα οικιακά πράγματα, τα οποία επί τέλους είναι του κύκλου μου και του προορισμού μου, αλλά ύστερα και από τόσους κόπους και τόσας μελέτας και τόσα γραπτά καθήκοντα δέκα όλων χρόνων ανεκάλυψα, ότι είμαι μία αμαθής, μία σχολαστική, μία ηλιθία σχεδόν, προκειμένου να λάβω μέρος εις μίαν σοβαράν οπωσδήποτε συνομιλίαν όχι πολλών, όχι σοφών, αλλά του πατέρα και του θείου μου.

Και διά να εννοήσετε πόσον έχω δίκαιον, πρέπει να σας διηγηθώ, αγαπητή Κυρία, μίαν προς μίαν όλας τας ταπεινώσεις και τας απογοητεύσεις, τας οποίας υπέστην από την πρώτην ημέραν όπου έφθασα εδώ.

Οι ιδικοί μου από την χαράν των διά την θριαμβευτικήν από το σχολείον έξοδόν μου, είχαν καλέσει εις γεύμα δύο τρεις φιλικάς οικογενείας, αι οποίαι παραθερίζουν εδώ, μεταξύ των οποίων και μία ξένη.

Η μαμά μού ανέθεσε να επιστατήσω πώς να στρωθή το τραπέζι και πώς να ανθοστολισθή το σπίτι. Λοιπόν δεν είξευρα διόλου, ούτε ποία ήτο η θέσις του κάθε πράγματος δι' έν επίσημον γεύμα, ούτε πώς να τοποθετήσω τα άνθη. Έκοψα με αδεξιότητα αρκετά άνθη, εγέμισα όσα βάζα ηύρα και τα ετοποθέτησα εδώ και εκεί εις τας θέσεις τας στερεοτύπους των βάζων εις τα τραπέζια.

Όταν ο θείος μου ο γιατρός ―ο οποίος με όλην του την μισανθρωπίαν, υπήρξεν άλλοτε άνθρωπος των σαλονιών και του κόσμου― είδε το χάλι του τραπεζιού και το ανθοστόλισμα του σπιτιού, εμουρμούρισε κάτι μέσα εις τα δόντια του και έπειτα μου εζήτησε την άσπρην εμπροσθέλλα μου, το σήμα αυτό των νέων μου καθηκόντων. Τον ειδα με έκπληξιν να την δένει εις την μέσην του και έπειτα να ξεστρώνη το τραπέζι και να αδειάζη τα βάζα με τα άσχημα και γελοία, μπουκέτα μου, με τα οποία είχα χάσει δύο ώρες σωστές.

Ετοποθέτησε τα πράγματα όλα, όπως αυτός ήξευρε, εχώρισε τα άνθη και με όλα τα άσπρα και τριανταφυλλιά εστόλισε το τραπέζι με μίαν ωραίαν γκιρλάντα. Έβαλε πολλά άνθη μέσα εις πιατάκια και εις χαμηλά δοχεία, τα εσκόρπισεν εδώ και εκεί μεταξύ των κρυστάλλων και των ασημικών, εσχημάτισεν εις την τραπεζαρίαν ωραίας γωνίας με γλάστρες πλατυφύλλων φυτών και μετ' ολίγον, όταν ανάψαμεν τα φώτα η τραπεζαρία μας ωμοίαζε σωστόν παράδεισον.

Σημείωσε ότι ο θείος μου δεν μου έκαμε καμμίαν παρατήρησιν, αλλ' εγώ ευρέθην τόσον ταπεινωμένη, ώστε ησθάνόμην την ανάγκην να κρυφθώ κάπου

TEXT_PAGE_SHORT490
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/491.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

διά να μη αντικρύζω το ειρωνικόν του μειδίαμα και διά να κρύψω τα δάκρυά μου.

Αλλά τί ήτο αυτή μου η λύπη απέναντι της απελπισίας μου, όταν πρώτη από τους προσκεκλημένους μας ήλθεν η ξένη οικογένεια, της οποίας τα κορίτσια μόλις επανήλθαν από το Λονδίνον, όπου έκαμαν την ανατροφήν των.

