Συγγραφέας:Φουρναράκη, Ελένη
 
Τίτλος:Εκπαίδευση και αγωγή των κοριτσιών
 
Υπότιτλος:Ελληνικοί προβληματισμοί (1830-1910). Ένα ανθολόγιο
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:11
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1987
 
Σελίδες:630
 
Αριθμός τόμων:1 τόμος
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Κοινωνική ενσωμάτωση
 
Νοοτροπίες και συμπεριφορές
 
Παιδεία-Εκπαίδευση
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Χρονική κάλυψη:1830-1910
 
Περίληψη:Στον τόμο αυτό συγκεντρώθηκαν μαρτυρίες του ελληνικού προβληματισμού που διαμορφώθηκε γύρω από τη γυναικεία εκπαίδευση και διαπαιδαγώγηση τον 19ο αιώνα, αντλημένες από ένα ευρύ φάσμα πηγών. Το σώμα του ανθολογίου περιορίστηκε σχεδόν αποκλειστικά στην παιδαγωγική και κανονιστική φιλολογία, ενώ στην εισαγωγή επιχειρείται η επισήμανση των διαφοροποιήσεων και των εξελίξεων στις αντιλήψεις για το γυναικείο πρότυπο, μέσα από προσπάθεια απάντησης σε ερωτήματα όπως: Μέσα σε ποιες συγκυρίες ιδεολογικοπολιτικές αρθρώνεται ο σχετικός με τη γυναικεία εκπαίδευση κανονιστικός λόγος, ποιοι είναι οι φορείς του, μέσα σε ποια επιχειρηματολογία λειτουργεί, από ποιες προτάσεις συνοδεύεται και, βέβαια, ποια πρακτική τον ακολουθεί και μέσα σε ποιες ανάγκες κοινωνικές εντάσσεται.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 48.83 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 550-569 από: 634
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/550.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

Ελληνίδες, τον πεισματάρη δάσκαλο και τον καλόγερο τον άχαρο μισήστε

1906

Ν. Α. Βέης

ΕΛΛΗΝΙΔΕΣ ΜΑΖΙ ΜΑΣ ΕΛΑΤΕ!

Λιγόλογο και χωρίς σφανταχτερές λέξες, ακριβώς σαν αρχαία Λακωνική σκυτάλη, διαβάζουμε στην "Ακρόπολη" της 16 του Αλωνάρη τακόλουθο γραμματάκι μιας άξιας και σοφής Ελληνίδας επιστημόνισσας.

Κύριε Σταθ.

Τη γλώσσα σας προτιμώ που την εννοώ όχι μόνο με το μυαλό μου, αλλά και με την καρδιά μου.

Αθήναι 13 Ιουλίου

Άννα Κατσίγρα

Ιατρός

Κ' είναι το γραμματάκι αυτό απόκριση στο δημοσιογραφικό ρώτημα "ποια γλώσσα προτιμάται", που έκανε προς στους αναγνώστες της "Ακρόπολης" ο φίλος και δικός μας κύριος Τιμολέος Σταθόπλος. Κ' η καλή Ρωμιοπούλλα με θάρρος παλληκαρίσιο, που της κάνει αληθινή τιμή, και χωρίς ολωσδιόλου να λογαριάση των ανίδεων τις πρόληψες μας φανερώνει περήφανα την πολύτιμην αγάπη της προς τη γλώσσα της καρδιάς και της αλήθειας, προς τη γλώσσα τη δημοτική. Γιατί πραγματικά Δημοτική είναι η γλώσσα που μεταχειρίζεται στα γραψίματά του ο κ. Σταθόπλος· όσο κι αν αρνιέται, ίσως από κακή προκατάληψη, ότ' είναι δημοτικιστής, κι όσο κι αν δε θέλει από πείσμ' ακατανόητο να κανονίση τέλεια και να συμμορφώση πέρα για πέρα τον φραστικό του χαρακτήρα σύφωνα με τις σοφές διδαχές και το χιλιάκριβο και πέρκαλο παράδειγμα του Τρανού μας του Δασκάλου. Μα όπως κι αν είναι, πάντα δημοτική είναι η γλώσσα που μεταχειρίζεται στα ωραία και ζουμερά γραψίματά του ο καλός του "Νουμά" φίλος και σύνεργατης.

———————

Νίκος Α. Βέης, Ο Νουμάς, έτος Δ', αρ. 207, 30 του Αλωνάρη 1906, σ. 9-10.

Σελ. 550
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/551.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

Και μ' αυτή βέβαια τη σκέψη, ότι δηλαδή η γλώσσα του κυρίου Σταθόπλου δεν είναι τίποτες άλλο παρά δημοτική, μ' αυτή βέβαια τη σκέψη μάς διαλαλεί η πολυσπουδασμένη Ελληνίδα ότι αυτή τη γλώσσα προτιμά, γιατί αυτή βασιλεύει στο φωτεινό της το μυαλό κι αυτή χτυπά στην καρδιά της την παρθενικιά και τρυφερή. ― Να λοιπόν και μιαν άλλη λεβέντισσα που μέσα της ανταρεύτηκε της λευτεριάς ο λόγος κ' εγίνηκε στοχαστική δουλεύτρα της Ιδέας.

― Να μιαν άλλη καινούργια φυλαινάδα μας από κείνες που δίνουν φτερά στο νου μας και θάρρος για τον Αγώνα μας, κι από κείνες που καμαρώνω κι αναγαλλιάζω μέσα μου σα συλλογίζουμαι πως επάνω στον ίδιο μ' εμάς δρόμο δουλεύουνε και για την ίδια μ' εμάς Ιδέα. Ας χαιρετίσουμε λοιπόν όλοι μας μ' αγάπη, μ' εχτίμηση, με σεβασμό τη νέα μας συναγωνίστρα, κι ας την παρακαλέσουμε μαζί μας να βροντοφωνήση προς όλα της Ρωμιοσύνης τα τετράπλατα και προς όλη την Ελλάδα της διασποράς, ας βροντοφωνήση τακόλουθα βαθυστόχαστα λόγια:

«Ελληνίδες μαζί μας ελάτε ! ― Σεις που στην καρδιά Σας περικλείνετε όλα τα λευκά αιστήματα της καλωσύνης και της αγάπης. Σεις που στην ψυχή Σας τη θεϊκιά λαμπυρίζουν όλες οι αρετές και Σεις που χαρίσατε στο πολυτυραννισμένον Έθνος μας όλη τη δύναμην εκείνη που μας βάσταξε μέσα σε τόσους και τόσους κατακλυσμούς και στα χρόνια τα δίσεχτα μας λύτρωσ' αφ' τα τάρταρα και μας ξανάζησε και τώρα παραζούμε. Ελληνίδες μαζί μας ελάτε κι αγαπήστε τη γλώσσα μας τη ζωντανή, τη γλώσσα της καρδιάς και της αλήθειας, τη γλώσσα τη λεβέντικη και την παλληκαρίσια, και γενήτε καλές μου, λάτρισσες της άγιας, της εφτάχαρης, της εθνοσώστρας της Ιδέας μας. Είναι το πολυτιμότερο εθνικό μας χτήμα η γλώσσα μας η ζωντανή· κ' είναι η γλώσσα που σας πρέπει γιατ' έχει τη δική Σας ομορφιά και τη δική σας χάρη την ασύγκριτη. Κ' είναι νικήτρα του θανάτου η Ιδέα μας. Κ' είναι τραγούδι τραγουδιών η γλώσσα μας κ' είναι ανθός αμάραντος, πολύκλωνος, που πάντοτες βλασταίνει και καρπίζει στα δροσερά, στα ροδινά, στα μυρωμένα χείλη Σας.

»Ελληνίδες μαζί μας ελάτε, το ψέμα να ρημάξουμε και κείνους που το θέλουν. Ελάτε να συντρίψουμε τις αλυσσίδες τις βαριές που σφιχτοδένουν μ' απονιά τη σκέψη την ευλύγιστη· κ' ελάτε θρύμματα να κάνουμε ταμπόδια τα πανύψηλα που δεν αφήνουν την Ελλάδα μας να δράμη προς την Νίκη και τη Δόξα της.

»Ελληνίδες, τον πεισματάρη δάσκαλο και τον καλόγερο τον άχαρο μισήστε κ' ελάτε για να φτιάσουμε μια πλάση παναιώνια και πανούμνηστη, που νάχη την Αλήθεια ρήγισσα και τη Ζωήν αφέντρα.

»Ελληνίδες, μαζί μας ελάτε, απάνω στα παλιά τα λείψανα του κόσμου του αρχαίου τα θέμελα να χτίσουμε καινούργιας Ρωμιοσύνης, θαυματουργής και άσπιλης, "απέραντης κι ασάλευτης και όλο φως κι αγέρα"».

Σελ. 551
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/552.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

ζούσαμε μες το χασίς της Επιστήμης και της Τέχνης, που απολούθε μας πλημμυρούσε

1907

Ν. Α. Βέης

ΚΑΛΛΙΡΡΟΗ ΑΔΑΜΙΑΔΟΥ

Ω ψυχή, ταληθινό

τραγούδι, που δεν τόπα,

κάμε το μια προσευχή

και λάτρευε και σώπα ..

