Συγγραφέας:Φουρναράκη, Ελένη
 
Τίτλος:Εκπαίδευση και αγωγή των κοριτσιών
 
Υπότιτλος:Ελληνικοί προβληματισμοί (1830-1910). Ένα ανθολόγιο
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:11
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1987
 
Σελίδες:630
 
Αριθμός τόμων:1 τόμος
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Κοινωνική ενσωμάτωση
 
Νοοτροπίες και συμπεριφορές
 
Παιδεία-Εκπαίδευση
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Χρονική κάλυψη:1830-1910
 
Περίληψη:Στον τόμο αυτό συγκεντρώθηκαν μαρτυρίες του ελληνικού προβληματισμού που διαμορφώθηκε γύρω από τη γυναικεία εκπαίδευση και διαπαιδαγώγηση τον 19ο αιώνα, αντλημένες από ένα ευρύ φάσμα πηγών. Το σώμα του ανθολογίου περιορίστηκε σχεδόν αποκλειστικά στην παιδαγωγική και κανονιστική φιλολογία, ενώ στην εισαγωγή επιχειρείται η επισήμανση των διαφοροποιήσεων και των εξελίξεων στις αντιλήψεις για το γυναικείο πρότυπο, μέσα από προσπάθεια απάντησης σε ερωτήματα όπως: Μέσα σε ποιες συγκυρίες ιδεολογικοπολιτικές αρθρώνεται ο σχετικός με τη γυναικεία εκπαίδευση κανονιστικός λόγος, ποιοι είναι οι φορείς του, μέσα σε ποια επιχειρηματολογία λειτουργεί, από ποιες προτάσεις συνοδεύεται και, βέβαια, ποια πρακτική τον ακολουθεί και μέσα σε ποιες ανάγκες κοινωνικές εντάσσεται.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 48.83 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 77-96 από: 634
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/77.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

παράβασιν των θείων και ανθρωπίνων δικαιωμάτων

1834

Ν. Βάμβας

ΑΥΤΟΣΧΕΔΙΟΣ ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ Ν. BAMBA

Γενομένη εν Ερμουπόλει τη ζ' Μαρτίου 1834 εις την έναρξιν του Σχολείου των Ευγενών Κορασίων...

Κύριοι,

Εις πάσαν νέαν προσθήκην ανθρωπίνων καλών έχουν δίκαιον να χαίρωσιν αι φιλόκαλαι ψυχαί, και από αυτήν την ευσεβή έννοιαν του καλού να εμπνέωνται εις το να γίνωνται ενεργά μέσα της θείας προνοίας προς στερέωσιν και αύξησιν αυτού. Τοιούτον είναι και τούτο, εις του οποίου την έναρξιν συνήλθομεν· έναρξιν μικράν μεν, οποία συνειθίζει να ήναι η αρχή παντός καλού, επιστηριζομένην όμως πρώτιστα μεν εις την τελεσιουργόν χάριν του Θεού· έπειτα δε, και, κατά ανθρώπινον λογισμόν, εις ευλόγους αιτίας προόδου. Η Ελληνίς, ήτις σήμερον τιμάται με την εμπιστοσύνην της ιδιαιτέρας εκπαιδεύσεως των ευγενών κορασίων, ούσα, καθώς είναι γνωστόν, από οικογένειαν επίσημον περικλεούς εξίσου και πολυπαθούς πατρίδος, ανατραφείσα από βρέφους με όλην την προσήκουσαν επιμέλειαν, και εκπαιδευθείσα αξίως της γεννήσεώς της μέσα εις παρθενοτροφείον πολιτισμού καθαρού, ενθαρρύνει και σιωπώσα τους φιλοστόργους γονείς ότι και το πνεύμα και η καρδία των φιλτάτων θυγατέρων των θέλουν λάβειν υπό την διδασκαλίαν και οδηγίαν της την ποθουμένην ανάπτυξιν και διάπλασιν.

Πάσα οικογένεια φρονίμως σκεπτομένη περί των συστατικών της ευτυχίας της, γνωρίζει ως έν από τα ουσιώδη και την καλήν εκπαίδευσιν των θυγατέρων της. Η σπουδαία αύτη σκέψις, πρέπουσα εις όλας εν γένει τας οικογενείας όσαι δεν παραλογίζονται εις τα αληθινά των συμφέροντα από άγνοιαν και προλήψεις, ανήκει έτι μάλλον εις εκείνας, τας οποίας η θεία πρόνοια ηξίωσε να λάβωσιν εις την ανθρώπινον κοινωνίαν θέσιν τινά διακεκριμένην κατά τα γήινα ταύτα αγαθά, και κατά την διαδοχήν του γένους. Τα αγαθά ταύτα δεν

———————

Το φυλλάδιο τυπώθηκε στο Φιλελληνικό Τυπογραφείο του Ι.Ι. Ρόβερτσον.

Σελ. 77
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/78.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

είναι χαρίσματα της τυφλής τύχης, αλλά δώρα της θείας αγαθότητος, διδόμενα μεν ως επίγεια βραβεία της φρονήσεως, της αξιότητος, και της οικονομίας, φυλαττόμενα δε, αυξανόμενα, και διαδιδόμενα από γενεάς εις γενεάν διά των αυτών τούτων ανθρωπίνων αρετών. Και αυτή δε του γένους η διάκρισις, αρχήν λαβούσα εις τους ανθρώπους εκ των κοινωνικών αρετών, δεν εμπορεί αξίως να διαμένη παρά καθ' όσον συνέχεται από τας αυτάς αρετάς. Ώστε όσοι ηξιώθησαν των αγαθών τούτων, εις τούτους μάλλον ανήκει να προμηθεύωσιν εις τα τέκνα των ανάλογον εκπαίδευσιν, εάν αληθώς φροντίζωσι περί της αταράχου και εντίμου απολαύσεως αυτών έτι ζώντες, και περί της διαδοχής αυτών τελευτήσαντες.

Η εκπαίδευσις αύτη, αν και διαφέρη εις το είδος και εις τους βαθμούς του φωτισμού μεταξύ υιών και θυγατέρων, απαιτείται όμως από τον αυτόν σκοπόν της οικιακής ευτυχίας και υπολήψεως να ήναι η αυτή εις τας πρώτας βάσεις· ουδέ ήθελεν είσθαι δυνατόν, χωρίς λυπηράς ανωμαλίας του οικιακού συστήματος και χωρίς την πλέον σκληράν αδικίαν και παράβασιν των θείων και ανθρωπίνων δικαιωμάτων, να παραμεληθή ο ανήκων φωτισμός του πνεύματος των θυγατέρων.

Η εκπαίδευσις αύτη των θυγατέρων απαιτείται και ως χρέος οφειλόμενον εις αυτήν την κοινωνίαν διά την μεγάλην αυτής επιρροήν εις τον πολιτισμόν. Τα πλούτη, αι τιμαί, και τάλλα κοινωνικά αγαθά, αποκτώμενα εκ της κοινωνίας, είναι αναντίρρητον δίκαιον να γίνωνται και όργανα ωφελείας προς βελτίωσιν αυτής· είναι δε εξίσου αναντίρρητον ότι η σπουδαία εκπαίδευσις των θυγατέρων πάσης οικογενείας διακεκριμένης εις την κατάστασιν και εις το γένος, συμβάλλει τα μέγιστα εις την βελτίωσιν της κοινωνίας, καθώς και η κοινή αυτή βελτίωσις λαμβάνει αμοιβαίως σωτηριώδη επιρροήν εις πάσαν οικογένειαν. Ήθελεν είσθαι λοιπόν ανάξιος και επιζήμιος πρόληψις η αμέλεια, εάν καμμία των τοιούτων οικογενειών ήθελε παραβλέπειν, ως πράγμα μικρόν, ή ως στολισμόν περιττόν, την εκπαίδευσιν των θυγατέρων της.