Ο συνήθως σιωπηλός μαζή με εμέ και με την μαμά θείος μου έγεινεν εύγλωττος και αι συζητήσεις του με τας νέας ξένας ήτο μία απόλαυσις από τας σπανιωτέρας. Είχεν αρχίσει με τον πατέρα των πολιτικάς συζητήσεις και βαθμηδόν και κατ' ολίγον το ζήτημα κατέληξεν εις τας εργατικάς τάξεις, και εις τον οικογενειακόν βίον των πτωχών του Πόρου. Πώς τρέφονται, πώς ζουν, διατί τόση άθλιότης και τόση ένδεια... Τί έπρεπε να γείνη...

Έπρεπε να τας ακούετε και να μείνετε έκπληκτος. Τί μυαλό, συνειθισμένον να σκέπτεται και να παρατηρή και να ενδιαφέρεται δι' όλα! Ποία αντίληψις σωστή κάθε πράγματος! Ποία ετοιμότης απαντήσεων! Πόσαι θεωρίαι κοινωνιολογικαί, πόσα ζητήματα, διά τα οποία μου ήτο αδύνατον να είπω μίαν λέξιν! Εγώ και η μαμά μου είχαμεν μείνει εκεί 'σάν αγάλματα. Εκείνη δύσθυμος έως ότου ήλθαν αι ιδικαί μας, με τας οποίας άρχισε το τρυφερόν και αιώνιον ζήτημα των υπηρετών, εγώ δυστυχής, ντροπιασμένη, εξηυτελισμένη με το δίπλωμά μου το άριστα, διά το οποίον τόσον είχα υπερηφανευθή, και το οποίον μου εφαίνετο ως μία σαρκαστική ανάμνησις του χαμένου μου καιρού τόσων ετών.

Ειξεύρω, ότι το γράμμα αυτό θα σας πικράνη. Αλλά έμαθα να λέγω την αλήθειαν ―όχι εις το σχολείον, φευ! όπου κάθε ημέραν το περιβάλλον μάς αναγκάζει να ψευδώμεθα― και θα σας είπω όλας μου τας εντυπώσεις του μηνός αυτού εις μίαν σειράν μακρών επιστολών. Ίσως συντελέσω να σωθούν άλλαι από την απελπιστικήν θέσιν, εις την οποίαν εγώ ευρίσκομαι σήμερον.

Β'

Αγαπητή Κυρία,

Δεν ηξεύρετε πόσον στενοχωρούμαι, διότι ως είδα από το τελευταίον σας γράμμα, τόσον σας ελύπησα. Αλλά σεις η ιδία δεν μου είχετε συστήσει επιμόνως να σας γράψω τας εντυπώσεις μου; Πώς να έγραφα λοιπόν και τί να έλεγα; Να σας περιγράψω την εξοχήν με τα ωραία πράσινά της χρώματα και την θάλασσαν με τας αιωνίας εναλλαγάς της από του γαλανού μέχρι του μολυβένιου νερού. Να κάμω έκθεσιν ιδεών, ως εκείνας τας οποίας κατά παραγγελίαν εκάμναμεν εις το σχολείον και εις τας οποίας το παιδαριώδες συγκρούεται 

TEXT_PAGE_SHORT491
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/492.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

