Συγγραφέας:Φουρναράκη, Ελένη
 
Τίτλος:Εκπαίδευση και αγωγή των κοριτσιών
 
Υπότιτλος:Ελληνικοί προβληματισμοί (1830-1910). Ένα ανθολόγιο
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:11
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1987
 
Σελίδες:630
 
Αριθμός τόμων:1 τόμος
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Κοινωνική ενσωμάτωση
 
Νοοτροπίες και συμπεριφορές
 
Παιδεία-Εκπαίδευση
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Χρονική κάλυψη:1830-1910
 
Περίληψη:Στον τόμο αυτό συγκεντρώθηκαν μαρτυρίες του ελληνικού προβληματισμού που διαμορφώθηκε γύρω από τη γυναικεία εκπαίδευση και διαπαιδαγώγηση τον 19ο αιώνα, αντλημένες από ένα ευρύ φάσμα πηγών. Το σώμα του ανθολογίου περιορίστηκε σχεδόν αποκλειστικά στην παιδαγωγική και κανονιστική φιλολογία, ενώ στην εισαγωγή επιχειρείται η επισήμανση των διαφοροποιήσεων και των εξελίξεων στις αντιλήψεις για το γυναικείο πρότυπο, μέσα από προσπάθεια απάντησης σε ερωτήματα όπως: Μέσα σε ποιες συγκυρίες ιδεολογικοπολιτικές αρθρώνεται ο σχετικός με τη γυναικεία εκπαίδευση κανονιστικός λόγος, ποιοι είναι οι φορείς του, μέσα σε ποια επιχειρηματολογία λειτουργεί, από ποιες προτάσεις συνοδεύεται και, βέβαια, ποια πρακτική τον ακολουθεί και μέσα σε ποιες ανάγκες κοινωνικές εντάσσεται.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 48.83 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 483-502 από: 634
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/483.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

καθό κεκτημένη ήττονα του ανδρός ρώμην, η γυνή δεν δύναται να υποστή την αυτήν δαπάνην της πνευματικής κοπώσεως

1901

Εθνική Αγωγή

Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΙΣ ΤΩΝ ΚΟΡΑΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΣ

(Κατά τον Γκυγιώ)

Ολόκληρον το πρόβλημα της γυναικείας εκπαιδεύσεως εξήρτηται, κατά την ημετέραν γνώμην, εκ των ακολούθων αρχών:

1ον Η γυνή είνε φυσιολογικώς ασθενεστέρα του ανδρός· κέκτηται αποταμιευμένας πολύ ολιγωτέρας δυνάμεις όπως επαρκέση εις την σημαντικήν κατανάλωσιν ην συνεπάγεται η διανοητική εργασία, οσάκις αύτη υπερβαίνει δεδόμενά τινα όρια.

2ον Η γενετήσιος λειτουργία είνε διά τον γυναικείον οργανισμόν πολύ σπουδαιότερα ή διά τον ανδρικόν· η δε τοιαύτη λειτουργία, κατά την γνώμην πάντων των φυσιολόγων, διατελεί εις ανταγωνισμόν μετά της δαπάνης των εγκεφαλικών δυνάμεων. Ώστε κατ' ανάγκην η παραγομένη ανισορροπία εκ της διανοητικής εργασίας παρά τη γυναικί είνε πολύ μεγαλητέρα ή παρά τω ανδρί.

3ον Αι εκ της τοιαύτης ανισορροπίας συνέπειαι είνε διά το γένος πολύ σοβαρώτεραι, όταν προέρχωνται εκ της γυναικός, ή εκ του ανδρός.

Η ζωή της γυναικός, ο καθιστικός αυτής και ήκιστα υγιεινός βίος, δεν επιτρέπουσιν εις τον κεκμηκότα εκ παραλόγου συστήματος εκπαιδεύσεως γυναικείον οργανισμόν ν' ανακτήση δυνάμεις, όπως συμβαίνει εις τον άνδρα· εξ άλλου δε η υγεία της μητρός είνε διά το παιδίον πολύ αναγκαιότερα ή του πατρός. Η δαπάνη του ανδρός εν τη τεκνοποιία είνε μηδαμινή σχετικώς προς την της μητρός. Έχει ανάγκην αύτη χάριν της κυοφορίας, του τοκετού και κατόπιν της πρώτης ανατροφής του τέκνου σημαντικού κεφαλαίου δυνάμεων

———————

Απόσπασμα άρθρου μεταφρασμένου από τα γαλλικά. Χ., Εθνική Αγωγή, έτος Δ', αρ. 3, 1 Φεβρουαρίου 1901, σ. 35-37. Δεν μπόρεσα να ταυτίσω τον μεταφραστή του άρθρου που υπογράφει με το αρχικώνυμο X.

Σελ. 483
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/484.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

σωματικών τε και ηθικών. Αι μητέρες του Βάκωνος και του Γκαίτε, αμφότεραι αξιόλογοι γυναίκες, δεν θα ήσαν βεβαίως ικαναί να συγγράψωσι το Nuovum organum ή τον Φαύστον· εάν όμως η γεννητική των δύναμις ήθελεν ελαττωθή, δι' υπερβολικής διανοητικής δαπάνης, δεν θα εγέννων τέκνα τον Βάκωνα και τον Γκαίτε. Εάν κατά το διάστημα της ζωής των οι γονείς δαπανήσωσιν υπερβολικόν μέρος εκ της δυνάμεως, ην αρύονται εκ του κύκλου του περιβάλλοντος αυτούς, θ' απομείνη τουλάχιστον μέρος διά τα τέκνα των. Ο Κόλεριδζ είπε με όλην την σοβαρότητα ότι "ο βίος του ανθρώπου κατά τους εννέα πρώτους μήνας της προηγουμένης της γεννήσεώς του είνε πιθανώς μάλλον ενδιαφέρων και περιέχει γεγονότα πολύ μείζονος σημασίας ή άπας ο κατόπιν ερχόμενος".

Άνδρες, ων η γνώμη κέκτηται κύρος μέγα, φρονούσιν ότι όσον περισσότερον η ανατροφή της γυναικός είναι επιμεμελημένη, τόσον περισσότερον τα τέκνα της είνε ασθενή. Ο Σπένσερ λέγει εν τοις Βιολογικοίς αυτού Στοιχείοις ότι η σωματική εργασία καθιστά τας γυναίκας ήττον γονίμους· είτα δε προσθέτει ότι και αυτή η σχετική ή απόλυτος στείρωσις είνε γενικώς αποτέλεσμα διανοητικών κόπων. Εάν λάβωμεν υπ' όψιν ότι αι πλούσιαι νεάνιδες τρέφονται πολύ κάλλιον και διαιτώνται πολύ υγιεινότερον ή αι πτωχαί, την καθυστέρησιν αυτών ως προς την γονιμότητα δέον ν' αποδώσωμεν εις την πνευματικήν κόπωσιν, εις ην υποβάλλονται, ήτις επαισθητώς επιδρά επί των σωματικών δυνάμεων. Η δε τοιαύτη καθυστέρησις δεν εκδηλούται μόνον διά της συχνότερον παρατηρουμένης καθ' αυτό στειρώσεως και της ελαττώσεως του ορίου της τεκνοποιίας, αλλ' αναφαίνεται και εν τη γενικώς παρατηρουμένη παρά τοις τοιαύταις γυναιξίν ανικανότητος περί της δευτέρας μητρικής λειτουργίας, του θηλασμού των ιδίων τέκνων. Η πλήρης περίοδος της μητρότητος συνίσταται εις το κυοφορείν και τίκτειν βρέφος καλώς ανεπτυγμένον και εις το παρέχειν εις αυτό την φυσικήν τροφήν κατά το κανονικόν διάστημα. Διά την διπλήν ταύτην λειτουργίαν είναι ήκιστα ικαναί εν γένει αι νεάνιδες αι μη έχουσαι ανεπτυγμένον κόλπον, όσαι επιζώσιν εις άκρως καταθλιπτικήν εκπαίδευσιν. Και όταν έτι αύται τίκτωσι τον μέσον όρον του αριθμού των τέκνων, πάλιν πρέπει να θεωρώνται ως σχετικώς στείραι. Ο Δανός ιατρός δόκτωρ Χέρτελ εξηκρίβωσεν ότι εις τα ανώτερα σχολεία της πατρίδος του 20 % εκ των αρρένων και 40 % εκ των θηλέων διετέλουν εις τοιούτο σημείον επισφαλές υγείας, οφειλόμενον εις την διανοητικήν καταπόνησιν· ιδιαιτέρως δε παρετηρείτο παρ' αυτοίς επιπολάζουσαι η αναιμία, αι χοιράδες και αι κεφαλαλγίαι. Ο δε εν Πετρουπόλει καθηγητής Βύστρωφ ανάλογους εξηκρίβωσε περιστάσεις.