Παλαμάς

Μακριά απ' τον Ιερό Βράχο, μακριά από την τρισαγαπημένη της πόλη, έγυρε βαρύθυμη και χιλιοπονεμένη το κεφάλι και κοιμήθηκε γλυκά τόμορφο το κορίτσι, το πεντάκαλο, τον ύπνο του θανάτου, τον αξύπνητο. Και στο νησί του Γιαννίνου ―εκεί στη μαύρην Αχερουσία― έσβυσε με τα πρώτα ανθίσματα της Άνοιξης μια ζωή τρυφερή κι αγαπημένη, που μόλις χαμογελούσε το τέλειο τανοιγμά της, ζωή πλούσια από ευγενικά αισθήματα, γιομάτη όνειρα λευκά και χρυσές ελπίδες. Και μας έφτασαν καθάριοι οι απόμακροι αντίλαλοι των θρήνων και των μοιρολογιών γύρο στο παρθενικό φέρετρο, και τανέλπιστο μαντάτο τάκαιρου χαϊμού μάς άνοιξεν αστείρευτες τις βρύσες των ματιών.

Πάνε πολλά τώρα χρόνια ―περισσότερα ίσως από δέκα― όταν ένα ωραίο δειλινό, γιομάτο φως, σε κάποιο γιόρτιασμα μιας φιλικής μας φαμίλλιας, είχα την ευτυχία να γνωρίσω για πρώτη φορά τάτυχο το κορίτσι, που σύγκαιρα κλαίμε. Ήταν τότε μικρή, πολύ μικρή στην ηλικία και μόλις κείνες τις ημέρες είχε κατεβή στην Αθήνα, ερχάμενη από τη λεβέντικη πατρίδα της, την Ήπειρο, νανουρισμένη απ' τα καλύτερα κι αγνότερα τραγούδια της. Κ' ήταν διπλό καμάρι, της Ομορφιάς και της Υγείας, τάδολο, ταπονήρευτο το πλάσμα. Αδρή και μεστωμένη, ολόλευκη κ' ευκίνητη, θύμιζε την αερόπλαστη σάρκα του κρίνου, που μεγαλώνει σιγά-σιγά με το φίλημα της απαλότερης αύρας. Κατάμαυρα

———————

N. Α. Βέης, Ο Νουμάς, έτος Ε', αρ. 245, 29 του Απρίλη 1907, σ. 7-8.

Σελ. 552
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/553.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

τα μαλλιά της, εβένινα ―με μια χωρίστρα του παλιού καιρού― βρισκόσαντε σε τέλειαν αντίθεση προς τη λευκότητα του προσώπου, αντίθεση που γήτευε σαν κάτι διαλεχτές εικόνες του Λεονάρδου Da Vinci. Και τα κυματιστά της τα χείλη, τα σφιχτά και ρόδινα, πρόδιδαν όχι γυναικήσια περιπάθεια, αλλ' αντρίκια θέληση και σύνωρα, θαρρώ, το πείσμα των γενναίων, το ασάλευτο. Και τα μάτια της; Θεέ μου τι μάτια! που πάντοτε θα μου λάμπουν σα δίδυμα άστρα. Ολάνοιχτα, κατάμαυρα και τόσον υγρά, που φαινόσαντε πάντα σαν δακρυσμένα από κάποιο μυστικό παράπονο. Και το βλέμμα τους γλυκόθωρο, ήρεμο, όλο γαλήνη, λες να βυθιζότανε συχνά-συχνά σε μακρινά θαμπά οράματα και σε γληγοροκίνητες οπτασίες. Κ' ήταν σεμνή με την πραγματική σεμνότητα, θερμή κ' ειλικρινής, περήφανη σα βασίλισσα και μεγαλόπρεπη σαν παιδούλα Ταναγραία.

Συγκρατητά ανιστορώ κι αναθυμούμαι απ' άκρη σ' άκρη ζωηρότατα τις πρώτες μας ομιλίες, που λευθερόστομα ανταλλάξαμε οι δυο μας, αποσυρμένοι σε μίαν απόμερη γωνιά του φιλικού μας σαλονιού, ενώ οι άλλοι καλεσμένοι είχαν αφοσιωθή στα κλωθογυρίσματα και στη ζάλη του χορού. Κάθε λόγος ―από τότε ακόμα― έδειχνε σκέψη άνετη κ' ευρύχωρη και μαρτυρούσε παρατήρηση καλορυθμισμένη και τόσο βολιστική, που δεν περιμένει κανείς ναπαντήση ποτέ σε μιαν άνηβη κόρη, παρά μονάχα σε σοφούς με χιονισμένες κορυφές. Μου μίλησε τότε θυμούμαι, ανάμεσα στις άλλες κουβέντες, και για την ποίηση του Γκαίτε και του Σίλλερ, για το Σολωμό και τον Παλαμά, για τη μεγάλη την τέχνη, για τα θεοτινά χρώματα και για άλλα πολλά ηλιοπερίχυτα Ωραία. Και τα έλεγε τα λόγια της με φωτεινόν ενθουσιασμό, με πεποίθηση και θρησκευτική κατάνυξη και με τον έρωτα των υπέροχων φύσεων. Και χαμηλώνοντας τη φωνή της μου ξομολογήθη διάπλατα τα μεγάλα ιδανικά της· πως ο σκοπός της ήταν να ξακολουθήση ανώτερα φιλολογικά μαθήματα και πως ονειρεύεται να γίνη διαλεχτή της μούσας κ' ιέρεια στον Παρθενώνα του Αιωνίου Καλού. Κι αρχίνησε αμέσως να μου μιλή για τη Δόξα και την Αθανασία, τάμοιρο το κορίτσι, που γλήγορα μας άφησε για να πετάξη στο ταξίδι που δεν έχει γυρισμό. Και τα λόγια της ήσαν σαν απαλά φιλήματα και σαν χάιδια μουσικής, που παίζει λογής-λογής λεπτές αρμονίες και γλυκοκελαϊδεί στην ακοή σου. Και σαν χωριστήκαμε κείνο το βράδι, θυμούμαι τη χαρά μου, τον ενθουσιασμό μου τον άγιο, για την καινούργια μου γνωριμία· μονολογούσα στο δρόμο κ' ήμουνα καθόλα τρελλός και προσπαθούσα να μην ξεχάσω, να μη μου ξεφύγη τίποτες απ' όσα μου είπε. Από τότες λίγες, μα πολύ λίγες και μετρημένες, γνωριμιές με συνάρπαξαν ευτύς απαρχής με τον ενθουσιασμό της δικής της γνωριμιάς.

Ως τόσο ξακολούθησε τις σπουδές της. Νύχτα και μέρα στο βιβλίο σκυφτή και στην αγκαλιά της Τέχνης παραδομένη. Ριγνότανε πάντα όρμητικά στις αγαπημένες της δουλειές και μ' όλη την ενεργητικότητα της νεανικής της ζωής.

Σελ. 553
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/554.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

Τίποτε δεν τη σταματούσε και τίποτε δεν τη φόβιζε. Σώνει μόνο ναποφάσιζε κάτι και σίγουρα το κατώρθωνε και τόφερνε κιόλας σε λαμπρότατο τέλος. Η στράτα της γραμμή κι ο νους της ίσιος· χαρίσματα σπανιώτατα, θαρρώ, για μια γυναίκα και μάλιστα γυναίκα όμορφη και δεκάξη μόλις χρονών.

Έπειτα απολίγο γράφτηκε φοιτήτρια στη φιλολογική σκολή του Εθνικού μας Πανεπιστημίου κι όταν κ' εγώ έγινα φοιτητής βλεπόμαστε και τότε συχνότατα και κάθε μέρα. Οι ψυχές μας ―τόχαμε νοιώσει απαρχής κ' οι δυο μας― είχαν πολλά ταιριάσματα· κοινά όνειρα, κοινές αγάπες, κοινές όχτρητες. Και τα καθημερνά μας συναπαντήματα εκεί στα φοιτητικά θρανία μάς συνέδεσαν σφιχτά κ' εγκάρδια. Γενήκαμε φίλοι, μα φίλοι σωστοί κι αληθινοί. Η φιλία μας ήταν από κείνες, που γλυκαίνουν την ύπαρξη, που σε απαλύνουν, που τρυφερομουσκεύουν τα μάτια, φιλία που σου φέρνει κάπου κάπου λίγο μέλι να γευτής, λίγο νερό να ξεδιψάσης. Τα λόγια μας πάντοτε σκετικά με τις αγάπες του νου μας, με της αγάπης μας τις φροντίδες. Ζούσαμε μες το χασίς της Επιστήμης και της Τέχνης, που απολούθε μας πλημμυρούσε, κ' η ψυχή μας εφτερούγιζε απαλά κι άκοπα σε χρυσαφένια όνειρα, προς υπερούσιους έρωτες, προς κόσμους νοητούς. Και χρωστώ στη φιλία της πολλές, πολλές χάρες. Και με ξάστερη φωνή πρέπει να διαλαλήσω τη μεγάλην ευγνωμοσύνη μου προς τη λιγόζωη κόρη, που για πάντα, για πάντα μας ξενιτεύτηκε. Ω! Πόσες φορές, ω νέα Διοτίμα, κληρονόμισσα της βαθειάς κι' ανήσυχης σκέψης, πόσες φορές δε με κάλεσες να σκύψω κ' εγώ και να διαβάσω στο βιβλίο Σου τίποτε πρωτοφανέρωτο, τίποτε στοχαστικό κι ωραίο! Πόσες φορές φέγγοντάς μου το φως το νοερό δε μ' ελύτρωσες από τρικυμισμένα κύματα παθών και μαύρων ιδεών, ω Συ καλή, που Σ' έσβυσε πνοή χαλάστρα ξαφνική! Πόσες φορές με τους στίχους, που πετούσανε στα χείλη Σου, δε μού κρουσες το νου μου, δε μ' έφερες στα ψηλότερα του λογισμού, δε μου ξύπνησες το πιο αληθινό αίστημα, ω Συ που τώρα δέρνεσαι νύχτα κι αυγή στον ύπνο. Και πόσες φορές περπατώντας στα ήρεμα ερείπια του Ιερού Βράχου, οπού γλυκοκοιμούνται έναν ύπνο λυρικό, πόσες φορές δε μου μίλησες για το χτίσιμο του νέου Παρθενού, ω γαληνή ειδωλολάτρισσα! ― Και σαν συλλογίζουμαι όλ' αυτά, σαν λογαριάζω όσα σου χρωστώ, δεν κατορθώνω ποτές μου να πειστώ πως Σε κατέχει νεκρωμένη ο Τάφος. Γιατί θωρώ Σε, και ακούω Σε, και ζης μέσα μου. Θυμίζοντας κάποια πλάσην όμορφη, που την καλλύνουν χίλια μύρια μυστικά κι απόκρυφα στολίδια, που τη χρυσώνουνε ασύγκριτα της ερωτιάς αντιφεγγίσματα. Και θαρρώ χρέος μου πρεπούμενο, ανάμεσα στα λόγια, που πλέκω γύρο τόνομά σου, ενώ σιγοτρέμουνε πικροστάζοντας τα χείλη, να διαλαλήσω ξάστερα ό,τι χρωστώ σε σένανε, ω ξεγελάστρα ελπίδα. Μα Συ δε θα μ' ακούσης· γιατί βρίσκεσαι στο λαγκάδι της Αρνησιάς και γιατ' είσαι βαρειά μεθυσμένη απ' το λησμονοβότανο, το πλανερό και το καρδιόφλογο.