Εδέσποζε ποτέ κατά δυστυχίαν τοιαύτη πρόληψις, ήτις, χωρίς υπερβολήν λόγου, εστάθη έν από τα μεγαλήτερα εμπόδια εις την πρόοδον του Ελληνικού πολιτισμού· αλλά την σήμερον χάριτι θεία τοιαύτη πρόληψις δεν υπάρχει· ουδέ ισχύουν πλέον εις τους φρονίμους γονείς οι παραλογισμοί ή τα σοφίσματα, εάν ακόμη ευρίσκωνται άνθρωποι να αντιλέγωσιν εις τα ουσιωδώς ωφέλιμα ταύτα μέσα της μερικής και κοινής ευτυχίας.

Διά ταύτα λοιπόν εγώ τολμώ να έχω πλήρη πεποίθησιν εις την θείαν πρόνοιαν ότι η αρχή αύτη της ιδιαιτέρας εκπαιδεύσεως θέλει προοδεύσειν και τούτου πρώτιστα όργανα είσθε σεις, Κύριοι, οίτινες επροθυμήθητε να δώσετε το πρώτον παράδειγμα του ωφελιμωτάτου τούτου συστήματος. Η θεία αγαθότης, μην αμφιβάλλετε, Κύριοι, θέλει βραβεύσειν τον ζήλον σας με την ποθουμένην έκβασιν.

Σελ. 78
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/79.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

η δημόσιος ανατροφή... ήθελε τας καταστήσει ήττον οικιακάς, και πλέον κοινωνικάς ή δημοτικάς

1836

Π. Ζωντανός

ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΣ

Επιθυμών να συμπράξω καγώ το κατά δύναμιν εις την εξομάλυνσιν της οδού, της αγούσης εις την ευημερίαν των ομογενών μου βλέπων αυτούς πάσχοντας και εκ της αμαθείας, και εκ της ελλείψεως των οδηγών, ικανών να δώσωσιν εις την κοινωνίαν αμυδρόν τι φως και να την εξάξουσιν από το βαθύ σκότος, συνέταξα, μέρος ερανισθείς και μέρος οδηγηθείς από την πείραν, το περί ανατροφής τούτο βιβλίον, το οποίον, αν και ατελές πολλά δύναται μόλον τούτο να γενή χρήσιμον εις πολλούς γονείς και μάλιστα εις τας μητέρας στερουμένας βιβλίων, εις τας οποίας ιδιαιτέρως ανήκει η περί ανατροφής των τέκνων μέριμνα. Επειδή δε η οικιακή ανατροφή αφορά μάλλον τα κοράσια, παρά τα άρρενα, ένεκα τούτου το περί οικιακής ανατροφής μέρος, μόλον ότι δύναται να εφαρμοσθή και εις αμφότερα τα γένη αποτείνεται ως επί το πολύ εις τα κοράσια, τα οποία χρήζουσι της συνεχούς μερίμνης των μητέρων, προωρισμένα να διοικήσωσι μίαν ημέραν αυτά μόνα οικίαν και τα της οικίας πράγματα, γενόμενα σύζυγοι. Όσον δε αποβλέπει τους άρρενας, ούτοι χρήζοντες μάλλον δημοσίου ανατροφής και εκπαιδεύσεως παρά οικιακής, διά να γένουν μέλη χρήσιμα της κοινωνίας και καλοί πολίται, αφέθησαν εις την πατρικήν μέριμναν και κηδεμονίαν των Νόμων και της Κυβερνήσεως, ήτις μόνη δύναται να δώση την ανήκουσαν ανατροφήν.

Ταύτα σκεπτόμενος επρόσθεσα εις το περί οικιακής ανατροφής και το της δημοσίου εκπαιδεύσεως μέρος, το οποίον, ως είπον, αφορά μόνον τους άρρενας

———————

Αποσπάσματα από το βιβλίο του Π. Ζωντανού, Περί ανατροφής των κορασίων και της δημοσίου εκπαιδεύσεως των αρρένων, σ. ζ-θ, 144-147.

Σελ. 79
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/80.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

παίδας. Το σχέδιον, το οποίον εν παρόδω προτείνω, δεν είναι γέννημα ιδικόν μου, το ομολογώ· είναι ιδέα γεννηθείσα προ πολλού από τους σοφούς του πεφωτισμένου κόσμου, και εξαιρέτως τον περίφημον συγγραφέα της επιστήμης των νόμων, τον θαυμάσιον Φιλαγγέρην, όστις ετόλμησε, εναντίον των δυνατών προλήψεων και των αντεθνικών συμφερόντων των Αρχόντων και του Κλήρου, ετόλμησε, λέγω να την προτείνη εις τον παρελθόντα αιώνα, ότε το πνεύμα της αυθαιρεσίας και του σκότους ήτον εις τον έσχατον βαθμόν της δόξης του. Αλλ' ήδη τα αρχαία παρήλθον, και είναι γνωστόν ότι το πνεύμα της προόδου έλαβε τον τόπον του πρώτου. Ημείς έχοντες προστάτην του πνεύματος τούτου τον φιλόλαον Όθωνα τον Α' δυνάμεθα να ελπίσωμεν αδιστάκτως ότι το σχέδιον τούτο ή άλλο όμοιον βληθέν εις ενέργειαν θέλει κάμνει θαυμαστά αποτελέσματα. Πολλοί, δεν αμφιβάλλομεν, θέλουν το αποδοκιμάσει, και ημείς ομολογούμεν ότι έχει τας ελλείψεις του, αλλά τους παρακαλούμεν να μας προτείνουν το καλήτερον· άλλως θέλομεν καταντά να ευρισκόμεθα πάντοτε εις το ύπαιθρον, άστεγοι και άοικοι, και υποκείμενοι αδιακόπως εις τας προσβολάς των ανέμων και εις τας αστασίας της ατμοσφαίρας· θέλομεν είσθαι αιωνίως εκτεθειμένοι εις το μόλυσμα της διαφθοράς και της κακοηθείας.

Διά να δώσω δε περισσοτέραν δύναμιν εις τα, όσα εξετέθησαν περί της ανατροφής των κορασίων, επρόσθεσα τας εξαισίους επιστολάς της κυρίας Αδελαΐδος Δε Θόνης, από τας οποίας δύναται καθείς να εξάξη πολλά ωραία και επωφελή συμπεράσματα. Τα άσματα ή τραγώδια, τα οποία εν τω τέλει του βιβλίου ευρίσκονται, δεν είναι ειμή περίληψις των, όσα περί κορασίων εξέθεσα· είναι συμβουλαί, τας οποίας δύνανται και πρέπει να έχωσι τα κοράσια πάντοτε εις τον νουν των, και αι οποίαι επαναλαμβανόμεναι συχνάκις διά στόχων, μένουν ανεξάλειπτοι από την μνήμην.