Εκ τούτων και πολυαρίθμων άλλων παρομοίων δυνάμεθα να συμπεράνωμεν ότι η υπερβολική διανοητική εργασία η επιβαλλομένη εκ των διαγωνισμών και των εξετάσεων παρά τη ανωτέρα εκπαιδεύσει, η τόσον επιβλαβής εις την ανάπτυξιν των αρρένων, είνε έτι μάλλον επιβλαβής διά τας νεάνιδας. Οι τοιούτου είδους κόποι, επαναλαμβανόμενοι επί πολλάς αλλεπαλλήλους γενεάς, 

Σελ. 484
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/485.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

δύνανται εν τέλει να καταστήσωσι την γυναίκα εντελώς ανίκανον προς το έργον της μητρός. Ο εκ της υπερβολικής επιστημονικής εκπαιδεύσεως κίνδυνος είνε μεγαλήτερος διά τας νεάνιδας, καθότι αύται, ρέπουσαι περισσότερον προς τον καθιστικόν βίον, επιδίδονται εξ ολοκλήρου εις την μελέτην και δεικνύουσιν εν γένει περισσοτέραν επιμέλειαν. Εις δε την τοιαύτην διατάραξιν της υγείας αυτών συντελούσιν εξ ίσου μετά της διανοητικής κοπώσεως και η κατ' οίκον απομόνωσις και η κακή δίαιτα και η ανεπάρκεια των σωματικών ασκήσεων. Προσθέσατε και τας αγρυπνίας, αίτινες συνηθίζονται εις τους πλουσίους οίκους χάριν των εσπερίδων, και εις τους ενδεείς χάριν παντοειδών νυκτερινών εργασιών. Ο Αμερικανός Κλαρκ συμπεραίνει ότι, εάν εξακολουθήση το τοιούτο συμβαίνον επί πεντηκονταετίαν, δεν είνε ανάγκη να είνε τις προφήτης ίνα προείπη, συμφώνως προς τους νόμους της κληρονομικότητος, ότι αι γυναίκες αι μέλλουσαι να γείνωσι μητέρες των μελλουσών ημών γενεών δέον να έλθωσιν εκείθεν του Ατλαντικού. Πηγάζει άρα διά της κληρονομικότητος είδος τι επιλογής αντιστρόφου, εχούσης ολεθρίους συνεπείας, καθότι ακριβώς αι νεάνιδες των ανεπτυγμένων τάξεων, αίτινες έμελλον να συντελέσωσιν εις την ανύψωσιν της ποιότητος των υψηλών γενεών, είνε ανίκανοι να τεκνοποιήσωσιν ή τίκτουσι παιδία ασθενικά, αφίνουσι δε εξ ανάγκης εις τας ήττον ανεπτυγμένας, αλλ' ευρωστοτέρας γυναίκας το έργον της διαιωνίσεως του γένους.

Αι μητέρες αι φροντίζουσαι να καταστήσωσι τας εαυτών θυγατέρας αξιεράστους εκλέγουσι τα χείριστα των μέσων προς τούτο, θυσιάζουσαι το σώμα χάριν του πνεύματος. Ή αδιαφορούσιν εντελώς περί των ορέξεων των ανδρών, ή πλανώνται οικτρώς ως προς αυτάς. Οι άνδρες, καθά παρατηρεί ο Σπένσερ, ελάχιστα ενδιαφέρονται περί της μαθήσεως των γυναικών, εκτιμώσιν ιδίως το κάλλος των, τον αγαθόν των χαρακτήρα και την ορθόνοιάν των. Τίνας ποτέ ερωτικάς κατακτήσεις έσχε λογία γυνή διά των ευρειών αυτής ιστορικών γνώσεων; Τίς ποτε ηράσθη γυναικός, διότι εγίνωσκεν αύτη την ιταλικήν γλώσσαν; Τίς ποτε Εδουίνος εγονυπέτησε προ Αγγελίνης τινός, διότι ελάλει αύτη την γερμανικήν; Αλλ' όμως αι ροδόχροοι παρειαί και οι λάμποντες οφθαλμοί των γυναικών είνε πάντοτε ισχυρά θέλγητρα. Η φαιδρότης, και η ευδιαθεσία, η προερχομένη εκ της ευεξίας, πολλάς εγέννησαν κλίσεις, αποληξάσας εις γάμον. Πάντες γινώσκουσι περιστατικά, καθ' α η ευειδής μορφή, και όταν έτι εστερείτο άλλων επιβοηθητικών, προυκάλεσε πάθος ακατανίκητον· αλλά ολίγιστοι είδον την μάθησιν νεαράς γυναικός, στερούμενης άλλων σωματικών και ηθικών χαρισμάτων, να εξεγείρη παραπλήσιον αίσθημα. Κατά τον Σπένσερ, εξ όλων των στοιχείων των συνδυαζομένων εν τη ψυχή του ανδρός προς παραγωγήν της συμμιγούς συγκινήσεως, ήτις καλείται έρως, τα ισχυρότατα είνε τα γεννώμενα εκ των σωματικών χαρισμάτων κατά δεύτερον λόγον έρχονται τα προκαλούμενα εκ των ηθικών αρετών και τα ασθενέστερα πάντων είνε τα παραγόμενα εκ των διανοητικών προτερημάτων. Ταύτα δε εξαρτώνται όχι τόσον εκ

Σελ. 485
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/486.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

της επικτήτου παιδεύσεως, όσον εκ της φυσικής ευφυΐας, της λεπτότητος και της αγχινοίας. Εάν δε τις θεωρήση ότι η τοιαύτη ημών διαβεβαίωσις έχει τι το εξευτελιστικόν διά τον άνδρα, και εξανίσταται επί τω ότι ο ανδρικός χαρακτήρ επηρεάζεται εκ τοιούτων αφορμών, απαντώμεν αυτώ ότι πλανάται. Είς των σκοπών της φύσεως, ή μάλλον ειπείν το υπέρτατον αυτής τέλος, είνε η όσον το δυνατόν μείζων ωφέλεια των μεταγενεστέρων· προς τοιούτον δε σκοπόν η ευρυμάθεια, συνοδευομένη υπό κακής σωματικής κράσεως, ολίγην έχει αξίαν, καθότι οι απόγονοι θ' αποθάνωσιν ένεκα ελλείψεως υγείας μετά μίαν ή δύο γενεάς· αντιθέτως δε εύρωστον και ωραίον σώμα, καίπερ μη περικοσμούμενον υπό διανοητικών χαρισμάτων, αξίζει να διατηρήται, καθότι εις τους μέλλοντας αυτού απογόνους η διάνοια δύναται επ' αορίστω ν' αναπτυχθή· φανερόν άρα είνε πόσον σημαντική τυγχάνει η τοιαύτη κατεύθυνσις η ενυπάρχουσα εις τας ορμάς του ανδρός. Όπως δήποτε δ' άλλως αι ορμαί αύται υπάρχουσιν, είνε δε αφροσύνη το επιμένειν εις σύστημα καταστρέφον την υγείαν της νεάνιδος χάριν της υπέρ το δέον επιβαρύνσεως της μνήμης αυτής.