Και τέλειωσε τις πανεπιστημιακές της σπουδές η ονειροστεφάνωτη κόρη

Σελ. 554
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/555.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

με βαθμό άριστα παμψηφεί, όπως λένε. Την καμάρωσε, με το δίκιο του κιόλας, ο Νουμάς σαν ξεταζότανε· και θα θυμούνται βέβαια οι αναγνώστες του με τι περίσσια λόγια της καρδιάς χαιρέτησε τότε την άξια διδακτόρισσα. Αφήνω πια πώς κι αυτοί οι σοφοί μου προφεσσόροι τάχασαν θαμάζοντας τη μοναδική ξυπνάδα κι αξιωσύνη της κόρης. Και θα βρεθή βέβαια κανείς να μου ειπή ―πως δε θάχει ίσως άδικο― πως ένα δίπλωμα φιλολογικής σχολής, ας είν' ακόμη και με άριστα παμψηφεί, δεν είναι και τίποτε ξεχωριστός τίτλος. Μπορεί να μην είναι, δεν ξέρω, μα ξεχωριστές και σπάνιες ήσαν οι φιλολογικές σπουδές οπούκαμε η ακριβή μου φιλαινάδα. Γιατ' είχε η ονειροπλέχτρα στραφή προς τα δυνατά, τα αιθερόπλαστα έργα του ελληνικού νου όχι σκολαστικά, όχι καθώς οι άσοφοι σοφοί, αλλά με διαύγεια και με ζωηρότατο αίστημα της Φύσης και της Ζωής. Άφηνε το νου της να ορμά αχαλίνωτος κι οργιαστικός προς ταμάραντα κάλλη του αρχαίου βίου, θρεφότανε με την αμβροσία του Ολύμπου κ' έβλεπε μ' όλα της τα αισθητήρια το φέγγος το ελληνικό και τα παλιά τα μεγαλεία. Και πρόσεχε πάντα στην ουσία και μόνο την ουσία της ελληνικής ωριοσύνης. Τα νεκροσαβανωμένα τα λεξείδια, την ξέταση των κειμένων χωρίς κανένα παλμό ζωής κι αγάπης, τη χάριζε στους χαύνους τους δασκάλους και στους χλωμούς καλόγερους. Κ' ενώ χαιρότανε μέσ' τους απέραντους και μαγευτικούς μπαξέδες της ελληνικής και λατινικής φιλολογίας έκρουγε σύνωρα και τις θύρες νεωτέρων παλατιών. Ο Γκαίτε, ο Νίτζε, ο Ίψεν, ο Hauptan, ο Dellile, ο Ρενάν, ο Τολστόη, ο Σολωμός και ο Ψυχάρης ήσαν πιο αγαπημένοι της απ' τους νεωτέρους πεζοδρόμους του Καλού κ' είχε κυριολεχτικώς χρυσοδεθή μαζί τους. Προσπαθούσε η βαρυόμοιρη που μας διάβηκε προς τους κάμπους με την αιώνια νύχτα, προσπαθούσε να προσέξη απ' άκρη σ' άκρη σ' όλους των άξιων ιδεών και των ωραίων μορφών τους διαλεχτούς εργάτες. Και με τα μάτια της Σκέψης είχε διαβάσει λογής-λογής αρίφνητα έργα, στίχους και πεζά, παλιά και νέα. Μα περισσότερα από το καθετί η φιλοσοφία την είχε τέλεια γητέψει. Ο Αριστοτέλης και ο Κάντιος δεν πιστεύω καμιά φορά ως τώρα να βρήκανε πιο αφωσιωμένη και πιστή Ελληνίδα διαβάστρα. Είχε κιόλας τα σχέδια πολλών φιλοσοφικών μελετημάτων, που με χρόνια και καιρούς θα μας χάριζε, έργων με ξεχωριστή, με δική τους σφραγίδα, που νόμιζε πως δύσκολα θάσβυνε. Ως τόσο έχουμε μερικά έργα της ―δοκίμια καθώς τάλεγε― τυπωμένα. Κάτι ωραία μεταφράσματά της στο Νουμά, μερικά ωραιότερα αρθράκια καλλιλογικά στην Εφημερίδα των Κυριών της κ. Παρρέν και μια μελέτη της σε ξεχωριστό φυλλαδάκι με τον τίτλο "Ιστορία και Κριτική. Ο πεσσιμισμός εν τη ποιήσει και τη φιλοσοφία". Αυτά είναι τα τυπωμένα. Είχε όμως γράψει κι άλλα πολλά κ' είχε γράψει και τραγούδια.

Οι στίχοι της ―όσους τουλάχιστον θυμούμαι― ρυθμισμένοι τεχνικά, με κάποιαν ανάλαφρη πνοή Ηπειρωτικού τραγουδιού, κλειούνε βαθύτατο αίστημα γιομάτο πόνο, αλλά και κάποιο άρωμα ναρκίσσου και ψέλνουν τις

Σελ. 555
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/556.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

τρεμοφεγγιές αγνώστων άστρων και τα χαϊδολογήματα λευκών χεριών. Μα και τα πεζά της πολλές φορές είναι τραγούδια δίχως στίχους. Και θάθελα πολύ να συμμαζέψη κανείς και να τυπώση τα σκορπισμένα χειρόγραφα της άτυχης τεχνίτρας. Θακούγαμε τότε όλοι μας τα κελαϊδίσματα του διαβατάρικου πουλιού και την αρμονία, την Τευτονική, που κόπηκε στα πρώτα πρώτα ανακρούσματα. Θάδειχνε σύνωρα, το τύπωμα των oeuvres posthumes, τι χάσανε τα γράμματα και τι στερήθηκε μαζί τους κ' η Ιδέα. Γιατί δεν κλαίμε μόνο τα ωραία μάτια και τη σκέψη τη βαθειά, που νέκρωσε ο θάνατος, κλαίμε σύνωρα και τη στέρηση μιας οπαδού της Γλωσσικής Ιδέας, της μεγάλης κ' εθνοσώτειρας Ιδέας. Γιατί η φωτισμένη Ηπειρώτισσα ποτισμένη από τα μικρά της χρόνια το μίσος και την περιφρόνηση προς τη Δασκαλοσύνη, δούλευε στον ίδιο με μας Ναό, δούλευε για την πανώρια Γλώσσα τη νικήτρα του εθνικού μας θανάτου. Και δούλευε για δαύτη, γιατ' είχε νοιώσει την τρεμούλα της Αγάπης και τη γλυκάδα της Ζωής.

Τέτια ήσουνα, ω Λάουρα, καθώς παραπάνου με ψυχή παραλυμένη Σε ζουγράφισα. Τέτια ήσουνα και Σε ζήλεψε ο μεθυστής ο Χάρος, ω ρόδο που γεννήθηκες μια χρυσαυγή με τη δροσούλα. Και με σειρηνικούς ρυθμούς, με πλάνα κύμβαλα, Σε μάγεψε ο μαύρος ο κουρσάρος και κρατεί Σε. Ο ύπνος Σου λοιπόν ας είναι ύπνος Ηγησώς. Και στον ασφοδελόν λειμώνα, που Σε χαίρεται, ας μη Σε ζώνουν τα τρισκόταδα, αλλ' ας ξανοίγης ατέλειωτα και μακρυσμένα πλάτια, ουρανούς ελληνικούς με χρώματα περίλαμπρα.

Και στην κλωνόγυρτη σιωπηλή ιτιά και σταργοσάλευτα κυπαρίσσια, που σκεπάζουνε το κοιμητήρι Σου, ας τραγουδούνε τα πουλιά και ας λεν τους πόθους μιας ωραίας και λιγόχρονης ζωής. Κι απ' το χώμα Σου ―που αδρά το πότισαν τα θλιβερά δάκρυα της δόλιας μάννας σου― ας φυτρώσουν όμορφες μυρσινούλες, που καθεμιά να θυμίζη Σένανε.