ακατάπαυστα με το σχολαστικόν ύφος των τετριμμένων φράσεων και των στερεοτύπων λέξεων. Όλα αυτά, τώρα όπου ήρχισα να εννοώ τον κόσμον και να βλέπω την ζωήν υπό την πραγματικήν της όψιν, μου φαίνεται σαν τις ψεύτικες εκείνες ανθοδέσμες που εσκέπαζαν με γυάλες τον παλαιόν καιρόν. Διά τους απλοϊκούς και ανοήτους, τα ξεχρωματισμένα και άοσμα εκείνα πανιά είναι άνθη. Δι' εκείνους όπου βλέπουν ονομάζονται με ένα χαρακτηριστικόν τίτλον "ψεύτικα". Το περίεργον δε είναι, ότι διά να κατασκευάση τις τα ψεύτικα αυτά χάνει καιρόν και θυσιάζει χρήματα. Ενώ διά να έχη ωραία και μυροβολισμένα άνθη δεν χρειάζεται παρά να εξέλθη εις τον κήπον ή εις τον άγρόν, όπου η φύσις τα σκορπίζει με τόσην μεγαλοπρεπή γενναιότητα.

Φοβούμαι, αγαπητή Κυρία, ότι το ίδιον συμβαίνει και με το σχολείον και με την εκπαίδευσιν, την οποίαν μας παρέχει και με την μόρφωσιν με την οποίαν μας εφοδιάζει. Αλλ' ας επανέλθωμεν εις τα πράγματα, τα οποία θα σας πείσουν περισσότερον από τα λόγια.

Και θα επανέλθω ακριβώς εις την βραδειάν εκείνην του γεύματος, το οποίον υπήρξεν αληθινόν δι' εμέ μαρτύριον. Είχαμεν μείνει εις την προ του φαγητού συνομιλίαν της βεράνδας μεταξύ του θείου μου και των ξένων κοριτσιών.

Όταν εμβήκαμεν εις την τραπεζαρίαν και ευρέθημεν υπό το άπλετον φως και ο καθείς έλαβε την θέσιν του, άλλαι στενοχωρίαι με επερίμεναν. Και πρώτα, πρώτα αντελήφθην πόσον ωραία και απλά ήσαν ενδυμέναι αι προσκεκλημέναι μας. Με φορεματάκια, άσπρες μπατίστες, με ανοικτούς ολίγον λαιμούς και κοντά μανίκια, με κτενίσματα χαριτωμένα. Εγώ, με σφιγμένο λαιμό μέσα εις το αλμπαγαδένιο μου φόρεμα το βαρύ, το φορτωμένον, το άχαρο, το σκοτεινό, εζεσταινόμην, ίδρωνα, υπέφερα. Ωμοίαζα 'σάν φασκιωμένη κούκλα, η οποία δεν ημπορεί να κινηθή ελεύθερα.

Και πταίετε εις αυτό σεις, αγαπητή Κυρία. Όταν έφυγα από το σχολείον, σεις ανελάβετε να με ενδύσητε διά την εξοχικήν μας διαμονήν. Σεις εκάμετε την εκλογήν των φορεμάτων και σεις την εποπτείαν της ραπτρίας. Και παρεσύρθητε από τα σκούρα του σχολείου χρώματα, τα οποία και εις την κλειστήν ακόμη ζωήν των πόλεων, ακόμη και του σχολείου, δεν αρμόζουν υποθέτω εις όλας τας ηλικίας.

Αλλ' αυτό είναι το ολιγώτερον από όλα, διά το οποίον δεν θα έκαμνα καν λόγον, εάν δεν ενόμιζα, ότι πρέπει να εννοηθή από το σχολείον, ότι τα κορίτσια, τα οποία ανατρέφει και εκπαιδεύει δεν προορίζονται διά μοναστήρι, αλλά διά κόσμον ότι μία από τας υποχρεώσεις του σχολείου αυτού είναι να αναπτύξη και το γούστο της μαθητρίας εις τον τρόπον της ενδυμασίας και να τας συνειθίση να αγαπούν τα εύμορφα και καλαίσθητα και χαριτωμένα πράγματα.