Δεχθήτε λοιπόν μετ' ευμενείας, Φίλοι Ομογενείς, το παρόν μου πόνημα, και συγχωρήσατε τας ελλείψεις του, αναποφεύκτους και διά τας δυνάμεις μου αυτάς, και διά τας περιστάσεις, εις ας ευρίσκομαι, και διά την έλλειψιν των αναγκαίων μέσων, τα οποία απαιτούνται εις ένα συγγραφέα. Δεν έκαμα ειμή να δώσω αφορμήν να γράψωσιν άλλοι καλήτερα προς όφελος των ομογενών μου. Έρρωσθε.

Ο Εκδότης.

Σελ. 80
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/81.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΕΙΣ ΤΟ ΠΕΡΙ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ

ΠΕΡΙ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ

Η κοινωνία δεν είναι συγκειμένη από άνδρας μόνον· αι γυναίκες σχηματίζουν το ήμισυ σχεδόν των ατόμων αυτής· αυταί γεννώσι τους πολίτας· αυταί τους τρέφουν και τους αναθρέφουν εις τους πρώτους της ζωής των χρόνους· αυταί εμφυτεύουν εις τας τρυφεράς καρδίας των τον πρώτον σπόρον των καλών ή κακών έξεων· αυταί εμβάλλουσιν εις τον εγκέφαλόν των τας πρώτας εσφαλμένας ή αληθείς ιδέας· αυταί είναι η χαρά και η λύπη των οικιακών τειχών· αυταί συμμερίζονται, ελαττούσιν, ή αυξάνουσι τας δυστυχίας, τους φόβους και τας ελπίδας μας· αυταί κερνώσι το ποτήριον του πόνου ή της ηδονής εις τον κόλπον των μικρών κοινωνιών, εκ των οποίων η μεγάλη κοινωνία των ανθρώπων συνίσταται· χωρίς να λαμβάνουν μέρος εις τα δημόσια, αυταί διευθύνουν ενίοτε την εξουσίαν· χωρίς να διασπάσωσι τας αλύσεις με τας οποίας είναι δεδεμέναι, εξουσιάζουν συχνάκις τους δεσπότας των και χωρίς να μάχωνται περί της επ' αυτών εξουσίας τούτων, την συμμερίζονται, και ενίοτε την οικοποιούνται καθ' ολοκληρίαν.

Αυτό το πολλού λόγου άξιον μέρος της κοινωνίας πρέπει, ή όχι να μετέχη της δημοσίου ανατροφής, της παρά του νόμου διωρισμένης;

Ο Πλάτων εις την πολιτείαν του συγχωρεί εις τας γυναίκας τα αυτά γυμνάσματα, τα οποία συγχωρεί και εις τους άνδρας1. Φαίνεται ότι η διαφορά του φύλου, και όλαι αι εξ αυτής συνέπειαι, δεν ίσχυσαν εις τους οφθαλμούς του μεγάλου τούτου ανδρός να τον κάμουν να θελήση ανάλογον διαφοράν εις την ανατροφήν των. Δεν πρέπει δε να φανή παράδοξος εις ημάς η ιδέα αυτή του Πλάτωνος· καθότι ήτο συνέπεια αναγκαία του σχεδίου του. Αυτός ο υψηλός νους έβλεπε το παν, προέβλεπε το παν· αυτός ηθέλησε να προλάβη μίαν ένστασιν, την οποίαν άλλως ολίγοι άνθρωποι ήθελαν έχει δύναμιν να την κάμουν2. Αφαιρέσας από την πολιτείαν του τας μερικάς οικογενείας, και αγνοών πλέον τί να κάμη περί των γυναικών, ίδεν εαυτόν βεβιασμένον να κάμη αυτάς άνδρας.

Αλλ' αυτή η ενότης της οικογενείας, αυτή η πολιτική σύμμιξις των δύω φύλων, ήτις εξ αυτής της ενότητος παράγεται, και ήτις είναι άλλο τι παρά την λεγομένην συγκοινωνίαν των υπάνδρων γυναικών, την οποίαν αποδίδουν κακώς εις τον Πλάτωνα, δεν ηδύνατο να υπάρξη παρά εις σχέδιον πολιτείας απ' αυτόν τον μέγα άνδρα εφευρεθείσης, όχι διά να συστήση ένα λαόν, αλλά διά να 

———————

1. Περί πολιτ. Διάλ. ε', και Διάλ. ζ', εις το τέλος.

2. Αιμύλ. βιβλ. δ'.

6

Σελ. 81
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/82.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

ζωγραφίση την δικαιοσύνην. Ο σκοπός ημών είναι πάντη διάφορος από τον ιδικόν του, και πολλά διάφορα πρέπει να ήναι τα μέσα.

Η κοινωνία, περί της οποίας πραγματευόμεθα, πρέπει να συντίθεται από οικογενείας, και η εσωτερική διοίκησις της οικογενείας απαιτεί την επαγρύπνησιν και την φροντίδα ενός εκ των ατόμων αυτής. Η διά την φύσιν της με καθηστικήν ζωήν διάγουσα γυνή, ήττον δυνατή, αλλά μάλλον άγρυπνος από τον άνδρα· εξηρημένη διά την φύσιν του φύλου της από το πλείστον μέρος των πολιτικών εργασιών καθώς και από το άλλο μέρος, εκ της συνηθείας, εκ της κοινής δόξης και εκ των νόμων· η γυνή, λέγομεν, φαίνεται τόσον από την φύσιν, καθώς και από τας θεσμοθεσίας της κοινωνίας, διωρισμένη εις την εσωτερικήν αυτήν διοίκησιν της οικογενείας. Ημείς την ευρίσκομεν και πραγματικώς εις αυτό το οικιακόν υπούργημα διωρισμένην εις όλους τους τόπους, και εις όλους τους καιρούς, εις τους οποίους το ωραίον φύλον δεν ζη μήτε εις την υπερβολήν της δουλείας, μήτε εις την υπερβολήν της ελευθερίας.

Η συνήθεια, την οποίαν απαιτεί το οικιακόν τούτο υπούργημα, και η ακριβής γνώσις αυτού, αποκαθιστώσιν αναγκαίαν διά τας γυναίκας την οικιακήν ανατροφήν. Η δημόσιος αποστερούσα αυτάς της συνηθείας και της μαθήσεως αυτής ήθελε τας απομακρύνει από τον προορισμόν, διά τον οποίον είναι διωρισμέναι· ήθελε τας κάμει ήττον ικανάς να υποφέρουν τα βάρη και να αισθάνωνται τας ηδονάς του προορισμού των αυτού· ήθελε τας καταστήσει ήττον οικιακάς, και πλέον κοινωνικάς ή δημοτικάς.

Η πείρα βεβαιοί την πρότασιν ταύτην· αι εις τους παρθενώνας και τα μοναστήρια ανατραφείσαι γυναίκες γίνονται κοινώς κακαί μητέρες οικογενείας· και εις τους τόπους ένθα η κατάχρησις αύτη (της εις τα μοναστήρια ανατροφής) δεν έχει τόπον, υπάρχουν εκεί περισσότεραι οικιακαί αρεταί εις τας γυναίκας, υπάρχει περισσοτέρα τάξις εις τας οικογενείας, περισσοτέρα ευτυχία εις τας συζυγίας, ολιγωτέρα διάχυσις και περισσοτέρα προσοχή εις τας συζύγους και μητέρας.