Και σου στέλνω κ' εγώ ―αυτού στη μαύρην Αχερουσία,― πρεπούμενο στολίδι του τάφου Σου, κλωνάρι αγριοελιάς, φυτρωμένης ανάμεσα στα φεγγοβόλα ερείπια της Ολυμπίας. Και Σου στέλνω λουλούδια, κορφολογημένα απ' ταγαπημένα Σου αττικά ροδοτόπια, και κάτασπρα κρινάκια, ραντισμένα απ' τα δάκρυά μου για τον άκαιρο θάνατο μιας αξέχαστης φιλαινάδας, συναγωνίστρας κι αδερφής. Κ' είναι τα δάκρυά μου ―Ωιμένα, ωιμέ― θερμά, αγνά κ' ειλικρινή, ω Λάουρα, που σ' έδειξεν ο ουρανός και τώρα κλει το χώμα.

Σελ. 556
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/557.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

βάνει τους αρχαίους παλιάτσους... και μπολιάζουνε τα κορίτσια με το δηλητήριο του προγονισμού

1907

Ο Νουμάς

ΑΡΣΑΚΕΙΟ

Ο ιμπρεσσάριος που λέγεται "Φιλεκπαιδευτική εταιρία", έφερε από καιρό στο θέατρό του το "Αρσάκειο" το διάσημο θιασάρχη Μιστριώτη με πλούσιο προσωπικό από θεατρίνους αρχαίους Έλληνες. Το κοινό υποστηρίζει με τα όλα του το θίασο, και οι δουλιές πάνε περίφημα.

Το χειμώνα παράστησε κάμποσες φορές μερικά αρχαία δράματα, καθώς την "Αντιγόνη" και τη "Ναυσικά", εις αυτήν ταύτην την φωνήν του Σοφοκλέους "την κατακηλούσαν τα ώτα" και τα άμοιρα τα κορίτσα είδανε και πάθανε ώσπου να καταφέρουνε ν' αποστηθίσουνε πράγματα που δε νοιώθανε.

Τώρα το καλοκαίρι έπρεπε ν' αλλάξη ο ντόρος, και την περασμένη Κυριακή προσκαλούσε ο θίασος τους "φιλόμουσους γονείς" σε παράσταση καινούριου έργου. Το έργο τώρα δεν είταν αρχαίο, μα σύχρονο, δεν είτανε δράμα μα κωμωδία. Το όνομά της: "Απονομή Μποτασείου και Ραλλείου βραβείου".

Η παράσταση άρχισε με τραγούδια. Το κόρο πολύ ξεψυχισμένα ξέσερνε τις φωνές του, και οι ακροατές καμαρώνανε κείνες τις στιγμές τις κορίστες ―κατακαημένες Ρωμιοπούλες!― που όλες είτανε κίτρινες, καμπουριασμένες, αδύνατες με βλέμμα θολωμένο. Θύματα κι αυτές των προγόνων μας... Το τραγούδι τους ξαπλωνόταν μέσα στο θέατρο σαν πνοή θανατικού.

Ύστερα παρουσιάστηκε ο Μιστριώτης με ένα χάρτινο σπαθί στο αριστερό χέρι για να σφάξη τους "χυδαϊστάς", και μ' ένα μπλίκο χαρτιά στο δεξί. Όλοι καταλάβανε τι τους περίμενε μόλις τον είδανε: Αντιρρητορικός λόγος. Άρχισε το λοιπό να παρασταίνη, κουνώντας τα χέρια του, μουγγρίζοντας, φοβερίζοντας. "Οι προδότες οι χυδαϊστές, που θέλουνε να καταστρέψουνε την ενότητα του Ελληνισμού, καταφέρανε κι άλλο κακούργημα. Παρασύρανε τους βουλευτάδες

———————

"Χυδαϊστής", Ο Νουμάς, έτος Ε', αρ. 254, 31 του Θεριστή 1907, σ. 6-7. Δεν μπόρεσα να ταυτίσω το ψευδώνυμο με το πραγματικό όνομα του συγγραφέα.

Σελ. 557
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/558.gif&w=600&h=39311. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

ΕΙΚΟΝΑ

50. "Μαθήτριαι του Αρσακείου διδάσκουσαι την Αντιγόνην του Σοφοκλέους"

Σελ. 558
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/559.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

και τους κάμανε να ψηφίσουνε το νόμο για τα διδαχτικά βιβλία, παρασύρανε το υπουργείο και το κάμανε να καταργήση τη γραμματική απ' τα σκολειά. Τη γραμματική, που ανυψώνει το νου και τη φαντασία! Αίσχος, εις τοιούτον κράτος, όπερ λησμονεί ότι κέκτηται αμύθητον θησαυρόν, την αρχαίαν ημών γλώτταν. Η μέριμνα της Πολιτείας διά τα γράμματα κατέπεσε. Παντού ξαπλώνουνε τους προδοτικούς των πλοκάμους οι απαίσιοι μαλιαροί. Ουδείς εργάζεται διά τα πάτρια. Απελπισία, απελπισία. Μόνον ο υπ' εμέ θίασος φροντίζει, και γι' αυτό οι Αρσακειάδες γράφουνε σαν το Σοφοκλή και μιλάνε σαν τον Ξενοφώντα".

Μπροστά είταν κι ο υπουργός της Παιδείας, μπροστά κι ο τμηματάρχης κ. Γεωργαντάς. Τ' ακούγανε αυτά, και κουνούσανε το κεφάλι τους. Τι να πούνε σε τέτοιον άθρωπο, που πάσχει από μανία καταδίωξης, και θωρεί ως και τον ήσκιο του για χυδαϊστή, δίχως να νοιώθη κι ο ίδιος τι θα πή χυδαϊστής. Βάνει τους αρχαίους παλιάτσους Φαραντάτο και Γαρδίκα και μπολιάζουνε τα κορίτσια με το δηλητήριο του προγονισμού, όλο το χρόνο, κ' έτσι φαμπρικάρει τις αυριανές μητέρες ανίκανες για κάθε τι που μπορεί να θυμίση τόνομα Ζωή, και ικανές για ψευτιά και προορισμένες για πνευματικό, ηθικό και εθνικό θάνατο.

Όλοι εκεί μέσα, μπαμπάδες και μαμάδες, καμαρώνανε τα σοφά λόγια του Μιστριώτη, και χαιρόντανε που τα παιδιά τους έχουνε την ευτυχία να πίνουνε από τέτοιας σοφίας το βρωμονέρι.

Όταν σε λίγο κατέβηκε από το βήμα ο Μιστριώτης αναψοκοκκινισμένος, ύστερα από τόσον πόλεμο με τους "χυδαϊστάς" και με τον αέρα, χειροκροτήματα "παταγώδη" αντήχησαν στην αίθουσα. Ο θεατρίνος έπαιξε λαμπρά το ρόλο του.

Στη δεύτερη πράξη της κωμωδίας, ένας άλλος θεατρίνος ο Καραπάνος, έσκισε χριτς χρατς κάτι φακελλάκια και διάβασε δυο τρία ονόματα κοριτσώνε, που γράψανε την καλύτερη έκθεση. Τι συγκινητικές στιγμές! Ο κοσμάκης χεροκροτούσε τις βραβεμένες μαθήτρες, αυτές κλαίγανε, οι δασκάλες τούς δίνανε μπουκέτα από ρόδα, κι ο Μιστριώτης καλοκαθισμένος σ' ένα θρόνο, βλογούσε σαν Πατριάρχης της Κουταμάρας, τα έργα του... Για τις έκθεσες δε θα μιλήσουμε. Η γλώσσα τους, το θέμα τους, η παπαρδελιά τους, βρίσκεται στους περίφημους πρόλογους του Μιστριώτη. Οι κακόμοιρες οι μαθήτρες είναι αθώες από τέτοιο έγκλημα. Φτάνει πως πλερώνουνται με 1500 δραχμές.

Χίλιες πεντακόσες δραχμές για δυο έκθεσες στην καθαρεύουσα! Φαντάσου νάδινε κανείς άλλες τόσες για τη δημοτική. Θα είτανε προδότης, και τα χρήματα πλερωμένα από τους Ρούσσους.

Όταν τέλειωσε η παράσταση, κ' έφευγε ο κόσμος χαρούμενος, και τα κορίτσια τρελλαμένα απ' τη χαρά τους με τα διάφορα άριστά τους, παγαίνανε με τους μπαμπάδες τους στα ζαχαροπλαστεία να φάνε παγωτό, μου έκαμε εντύπωση μια γυναίκα μαυροντυμένη που καθότανε σε μια γωνιά της σάλας, και

Σελ. 559
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/560.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

κρυφοσφούγγιζε τα δάκρυά της. Τέτοια παρατονία, σκέφτηκα, εδώ μέσα τι θέλει; Πλησίασα, και ξεδιάκρινα στο μουντό φως του δειλινού, μια μορφή γλυκειά και παραπονετική. Έτσι μου παρουσιάστηκε κάποτε στα όνειρά μου η Ρωμιοσύνη. Έστριψα να φύγω αμέσως, και κει που κατέβαινα τις σκάλες σκεφτόμουνα: Ποιος ξέρει μήπως αυτή τη στιγμή γύρισε η άμοιρη από τη Μακεδονία. Μα τάχατες γιατί να θρηνή εδώ μέσα;...