Αλλ' έπεται άρα γε εκ τούτου ότι η γυνή δεν πρέπει να εκπαιδεύεται; Πολλού γε και δεί· μάλιστα ημείς πρεσβεύομεν ότι η γυνή πρέπει να είνε όσον το δυνατόν περισσότερον πεπαιδευμένη, εντός των ορίων όμως των δυνάμεών της. Πλην άλλο τι είνε η παιδεία και άλλο η πνευματική δαπάνη· το σπουδαιότατον εν τη εκπαιδεύσει γενικώς και ιδίως τη γυναικεία είνε το μεταδίδειν όσον το δυνατόν πλείονας εκ των αναγκαίων και ευχαρίστων γνώσεων, χωρίς όμως να κατατρίβωνται υπερβολικώς αι εγκεφαλικαί δυνάμεις του παιδίου. Η γυνή έχει εν τη οικογενεία προορισμόν, ου δεν δύναται ν' απαλλαγή. Οφείλει αυτή να μεριμνήση περί της φυσικής και ηθικής ανατροφής των τέκνων. Ώστε προς το έργον τούτο πρέπει να παρασκευάζωμεν αυτήν όσον το δυνατόν καταλληλότερον. Η πρακτική παιδαγωγία συν τη υγιεινή της οικογενείας τη περιεχομένη εν αυτή, είνε η μόνη αναγκαία εις την γυναίκα γνώσις· και όμως ακριβώς είνε ίσως η μόνη, ήτις δεν μεταδίδεται αυτή. Αλλά σημειωτέον ότι η παιδαγωγία, ούσα η τέχνη του διδάσκειν, απαιτεί διά τούτο την γνώσιν των διδακτέων πραγμάτων· όπως δε έχη τις σαφή και ακριβή των πραγμάτων γνώσιν, πρέπει να εμβαθύνη εις αυτά· και ιδού ότι, τοιουτοτρόπως διανοίγεται ευρύ το στάδιον εις την πνευματικήν άσκησιν και ανάπτυξιν των νεανίδων.

Εν συνόψει, εν τη γυναικεία εκπαιδεύσει δέον να συμβιβάζωνται δύο αντίθετοι αρχαί. Αφ' ενός μεν, καθό κεκτημένη ήττονα του ανδρός ρώμην, η γυνή δεν δύναται να υποστή την αυτήν δαπάνην της πνευματικής κοπώσεως· αλλ' αφ' ετέρου, καθό προωρισμένη να είνε η σύντροφος του ανδρός και η ανατροφεύς του τέκνου, πρέπει να μη είνε ξένη προς οιανδήποτε ασχολίαν και προς ουδέν ανδρικόν αίσθημα.

Σελ. 486
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/487.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

σώματα, ελαστικά και εύκαμπτα και τονωμένα διά το ωραίον και κοπιώδες έργον της μητρότητος

1901

Κ. Παρρέν

ΑΙ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗΣ

ΤΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΝΩΣΕΩΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΔΩΝ

Εις το επί της οδού Κηφισσίας Γυμναστήριον του Εθνικού Γυμναστικού Συλλόγου εκεί, εις το ύπαιθρον, ετελέσθη προ ημερών μία εορτή αλκίμων σωμάτων, όχι πλέον εφήβων και αρρένων, των οποίων οι μυς ισχυροποιούνται διά τον πόλεμον, αλλά κορασίδων μικρών και νεανίδων, των οποίων τα σώματα διαπλάσσονται ελαστικά και εύκαμπτα και τονωμένα διά το ωραίον και κοπιώδες έργον της μητρότητος.

Και ήτο μία χαρά και μία πανήγυρις των οφθαλμών να βλέπη τις τα μικρά, μικρά κοριτσάκια να τρέχουν και να πηδούν και να κάμνουν με πειθαρχίαν στρατιώτου και με χάριν και σωματικήν ευκαμψίαν μικρών αμαζόνων όλας τας ασκήσεις της γυμναστικής, από τας πλέον απλάς έως τας πλέον συνθέτους και τας δυσκολωτέρας. Και να βλέπη τας νεάνιδας της σήμερον και τας μελλούσας μητέρας της φυλής της αύριον ευσταλείς, ισχυράς, ακμαίας, να προτείνουν θώρακας ισχυρούς, και στέρνα ευρέα και σώματα γυμνασμένα και δυνατά, μέσα εις τα οποία ο χυμός της νεότητος και της ζωής δεν ημπορεί παρά να κυκλοφορή γενναίος και πλούσιος και όχι εξηντλημένος και ασθενικός και λιπόψυχος, δημιουργών ανανδρίας και ταπεινότητας.

Ήτο ωραίον το θέαμα και όλον ελπίδας γεμάτον διά το μέλλον. Τα κόκκινα μάγουλα και τα μάτια τα γεμάτα ζωήν και τα τινάζοντα ακτίνας υγείας, και τα μαλλιά τα ανεμιζόμενα απέριττα και ατημελή από τον πολύ δροσερόν άνεμον, και τα σώματα τα καμπτόμενα ως στάχεις, διά να ανεγείρωνται έπειτα ως μεγαλοπρεπείς δρυς, όλα εκείνα τα μικρά τάγματα των γυναικών της αύριον, των αναπτυσσομένων υπό την αληθή μητρικήν μέριμναν ολίγων επιλέκτων

———————

K. Παρρέν, Εφημερίς των Κυριών, έτος ΙΕ', αρ. 665, 20 Μαΐου 1901, σ. 7-8.

Σελ. 487
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/488.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

γυναικών της σήμερον, ήτο ένα ζωντανόν ποίημα, το ωραιότερον ίσως από όλα όσα έχουν γραφεί έως τώρα διά την γυναίκα είτε ως παιδί ακόμη, είτε ως νεάνιδα.

Και είναι ευχάριστον ότι, όπως διά την υγείαν του πνεύματος και την μόρφωσιν γυναίκες και άνδρες εργάζονται αδελφωμένοι, ούτω και διά την υγείαν του σώματος γυναίκες ήρχισαν να συνασπίζωνται με τους άνδρας και εις σωματεία και συλλόγους αθλητικούς, να λαμβάνουν μέρος ως μέλη ενεργά, ως διοικητικαί αρχαί ιδίου κλάδου.

Η κ. Κουντουριώτου και η κ. Αγελάστου, αι οποίαι εξ αρχής ανέλαβον με τόσον ζήλον και με τόσην επιτυχίαν εις το Παιδαγωγικόν τμήμα της Ενώσεως των Ελληνίδων την εφορείαν της Γυμναστικής, ήδη ως μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου του Εθνικού γυμναστικού Συλλόγου αποτελούν τον πρώτον αρραβώνα της ενώσεως, του συνασπισμού των Ελλήνων και των Ελληνίδων μαζή διά την επίτευξιν της βελτιώσεως της φυλής, της υγείας και ευρωστίας της νέας γενεάς, αδιακρίτως φύλου.

Σελ. 488
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/489.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

με σφιγμένο το λαιμό μέσα εις το αλμπαγαδένιο μου φόρεμα το βαρύ, το φορτωμένον, το άχαρο, το σκοτεινό

1901

Μ. Δέλβου

ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΕΛΕΙΟΦΟΙΤΟΥ ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ

Αγαπητή μου Κυρία,

Όταν προ μηνός απεχωρίσθημεν εις το σχολείον, σας υπεσχέθην να σας γράψω τας εντυπώσεις μου από την εξοχήν και από την ζωήν του σπιτιού, από το οποίον είχα απομακρυνθή, τόσα έτη κατά σειράν, κλεισμένη εις το σχολείον.

Ειξεύρετε ότι το κτήμα μας εις τον Πόρον ευρίσκεται αρκετά μακρυά από το συνοικισμένον μέρος του νησιού και δι' αυτό ζώμεν σχεδόν μόνοι με τον πατέρα, την μητέρα, την γιαγιά και τον θείόν μου τον ιατρόν, ο οποίος είναι ολίγον μισάνθρωπος και ολίγον γρυνιάρης. Αγαπώ την εξοχήν αυτήν διά τα μοσχοβολημένα δάση της και διότι μικρούλα, πριν να έλθω να κλεισθώ εις το σχολείον, εδώ έζησα με την γιαγιά μου ένεκα της πολύ ευπαθούς τότε υγείας μου.

Λατρεύω την γιαγιά μου, ―η οποία, φευ! αρχίζει να διηγήται το ίδιον πράγμα δύο και τρεις φοράς την ημέραν. Οι γονείς μου με αγαπούν και θα ήμουν σχεδόν ευτυχής, αν δεν εύρισκα, ότι κάθε όνειρον και κάθε πόθος άμα πραγματοποιηθή, χάνει το ήμισυ της αξίας του.