Αν η δημόσιος ανατροφή δεν πρέπη να έχη τόπον εις τας γυναίκας· αν η οικιακή ανατροφή είναι η μόνη, ήτις ανήκει εις αυτάς, έπεται ότι αύται δεν πρέπει, να μετέχουν της παρά του νόμου και της εξουσίας διωρισμένης ανατροφής· καθότι η εξουσία δεν πρέπει να εισχωρή εις τα οικιακά τείχη· και ο νόμος δεν πρέπει να ορίζη, παρ' ό,τι η διοίκησις δύναται να εκτελέση.

Ιδού ο λόγος διά τον οποίον αι γυναίκες δεν έχουν τόπον εις την δημόσιον ανατροφήν· αλλά δεν πρέπει διά τούτο να μένουν αδιάφοροι και να μη μετέχουν των καλών αυτής αποτελεσμάτων. Επειδή ευρισκόμεθα αναγκασμένοι να τας εξαιρέσωμεν από την άμεσον και κατ' ευθείαν του νόμου ανατροφήν, αυταί δεν πρέπει να μένουν στερημέναι από την έμμεσον και την εκ πλαγίου, ήτις πρέπει να παράγεται από την ιδίαν σοφίαν του διοργανισμού της διά του νόμου ανατροφής ταύτης, ή της δημοσίου.

Σελ. 82
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/83.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

Μορφόνων τους άνδρας ο νόμος, μορφόνει εκ πλαγίου ακόμη και τας γυναίκας. Είναι παραλογισμός άντικρυς να θέλη τις ότι ο ανήρ σχηματίζεται κατά την γυναίκα. Τούτο ήθελεν είναι μία αντίφασις του αοιδίου και αναλλοιώτου νόμου της φύσεως, ήτις εδιώρισεν ότι ο δυνατώτερος να δίδη πρώτον τον vóμον εις τον αδύνατον. Είναι αληθές ότι το έν φύλον ζητεί πάντοτε να αρέση το άλλο· αλλ' αυτή η φιλοτιμία, ιδία εις τας γυναίκας, είναι ενωμένη με τόσας άλλας εις τον άνδρα. Εις ποίον λοιπόν η φιλοτιμία αύτη θέλει ενεργήσει με περισσοτέραν δραστηριότητα; Εις ποίον από τα δύω φύλα είναι οικεία να προάξη τα γενικώτερα και ταχύτερα αποτελέσματα;

ΕΙΚΟΝΑ 12

Σελ. 83
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/84.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

ΕΙΚΟΝΑ

13. Πίνακας περιεχομένων από το βιβλίο του Π. Ζωντανού, Περί ανατροφής των κορασίων, Ερμούπολη 1836

Σελ. 84
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/85.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

ΕΙΚΟΝΑ

14. Πίνακας περιεχομένων από το βιβλίο του Π. Ζωντανού, Περί ανατροφής των κορασίων, Ερμούπολη 1836

Σελ. 85
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/86.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

σταθερόν και διοικητικόν πνεύμα - χρηστοήθεια - ο προς τα έργα των χειρών έρως

1836

Π. Ζωντανός

ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ ΤΩΝ ΚΟΡΑΣΙΩΝ

Οι πλείστοι των ανθρώπων στοχάζονται ότι τα κοράσια δεν πρέπει να μανθάνουν πολλά· δεν πρέπει, λέγουν, να γένουν σοφαί γυναίκες· αι επιστήμαι τας αποκαθιστά ματαιόφρονας και υψηλόφρονας· αρκεί εις αυτά να ηξεύρουν πώς να διοικώσι μίαν ημέραν τα της οικίας πράγματα και να υπακούουν τυφλώς εις τους άνδρας των. Η φύσις τας επροικοδότησε με την φιλοπονίαν, καθαριότητα, οικονομίαν διά να τας απασχολή ησύχως εις τα οικιακά· εις αυτά πρέπει να περιορίζωνται και να μη προχωρώσι περαιτέρω.

Είναι αληθές ότι πρέπει να φοβώμεθα μη κάμωμεν τας γυναίκας ημιμαθείς ή αξιογελάστους σοφάς. Αυταί έχουν κοινώς το πνεύμα πλέον αδύνατον και πλέον περίεργον παρά τους άνδρας· αλλ' έπεται τάχα ότι αυταί πρέπει να ανατρέφωνται εις την παντελή αμάθειαν, και να περιορίζωνται εις μόνα τα οικιακά πράγματα; Ο ανήρ πρέπει να έχη την σύντροφόν του ως δούλην; Πρέπει να ήναι στερημένος, συζών μετ' αυτής, από το καλήτερον της κοινωνίας θέλγητρον; Διά να την καταδουλώνη καλήτερα, πρέπει να την εμποδίζη του να ακούη, και να γνωρίζη τίποτε; Θέλει να έχη έν αληθές αυτόματον ή ανδράποδον; Όχι αναμφιβόλως, αποκρίνεται ο Ρουσσώ· ούτως δεν είπεν η φύσις ήτις χορηγεί εις τας γυναίκας πνεύμα τόσον ευάρεστον και λεπτόν. Εξ εναντίας αύτη τας θέλει να συλλογίζωνται, να κρίνωσι, ν' αγαπώσι, να γνωρίζωσι, να καλλιεργώσι το πνεύμα των, καλλωπίζουσαι την μορφήν των. Ταύτα είναι τα όπλα, τα οποία έδωκεν εις αυτάς η φύσις εις αναπλήρωσιν της οποίας ελλείπουσι δυνάμεως, και διά να δύνανται να διευθύνωσι την ιδικήν μας· αυταί πρέπει να μανθάνωσι πολλά πράγματα, όσα όμως είναι αρμόδια δι' αυτάς. Είναι

———————

Αποσπάσματα από το βιβλίο του Π. Ζωντανού, Περί ανατροφής των κορασίων και της δημοσίου εκπαιδεύσεως των αρρένων, σ. 14-20, 53-56, 60-64, 69-73.

Σελ. 86
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/87.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

άπρεπον να τας υποχρεούμεν να σπουδάζουν μαθήματα μη αρμόζοντα εις αυτάς, τα οποία ήθελεν είναι μάλλον επιβλαβή παρά ωφέλιμα· αλλ' υπάρχει άλλος σκόπελος, ίσως έτι μάλλον επικίνδυνος, τον οποίον πρέπει όχι ολιγώτερον ν' αποφύγωμεν. Είναι η παντελής αμάθεια αυτών των γνώσεων, αίτινες είναι αναγκαίαι ή δύνανται να προξενήσουν εις αυτάς τιμήν, και να στολίσουν, χωρίς να βλάψουν, το πνεύμα των.

Ούτως μένον αμαθές, και συνειθίζον εις την οκνηρίαν έν κοράσιον παραδίδεται εις τον έξωθεν στολισμόν, και ο στολισμός ούτος, όστις είναι αδυναμία ψυχής, είναι πηγή ανεξάντλητος ενοχλήσεων. Η αδιακόπως αποπλανημένη φαντασία του δι' έλλειψιν υγειούς τροφής, δεν έχει καμμίαν σταθερότητα· η περιέργειά του στρέφεται με θερμότητα περί τα μάταια, ανωφελή και ως επί το πολύ επιβλαβή αντικείμενα· δεν επιθυμεί ειμή διασκεδάσεις, χορούς και θεάματα, τα οποία διασκεδάζουν την άνοιάν του, και προξενούν βαθμηδόν την διαφθοράν του1.