Καλαί βέβαια αι γνώσεις και η σοφία· καλαί έστω αι παλαιαί και αι καθαραί εξηγήσεις και τα ατελείωτα τετράδια των ονομάτων και ρημάτων, αφού έτσι το νομίζετε. Αλλ' επί τέλους καμμιά από ημάς δεν παρουσιάζεται εις τον

TEXT_PAGE_SHORT492
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/493.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

κόσμον με το δίπλωμα ή τα καλογραμμένα τετράδιά της εις το χέρι. Καμμιάς το μέλλον δεν αποφασίζεται σύμφωνα με τους σχολικούς βαθμούς. Ο κόσμος, αφ' ότου υπάρχει κόσμος, ελκύεται, αγαπητή Κυρία, περισσότερον από την φύσιν και από την πραγματικότητα, παρά από τας θεωρίας. Ένα ωραίο και σοφόν κορίτσι ελκύει, προκαλεί τον θαυμασμόν. Αλλ' ένα χαριτωμένο κορίτσι, ένα κορίτσι καλαίσθητον και αβρόν ελκύει την συμπάθειαν και την αγάπην. Το γούστο αναπληροί το κάλλος, η χάρις σκεπάζει την ασχημίαν. Και σας βεβαιώ, αγαπητή Κυρία, από την μικράν πείραν όπου απέκτησα τας ημέρας αυτάς, ότι αν ήξευρα ολιγώτερα πράγματα περί Μηδικών πολέμων και θρησκευτικών αιρέσεων και είχα κάποιο γούστο και κάποιαν ιδέαν της πραγματικής ζωής θα ήμην πολύ ευτυχεστέρα.

Άλλως τε τα πράγματα θα σας πείσουν περί των λόγων μου, Ειξεύρετε ―διότι ο πατέρας σάς το είχεν ειπεί― ότι υπήρχε κάποιος υποψήφιος γαμβρός, ο οποίος διά να γνωρισθή μαζή μου ήλθεν με την οικογένειάν του να μείνη το καλοκαίρι εις τον Πόρον. Φρέσκος, φρέσκος από το Παρίσι γυρισμένος, έξυπνος, ζωηρός, του κόσμου άνθρωπος.

Φυσικά τον είχαν τοποθετήσει εις το πλάι μου και αντίκρυ μας ήτο μία από τα ξένα κορίτσια. Δεν είναι διόλου εύμορφη η νέα αυτή, ενώ εγώ, ως όλοι ελέγετε, είμαι τύπος ελληνικός. Λοιπόν φοβούμαι, ότι ο ελληνικός τύπος υπέστη το βράδυ εκείνο την μεγαλητέραν ήτταν που ήτο δυνατόν να υποστή, από ένα στραπατσαρισμένο προσωπάκι με μικρά 'μάτια και άσχημα αχυρένια μαλλιά. Ο υποψήφιός μου δεν είχε 'μάτια και γλώσσαν παρά διά την αντικρυνήν μας κόρην. Και ομολογώ και εγώ, ότι δεν είχε άδικον. Όπως εκάθητο, όπως έτρωγεν, όπως εσήκωνε τα 'μάτιά της, όπως έστρεφε το κεφάλι της, όπως έπιανε το μαχαίρι και το πηρούνι της, όπως ωμιλούσε, το αποτέλεσμα ήτο μία ωραία αρμονία, κάτι θελκτικόν, έξυπνον, γοητευτικόν, και τα απλούστερα ακόμη πράγματα αν έλεγε, ήσαν μουσική, ήσαν μελωδία.

Δεν την εζήλευα βέβαια, αλλά μου ήρχετο να κλαίω διά την μηδαμινότητά μου. Ο υποψήφιος αν και εξακολουθεί να μας επισκέπτεται έκτοτε και να στέλλη άνθη, μου φαίνεται ότι το vis-à-vis της βραδειάς εκείνης τον απασχολεί. Η ιδέα αύτη με ταράσσει τόσον, ώστε δεν ημπορώ να εξακολουθήσω.