Σελ. 560
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/561.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

ρωμιές μάνες νάμαστε, νάναι ρωμιόπουλα τα παιδιά μας, καμάρι μας να μας λένε ρωμιομάννες, κρουνιές της Ρωμιοσύνης

1908

Ο Νουμάς

ΡΩΜΙΟΠΟΥΛΕΣ!...

Ταράζει κατάψυχα το Γένος μας, κ' ένας πόνος σκληρός, που ξεσκίζει την καρδιά μας, μας ξυπνάει στη Ζωή, γιατί μας θυμίζει το Θάνατο.

Και ποιος είναι κείνος που χρέος του, παρηγορώντας το Γένος μας το φουρτουνιασμένο, να δυναμώση αφτό το ξύπνημα, για να χαρούμε το μεγάλο τον Αvαστημό;

Ποιος, κρατώντας από γενιά σε γενιά την παράδοση του κατατρεμού, θα μπολιάζει με τη φρίκη για τις αδικίες, με το μίσος το αθάνατο για κάθε οχτρό μας, τα βλαστάρια μας, που θα φουντώσουνε μια μέρα γερά με τη δική τους δύναμη, πλούσια με το χυμό τους, απέθαντα στον αγώνα για της φύτρας τους το θέριεμα;

Ποιος θα πατήση μια για πάντα τη Νέκρα που μας φοβερίζει ;

Εμείς Ρωμιοπούλες. Ρωμιοπούλες!...

Σα γυναίκα, σα ρωμιοπούλα περήφανη που είμαι., από μας τις γυναίκες, τις ρωμιοπούλες, όλα τα ελπίζω. Εμείς, με το γάλα μας και με τα χάδια μας, με τα τραγούδια μας και με τα παραμύθια μας, μα και με το συνεπαρμό μας, με το γενναίο του χαρτοπόλεμου αγνάντεμα, με τη λεβεντιά μας, θα θρέψουμε και θα ταναθρέψουμε τα μεστωμένα, τα γερά ρωμιόπουλα.

Για μας τις ρωμιοπούλες μιλώ. Γιατί στα χέρια μας μεγαλώνει το Γένος, και με τα χέρια μας πλάθεται στην ποδιά μας. Πρέπει για τούτο νάναι πάντ' ανοιχτά, πάντ' άγρυπνα τα μάτια μας, να προσέχουμε πολύ, γιατί, αλλιώς, απάνω μας θα πέση το κατηγόριο, το καταφρόνιο, και το παίδεμα, για κάθε παραστράτισμα του αναθρεψιμιού μας. Απάνω μας θα πέση κ' η κατάρα.

Η δύναμή μας είναι μεγάλη κι' αστέρεφτη, φτάνει να τη νοιώσουμε τη

———————

"Φωτεινή Ακροπολίτισσα", Ο Νουμάς, έτος ΣΤ', αρ. 290, 6 του Απρίλη 1908, σ. 1-2. Δεν μπόρεσα να εντοπίσω το πρόσωπο το οποίο χρησιμοποιεί το παραπάνω ψευδώνυμο.

36

Σελ. 561
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/562.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

δύναμή μας. Άμα νοιώσουμε τούτο, τότες δε θα δειλιάζουμε, μα θα ντρεπούμαστε να ντροπιάσουμε τη φύτρα μας, την ιστορία μας, την προχτεσινή ακόμα. Στη Ρωμιοσύνη δε λείψανε ποτές ρωμιές γυναίκες, δυνατές κι αναζωίστρες. Ρωμιές νάμαστε, το φυσικό μας να μη χάσουμε, και φτάνει μας.

Ρωμιές μάννες νάμαστε, νάναι ρωμιόπουλα τα παιδιά μας, καμάρι μας να μας λένε ρωμιομάννες, κρουνιές της Ρωμιοσύνης. Και θέλω να πιστέβω πως το Γένος μας ξεπέφτει, και τραβάει ολόισια στο χαμό του, άμα ξεφέβγει από το φυσικό του, άμα παίρνει να σβύνει μέσα του το Εγώ του, η Ρωμιοσύνη.

Τίποτις να μη φοβούμαστε όταν η Ρωμιά βλέπει αληθινά, σα ρωμιά μάννα. Τι μεγάλη που είναι η δύναμή μας όταν της δείχνουμε συντρόφισσά της πλεριοταίριαχτη την αγάπη μας για το ρωμιόσπιτό μας, για το χωριό μας, για τη χώρα, για την Πατρίδα. Πρώτα κι αρχή το σπιτικό μας, το τζάκι, νάναι γερό, στεριοθεμέλιωτο, με την Αγάπη. Νάναι τίμιο, δουλεφτάδικο, λεβέντικο, και να ξέρουμε πως το ένα φέρνει τ' άλλο και πως από μάς, τις γυναίκες, γίνεται πάντα η καλή αρχή. Εμείς θα βγάλουμε τα καλά παιδιά και θ' αβγατίσουμε τη δύναμη του σπιτικού και το δυναμωμένο ξάπλωμα της Φύτρας. Για όλα τούτα να μη φοβούμαστε τη δουλειά, ούτε να μας τρομάζουνε τα μεγάλα. Το ίδιο να δουλέβουμε για το μικρό το σπιτικό και για το Σπιτικό μας το μεγάλο. Μα ένα πράμα να μην ξεχνούμε. Να μην ξεχνούμε πως μεγάλο και δίκιο και σωστό είναι κείνο που χρειάζεται σήμερα το Γένος. Πρέπει να προσέχουμε το σπιτικό μας ναρμενίζη κατακεί που διορίζει η αληθινή ανάγκη, το εθνικό, σωστό και δίκιο και μεγάλο.

Και πώς μπορούμε, ―ίσως να ρωτήση καμιά ρωμιοπούλα― πώς δυνούμαστε, γυναίκες εμείς, να καταφέρουμε τέτοια μεγάλη δουλειά; Και θ' απαντούσε τότες μια φωνή και θάλεγε: "Μεγάλη κι αστέρεφτη είναι η δύναμή σου, ρωμιοπούλα, φτάνει να τη νοιώσης τη δύναμή σου". Αφτά τα λόγια θαπαντούσε η Φωνή, η Ρωμιοσύνη, και μια ρωμιά γριούλα, με καρδιά όλο νιάτα, μα με κάτασπρα από τη γνώση μαλλάκια, θα λαλούσε και θα ορμήνεβε:

― Να μη φοβάστε, κόρες μου, της παντρειάς τα βάρητα. Λαχτάρα σας να θεμελιώσετε γερό κι άξιο σπιτικό. Άξιος ο μιστός σας να μεγαλώσετε παιδιά που ο κόρφος σας θα ταναστήση με γάλα αντρειάς και λεφτεριάς.

Και θα ξακολουθούσε να ψέλνη η γριούλα τα χρυσόλογά της. Δε θα κρατούσε στην ομιλία της μια σειρά, σα διδάχος και σα φιλόσοφος. Θα πήγαινε η κουβέντα της με τη σειρά που θαρχούντανε στο κεφάλι της οι θύμησες, γιατί πολλά θα είχε ιδωμένα το κάτασπρο μαλλί της, πολύ πραγμένη θάταν η γριούλα που θάλεγε:

― Μην αφίνετε να χάνεται η υγεία σας, η ομορφιά σας, η γλύκα σας και η ξυπνάδα σας. Πάντα να δυναμώνετε το νου σας, την ψυχή σας και το σώμα σας. Άμα δε νοιάζεστε τον εαφτό σας, και σε σας κακό, και στους τριγυρινούς σας.

― Μην ξεχνάτε, παιδιά μου, τα μικράτα σας, γιατί και σεις παιδιά θα

Σελ. 562
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/563.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

κάμετε. Έτσι, και πομονή περισσή θάχετε, και πολλά μαθήματα, πολλά παραδείγματα, θάναι παντοτινά μπρος τα μάτια σας.

― Μην απελπίζεστε ποτές σας. Όποιος απελπίζεται γερνά και πεθαίνει. Η ρωμιά δεν πρέπει να απελπίζεται, μα να ζη και να ελπίζη με τον άντρα της και με τα παιδιά της, κι απ' αφτούς να ελπίζη.

― Η αγάπη, να ξέρετε, κάνει τα πικρά γλυκά. Η αγάπη δεν το αφίνει το σπιτικό να χαλάση και να παραλύση. Η αγάπη είναι ο νόμος που διαφεντέβει το σπίτι. Οι καλοί νόμοι που βγαίνουνε τίποτις δε φελάνε σ' έναν τόπο που τα σπιτικά του είναι παραλυμένα.

― Το καθετί βαθιά να το στοχάζεστε και πάντα σα ρωμιές να το κρίνετε. Να μη σας πλανέβουνε ξένες ιδέες, ανώφελες για σας και τους γύρω σας, να μην ξυπάζεστε από τα φερσίματα των ξένων κι από τα καμώματά τους. Να ξέρετε πως οι ξένοι δεν μπορεί νάχουνε μέσα τους ρωμιοσύνη, και περήφανες νάστε για τη γενιά σας, για τα εθίματά σας και για τη γλώσσα τη ρωμαίικη που με δάφτηνε κάνετε αγάπη, με δάφτη νανουρίζουνται τα ρωμιόπουλα, με δάφτη γλεντά η γενιά μας, κλαίει, παρηγοριέται, πολεμάει, νικάει, δοξάζεται. Τη γλώσσα σας πολύ να τήνε σέβεστε, γιατί θα σας θυμίζει τα μικράτα σας με τα γέλια, με τα τραγούδια, με τα παραμύθια. Η γλώσσα σας θα σας κάνη να μην απελπίζεστε ποτές, γιατί σε δάφτη θα βλέπετε πάντα καθρεφτισμένη της Ρωμιοσύνης την ακατάλυτη δύναμη, τη δύναμή σας...