Είναι λοιπόν παραλογισμός άντικρυς το να θέλη τις να μένη παρημελημένον και απαίδευτον το ωραίον φύλον, εις το οποίον αφιερούται το πλείστον μέρος της ηθικής ανατροφής των τέκνων.

ΑΤΟΠΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ

Η αμάθεια ενός κορασίου είναι αιτία διά την οποίαν αυτό ενοχλείται βαρυνόμενον, και δεν ηξεύρει εις τί να ενασχοληθή με αθωότητα· όταν αυτό φθάση εις ηλικίαν τινά χωρίς να καταγίνη εις πράγματα στερεά, δεν δύναται να έχη ουδέ φιλοκαλίαν εις αυτά, ουδέ δύναται να τα εκτιμήση. Παν ό,τι είναι σπουδαίον, φαίνεται λυπηρόν· παν ό,τι απαιτεί προσοχήν τινα επίμονον, το ενοχλεί. Η προς τας ηδονάς κλίσις, ήτις είναι δυνατή εις την νεότητα, το παράδειγμα των άλλων κορασίων της αυτής ηλικίας δεδομένων εις τας διασκεδάσεις, τα πάντα χρησιμεύουν να κάμουν εις αυτό επίφοβον την τακτικήν και φιλόπονον ζωήν. Εις αυτήν την πρώτην ηλικίαν αυτό δεν έχει πείραν ουδέ ισχύν να κυβερνήση κατά τι την οικίαν των γονέων του· δεν γνωρίζει ουδέ την ωφέλειαν ήτις προέρχεται εκ της κυβερνήσεως αυτής· εκτός αν η μήτηρ του λάβη πρόνοιαν να του την σημειώση με λεπτομέριαν. Αν αυτό ήναι από ευκατάστατον

———————

1. Δεν δυνάμεθα τάχα να λάβωμεν εις παράδειγμα αυτά τα άλογα ζώα; έχει τις, φέρ' ειπείν, δύο κυνηγετικούς κύνας, τον μεν αρσενικόν, τον δε θηλυκόν· αφήνει τάχα τον δεύτερον παρημελημένον, διότι ως θηλυκός είναι ανεπίδεκτος κυνηγετικών μαθημάτων; όχι βέβαια· και η πείρα απέδειξεν ότι οι θηλυκοί κύνες είναι και πλέον ευάγωγοι και πλέον επιτήδειοι εις το έργον των, εκτός μόνον όταν είναι ετοιμόγενοι· το αυτό ακολουθεί και εις τα λοιπά οικιακά ζώα· όθεν αν ημείς δεν κάμωμεν καμμίαν εξαίρεσιν ως προς την παιδείαν των αλόγων ζώων, τίνος ένεκεν να θέλωμεν αυτήν εις τους ανθρώπους έχοντας χρείαν τοιούτων και τοσούτων γνώσεων. (Σημ. του Σ).

Σελ. 87
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/88.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

οικογένειαν, είναι ξένον δι' αυτήν το εργόχειρον· και μόλις θέλει εργάζεσθαι δι' ολίγας ώρας της ημέρας, και τούτο διότι ακούουν (χωρίς να ηξεύρουν διατί) ότι είναι έντιμον εις τας γυναίκας το εργάζεσθαι· αλλά συχνάκις τούτο δεν είναι ειμή προς το θεαθήναι, πραγματικώς δε δεν συνειθίζεται παντελώς εις επίμονον έργον.

Εις αυτήν την κατάστασιν τί άρα θέλει ακολουθήσει εις το κοράσιον αυτό; Η συντροφία της μητρός, ήτις το παρατηρεί, ήτις το επιπλήττει, ήτις νομίζει ότι το ανατρέφει καλώς μη συγχωρούσα εις αυτό τίποτε, ό,τι δεν συμβιβάζεται μετ' αυτού, ήτις το κάμνει να υποφέρη τας φαντασίας της, ήτις φαίνεται εις αυτό πάντοτε φορτική με τας οικιακάς μερίμνας, η συντροφία της, λέγω, το στενοχωρεί και του γίνεται μισητή. Περιστοιχίζεται, δε από κολακευτικάς γυναίκας, αι οποίαι προσπαθούσαι να λάβωσι την εύνοιάν του διά χαμερπών και επιβλαβών ευαρεστήσεων, ακολουθούσιν όλας του τας φαντασίας, και το εμποδίζουσιν από παν καλόν, το οποίον ενδέχεται να το δυσαρεστήση· αυτά τα θρησκευτικά χρέη τού φαίνονται ασχολία επίμοχθος, και είς κανών εχθρός όλων των ηδονών. Εις τί λοιπόν θέλει ενασχοληθή; Εις ουδέν βέβαια επωφελές· έπειτα αυτή η αμέλεια μεταβάλλεται κατά μικρόν και εις έξιν ανίατον.

Εν τοσούτω ιδού μορφούμενον έν μέγα κενόν το οποίον δεν ελπίζεται να γεμίση από πράγματα στερεά· και πρέπει αντ' αυτών να ληφθώσι τα μάταια. Εις αυτήν την αργίαν εμπίπτον έν κοράσιον παραδίδεται εις την οκνηρίαν και η οκνηρία, ήτις είναι χαύνωσις της ψυχής, γίνεται πηγή αηδιών ανεξάντλητος. Συνειθίζει να κοιμάται έν τρίτον περισσότερον παρ' ό,τι απαιτείται διά την συντήρησιν της υγείας. Ο πολύς ούτος ύπνος το χαυνόνει, το αποκαθιστά μάλλον αδύνατον, και μάλλον εκτεθειμένον εις τας επαναστάσεις του σώματος ενώ ο μέτριος ύπνος συνωδευμένος με τακτικόν γύμνασμα του σώματος καταστένει τον άνθρωπον φαιδρόν, δυνατόν και εύρρωστον, και τούτο αναμφιβόλως αποτελεί την πραγματικήν εντέλειαν του σώματος, χωρίς να αναφέρωμεν τας εκ τούτου ωφέλειας του πνεύματος.

Η μαλθακότης αύτη, και η αργία ενούμενα με την αμάθειαν γεννώσιν αισθητικότητα ολεθρίαν διά τα θεάματα και τας διασκεδάσεις· εκ τούτου και ο ερεθισμός της αμέτρου και ακορέστου περιεργείας.

Οι πεπαιδευμένοι και ασχολούμενοι εις πράγματα σπουδαία άνθρωποι έχουν κοινώς την περιέργειαν μετρίαν· αφ' ό,τι έμαθον διδάσκονται να καταφρονώσι πολλά εις αυτούς άγνωστα πράγματα· βλέπουν το ανωφελές και αξιογέλαστον των περισσοτέρων πραγμάτων, τα οποία οι μικροί και ουδέν επιστάμενοι νόες προσπαθούν να μάθωσιν.