Πόσον είχα ποθήσει έξαφνα να απελευθερωθώ από το σχολείον, να τελειώσω τα μαθήματά μου, να ευρεθώ ελευθέρα εις την ζωήν με την νεότητά μου των δέκα επτά χρόνων και με τα όνειρα της ηλικίας αυτής.

Τώρα η ελευθερία με βαρύνει, αισθάνομαι κάποιαν μελαγχολίαν να πιέζη την ψυχήν μου και φοβούμαι, ότι δεν θα ειξεύρω καθόλου να κάμω χρήσιν της ελευθερίας αυτής, την οποίαν τόσα έτη ωνειρευόμην.

Τί έπαθα, τί μου συμβαίνει, ούτε εγώ δεν ειξεύρω. Όταν είχα αφήσει το

———————

Μαίρη Δέλβου, Εφημερίς των Κυριών, έτος ΙΕ', αρ. 675, 16 Σεπτεμβρίου 1901, σ. 3-4, αρ. 676, 23 Σεπτεμβρίου 1901, σ. 2-3, και αρ. 677, 30 Σεπτεμβρίου 1901, σ. 3-4.

 

Σελ. 489
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/490.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

σχολείον, αγαπητή Κυρία, είχα την βεβαιότητα, ύστερον από το ωραίον μου δίπλωμα, ότι ήμην προετοιμασμένη αρκετά καλά διά την ζωήν της κόρης και της γυναικός, η οποία έχει όλα τα μέσα και να διασκεδάση και να εκπληρώση όλα της τα καθήκοντα.

Λοιπόν ηπατήθην, ως απατώνται όλαι αι συμμαθήτριαί μου, ως απατάσθε και σεις, καλή μου κυρία, η οποία νομίζετε, ότι με όλους τους κόπους τους οποίους καταβάλλετε, μας προετοιμάζετε διά την ζωήν, η οποία μας περιμένει.

Όχι μόνον είμαι αμαθεστάτη εις όλα τα οικιακά πράγματα, τα οποία επί τέλους είναι του κύκλου μου και του προορισμού μου, αλλά ύστερα και από τόσους κόπους και τόσας μελέτας και τόσα γραπτά καθήκοντα δέκα όλων χρόνων ανεκάλυψα, ότι είμαι μία αμαθής, μία σχολαστική, μία ηλιθία σχεδόν, προκειμένου να λάβω μέρος εις μίαν σοβαράν οπωσδήποτε συνομιλίαν όχι πολλών, όχι σοφών, αλλά του πατέρα και του θείου μου.

Και διά να εννοήσετε πόσον έχω δίκαιον, πρέπει να σας διηγηθώ, αγαπητή Κυρία, μίαν προς μίαν όλας τας ταπεινώσεις και τας απογοητεύσεις, τας οποίας υπέστην από την πρώτην ημέραν όπου έφθασα εδώ.

Οι ιδικοί μου από την χαράν των διά την θριαμβευτικήν από το σχολείον έξοδόν μου, είχαν καλέσει εις γεύμα δύο τρεις φιλικάς οικογενείας, αι οποίαι παραθερίζουν εδώ, μεταξύ των οποίων και μία ξένη.

Η μαμά μού ανέθεσε να επιστατήσω πώς να στρωθή το τραπέζι και πώς να ανθοστολισθή το σπίτι. Λοιπόν δεν είξευρα διόλου, ούτε ποία ήτο η θέσις του κάθε πράγματος δι' έν επίσημον γεύμα, ούτε πώς να τοποθετήσω τα άνθη. Έκοψα με αδεξιότητα αρκετά άνθη, εγέμισα όσα βάζα ηύρα και τα ετοποθέτησα εδώ και εκεί εις τας θέσεις τας στερεοτύπους των βάζων εις τα τραπέζια.

Όταν ο θείος μου ο γιατρός ―ο οποίος με όλην του την μισανθρωπίαν, υπήρξεν άλλοτε άνθρωπος των σαλονιών και του κόσμου― είδε το χάλι του τραπεζιού και το ανθοστόλισμα του σπιτιού, εμουρμούρισε κάτι μέσα εις τα δόντια του και έπειτα μου εζήτησε την άσπρην εμπροσθέλλα μου, το σήμα αυτό των νέων μου καθηκόντων. Τον ειδα με έκπληξιν να την δένει εις την μέσην του και έπειτα να ξεστρώνη το τραπέζι και να αδειάζη τα βάζα με τα άσχημα και γελοία, μπουκέτα μου, με τα οποία είχα χάσει δύο ώρες σωστές.

Ετοποθέτησε τα πράγματα όλα, όπως αυτός ήξευρε, εχώρισε τα άνθη και με όλα τα άσπρα και τριανταφυλλιά εστόλισε το τραπέζι με μίαν ωραίαν γκιρλάντα. Έβαλε πολλά άνθη μέσα εις πιατάκια και εις χαμηλά δοχεία, τα εσκόρπισεν εδώ και εκεί μεταξύ των κρυστάλλων και των ασημικών, εσχημάτισεν εις την τραπεζαρίαν ωραίας γωνίας με γλάστρες πλατυφύλλων φυτών και μετ' ολίγον, όταν ανάψαμεν τα φώτα η τραπεζαρία μας ωμοίαζε σωστόν παράδεισον.

Σημείωσε ότι ο θείος μου δεν μου έκαμε καμμίαν παρατήρησιν, αλλ' εγώ ευρέθην τόσον ταπεινωμένη, ώστε ησθάνόμην την ανάγκην να κρυφθώ κάπου

Σελ. 490
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/491.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

διά να μη αντικρύζω το ειρωνικόν του μειδίαμα και διά να κρύψω τα δάκρυά μου.

Αλλά τί ήτο αυτή μου η λύπη απέναντι της απελπισίας μου, όταν πρώτη από τους προσκεκλημένους μας ήλθεν η ξένη οικογένεια, της οποίας τα κορίτσια μόλις επανήλθαν από το Λονδίνον, όπου έκαμαν την ανατροφήν των.

Ο συνήθως σιωπηλός μαζή με εμέ και με την μαμά θείος μου έγεινεν εύγλωττος και αι συζητήσεις του με τας νέας ξένας ήτο μία απόλαυσις από τας σπανιωτέρας. Είχεν αρχίσει με τον πατέρα των πολιτικάς συζητήσεις και βαθμηδόν και κατ' ολίγον το ζήτημα κατέληξεν εις τας εργατικάς τάξεις, και εις τον οικογενειακόν βίον των πτωχών του Πόρου. Πώς τρέφονται, πώς ζουν, διατί τόση άθλιότης και τόση ένδεια... Τί έπρεπε να γείνη...

Έπρεπε να τας ακούετε και να μείνετε έκπληκτος. Τί μυαλό, συνειθισμένον να σκέπτεται και να παρατηρή και να ενδιαφέρεται δι' όλα! Ποία αντίληψις σωστή κάθε πράγματος! Ποία ετοιμότης απαντήσεων! Πόσαι θεωρίαι κοινωνιολογικαί, πόσα ζητήματα, διά τα οποία μου ήτο αδύνατον να είπω μίαν λέξιν! Εγώ και η μαμά μου είχαμεν μείνει εκεί 'σάν αγάλματα. Εκείνη δύσθυμος έως ότου ήλθαν αι ιδικαί μας, με τας οποίας άρχισε το τρυφερόν και αιώνιον ζήτημα των υπηρετών, εγώ δυστυχής, ντροπιασμένη, εξηυτελισμένη με το δίπλωμά μου το άριστα, διά το οποίον τόσον είχα υπερηφανευθή, και το οποίον μου εφαίνετο ως μία σαρκαστική ανάμνησις του χαμένου μου καιρού τόσων ετών.

Ειξεύρω, ότι το γράμμα αυτό θα σας πικράνη. Αλλά έμαθα να λέγω την αλήθειαν ―όχι εις το σχολείον, φευ! όπου κάθε ημέραν το περιβάλλον μάς αναγκάζει να ψευδώμεθα― και θα σας είπω όλας μου τας εντυπώσεις του μηνός αυτού εις μίαν σειράν μακρών επιστολών. Ίσως συντελέσω να σωθούν άλλαι από την απελπιστικήν θέσιν, εις την οποίαν εγώ ευρίσκομαι σήμερον.