Κ' η γριούλα με τα κάτασπρα από τη γνώση μαλλάκια, η γριούλα που πολλά θα θυμότανε και πολλές ορμήνειες θα είχε ακόμα να δώση, θα στεκότανε, πολλά πικρά πράματα φέρνοντας στο νου της με τα στερνά της λόγια, και δε θάλεγε πιότερα. Μα οι ρωμιοπούλες που θακούγανε τα λόγια της τα ολόφωτα και που η ψυχή τους θα τα δεχότανε, σάμπως η γις η καρπερή τις βροχοστάλες, θα κελαϊδούσανε της γριούλας:

― Φτάνει μας νάμαστε ρωμιές κι αστέρεφτη είναι η δύναμή μας.

Σελ. 563
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/564.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

μόρφωσιν του πνεύματος και δημιουργίαν χαρακτήρος

1908

Δ. Ι. Σαράτσης

ΕΙΣΗΓΗΣΙΣ ΕΙΣ ΤΟ ΔΗΜΟΊΊΚΟΝ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΝ

Κύριοι Σύμβουλοι,

Κατά την συζήτησιν του προϋπολογισμού του έτους τούτου, ενθυμείσθε ότι προκειμένου περί της πιστώσεως διά τας δύο ανωτέρας τάξεις του Α' Παρθεναγωγείου ηκούσθησαν εν τη αιθούση ταύτη πολλαί γνώμαι, διά των οποίων εξεφράζοντο αμφιβολίαι περί της χρησιμότητος της διδασκαλίας, όπως αύτη γίνεται εις τας τάξεις ταύτας. Μετά μακράν επ' αυτών συζήτησιν, το Συμβούλιον εψήφισε μεν την πίστωσιν προς λειτουργίαν των τάξεων τούτων μέχρι τέλους του σχολικού έτους, ανέθηκε δ' εις επιτροπήν να μελετήση και υποδείξη κατά ποίον τρόπον είναι δυνατή η μεταρρύθμισις της ανωτέρας αυτής εκπ/ως ώστε να προσαρμοσθή αύτη τούτο μεν προς τον προορισμόν της γυναικός, και δη της Ελληνίδος, τούτο δε προς τας απαιτήσεις των καθ' ημάς χρόνων. Της επιτροπής ταύτης, αποτελών και εγώ μέλος σάς παρακαλώ να ακούσητε τας επί του ζητήματος σκέψεις μου.

Α' Όπως γνωρίζετε και όπως θα ίδητε εκ του εν παραρτήματι προγράμματος, αι δύο ανώτεραι τάξεις του παρθεναγωγείου λειτουργούν επί τη βάσει του προγράμματος των αντιστοίχων τάξεων του Αρσακείου, το οποίον πάλιν δεν διαφέρει εν πολλοίς του εν τοις σχολείοις των αρρένων υφισταμένου. Το πρόγραμμα τούτο εφαρμόζεται εις την μέσην εκπαίδευσιν των θηλέων κατά συνήθειαν ούτως ειπείν και κατ' επέκτασιν διατάξεως του νόμου, κατά την οποίαν τα ιδιωτικά σχολεία πρέπει να προσαρμόζωνται ακριβώς προς τα αντίστοιχα δημόσια.

———————

Αποσπάσματα από την εισήγηση του Δ. Σαράτση στο δημοτικό συμβούλιο του Βόλου το 1908, σχετικά με την ίδρυση του Ανώτερου Παρθεναγωγείου· αναδημοσιεύονται από το φυλλάδιο: Χαράλαμπος Γ. Χαρίτος, "Η εισηγητική έκθεση του Δ. Σαράτση για την ίδρυση του Ανωτ. Δημοτικού Παρθεναγωγείου Βόλου", ανατύπωση από το περιοδικό Θεσσαλική Εστία, τχ. 32, Μάρτης-Απρίλης 1978, σ. 331-336 και 338-339.

Σελ. 564
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/565.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

Αι δύο ανώτεραι τάξεις, αι υπό του Δήμου ημών συντηρούμεναι, αποτελούσι βεβαίως ιδιωτικήν διδασκαλίαν εφ' όσον εξέρχονται των ορίων της δημοτικής εκπαιδεύσεως διά την οποίαν κατά καθήκον οι δήμοι φροντίζουσιν. Αλλ' εις την προκειμένην περίστασιν το Αρσάκειον δεν είναι ποσώς δημόσιον καθ' όσον διευθύνεται υπό της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρίας... δεν δύναται δε και να χρησιμεύση ως υπόδειγμα διά τα υπό του Δήμου ή άλλων ιδιωτών συντηρούμενα σχολεία. Διότι το μεν Αρσάκειον είναι διδασκαλείον θηλέων παραλαμβάνον τας μαθητρίας άμα τη συμπληρώσει του δημοτικού σχολείου και παραδίδον αυτάς διδασκαλίσσας, ενώ ο Δήμος Παγασών συντηρών τας δύο ανωτέρας τάξεις δεν εσκόπει ούτε σκοπεί εις την παραγωγήν διδασκαλισσών, αλλ' εις την παροχήν ανωτέρας μορφώσεως, ώστε αι εκ των τάξεων αυτών αποφοιτώσαι να είναι ευπρόσωποι κοινωνικώς, εθνικώς κατηρτισμέναι, και άρτιαι διά το μέλλον αυτών, το οποίον, ως γνωρίζομεν όλοι είναι η δημιουργία υγιούς και ηθικής οικογενείας.

Περί τοιούτων όμως σχολείων, συμπληρωματικών ούτως ειπείν της εκπαιδεύσεως των θηλέων και αντιστοίχων προς τα Ελληνικά Σχολεία και τα Γυμνάσια των αρρένων, η Ελληνική Πολιτεία δεν έλαβεν ακόμη καιρόν να μεριμνήση και διά τούτο, ούτε προγράμματα ούτε κανονισμοί περί του διδακτικού προσωπικού αυτών υπάρχουσι.

Β΄ Ο Δήμος Παγασών δεν έχει βεβαίως σκοπόν να αναμορφώση την όλην εκπαίδευσιν των θηλέων. Εκείνο το οποίον επιθυμεί είναι να καταρτίζωνται ταύτα ως άριστα μετά την αποφοίτησίν των εκ του δημοτικού σχολείου. Αλλά κατά ποίαν διεύθυνσιν πρέπει να στραφή η εκπαίδευσις ίνα γίνη χρήσιμος εις την θήλειαν νεολαίαν και δι' αυτής εις όλον το έθνος;

Αφ' ενός πρέπει να τείνη εις μόρφωσιν του πνεύματος και δημιουργίαν χαρακτήρος και αφ' ετέρου να χορηγήση όλας εκείνας τας πρακτικάς γνώσεις, διά των οποίων η σημερινή μαθήτρια θα καταστή εν τω μέλλοντι πρότυπον μητρός, συζύγου και νοικοκυράς. Την ανάγκην ταύτην ομολογούσι πάντες οι μελετήσαντες τα της εκπαιδεύσεως παρ' ημίν, εξεδήλωσαν δε και δι' επιστολών, τας οποίας μοι απηύθυνον διαπρεπείς λόγιοι ειδικοί περί τα παιδαγωγικά, προς τους οποίους χάριν του έργου τούτου έγραψα, τοιούτοι δε είναι οι κ. κ. Γ. Δροσίνης, Γεν. Επιθεωρητής της Δημοτικής Εκπαιδεύσεως, Γ. Παπασωτηρίου. Διευθυντής του διδασκαλείου της Κρήτης, Ν. Καπετανάκης, σπουδάσας ειδικώς την παιδαγωγικήν και ήδη διευθύνων την Ελληνικήν Εμπορικήν Σχολήν της Χάλκης και Κυρία Παρρέν, η γνωστή λογία και δημοσιογράφος.

Πλην των γνωμών τούτων έλαβον υπ' όψει και τας συζητήσεις τας γενομένας εν τω Α΄ Εκπαιδευτικώ Συνεδρίω, προς τούτοις δε διαφόρους μελέτας γραφείσας Ελληνιστί 1) Εθνική Αγωγή 1904, Γαλλιστί 2) René Leblance,

Σελ. 565
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/566.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

La réforme des écoles primaires supérieures. La Nesan, L' éducation de la femme moderne, και Γερμανιστί 3) Gerlad Budde, Mehr Freude an der schule, ― Martin, Die Hoher Mädelin Schule in Deutschland.

Επί πλέον δε τα προγράμματα του Αμερικανικού Παρθεναγωγείου της Κων/πόλεως, των σχολείων της μέσης εκπαιδεύσεως της Λωζάνης και των Γαλλικών Ανωτέρων Παρθεναγωγείων. Τα τελευταία ταύτα οφείλω εις την ευμενή παραχώρησιν του Συλλόγου προς διάδοσιν ωφελίμων Βιβλίων και του βουλευτού μας κ. Κ. Τοπάλη, μετ' ενδιαφέροντος ασχολουμένου εις τα εκπαιδευτικά.