Γ΄

Αγαπητή Κυρία,

Ό,τι είχα φοβηθή, συνέβη. Ο μελλόνυμφος αφήκε τον Πόρον και εις ανάμνησιν της γνωριμίας μας έστειλε μίαν επιστολήν εις τον θείον μου, εις την

TEXT_PAGE_SHORT493
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/494.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

ΕΙΚΟΝΑ

46. Μαθήτριες του Παρθεναγωγείου Χιλλ, 1885

TEXT_PAGE_SHORT494
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/495.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

οποίαν του ωμίλει περί κάποιας χρονίας ασθενείας του, εις την οποίαν το κλίμα του Πόρου τον επείραζε. Εννοείτε βέβαια την σημασίαν του γράμματος αυτού. Γαμβρός, ο οποίος λέγει ότι πάσχει από χρόνιον ανίατον νόσημα είναι το ίδιον, ως να λέγη προς τους συγγενείς της κόρης: η νύμφη δεν μου αρέσει. Είναι δε τόσον βέβαιον αυτό, ώστε κατά τας πληροφορίας μου ο κύριος αυτός εζήτησεν εις γάμον την ξένην, περί της οποίας σας έγραφα και η οποία δεν έχει ούτε ενός λεπτού προίκα. Ώστε η ήττα του Ελληνικού κάλλους, την οποίαν είχα προφητεύσει ήτο περισσότερον μεγάλη παρ' όσον ενόμιζα, και ο θρίαμβος της Αγγλικής ανατροφής επί της ιδικής μας αδιαφιλονείκητος. Διότι η κόρη περί της οποίας σας ωμίλησα είναι Αγγλίς, γεννημένη εις την Ελλάδα, όπου προ χρόνων είναι αποκατεστημένη η οικογένειά της, αλλά αναθρεμμένη εις Αγγλικόν οικοτροφείον. Φαντασθήτε τί πλάνη να νομίζωμεν ότι αι Αγγλίδες δεν έχουν χάριν και δεν ξεύρουν να ενδυθούν, και να τας κρίνωμεν από τας ολίγας περιηγητρίας γεροντοκόρας, τας οποίας βλέπομεν εδώ.

Αλλά διά να εννοήσητε την ήτταν μου καθ' όλην την γραμμήν πρέπει να σας συμπληρώσω την περιγραφήν του περιφήμου εκείνου δείπνου της πρώτης εις τον κόσμον εμφανίσεώς μου:

Εις το τραπέζι το θέμα της ομιλίας περιεστράφη εις την μαγειρικήν, εις τα ωραία φαγητά και τα ωραία γλυκίσματα. Και εδώ αι ξέναι σωστά cordon bleu· η Αγγλική κουζίνα, έλεγαν, είναι σχετικώς πολύ μονότονος· αλλά ημείς εμάθαμεν όλα τα Ελληνικά φαγητά από την μαγείρισσάν μας. Και ο λόγος τότε εστράφη εις την σημασίαν της τροφής, εις την επιρροήν την οποίαν φαγητόν καλοκαμωμένον και ποικίλον ημπορεί να έχη όχι μόνον επί της υγείας, αλλά και επί των διαθέσεων. Μετά ταύτα η ομιλία εστράφη εις τον οικονομικόν προϋπολογισμόν του σπιτιού και εις την διαφοράν των οικογενειακών εξόδων μεταξύ Αθηνών και Λονδίνου. Είξευραν ωρισμένως τί ποσόν εχρειάζοντο διά τρόφιμα, πόσα δι' ενδύματα και πόσα δι' άλλα έξοδα. Και εις συζήτησιν τόσον αποκλειστικώς γυναικείαν είλκυσαν και των κυρίων την προσοχήν, η ομιλία εγενικεύθη και το ζήτημα από οικοκυρικόν κατέληξεν εις ζήτημα οικονομολογικόν, και έγεινε λόγος περί παραγωγής και εγχωρίου βιομηχανίας, περί διεθνούς οικονομικής κινήσεως και τέλος περί πολιτικής.