Β'

Αγαπητή Κυρία,

Δεν ηξεύρετε πόσον στενοχωρούμαι, διότι ως είδα από το τελευταίον σας γράμμα, τόσον σας ελύπησα. Αλλά σεις η ιδία δεν μου είχετε συστήσει επιμόνως να σας γράψω τας εντυπώσεις μου; Πώς να έγραφα λοιπόν και τί να έλεγα; Να σας περιγράψω την εξοχήν με τα ωραία πράσινά της χρώματα και την θάλασσαν με τας αιωνίας εναλλαγάς της από του γαλανού μέχρι του μολυβένιου νερού. Να κάμω έκθεσιν ιδεών, ως εκείνας τας οποίας κατά παραγγελίαν εκάμναμεν εις το σχολείον και εις τας οποίας το παιδαριώδες συγκρούεται 

Σελ. 491
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/492.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

ακατάπαυστα με το σχολαστικόν ύφος των τετριμμένων φράσεων και των στερεοτύπων λέξεων. Όλα αυτά, τώρα όπου ήρχισα να εννοώ τον κόσμον και να βλέπω την ζωήν υπό την πραγματικήν της όψιν, μου φαίνεται σαν τις ψεύτικες εκείνες ανθοδέσμες που εσκέπαζαν με γυάλες τον παλαιόν καιρόν. Διά τους απλοϊκούς και ανοήτους, τα ξεχρωματισμένα και άοσμα εκείνα πανιά είναι άνθη. Δι' εκείνους όπου βλέπουν ονομάζονται με ένα χαρακτηριστικόν τίτλον "ψεύτικα". Το περίεργον δε είναι, ότι διά να κατασκευάση τις τα ψεύτικα αυτά χάνει καιρόν και θυσιάζει χρήματα. Ενώ διά να έχη ωραία και μυροβολισμένα άνθη δεν χρειάζεται παρά να εξέλθη εις τον κήπον ή εις τον άγρόν, όπου η φύσις τα σκορπίζει με τόσην μεγαλοπρεπή γενναιότητα.

Φοβούμαι, αγαπητή Κυρία, ότι το ίδιον συμβαίνει και με το σχολείον και με την εκπαίδευσιν, την οποίαν μας παρέχει και με την μόρφωσιν με την οποίαν μας εφοδιάζει. Αλλ' ας επανέλθωμεν εις τα πράγματα, τα οποία θα σας πείσουν περισσότερον από τα λόγια.

Και θα επανέλθω ακριβώς εις την βραδειάν εκείνην του γεύματος, το οποίον υπήρξεν αληθινόν δι' εμέ μαρτύριον. Είχαμεν μείνει εις την προ του φαγητού συνομιλίαν της βεράνδας μεταξύ του θείου μου και των ξένων κοριτσιών.

Όταν εμβήκαμεν εις την τραπεζαρίαν και ευρέθημεν υπό το άπλετον φως και ο καθείς έλαβε την θέσιν του, άλλαι στενοχωρίαι με επερίμεναν. Και πρώτα, πρώτα αντελήφθην πόσον ωραία και απλά ήσαν ενδυμέναι αι προσκεκλημέναι μας. Με φορεματάκια, άσπρες μπατίστες, με ανοικτούς ολίγον λαιμούς και κοντά μανίκια, με κτενίσματα χαριτωμένα. Εγώ, με σφιγμένο λαιμό μέσα εις το αλμπαγαδένιο μου φόρεμα το βαρύ, το φορτωμένον, το άχαρο, το σκοτεινό, εζεσταινόμην, ίδρωνα, υπέφερα. Ωμοίαζα 'σάν φασκιωμένη κούκλα, η οποία δεν ημπορεί να κινηθή ελεύθερα.

Και πταίετε εις αυτό σεις, αγαπητή Κυρία. Όταν έφυγα από το σχολείον, σεις ανελάβετε να με ενδύσητε διά την εξοχικήν μας διαμονήν. Σεις εκάμετε την εκλογήν των φορεμάτων και σεις την εποπτείαν της ραπτρίας. Και παρεσύρθητε από τα σκούρα του σχολείου χρώματα, τα οποία και εις την κλειστήν ακόμη ζωήν των πόλεων, ακόμη και του σχολείου, δεν αρμόζουν υποθέτω εις όλας τας ηλικίας.

Αλλ' αυτό είναι το ολιγώτερον από όλα, διά το οποίον δεν θα έκαμνα καν λόγον, εάν δεν ενόμιζα, ότι πρέπει να εννοηθή από το σχολείον, ότι τα κορίτσια, τα οποία ανατρέφει και εκπαιδεύει δεν προορίζονται διά μοναστήρι, αλλά διά κόσμον ότι μία από τας υποχρεώσεις του σχολείου αυτού είναι να αναπτύξη και το γούστο της μαθητρίας εις τον τρόπον της ενδυμασίας και να τας συνειθίση να αγαπούν τα εύμορφα και καλαίσθητα και χαριτωμένα πράγματα.

Καλαί βέβαια αι γνώσεις και η σοφία· καλαί έστω αι παλαιαί και αι καθαραί εξηγήσεις και τα ατελείωτα τετράδια των ονομάτων και ρημάτων, αφού έτσι το νομίζετε. Αλλ' επί τέλους καμμιά από ημάς δεν παρουσιάζεται εις τον

Σελ. 492
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/493.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

κόσμον με το δίπλωμα ή τα καλογραμμένα τετράδιά της εις το χέρι. Καμμιάς το μέλλον δεν αποφασίζεται σύμφωνα με τους σχολικούς βαθμούς. Ο κόσμος, αφ' ότου υπάρχει κόσμος, ελκύεται, αγαπητή Κυρία, περισσότερον από την φύσιν και από την πραγματικότητα, παρά από τας θεωρίας. Ένα ωραίο και σοφόν κορίτσι ελκύει, προκαλεί τον θαυμασμόν. Αλλ' ένα χαριτωμένο κορίτσι, ένα κορίτσι καλαίσθητον και αβρόν ελκύει την συμπάθειαν και την αγάπην. Το γούστο αναπληροί το κάλλος, η χάρις σκεπάζει την ασχημίαν. Και σας βεβαιώ, αγαπητή Κυρία, από την μικράν πείραν όπου απέκτησα τας ημέρας αυτάς, ότι αν ήξευρα ολιγώτερα πράγματα περί Μηδικών πολέμων και θρησκευτικών αιρέσεων και είχα κάποιο γούστο και κάποιαν ιδέαν της πραγματικής ζωής θα ήμην πολύ ευτυχεστέρα.

Άλλως τε τα πράγματα θα σας πείσουν περί των λόγων μου, Ειξεύρετε ―διότι ο πατέρας σάς το είχεν ειπεί― ότι υπήρχε κάποιος υποψήφιος γαμβρός, ο οποίος διά να γνωρισθή μαζή μου ήλθεν με την οικογένειάν του να μείνη το καλοκαίρι εις τον Πόρον. Φρέσκος, φρέσκος από το Παρίσι γυρισμένος, έξυπνος, ζωηρός, του κόσμου άνθρωπος.

Φυσικά τον είχαν τοποθετήσει εις το πλάι μου και αντίκρυ μας ήτο μία από τα ξένα κορίτσια. Δεν είναι διόλου εύμορφη η νέα αυτή, ενώ εγώ, ως όλοι ελέγετε, είμαι τύπος ελληνικός. Λοιπόν φοβούμαι, ότι ο ελληνικός τύπος υπέστη το βράδυ εκείνο την μεγαλητέραν ήτταν που ήτο δυνατόν να υποστή, από ένα στραπατσαρισμένο προσωπάκι με μικρά 'μάτια και άσχημα αχυρένια μαλλιά. Ο υποψήφιός μου δεν είχε 'μάτια και γλώσσαν παρά διά την αντικρυνήν μας κόρην. Και ομολογώ και εγώ, ότι δεν είχε άδικον. Όπως εκάθητο, όπως έτρωγεν, όπως εσήκωνε τα 'μάτιά της, όπως έστρεφε το κεφάλι της, όπως έπιανε το μαχαίρι και το πηρούνι της, όπως ωμιλούσε, το αποτέλεσμα ήτο μία ωραία αρμονία, κάτι θελκτικόν, έξυπνον, γοητευτικόν, και τα απλούστερα ακόμη πράγματα αν έλεγε, ήσαν μουσική, ήσαν μελωδία.