Αλλ' όταν σκοπή τις να μεταρρυθμίση τα κακώς κείμενα, δεν πρέπει νομίζω, μόνον να αρκήται εις θεωρητικάς μελέτας, αλλά να παρατηρή και τας ανάγκας και τας τάσεις της κοινωνίας, εν τη οποία πρόκειται να εισαχθώσιν αι μεταρρυθμίσεις και να κανονίζη ταύτας αναλόγως των οικονομικών δυνάμεων, αι οποίαι προς τούτο είναι δυνατόν να διατεθώσι.

Όλα λοιπόν αυτά έχων υπ' όψει προτείνω υμίν τα εξής:

1) Ο Δήμος Παγασών ιδρύει Σχολήν Ανωτέραν θηλέων, η οποία ονομαζομένη Ανώτερον Δημοτικόν Παρθεναγωγείον ή Γυμνάσιον θηλέων αποτελεί ίδιον εκπαιδευτικόν ίδρυμα, σύγκειται εκ τριών τάξεων, και λειτουργεί εν ιδίω οικήματι και υπό ιδίαν διεύθυνσιν. Της Σχολής ταύτης σκοπός είναι η ευρυτέρα μόρφωσις των νεανίδων και η πρακτική αυτών κατάρτισις.

2) Το πρόγραμμα της Σχολής ταύτης κανονίζεται κατά τον εν παραρτήματι πίνακα ο οποίος εν πολλοίς ομοιάζει προς τα προγράμματα των αντιστοίχων Ελβετικών Σχολείων.

3) Το διδακτικού προσωπικόν της Σχολής αποτελείται εξ ενός διευθυντού, είτε διευθυντρίας διδάκτορος της φιλοσοφίας, μιας Γαλλίδος διδασκαλίσσης, με ανώτερον πτυχίον, μιας πρωτοβαθμίου διδασκαλίσσης κεκτημένης την περί την κοπτικήν και ραπτικήν μάθησιν, ενός καθηγητού της μουσικής, ενός της υγιεινής και νοσηλευτικής και ενός καθηγητού της ζωγραφικής.

4) Επειδή η εκπαίδευσις αύτη δεν ανάγεται εις τας υποχρεώσεις του Δήμου, αι δαπάναι προς λειτουργίαν αυτής καταβάλλονται υπό των μαθητριών, του Δήμου συντρέχοντος μόνον το ήμισυ ή το τρίτον της όλης ετησίας δαπάνης.

5) Η Σχολή αυτή διοικείται υπό πενταμελούς εφορείας της οποίας πρόεδρος είναι ο Δήμαρχος Παγασών, μέλη δε δύο Κυρίαι και δύο Κύριοι εκλεγόμενοι υπό του Δημοτικού Συμβουλίου.

Γ' Επί των πέντε τούτων προτάσεων επιτρέψατέ μοι, παρακαλώ, μικράν ανάπτυξιν.

Επί της Δευτέρας προτάσεως: Το πρόγραμμα κατήρτισα συμφώνως προς τον σκοπόν τον οποίον θα επιδιώκη το σχολείον. Ως θα ίδητε, η διδασκαλία της αρχαίας Ελληνικής είναι ηλαττωμένη κατά ποσόν ωρών αλλ'

Σελ. 566
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/567.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

ελπίζω ότι ο τρόπος κατά τον οποίον θα γίνηται αύτη θα αποζημιώση διά την μείωσιν του χρόνου. Όπως σήμερον διδάσκονται τα Ελληνικά, παραμένουσιν εις την μνήμην των μαθητών μόνον τύποι τινές γραμματικοί διά μέσου των οποίων διαφεύγει όλως διόλου το πνεύμα του συγγραφέως. Διά τούτο θα επεθύμουν αντί των αγόνων και ματαίων γραμματικών και συντακτικών παρατηρήσεων να γίνεται ανάπτυξις του νοήματος του συγγραφέως, αντί δε της αποστροφής η οποία εμπνέεται διά της ξηράς διδασκαλίας τουναντίον αι μαθήτριαι να έχουσιν αγάπην και θαυμασμόν προς τα μεγάλα πνεύματα της αρχαιότητος. Εάν υπήρχον καλαί μεταφράσεις θα επρόκειτο να διδάσκωνται δι' αυτών οι αρχαίοι συγγραφείς. Αλλά προτιμώ η περί τούτων κρίσις να αφεθή εις τον διδάσκαλον ο οποίος εάν είναι πράγματι γνώστης του κάλλους της αρχαίας Ελληνικής φιλολογίας θα κατορθώση να μεταδώση αυτά χωρίς σχολαστικότητα και αποκτηνωτικάς αποστηθίσεις.

Παρά την αρχαίαν θα διδάσκεται αφθόνως και η νεοελληνική γλώσσα και φιλολογία της οποίας πλείστα όσα ωραία πεζά τε και έμμετρα παραμένουν άγνωστα διά την μαθητευομένην νεότητα.

Γνωρίζω τας αντιρρήσεις αι οποίαι πολλάκις ακούονται ότι ουδέν υπάρχει εξυψούν μάλλον το πνεύμα και την καρδίαν, όσον η μελέτη των αρχαίων συγγραφέων και ότι ημείς οι απόγονοι αυτών έχομεν καθήκον να καλλιεργήσωμεν την γλώσσαν εις την οποίαν εγράφησαν τα αριστουργήματα ταύτα. Συμφωνώ αλλά πρέπει επί τέλους η καθημερινή παρατήρησις να μας πείση ότι η ασφαλής γνώσις της αρχαίας Ελληνικής και του τυπικού αυτής δεν επιτυγχάνεται εις τα σχολεία μας διά πολλούς και διαφόρους λόγους, των οποίων η ανάπτυξις δεν είναι αντικείμενον της παρούσης μελέτης.

Άλλως δε προκειμένου περί της μορφωτικής ταύτης δυνάμεως οι δύο των εγκρίτων παιδαγωγών, εις τους οποίους, ως σας είπον, απηυθύνθην, ιδού τί μοι απήντησαν. Ο κ. Καπετανάκης: "Μαθήματα εν τη σχολή ας διδάσκωνται μόνον η νεωτέρα Ελληνική γλώσσα και φιλολογία ως μάθημα μορφωτικόν και φρονηματικόν εις όλας τας τάξεις. Εκ της αρχαίας γλώσσης δύνανται να διδάσκωνται ολίγας ώρας καθ' εβδομάδα κατά τας δύο τελευταίας τάξεις τόσο μόνον όσο να δύνανται να εννοώσι το ευαγγέλιον αναγιγνωσκόμενον εκ του πρωτοτύπου. Το μορφωτικόν πνεύμα της αρχαίας Ελληνικής φιλολογίας δύναται να μετοχετευθή εις τας καρδίας των νεανίδων μας διά καλών μεταφράσεων και διά της μεθοδικής και ζωντανής διδασκαλίας". Ο δε κ. Παπασωτηρίου γράφει ως εξής: "Προτείνω να αυξηθώσι αι ώραι της διδασκαλίας των φυσιογνωστικών καθ' όλου και τεχνικών μαθημάτων και να ελαττωθώσιν αι της διδασκαλίας της αρχαίας Ελληνικής γλώσσης. Δεν αρνούμαι ότι η σπουδή περί την αρχαίαν Ελληνικήν γλώσσαν συντελεί πολύ εις την δυναμικήν μόρφωσιν του πνεύματος, αλλά το αποτέλεσμα τούτο επέρχεται και εκ της καλής διδασκαλίας των φυσιογνωστικών μαθημάτων και ιδία εκ της των μαθηματικών".

Σελ. 567
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/568.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

Θα παρατηρήσετε επίσης ότι εισάγεται άφθονος η διδασκαλία της Γαλλικής. Φρονώ μάλιστα ότι εις τας δύο ανωτέρας τάξεις τινά των μαθημάτων ―όπως τα φυσιογνωστικά― πρέπει να διδάσκωνται γαλλιστί χάριν περισσοτέρας εξασκήσεως. Τούτο γίνεται διότι την κοινωνίαν ημών κατέχει ο πόθος της γνώσεως ξένης γλώσσης, η οποία πράγματι συντελεί εις την τελειοτέραν μόρφωσιν.

Αφού δε υπό πάντων αναγνωρίζεται η χρησιμότης της γαλλικής διά την περαιτέρω ανάπτυξιν των θηλέων ορθόν είναι να διδάσκηται αύτη αρτίως και πρεπόντως. Τούτο άλλωστε επιθυμούσι και οι γονείς οι οποίοι χάριν αυτής στέλλουν τα τέκνα των εις τας καλογηρικάς σχολάς, παραβλέποντες τα μειονεκτήματα, τα οποία παρακολουθούν την εν αυταίς διδασκαλίαν.