Εις όλην αυτήν την συζήτησιν και η μητέρα μου και εγώ δεν ημπορέσαμεν να θέσωμεν ούτε λέξιν. Η στενοχωρία μας ήτο περισσότερον από καταφανής. Όταν δε ο πατέρας διά να με αναγκάση να ειπώ τίποτε, είπεν, ότι τώρα και εγώ όπου έχω νωπάς τας γνώσεις μου της οικιακής οικονομίας θα ανελάμβανα τας δαπάνας του σπιτιού, μου εφάνη ότι ο θείος εμειδία ειρωνικά και ο νέος κύριος ο παρά το πλευρόν μου δεν ημπόρεσε να αποκρύψη ένα μορφασμόν του πρόσωπου, ο οποίος 'σάν να έλεγε: τί περιμένετε από το κορίτσι αυτό; δεν βλέπετε ότι 'μοιάζει μάλλον κούκλα παρά άνθρωπος;

Ουφ! τί στενοχωρία ήτο εκείνη και πόσον ατελείωτον μου εφάνη το γεύμα,

TEXT_PAGE_SHORT495
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/496.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

το επίσημον, εις το οποίον παρευρισκόμην διά πρώτην φοράν. Τόσον ήμην δυστυχής και ταραγμένη, ώστε δύο φοράς μού έπεσεν η πετσέτα μου κάτω και όταν εδοκίμασα να περιποιηθώ την κυρίαν, η οποία εκάθητο πλησίον μου, έχυσα το κρασί εις το τραπεζομάνδυλον και παρ' ολίγον να λεκιάσω το πανταλόνι του μνηστήρος μου.

Τέλος πάντων η μητέρα μου εσηκώθη και όλοι την ηκολουθήσαμεν, αφού δεν απέφυγα έν άλλο φιάσκο ενδεικτικόν της αμαθείας μου. Ενόμιζα ότι το τυρί έπρεπε να φαγωθή προ του γλυκίσματος, έκαμα παρατήρησιν εις τον υπηρέτην, ο οποίος νεοφερμένος, αλλά γνωρίζων την δουλειάν του μου έτιναξεν ένα βλέμμα σχεδόν περιφρονητικόν.

Ο θείος μου, ο οποίος είναι άνθρωπος πολύ λεπτολόγος εις όλα αυτά τα ζητήματα μου εφαίνετο απηλπισμένος διά τον γελοίον ρόλον, τον οποίον έπαιξα. Όταν δε ο πατέρας βασιζόμενος εις τους μουσικούς μου θριάμβους των εξετάσεων, μου επρότεινε να παίξω κάτι τι, είδα τον θείον μου να δαγκάνη με νευρικήν ταραχήν το μουστάκι του, το οποίον αποτελεί εκδήλωσιν υπερτάτης αδημονίας.

Ηρνήθην κατηγορηματικώς και με την ειλικρίνειάν μου την συνήθη, την οποίαν εις το σχολείον εχαρακτηρίζετε ως αυθάδειαν, από την οποίαν ευτυχώς καμμία τιμωρία δεν με διώρθωσε, απήντησα: βλέπω ότι όσα πράγματα νομίζομεν ότι ηξεύρομεν εις το σχολείον, είναι καλά μόνον διά το σχολείον. Θα σας παρακαλέσω, πατέρα, να με αφήσετε να ετοιμασθώ διά τον κόσμον πρώτα και έπειτα να με παρουσιάσετε εις αυτόν.

Η αυθάδειά μου αυτή είχεν έκτακτον επιτυχίαν και ήτο το μόνον πράγμα, το οποίον με έσωσεν από το γελοίον το βράδυ εκείνο. Όλοι εχειροκρότησαν την ειλικρινή μου αποτυχίαν και ηύραν ότι δεν έπρεπε να αποθαρρύνωμαι.

Όπως δήποτε, αγαπητή Κυρία, δεν θέλω να σας λυπήσω περισσότερον και δι' αυτό σας λέγω ότι δεν έχασα εντελώς την ελπίδα, αν όχι να φθάσω την Αγγλίδα αντίζηλον, τουλάχιστον με τον καιρόν και με πολλήν επιμέλειαν και φροντίδα να παύσω από του να είμαι η αδεξία και η αμαθής της σήμερον.