Εκ του εναντίου τα κακώς ανατεθραμμένα και αμελή κοράσια έχουν κοινώς την φαντασίαν άστατον. Δι' έλλειψιν τροφής στερεάς η περιέργειά των ανάπτει από την προς τα μάταια και ολέθρια αντικείμενα επιθυμίαν. Όσα πάλιν εξ αυτών έχουν πνεύμα αποκαθίστανται οιηματικά, και αναγινώσκουν

Σελ. 88
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/89.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

εκείνα τα βιβλία, τα οποία δύνανται να υποθάλπωσι την ματαιοφροσύνην των· λαμβάνουν μεγίστην επιθυμίαν διά τας μυθιστορίας, διά τας κωμωδίας, διά τα χιμαιρικά διηγήματα, εις τα οποία υπάρχει μεμιγμένος ο βέβηλος έρως· τέλος αυτά αποκαθιστώσι το πνεύμα των ευκολόπιστον εις ονείρατα και φαντασιώδη πράγματα· συνειθίζοντα εις την μεγαλοπρεπή διάλεκτον των μυθιστορικών ηρώων, αυτά λαμβάνουσι προς τοις άλλοις εσφαλμένην ιδέαν περί του κόσμου· διότι όλα αυτά τα φανταστά αισθήματα, όλα τα γενναία πάθη, όλα τα συμβάντα, τα οποία ο ποιητής της μυθιστορίας εφεύρε προς ήδονήν, δεν έχουν καμμίαν σχέσιν με τας πραγματικάς αιτίας, αίτινες προξενούσι ενέργειαν εις τον κόσμον και αποτελούσι πράγματα· ουδέ με τους λελανθασμένους λογαριασμούς, οίτινες υπάρχουν εις τας επιχειρήσεις των ανθρώπων.

Έν άθλιον κοράσιον ποτισμένον τας παραδόξους και τρυφεράς ιδέας, αι οποίαι το έθελξαν εις τας αναγνώσεις του, μένει εκστατικόν μη ευρίσκον εις τον κόσμον αληθή υποκείμενα ομοιάζοντα τους ήρωας αυτούς· αυτό θέλει να ζήση ως αυταί αι φαντασταί βασιλόπαιδες, αίτινες είναι εις τας μυθιστορίας πάντοτε ευάρεστοι, πάντοτε λελατρευμέναι, πάντοτε ανώτεραι από όλας τας ανάγκας. Οποία δυσαρέσκεια δι' αυτάς, να καταβαίνωσιν από τον ηρωισμόν εις αυτά τα χαμηλά και λεπτομερή πράγματα της οικίας!

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΠΟΛΛΩΝ ΕΛΑΤΤΩΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΚΟΡΑΣΙΩΝ

Ημείς θέλομεν ομιλήσει ήδη περί της προσοχής, την οποίαν πρέπει να έχη τις διά να προφυλάττη τα κοράσια από πολλά εις το φύλον των κοινά ελαττώματα· αυτά ανατρέφονται συνειθιζόμενα εις την μαλθακότητα και την δειλίαν, ήτις τα αποκαθιστά ανίκανα να αποκτήσουν σταθεράν και τακτικήν διαγωγήν. Εις τας αρχάς υπάρχει πολλή προσποίησις, ακολούθως πολλή έξις εις τον παράλογον φόβον και εις τα δάκρυα, τα οποία αυτά χύνουν με τόσην ευκολίαν· η προς την προσποίησιν ταύτην καταφρόνησις δύναται να προξενήση την διόρθωσιν αυτών, διότι η κενοδοξία έχει αυτόθι πολύ μέρος.

Πρέπει ωσαύτως να περιστέλλωμεν τας τρυφεράς φιλίας αυτών, τας μικράς ζηλοτυπίας, τας των χαιρετισμών υπερβολάς, τας κολακίας, την εις τους λόγους και τας πράξεις των μεγάλην βίαν· άπαντα ταύτα διαφθείρουσι τα κοράσια, και τα συνειθίζουν να υπολαμβάνουν παν σοβαρόν και σπουδαίον πράγμα ως πολλά τραχύ και στρυφνόν. Προς τοις άλλοις πρέπει να τα συνειθίζωμεν να ομιλώσι σύντομα και διακεκριμένως. Το καλόν πνεύμα συνίσταται, να ηξεύρη τις να αποφεύγη τους περιττούς λόγους, και να λέγη πολλά με ολίγας λέξεις· και το πλείστον μέρος των γυναικών λέγουν ολίγα με πολλάς λέξεις· αυταί εκλαμβάνουν την ευκολίαν του ομιλείν και την ζωηρότητα της

Σελ. 89
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/90.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

φαντασίας διά πνεύμα· δεν κάμνουν ουδεμίαν εκλογήν εις τους στοχασμούς των· δεν φυλάττουν καμμίαν τάξιν εις τα πράγματα, τα οποία θέλουν να παραστήσουν· δεικνύουν πάθος εις παν ό,τι λέγουν, και το πάθος τας κάμνει να ομιλούν πολύ· επί τέλους, δεν δύναταί τις να ελπίζη μέγα τι από μίαν γυναίκα, αν δεν την καταστήση να συλλογίζεται τακτικώς, να σκέπτεται πρώτον, είτα να εκθέτη τους στοχασμούς της, και να ηξεύρη επομένως να σιωπά.

Έν άλλο πράγμα συντρέχει να κάμνη τας γυναίκας να ομιλούν πολύ· είναι δε ότι γεννώνται πανούργοι, και μεταχειρίζονται πολλάς περιπλοκάς διά να φθάσουν το σκοπούμενόν των· αυταί εκτιμώσι την λεπτόνοιαν ή το πανούργον πνεύμα· και πώς να μη τα εκτιμώσιν, ενώ δεν γνωρίζουν καλητέραν αρετήν, και ενώ κοινώς μανθάνουν κατά πρώτον το μάθημα τούτο διά των παραδειγμάτων; αυταί έχουν φυσικόν εύκαμπτον διά να παραστήσουν ευκόλως παν είδος κωμωδίας, τα δάκρυά των ρέουν εύκολα, τα πάθη των είναι ζωηρά, και αι γνώσεις των περιωρισμέναι· εκ τούτου προέρχονται η μεγάλη επιμονή την οποίαν έχουν, όταν θέλουν να επιτύχουν τον σκοπόν των, και εκ τούτου νομίζουν καλά τα μέσα εκείνα τα οποία είναι ανάρμοστα εις τα τακτικά πνεύματα· αυταί δεν σκέπτονται παντελώς αν πρέπη να επιθυμήσουν τούτο ή εκείνο το πράγμα· και όμως είναι πολλά επιτήδειαι διά να το επιτύχωσι.