Περί των σχολών τούτων είπον και άλλοτε δημοσία τη γνώμην μου. Βεβαίως δεν υπάρχει ο κίνδυνος του προσηλυτισμού ή τουλάχιστον δεν εκδηλούται παντού και πάντοτε ―μολονότι εις την σχολήν της Νάξου γνωρίζω καλώς ότι αι ορθόδοξοι μαθήτριαι προσεύχονται λατινιστί επί μίαν ώραν καθ' εκάστην εντός της Δυτικής εκκλησίας της Μονής― δεν υπάρχει, λέγω, ίσως ο κίνδυνος αυτός αλλά μοι φαίνεται ότι αι σχολαί αυταί αποτρέπουσι τας μαθητρίας από του τύπου της Ελληνίδος, οποίον φαντάζεται και ποθεί πάσα Ελληνική κοινωνία. Δημιουργούσι δηλαδή γυναίκας ανεπτυγμένας μεν μετριώτατα, κοσμοπολίτιδας δε, μη εχούσας την προς την πατρίδα στοργήν, η οποία εμπνέεται δι' ημάς τους Έλληνας υπό της Ορθοδόξου θρησκευτικής και υπό της εθνικής μας ιστορίας ―δύο μαθημάτων τα οποία εις μάτην ζητεί να εύρη εις τα ανεξέλεγκτα άλλως τε προγράμματα των καλογηριστικών Σχολών. Αφίνω τας άλλας ιδιότητας, αι οποίαι χαρακτηρίζουν τα μοναχικά καθολικά τάγματα και βεβαίως θα μεταδίδωνται και εις τους μαθητάς των και αι οποίαι ηνάγκασαν μέγα και φιλελεύθερον κράτος να απαγορεύση αυταίς το δικαίωμα της διδασκαλίας. Διότι ελέχθη δικαιότατα ότι εκείνοι οι οποίοι απηρνήθησαν τον κόσμον δεν είναι ικανοί να διδάξουν πώς πρέπει να ζη κανείς εν αυτώ.

Δι' όλους αυτούς τους λόγους εισήγαγαν άφθονον την διδασκαλίαν της Γαλλικής, ίνα εκπληρωθή διακαής πόθος της κοινωνίας ημών, η οποία θα δύναται υπερηφάνως να επιδείξη τας μελλούσας μητέρας και συζύγους γλωσσομαθείς μεν αλλά κατ' ουδέν υστερούσας υπό την έποψιν πατριωτικών αισθημάτων, τα οποία δι' ημάς είναι διά των αιώνων ζυμωμένα μετά της ορθοδοξίας.

Θα παρατηρήσητε επίσης ότι εις το πρόγραμμα περιλαμβάνεται περισσοτέρα διδασκαλία των φυσιογνωστικών μαθημάτων. Τούτο προέρχεται εκ γενικών λόγων, διά τους οποίους είναι ανάγκη να γνωρίσωμεν καλά την περί ημάς φύσιν. Η κόρη η οποία θα μάθη να γνωρίζη τον κόσμον τον περί αυτής ζώντα θα εμπνεύση και εις τα τέκνα αυτής τον πόθον της παρατηρήσεως, και συνεπεία αυτής και τας μεθόδους διά των οποίων η φύσις γίνεται υποχείριος

Σελ. 568
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/569.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

του ανθρώπου. Δεν παραπονούμεθα πολλάκις κατά της συγχρόνου γενεάς ότι προτιμά την ευκολίαν του βίου των πόλεων, εγκαταλείπουσα τους αγρούς και τας πηγάς της ζωής αι οποίαι υπάρχουν άφθονοι παρ' αυτοίς; Και δεν μας λέγουν πολλάκις ―και το επαναλαμβάνομεν συχνά― ότι αφίνομεν πλείστας όσας δυνάμεις ανεκμεταλλεύτους;

Πόθεν προέρχονται ταύτα; Ακριβώς εκ της εκπαιδεύσεως, η οποία αφίνει τας δυνάμεις ταύτας αχρήστους, δεν διδάσκει τα παιδιά τί είναι τα περί αυτά πράγματα και τί χρησιμεύουν, αλλά πώς λέγονται. (Γ. Παπασωτηρίου, Μελέτη περί δημοτικής εκπαιδεύσεως). Είναι δηλαδή η εκπαίδευσις μηχανική, χωρίς να εισδύση εις τον νουν των πραγμάτων, εις την χρησιμότητα δηλαδή αυτών. Διά τούτο επιθυμώ σοβαράν διδασκαλίαν των φυσικών μαθημάτων, γινομένην μάλιστα και δι' υποδειγματικών εκδρομών, πειραμάτων, και ιδίων παρατηρήσεων των μαθητριών.

Πλην τούτων εισάγω και το μάθημα της νοικοκυροσύνης όπως τούτο διδάσκεται εις τα Ελβετικά σχολεία, με υποδιαιρέσεις την υγιεινήν και νοσηλευτικήν, καθαριότητα του οίκου, κηπευτικήν και μαγειρικήν· παρ' αυτό δε θα είναι και το μάθημα της κοπτικής, ραπτικής και κεντητικής, όχι αφιερουμένης εις άχρηστα χειροτεχνήματα, αλλ' εις ασπρόρουχα και φορέματα χρήσιμα διά τον όλον οικογενειακόν βίον. Περί των μαθημάτων τούτων νομίζω περιττήν πάσαν ανάπτυξιν. Σας παρακαλώ μόνον να σημειώσητε ότι εις μεν τα Γαλλικά σχολεία κατέχουσι ταύτα 10-20 ώρας καθ' εβδομάδα επί 35 της όλης διδασκαλίας, εις δε τα Ελβετικά 10-15 αναλόγως της τάξεως του σχολείου. Δεν λησμονώ ακόμη και την μουσικήν, της οποίας η διδασκαλία αρχίζει συστηματικώς από της 1ης τάξεως του προτεινομένου σχολείου. Γνωρίζετε όλοι πόσον μεγάλη είναι η μορφωτική δύναμις της θείας του Απόλλωνος τέχνης, ώστε να μη υπάρχη επ' αυτής εναντία γνώμη. Μόνον επιθυμώ να σημειώσω ότι πρέπει προπαντός να διδαχθή η μονωδία και η χορωδία, διότι, όλοι υποφέρομεν από τας παραφωνίας αι οποίαι συνοδεύουν σήμερον κάθε απόπειραν άσματος παρ' ημίν.

Αυτά είχον να είπω επί τινων των λεπτομερειών του προγράμματος εφόσον αύται αναφέρονται εις τας προτεινομένας μεταρρυθμίσεις. Εννοείται ότι δεν το θεωρώ αλάνθαστον. Τουναντίον πολλάς διορθώσεις αυτού αναμένω από τας υποδείξεις των διδαξόντων.

Επί της Τρίτης προτάσεως: Κατά την μελέτην ταύτην πολύ με απησχόλησε το ζήτημα του διδακτικού προσωπικού. Ως γνωρίζετε, διά την δημοτικήν εκπαίδευσιν των αρρένων και θηλέων υπάρχουνσιν οι δημοδιδάσκαλοι αμφοτέρων των φύλων, τους οποίους παρασκευάζουν τα διδασκαλεία του κράτους τους άρρενας και τα της φιλεκπαιδευτικής εταιρίας (Αρσάκεια) τους θήλεις. Διά την μέσην εκπαίδευσιν των αρρένων υπάρχουν επίσης οι καθηγηταί απόφοιτοι της φιλοσοφικής σχολής του πανεπιστημίου μας και οι

Σελ. 569
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Εκπαίδευση και αγωγή των κοριτσιών
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 550
    11. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

    Ελληνίδες, τον πεισματάρη δάσκαλο και τον καλόγερο τον άχαρο μισήστε

    1906

    Ν. Α. Βέης

    ΕΛΛΗΝΙΔΕΣ ΜΑΖΙ ΜΑΣ ΕΛΑΤΕ!

    Λιγόλογο και χωρίς σφανταχτερές λέξες, ακριβώς σαν αρχαία Λακωνική σκυτάλη, διαβάζουμε στην "Ακρόπολη" της 16 του Αλωνάρη τακόλουθο γραμματάκι μιας άξιας και σοφής Ελληνίδας επιστημόνισσας.

    Κύριε Σταθ.

    Τη γλώσσα σας προτιμώ που την εννοώ όχι μόνο με το μυαλό μου, αλλά και με την καρδιά μου.

    Αθήναι 13 Ιουλίου

    Άννα Κατσίγρα

    Ιατρός

    Κ' είναι το γραμματάκι αυτό απόκριση στο δημοσιογραφικό ρώτημα "ποια γλώσσα προτιμάται", που έκανε προς στους αναγνώστες της "Ακρόπολης" ο φίλος και δικός μας κύριος Τιμολέος Σταθόπλος. Κ' η καλή Ρωμιοπούλλα με θάρρος παλληκαρίσιο, που της κάνει αληθινή τιμή, και χωρίς ολωσδιόλου να λογαριάση των ανίδεων τις πρόληψες μας φανερώνει περήφανα την πολύτιμην αγάπη της προς τη γλώσσα της καρδιάς και της αλήθειας, προς τη γλώσσα τη δημοτική. Γιατί πραγματικά Δημοτική είναι η γλώσσα που μεταχειρίζεται στα γραψίματά του ο κ. Σταθόπλος· όσο κι αν αρνιέται, ίσως από κακή προκατάληψη, ότ' είναι δημοτικιστής, κι όσο κι αν δε θέλει από πείσμ' ακατανόητο να κανονίση τέλεια και να συμμορφώση πέρα για πέρα τον φραστικό του χαρακτήρα σύφωνα με τις σοφές διδαχές και το χιλιάκριβο και πέρκαλο παράδειγμα του Τρανού μας του Δασκάλου. Μα όπως κι αν είναι, πάντα δημοτική είναι η γλώσσα που μεταχειρίζεται στα ωραία και ζουμερά γραψίματά του ο καλός του "Νουμά" φίλος και σύνεργατης.

    ———————

    Νίκος Α. Βέης, Ο Νουμάς, έτος Δ', αρ. 207, 30 του Αλωνάρη 1906, σ. 9-10.