Η μαθήτριά σας Μαίρη Δέλβου

TEXT_PAGE_SHORT496
    TEXT_SEARCH_FORM
    TEXT_SEARCH_IN_BOOK
    TEXT_SEARCH_RESULTS
      TEXT_BOOK_LIST
        11. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

        ευαρεστότεροι φίλοι, ανάγκη το καλόν και το ωραίον να σκορπίση τας ακτίνας του παντού και εις πάσαν γωνίαν, ανάγκη η υγεία να καταστή θαλπερωτέρα, η ζωή ευχάριστος, ικανοποιητική και ποικίλη.

        Αλλά διά να επιτευχθή τούτο απαιτείται ειδική ανατροφή και μόρφωσις της γυναικός από τα παιδικά της έτη, απαιτείται προπαρασκευή ειδική διά το μέγα αυτό κεφάλαιον του γάμου, απαιτείται αυταπάρνησις και αυτοθυσία, απαιτείται ιδία φύσις δεξιά και αγάπη προς τον οίκον, και προς παν ό,τι συνδέεται με την εντελή διοίκησιν αυτού.

        Και επειδή κατά το πλείστον όλα αυτά τα αγνοεί η γυνή και πολύ ολίγον ησκήθη και προπαρεσκευάσθη ως εκ της ανατροφής της, ίνα τα εννοήση, διά τούτο και αυτή με τα πρώτα κρούσματα της απομακρύνσεως του συζύγου, κηρύσσεται εξ ίσου λιποτάκτις και διέρχεται τον καιρόν της ανά τας οδούς και τας πλατείας, και εις ασκόπους επισκέψεις φίλων ακινδύνων και επικινδύνων αναμίξ, χωρίς ουδεμίαν ευτυχίαν να αντλή από την ζωήν αυτήν, αλλά και ουδεμίαν χαράν να παρασκευάζη διά τον οίκον της.

        ΔΙΑΤΙ ΛΙΠΟΤΑΚΤΟΥΝ;

        Διότι πρωτίστως δεν αγαπούν τον οίκον· διότι δεν έχουν αρκετόν ενδιαφέρον διά την εστίαν· διότι δεν εσυνείθισαν να συνδαυλίζουν το ιερόν πυρ αυτής. Και εστία δεν είναι μόνον η γωνία, η προωρισμένη διά την θερμότητα, η εκπέμπουσα φλόγας θαλπεράς και τονίζουσα την ποιητικωτέραν του κόσμου μουσικήν κατά τας μακράς του χειμώνος νύκτας. Εστία, κατά την γενικωτέραν της λέξεως σημασίαν, είναι πάσα γωνία του οίκου, εν η εισχωρεί το φως της αγάπης και όπου κυοφορείται το θάλπος της στοργής και αναπτύσσεται η ωραία αρχή της οικογενειακής αλληλεγγύης.

        Η Εστία διά τούτο είναι η μυστηριώδης του οίκου θεότης, η ταπεινόφρων, η αφανής, η κρυβείσα όπισθεν των χυτρών του μαγειρείου και της αφανεστέρας γωνίας της αιθούσης, αλλά και όπισθεν των ερμαρίων και ιματιοφυλακίων μας και όπισθεν των επίπλων και βιβλιοθηκών μας, η χωρούσα πολλάκις εντός δοχείου ανθέων και εντός κυαθίσκου καφέ, παντού τέλος οπόθεν με έν σπινθηροβόλημα αγάπης και με ολίγας ακτίνας στοργής ημπορεί να σκορπίζει χαράν και να δίδη την αγνήν και μεγάλην ευδαιμονίαν εις τα μέλη του οίκου.

        Αλλ' η λατρεία της θεότητος ταύτης παραμελείται και η διακονεία αυτής από τας χείρας της λευχειμονούσης παρθένου, της αγνής Εστιάδος της αρχαιότητος, της αγρυπνούσης και τας νύκτας ακόμη, όπως διατηρή ακοίμητον το