Πρόσθεσε ότι αυταί είναι δειλαί και γεμάται από προσποιητήν αιδώ, το οποίον και τούτο είναι μία άλλη πηγή της υποκρίσεως. Το μόνον μέσον διά να προλάβωμεν το κακόν τούτο εις αυτάς είναι, να μη τας κάμνωμεν να καταντώσιν εις την ανάγκην να μεταχειρίζωνται την λεπτόνοιαν και πανουργίαν, και να τας συνειθίζωμεν να λέγωσιν ελευθέρως τας προς τα συγκεχωρημένα πράγματα κλίσεις των· ας είναι ελεύθεραι να δεικνύουν την ενόχλησίν των όταν ενοχλώνται· ας μην υποχρεώνωνται δυναστικώς να φαίνωνται ότι ευχαριστούνται είς τινας ανθρώπους, ή είς τινα βιβλία, τα οποία δεν είναι εις αυτάς αρεστά· αν αυταί έλαβον την κακήν τύχην να συνειθίσουν να μεταμορφώνουν τα αισθήματά των, ο τρόπος με τον οποίον δύναταί τις να τας απομάθη από την κακήν αυτήν συνήθειαν είναι να τας διδάσκη στερεώς κανόνας αληθούς φρονήσεως· ως είναι αληθές ότι το μέσον με το οποίον δύναταί τις να τας κάμη να αηδιάσουν τας ματαίας υποκρίσεις των μυθιστοριών είναι, να τας εμπνεύση την ηδονήν των ωφελίμων και ωραίων ιστοριών· αν δεν χορηγήσης εις αύτάς την πρέπουσαν περιέργειαν, αυταί θέλουν λάβει αντί ταύτης την άπρεπον· ωσαύτως, αν δεν διευθύνης το πνεύμα των κατά την ορθήν φρόνησιν, αυταί θέλουν προσκοληθή εις την ψευδή, ήτις είναι η λεπτόνοια ή το πανούργον πνεύμα.

Δείξε εις αυτάς διά μέσου των παραδειγμάτων, πώς δύναταί τις, χωρίς να καταφύγη εις την πανουργίαν, να ήναι διακριτικός, προφυλακτικός, και να μεταχειρίζεται τα θεμιτά μέσα διά να φέρη εις τέλος τον σκοπόν του. Ειπέ εις αυτάς· η φρόνησις απαιτεί, να ομιλή τις ολίγον, να δυσπιστή εις τον ίδιον

Σελ. 90
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/91.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

εαυτόν του μάλλον ή εις τους άλλους, αλλ' ουδέποτε να προφέρη το ψεύδος και να προξενή διχονοίας. Η καλή διαγωγή και η διά της χρηστοηθείας υπόληψις επισύρουν περισσοτέραν εμπιστοσύνην και τιμήν, και κατά συνέπειαν πολλά μεγαλύτερα καλά παρά ο προσποιημένος και πολύπλοκος τρόπος. Πόσον εκτελεί έξοχον τον άνθρωπον η αγαθότης! Πόσον αποκαθιστά αυτόν οικείον διά μεγάλα πράγματα!

ΔΙΟΙΚΗΣΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΙΑΣ

Το πλείστον μέρος των γυναικών παραμελούσι το μέρος τούτο της μαθήσεως, ως έργον ευτελές, το οποίον δεν ανήκει παρά εις τας χωρικάς γυναίκας, εις ένα φροντιστήν ή εις μίαν θεράπαιναν. Αι γυναίκες, εκείναι μάλιστα αι οποίαι είναι ανατεθραμμέναι εις την μαλθακότητα, αφθονίαν και αργίαν αδιαφορούσι διόλου, και δεν καταδέχονται να επασχολούνται εις τοιαύτας λεπτομερείας, τας οποίας νομίζουν αναρμόστους εις εαυτάς.

Είναι εν τοσούτω εις μεγάλην απάτην όσαι καταφρονούσι την επιστήμην αυτήν της οικονομίας· απαιτείται αναμφιβόλως, ως παρατηρεί ο Κ. Φενελών, να έχη τις πνεύμα πολύ υψηλότερον και πλέον εκτεταμένον διά να σπουδάση παν ό,τι ανάγεται εις την οικονομίαν, και να γενή ικανός να βάλη εις ευταξίαν ολόκληρον οικογένειαν, ήτις είναι μικρά τις δημοκρατία, παρ' ό,τι απαιτείται να έχη διά να μανθάνη να παίζη, να ομιλή διά τον συρμόν (μόδαν), και διά να γυμνασθή εις τους ευγενικούς της συναναστροφής τρόπους. Είναι αξιοκαταφρόνητος και μικράς αξιότητος, ήτις δεν ηξεύρει άλλο παρά να ομιλή μόνον καλώς. Η κυριοτέρα και ουσιωδεστέρα αξιότης, εκείνη ήτις προξενεί περισσοτέραν τιμήν εις τας γυναίκας είναι, να ηξεύρουν να διοικώσι καλώς την οικίαν των.

Πόσον γίνεται αξιοσέβαστος μία οικοδέσποινα, όταν ηξεύρη να εκπληρή ακριβώς τα προς τον οίκον χρέη της! Ο Σολομών την ονομάζει ανδρείαν· αυτή ήτον δυσεύρετος ακόμη και εις τον καιρόν του πλέον σοφού των Βασιλέων· ούτος γράφει με θαυμασμόν: "Γυναίκα ανδρείαν τίς ευρήσει; τιμιωτέρα δε εστί λίθων πολυτελών η τοιαύτη· θαρσεί επ' αυτή η καρδία του ανδρός αυτής· η τοιαύτη καλών σκύλων ουκ απορήσει· ενεργεί γαρ τω ανδρί εις αγαθά πάντα τον βίον· μηρυομένη έρια και λίνον εποίησεν εύχρηστον ταις χερσίν αυτής· εγένετο ωσεί ναύς εμπορευομένη μακρόθεν, συνάγει δε αύτη τον βίον· και ανίσταται εκ νυκτών και έδωκε βρώματα τω οίκω και έργα ταις θεραπαίναις· και εγεύσατο, ότι καλόν εστι το εργάζεσθαι, και ουκ αποσβέννυται ο λύχνος αυτής όλην την νύκτα· στόμα αυτής διήνοιξε προσεχόντως και εννόμως, και τάξιν εστείλατο τη γλώσση αυτής στεγναί διατριβαί οίκων αυτής, σίτα δε οκνηρά ουκ έφαγε· πολλαί θυγατέρες εκτήσαντο πλούτον, πολλαί

Σελ. 91
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/92.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

εποίησαν δύναμιν, συ δε υπέρκεισαι, υπερήρας πάσας· ψευδείς αρέσκειαι, και μάταιον κάλλος γυναικός, γυνή γαρ συνετή ευλογείται, φόβον δε κυρίου αύτη αινείτω". Παροιμ. 31.

Είναι καλόν λοιπόν να συνειθίζωμεν τα κοράσια από αυτήν την τρυφεράν ηλικίαν να επασχολώνται εις τα οικιακά πράγματα, να οικονομώσιν αυτά κατά την δύναμίν των, να κάμνουν λογαριασμόν, να βλέπουν τον τρόπον με τον οποίον γίνεται η αγορά των οψωνίων, και να μανθάνουν να γνωρίζουν τας καλάς ποιότητας κάθε πράγματος διά να υπάρχη εύχρηστον· αλλά φοβού ωσαύτως ώστε η οικονομία αυτών να μη καταντά εις την φυλαργυρίαν δείκνυε εις αυτά αδιακόπως το γελοίον του πάθους τούτου. Διά να φέρωνται δε φιλανθρώπως προς τους δούλους, κάμε τα να εννοήσουν ότι κανείς δεν εγεννήθη διά να υπηρετή ή υπηρετήται· το υπηρετείν επειδή και εσυστήθη εναντίον της ισότητος των ανθρώπων, πρέπει να το μετριάζωμεν όσον δυνάμεθα· και αν υπάρχουν δούλοι με ελαττώματα, δεν πρέπει να στοχαζώμεθα ότι δύνανται να ευρεθώσιν εξ αυτών χωρίς ελάττωμα.