Δεν την εζήλευα βέβαια, αλλά μου ήρχετο να κλαίω διά την μηδαμινότητά μου. Ο υποψήφιος αν και εξακολουθεί να μας επισκέπτεται έκτοτε και να στέλλη άνθη, μου φαίνεται ότι το vis-à-vis της βραδειάς εκείνης τον απασχολεί. Η ιδέα αύτη με ταράσσει τόσον, ώστε δεν ημπορώ να εξακολουθήσω.

Γ΄

Αγαπητή Κυρία,

Ό,τι είχα φοβηθή, συνέβη. Ο μελλόνυμφος αφήκε τον Πόρον και εις ανάμνησιν της γνωριμίας μας έστειλε μίαν επιστολήν εις τον θείον μου, εις την

Σελ. 493
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/494.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

ΕΙΚΟΝΑ

46. Μαθήτριες του Παρθεναγωγείου Χιλλ, 1885

Σελ. 494
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/495.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

οποίαν του ωμίλει περί κάποιας χρονίας ασθενείας του, εις την οποίαν το κλίμα του Πόρου τον επείραζε. Εννοείτε βέβαια την σημασίαν του γράμματος αυτού. Γαμβρός, ο οποίος λέγει ότι πάσχει από χρόνιον ανίατον νόσημα είναι το ίδιον, ως να λέγη προς τους συγγενείς της κόρης: η νύμφη δεν μου αρέσει. Είναι δε τόσον βέβαιον αυτό, ώστε κατά τας πληροφορίας μου ο κύριος αυτός εζήτησεν εις γάμον την ξένην, περί της οποίας σας έγραφα και η οποία δεν έχει ούτε ενός λεπτού προίκα. Ώστε η ήττα του Ελληνικού κάλλους, την οποίαν είχα προφητεύσει ήτο περισσότερον μεγάλη παρ' όσον ενόμιζα, και ο θρίαμβος της Αγγλικής ανατροφής επί της ιδικής μας αδιαφιλονείκητος. Διότι η κόρη περί της οποίας σας ωμίλησα είναι Αγγλίς, γεννημένη εις την Ελλάδα, όπου προ χρόνων είναι αποκατεστημένη η οικογένειά της, αλλά αναθρεμμένη εις Αγγλικόν οικοτροφείον. Φαντασθήτε τί πλάνη να νομίζωμεν ότι αι Αγγλίδες δεν έχουν χάριν και δεν ξεύρουν να ενδυθούν, και να τας κρίνωμεν από τας ολίγας περιηγητρίας γεροντοκόρας, τας οποίας βλέπομεν εδώ.

Αλλά διά να εννοήσητε την ήτταν μου καθ' όλην την γραμμήν πρέπει να σας συμπληρώσω την περιγραφήν του περιφήμου εκείνου δείπνου της πρώτης εις τον κόσμον εμφανίσεώς μου:

Εις το τραπέζι το θέμα της ομιλίας περιεστράφη εις την μαγειρικήν, εις τα ωραία φαγητά και τα ωραία γλυκίσματα. Και εδώ αι ξέναι σωστά cordon bleu· η Αγγλική κουζίνα, έλεγαν, είναι σχετικώς πολύ μονότονος· αλλά ημείς εμάθαμεν όλα τα Ελληνικά φαγητά από την μαγείρισσάν μας. Και ο λόγος τότε εστράφη εις την σημασίαν της τροφής, εις την επιρροήν την οποίαν φαγητόν καλοκαμωμένον και ποικίλον ημπορεί να έχη όχι μόνον επί της υγείας, αλλά και επί των διαθέσεων. Μετά ταύτα η ομιλία εστράφη εις τον οικονομικόν προϋπολογισμόν του σπιτιού και εις την διαφοράν των οικογενειακών εξόδων μεταξύ Αθηνών και Λονδίνου. Είξευραν ωρισμένως τί ποσόν εχρειάζοντο διά τρόφιμα, πόσα δι' ενδύματα και πόσα δι' άλλα έξοδα. Και εις συζήτησιν τόσον αποκλειστικώς γυναικείαν είλκυσαν και των κυρίων την προσοχήν, η ομιλία εγενικεύθη και το ζήτημα από οικοκυρικόν κατέληξεν εις ζήτημα οικονομολογικόν, και έγεινε λόγος περί παραγωγής και εγχωρίου βιομηχανίας, περί διεθνούς οικονομικής κινήσεως και τέλος περί πολιτικής.

Εις όλην αυτήν την συζήτησιν και η μητέρα μου και εγώ δεν ημπορέσαμεν να θέσωμεν ούτε λέξιν. Η στενοχωρία μας ήτο περισσότερον από καταφανής. Όταν δε ο πατέρας διά να με αναγκάση να ειπώ τίποτε, είπεν, ότι τώρα και εγώ όπου έχω νωπάς τας γνώσεις μου της οικιακής οικονομίας θα ανελάμβανα τας δαπάνας του σπιτιού, μου εφάνη ότι ο θείος εμειδία ειρωνικά και ο νέος κύριος ο παρά το πλευρόν μου δεν ημπόρεσε να αποκρύψη ένα μορφασμόν του πρόσωπου, ο οποίος 'σάν να έλεγε: τί περιμένετε από το κορίτσι αυτό; δεν βλέπετε ότι 'μοιάζει μάλλον κούκλα παρά άνθρωπος;

Ουφ! τί στενοχωρία ήτο εκείνη και πόσον ατελείωτον μου εφάνη το γεύμα,

Σελ. 495
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/496.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

το επίσημον, εις το οποίον παρευρισκόμην διά πρώτην φοράν. Τόσον ήμην δυστυχής και ταραγμένη, ώστε δύο φοράς μού έπεσεν η πετσέτα μου κάτω και όταν εδοκίμασα να περιποιηθώ την κυρίαν, η οποία εκάθητο πλησίον μου, έχυσα το κρασί εις το τραπεζομάνδυλον και παρ' ολίγον να λεκιάσω το πανταλόνι του μνηστήρος μου.

Τέλος πάντων η μητέρα μου εσηκώθη και όλοι την ηκολουθήσαμεν, αφού δεν απέφυγα έν άλλο φιάσκο ενδεικτικόν της αμαθείας μου. Ενόμιζα ότι το τυρί έπρεπε να φαγωθή προ του γλυκίσματος, έκαμα παρατήρησιν εις τον υπηρέτην, ο οποίος νεοφερμένος, αλλά γνωρίζων την δουλειάν του μου έτιναξεν ένα βλέμμα σχεδόν περιφρονητικόν.

Ο θείος μου, ο οποίος είναι άνθρωπος πολύ λεπτολόγος εις όλα αυτά τα ζητήματα μου εφαίνετο απηλπισμένος διά τον γελοίον ρόλον, τον οποίον έπαιξα. Όταν δε ο πατέρας βασιζόμενος εις τους μουσικούς μου θριάμβους των εξετάσεων, μου επρότεινε να παίξω κάτι τι, είδα τον θείον μου να δαγκάνη με νευρικήν ταραχήν το μουστάκι του, το οποίον αποτελεί εκδήλωσιν υπερτάτης αδημονίας.

Ηρνήθην κατηγορηματικώς και με την ειλικρίνειάν μου την συνήθη, την οποίαν εις το σχολείον εχαρακτηρίζετε ως αυθάδειαν, από την οποίαν ευτυχώς καμμία τιμωρία δεν με διώρθωσε, απήντησα: βλέπω ότι όσα πράγματα νομίζομεν ότι ηξεύρομεν εις το σχολείον, είναι καλά μόνον διά το σχολείον. Θα σας παρακαλέσω, πατέρα, να με αφήσετε να ετοιμασθώ διά τον κόσμον πρώτα και έπειτα να με παρουσιάσετε εις αυτόν.

Η αυθάδειά μου αυτή είχεν έκτακτον επιτυχίαν και ήτο το μόνον πράγμα, το οποίον με έσωσεν από το γελοίον το βράδυ εκείνο. Όλοι εχειροκρότησαν την ειλικρινή μου αποτυχίαν και ηύραν ότι δεν έπρεπε να αποθαρρύνωμαι.

Όπως δήποτε, αγαπητή Κυρία, δεν θέλω να σας λυπήσω περισσότερον και δι' αυτό σας λέγω ότι δεν έχασα εντελώς την ελπίδα, αν όχι να φθάσω την Αγγλίδα αντίζηλον, τουλάχιστον με τον καιρόν και με πολλήν επιμέλειαν και φροντίδα να παύσω από του να είμαι η αδεξία και η αμαθής της σήμερον.

Η μαθήτριά σας Μαίρη Δέλβου

Σελ. 496
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/497.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

και ανδρικώτερα αισθήματα αποκομίζουσι και αδελφικώς μετά των αρρένων συνδέονται

1902

Σ. Ζούπανος

Η ΦΟΙΤΗΣΙΣ ΤΩΝ ΘΗΛΕΩΝ ΕΙΣ TA ΔΗΜΟΤΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ

Ο κοινωνικός παράγων, ο εξασκών την μεγίστην επιρροήν εις την μόρφωσιν του χαρακτήρος, είνε η οικογένεια, διότι επιδρά αμέσως επί της αγωγής, ήτις αποβλέπει προς τον σκοπόν τούτον. Η άμεσος αύτη ενέργεια της οικογενείας επιτυγχάνεται, ως εκ του στενού συνδέσμου και της επικοινωνίας των μελών της. Δι' αυτών ενισχύονται μεγάλως τα παιδαγωγικά μέσα και μελετάται καλλίτερον η ατομικότης του τροφίμου, προς την οποίαν ταύτα θα κανονισθώσι. Δεν συντελούσιν όμως εξ ίσου άπαντα τα μέλη της οικογενείας προς τον ανωτέρω σκοπόν, διότι πατήρ, όστις είνε, ως επί το πλείστον βιοπαλαιστής, δεν δύναται αδιαλείπτως να μένη εν αυτή, ώστε το κύριον πρόσωπον, εν τη οικογενεία, το οποίον δρα επί της ανατροφής, είνε η μήτηρ.

Μητέρα λοιπόν πρέπει να μορφώσωμεν. Αλλά διά να μορφώσωμεν μητέρα, υπό τας σημερινάς κοινωνικάς συνθήκας, δεν είνε εύκολον, διότι πρέπει να συντελέσωσι προς τούτο άπαντες οι κοινωνικοί παράγοντες, η οικογένεια τουτέστι ή μάλλον η μήτηρ, η εκλησία και το σχολείον. Δυστυχώς όμως η σημερινή μήτηρ, ήτις κατέχεται, ως επί το πλείστον, υπό του σκότους της αμαθείας και δεισιδαιμονίας, βλάπτει μάλλον ή ωφελεί· η δε εκκλησία και η κοινωνία ή ολίγον θέλουσιν ή ολίγον δύνανται να συντελέσωσιν εις την μόρφωσιν της νέας γενεάς· απομένει λοιπόν μόνον το σχολείον, το οποίον, δυνάμεθα να είπωμεν, ότι εκπληροί, όπως δήποτε, τον προορισμόν του· εις το σχολείον άρα πρέπει υποχρεωτικώς να φοιτώσι και τα θήλεα. Και το σχολείον βεβαίως δεν θα δυνηθή ν' αποφέρη αμέσως το προσδοκώμενον αποτέλεσμα, διότι πρόκειται ανίσως να παλαίση προς

———————

Απόσπασμα από άρθρο του δημοδιδάσκαλου Σ. Ζούπανου στην Εθνική Αγωγή, τ. Ε', αρ. 6, 15 Μαρτίου 1902, σ. 69.

32

Σελ. 497
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/498.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

τους λοιπούς ισχυροτάτους παράγοντας αλλά βαθμηδόν έχον συναρωγόν και την σχετικώς υπ' αυτού μορφωθησομένην μητέρα θα επιδράση επί των δύο άλλων παραγόντων και τέλος θα επιτευχθή ο επιδιωκόμενος σκοπός. Γεννάται ήδη το ζήτημα: πού θα φοιτώσι τα κοράσια, εις τα μέρη, όπου δεν υπάρχουσι σχολεία θηλέων; Δύνανται να φοιτώσιν εις τα σχολεία των αρρένων, ως και αι αρχαίαι Σπαρτιάτιδες συνεγυμνάζοντο μετά τούτων. Καθώς δε πολυετής διδασκαλική πείρα μ' έπεισε, διότι πάντοτε φοιτώσιν εις το σχολείον μου και κοράσια, όχι μόνον ουδεμία βλάβη δύναται εκ τούτου να προκύψη, ένεκεν της πολύ μικράς αυτών ηλικίας, αλλ' η ωφέλεια ότι ταύτα, πλην των γνώσεων και ανδρικώτερα αισθήματα αποκομίζουσι και αδελφικώς μετά των αρρένων συνδέονται.

Άλλως τε εις τα χωρία πάντοτε σχεδόν τα κοράσια μετά των αρρένων συναναστρέφονται και συμπαίζουσι και μάλιστα εις προκεχωρημένην ηλικίαν. Ιδού λοιπόν ότι ουδείς λόγος καταδικάζει τα ατυχή ταύτα πλάσματα, τα οποία έχουσι μεγίστην σπουδαιότητα διά την ηθικήν αποκατάστασιν της κοινωνίας, εις αιωνίαν αποβλάκωσιν.

Σελ. 498
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/499.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

με τας αυτάς ανάγκας και τα αυτά δικαιώματα φυσικής και ψυχικής αναπτύξεως

1902

Κ. Παρρέν

ΔΙΑΤΙ ΟΧΙ ΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ;

Μία ερώτησις περί της ανάγκης της γυμναστικής διά τας γυναίκας, ην απευθύνει προς εαυτόν συνάδελφος του "Νέου Άστεως", μία ερώτησις, η οποία καταλήγει εις συμπέρασμα αντίθετον του προσδοκωμένου, διά τον αιώνα τουλάχιστον εις τον οποίον ζώμεν, μας εμβάλλει εις απορίαν και μας επιβάλλει απάντησιν.

Αφορμήν εις το ζήτημα έδωκαν αι εξετάσεις εις την Γυμναστικήν του Εκπαιδευτικού Τμήματος της Ενώσεως των Ελληνίδων, εξετάσεις παρουσιάζουσαι, φυσικά, όλα τα στοιχεία της τελειότητος, τα οποία χαρακτηρίζουν τα έργα τα ενεργούμενα αποκλειστικώς από γυναίκας.

Αι μαθήτριαι της Γυμναστικής εξετέλεσαν όλα τα είδη των ασκήσεων, τα οποία ισχυροποιούν κανονικώς τους μυς και τονώνουν αρμονικώς όλα τα μέλη και καθιστούν τον σώμα ευκίνητον και ελαστικόν. Φυσικά επειδή εδιδάχθησαν από καλόν διδάσκαλον και υπό την επίβλεψιν και εποπτείαν και εφορείας ειδικής και της εμπειροτάτης και υπερόχου παιδαγωγού μας κ. Αικ. Λασκαρίδου, αι μαθήτριαι ανεδείχθησαν ίσως ανώτεραι και των αρρένων, βεβαίως όμως χαριέστεραι και επαγωγότεραι αυτών.

Ο συνάδελφος του "Νέου Άστεως", ο οποίος, αν και νέος άνθρωπος, φέρει όμως εις την ράχιν του τας κληρονομικάς αμαρτίας των προλήψεων του παρελθόντος, αφού ομολογεί την εις την γυμναστικήν τελείαν επίδοσιν της γυναικός, αισθάνεται και εις το σημείον αυτό ταπεινούμενον τον ανδρικόν εγωισμόν και καταλήγει εις το συμπέρασμα, ότι οι αρχαίοι Έλληνες έκαμναν καλά απαγορεύοντες εις τας γυναίκας την συμμετοχήν εις τους ολυμπιακούς αγώνας επί ποινή θανάτου.

———————

K. Παρρέν, Εφημερίς των Κυριών, έτος ΙΕ', αρ. 705, 27 Απριλίου 1902, σ. 1-2.

Σελ. 499
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/500.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

Εις τί χρησιμεύει, ερωτά ο συνάδελφος, η γυμναστική των αλμάτων και του τραπεζίου και των αποτόμων κινήσεων εις τας γυναίκας ―νομίζομεν ότι κάπου μας ονομάζει θηλείας, ως να επρόκειτο περί τετραπόδων του φύλου μας.

"Ημείς, λέγει, είμεθα γεννημένοι διά την πάλην και τους αγώνας της ζωής, ημείς διά τους πολέμους και τους κινδύνους, ημείς διά την υπεράσπισιν των συνόρων της πατρίδος..."

Υποπτεύομαι ότι πολλά από τα νοημονέστατα εκείνα κοριτσάκια με τους ελαστικούς μυς και τα σπινθηροβολούντα βλέμματα, θα είπαν με τον νουν των, όταν ανέγνωσαν το χρονογράφημα του επικριτού των: διά ποίαν πάλην και ποίους αγώνας και ποίους κινδύνους ομιλεί ο κύριος αυτός της πέννας και του γραφείου και όλη η γενεά του η γαντοφορεμένη και η εύθραυστος και η αναιμική;

Ποίαι είναι αι οδοιπορίαι και κόποι και οι φυσικοί κίνδυνοι, εις ους υποβάλλονται οι άνδρες των πόλεων διά την εξάσκησιν των επαγγελμάτων των, είτε οι επιστήμονες είτε οι υπάλληλοι, είτε οι σπουδασταί, είτε και αυτοί οι τεχνίται.

Αι πονηρότεραι μάλιστα θα εμουρμούρισαν με κακίαν: Και πώς εφύλαξαν τα σύνορά μας και εις τί εχρησίμευσεν η γυμναστική εις τους υποχρεωτικώς και εξ επαγγέλματος και επί αμοιβή ασκουμένους, μας το απέδειξεν ο τελευταίος πόλεμος.

Ημείς επιεικέστεραι των μικρών αυτών σπαρτιατικώς ανατρεφομένων κοριτσιών, από τα οποία η γυμναστική δεν αφαιρεί τίποτε το τρυφερόν και το αβρόν και το ευγενές ―ως δεν αφήρεσεν από τας Αμερικανίδας και τας Αγγλίδας― ερωτώμεν τον συνάδελφον του "Νέου Άστεως"!

Ειξεύρει καμμίαν πάλην του σώματος και κανένα αγώνα, απαιτούντα ελαστικότητα των μελών και αντοχήν των οργάνων και τόνωσιν του μυϊκού και του νευρικού συστήματος τόσον ισχυράν, όσην απαιτεί ο εννεάμηνος αγών της κυοφορίας της γυναικός και η στιγμή η τρομερά και η επώδυνος της απελευθερώσεως; Και νομίζει ότι οι κόποι και αι αγρυπνίαι και αι νυχθήμεροι φροντίδες της αναπτύξεως μιας οικογενείας μικρών παιδιών είναι κατώτεροι των ανδρικών περιπάτων ―οι οποίοι τώρα γίνονται με το τραμ― διά την βιοπάλην των ανδρών των πόλεων.

Διότι δεν πρόκειται βεβαίως εδώ περί των αγροτικών πληθυσμών, όπου άνδρες και γυναίκες ασκούνται από τα παιδικά των χρόνια αδελφικά εις την αναρρίχησιν όχι των κάλων αλλά των κρημνωδών βουνών, όπου τρέφουν τας αίγας των, και έπειτα εις το σκάψιμον και εις τον τρυγητόν και εις το ελαιομάζευμα και εις το αλόνι.

Σήμερον η ανδρική βιοπάλη των πόλεων είναι μία λέξις χωρίς νόημα, μία παράδοσις, η οποία έχει την αρχήν της από την εποχήν, όπου οι άνδρες ήσαν γίγαντες και ήρωες και επάλαιαν με θηρία και με αγρίους και βαρβάρους και

Σελ. 500
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/501.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

όπου μόνοι αυτοί με τας τιλλώδεις των χείρας ανεζήτουν από την γην τους θησαυρούς της ευφορίας της και από τα άλλα της φύσεως στοιχεία την μυστικήν δύναμίν των.

Τώρα όπου τας ανδρικάς χείρας αντικατέστησεν ο ατμός και ο ηλεκτρισμός και αι μυρίαι νεώτεραι εφευρέσεις και όπου η τύχη των πολέμων κρίνεται από την στρατηγικήν ευφυΐαν, τον τέλειον οπλισμόν και το ηθικόν σθένος των μαχητών μάλλον, παρά από την αντοχήν των, τώρα άνδρες και γυναίκες εισέρχονται εις την ζωήν με τας αυτάς ανάγκας και τα αυτά δικαιώματα φυσικής και ψυχικής αναπτύξεως, αφού εις παν σημείον της ζωής συμπληρούνται και τελειοποιούνται αμοιβαίως, και αφού αι γυναίκες γεννούν και αι γυναίκες με τους ισχυρούς μυς και τας ανδρείας ψυχάς δημιουργούν τώρα ως και πάντοτε τας ανδρείας γενεάς του μέλλοντος.

Σελ. 501
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/502.gif&w=600&h=393 11. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

ΕΙΚΟΝΑ

47. Μάθημα γυμναστικής

Σελ. 502
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Εκπαίδευση και αγωγή των κοριτσιών
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 483
    11. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

    καθό κεκτημένη ήττονα του ανδρός ρώμην, η γυνή δεν δύναται να υποστή την αυτήν δαπάνην της πνευματικής κοπώσεως

    1901

    Εθνική Αγωγή

    Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΙΣ ΤΩΝ ΚΟΡΑΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΣ

    (Κατά τον Γκυγιώ)

    Ολόκληρον το πρόβλημα της γυναικείας εκπαιδεύσεως εξήρτηται, κατά την ημετέραν γνώμην, εκ των ακολούθων αρχών:

    1ον Η γυνή είνε φυσιολογικώς ασθενεστέρα του ανδρός· κέκτηται αποταμιευμένας πολύ ολιγωτέρας δυνάμεις όπως επαρκέση εις την σημαντικήν κατανάλωσιν ην συνεπάγεται η διανοητική εργασία, οσάκις αύτη υπερβαίνει δεδόμενά τινα όρια.

    2ον Η γενετήσιος λειτουργία είνε διά τον γυναικείον οργανισμόν πολύ σπουδαιότερα ή διά τον ανδρικόν· η δε τοιαύτη λειτουργία, κατά την γνώμην πάντων των φυσιολόγων, διατελεί εις ανταγωνισμόν μετά της δαπάνης των εγκεφαλικών δυνάμεων. Ώστε κατ' ανάγκην η παραγομένη ανισορροπία εκ της διανοητικής εργασίας παρά τη γυναικί είνε πολύ μεγαλητέρα ή παρά τω ανδρί.

    3ον Αι εκ της τοιαύτης ανισορροπίας συνέπειαι είνε διά το γένος πολύ σοβαρώτεραι, όταν προέρχωνται εκ της γυναικός, ή εκ του ανδρός.

    Η ζωή της γυναικός, ο καθιστικός αυτής και ήκιστα υγιεινός βίος, δεν επιτρέπουσιν εις τον κεκμηκότα εκ παραλόγου συστήματος εκπαιδεύσεως γυναικείον οργανισμόν ν' ανακτήση δυνάμεις, όπως συμβαίνει εις τον άνδρα· εξ άλλου δε η υγεία της μητρός είνε διά το παιδίον πολύ αναγκαιότερα ή του πατρός. Η δαπάνη του ανδρός εν τη τεκνοποιία είνε μηδαμινή σχετικώς προς την της μητρός. Έχει ανάγκην αύτη χάριν της κυοφορίας, του τοκετού και κατόπιν της πρώτης ανατροφής του τέκνου σημαντικού κεφαλαίου δυνάμεων

    ———————

    Απόσπασμα άρθρου μεταφρασμένου από τα γαλλικά. Χ., Εθνική Αγωγή, έτος Δ', αρ. 3, 1 Φεβρουαρίου 1901, σ. 35-37. Δεν μπόρεσα να ταυτίσω τον μεταφραστή του άρθρου που υπογράφει με το αρχικώνυμο X.