Εκείνο δε το οποίον είναι όχι ολιγώτερον προσοχής άξιον και το οποίον πρέπει να σπουδάσης να εμπνεύσης πρωίμως εις τα κοράσια, είναι ο προς τα έργα των χειρών έρως. Το εργόχειρον, το οποίον είναι αυτοσύστατον, είναι αναγκαίον ακόμη και εις τας μεγάλης καταστάσεως Κυρίας, διά να τας απαλλάττη από την τόσον ενοχλητικήν όσον και ολέθριον οκνηρίαν. Αι γυναίκες πρέπει επίσης να φοβώνται και να καταφρονώσι την αργίαν· όλοι οι πρώτοι χριστιανοί οποιουδήποτε φύλου, οποιασδήποτε καταστάσεως και αν ήσαν, ειργάζοντο, και είχον το εργόχειρον όχι ως διασκέδασιν, αλλ' ενασχόλησιν σπουδαίαν και ωφέλιμον. Είναι νόμος παρά της φύσεως δεδομένος, και ουδείς αντιβαίνει αυτόν ατιμωρητί.

Πρέπει λοιπόν καθ' όσον αφορά τα πλούσια και υψηλού βαθμού κοράσια, να συνοδεύεται η καλλιέργεια του πνεύματός των με τα γυμνάσματα τα οποία επασχολούσι τα δάκτυλά των, διά να αποκαθιστώνται ωφέλιμα εις την οικογένειαν ή εις την κοινωνίαν, της οποίας ουσιωδώς είναι μέλη, και διά το καλόν της οποίας όλοι είναι υπόχρεοι να συντρέχωσι. Το να κεντά έν κοράσιον ή να ράπτη προς χρήσιν ιδίαν δεν είναι ειμή εργόχειρον έντιμον· αλλά το να αφιερώνη τας χείρας του εις τας χρείας των πτωχών είναι έργον ευγενές και μέγα. Ιδού ό,τι μία φρόνιμος και ενάρετος μήτηρ πρέπει κατά χρέος και ευχαρίστως να διδάσκη εις τα κοράσιά της με την διδασκαλίαν, εξαιρέτως δε με το παράδειγμά της· διότι πάσα διδασκαλία της μητρός αποκαθίσταται ανωφελής εις τους παίδας όταν δεν συνοδεύεται με το παράδειγμα αυτής.

Αλλ' εις ταύτα πρέπει να γίνεται όχι ολιγώτερον και ο πατήρ συνεργός· και ιδού τί λέγει ο σοφός συγγραφεύς του Αιμιλίου· αι μητέρες, λέγουν, φθείρουσι τους παίδας των με το παράδειγμά των· εις τούτο, αναμφιβόλως, πταίουν αυταί, αλλ' ολιγώτερον ίσως από σε, όστις τας διαφθείρεις. Η μήτηρ

Σελ. 92
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/93.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

θέλει τον παίδα της ευτυχή, και τον θέλει τοιούτον από την σήμερον· και εις τούτο αυτή έχει δίκαιον όταν απατάται ως προς τα οποία λαμβάνει μέτρα, πρέπει να φωτίζεται. Η φυλαργυρία, η φιλοδοξία, η τυραννία, η πρόληψις των πατέρων, η αμέλειά των, η αναισθησία των είναι εκατοντάκις πλέον ολέθρια εις τους παίδας παρά την τυφλήν τρυφερότητα των μητέρων,

ΝΟΥΘΕΣΙΑΙ ΤΙΝΕΣ ΠΡΟΣ ΤΑ ΚΟΡΑΣΙΑ ΚΑΙ ΜΗΤΕΡΑΣ

― Έσο καθαρή, και μην υποφέρης να έχης ξεσχισμένον ή κακώς διατεθειμένον ένδυμα. Είναι μία καταφρόνησις δι' εκείνους οίτινες σε συναναστρέφονται, όταν είσαι ενδεδυμένη ενδύματα προξενούντα αηδίαν. Προφυλάττου όμως καλώς από την ματαιότητα του συρμού· φύλαττε όσον δύνασαι τους κανόνας της απλότητος και της μετριότητος. Αυτά είναι ο καλήτερος στολισμός της ωραιότητος, και το καλήτερον κάλυμμα της ασχημίας.

Μη συγχωρής λοιπόν εις την θυγατέρα σου τίποτε ανάρμοστον εις την κατάστασίν της. Κατάθλιβε αυστηρώς όλας τας παραλόγους φαντασίας της· δείκνυε εις αυτήν εις ποίον κίνδυνον εκτίθεταί τις, και πόσον αξιοκαταφρόνητος γίνεται όταν εκβαίνη έξω των ορίων της καταστάσεώς του. Κάμε την να μάθη ότι η αλαζονεία είναι ο αφανισμός των οικογενειών και των αρετών, και εν ταυτώ να εννοήση πόσον η τιμή, ήτις γεννάται από την καλήν διαγωγήν και κοσμιότητα, είναι πολύ πλέον επαινετή παρά την τιμήν ήτις γεννάται από τα μαλλία και τα φορέματά της. Η ωραιότης, θέλεις της λέγει, απατά μάλλον εκείνην, ήτις έχει αυτήν, παρά εκείνους, οίτινες θέλγονται παρ' αυτής· αυτή συγχύζει και μεθύει την ψυχήν· και γίνεταί τις ευκολώτερον ειδωλολάτρης εαυτού, παρ' ό,τι γίνονται οι παθητικώτεροι ερασταί εις το υποκείμενον το οποίον αγαπώσιν.

Η ωραιότης πολλάκις καθίσταται επιβλαβής, και τότε μόνον είναι επωφελής, όταν χρησιμεύη εις όφελος της υπανδρείας· αλλά πώς δύναται να υπάρξη επωφελής εις το κοράσιον το οποίον δεν υποστηρίζεται με την αξιότητα και την αρετήν; αυτό δεν δύναται να ελπίζη άλλο ειμή ότι θέλει εύρει ένα μωρόν νέον μετά του οποίου θέλει συζήσει δυστυχώς· και τότε μόνον δύναται να ελπίζη ευτυχεστέραν ζωήν όταν τα προτερήματα, η φρόνησις και η μετριοφροσύνη την κάμνουν ερασμίαν και αξιοζήλευτον· τότε δύναται να ζητηθή από άνδρας συνετούς και έχοντας αισθήματα υγιά· αι γυναίκες, αίτινες τιμώνται και δοξάζονται μόνον διά την ωραιότητά των, αποκαθίστανται όσον ούπω αξιογέλαστοι· αυταί φθάνουν χωρίς να το αισθανθώσιν, είς τινα ηλικίαν εις την οποίαν η ωραιότης των αμαυρούται, και μ' όλον τούτο καυχώνται εισέτι εις την ωραιότητά των, μ' όλον ότι ο κόσμος γελά δι' αυτάς.

Απόφευγε τους καγχασμούς και τους προξενούντας θόρυβον γέλωτας· μη γελάς διά το παραμικρόν και άνευ τινός αιτίας· μη γελάς προσέτι ποτέ η πρώτη δι' όσα λέγεις· ούτως εμποδίζεις τους άλλους να γελάσουν, αν και ήναι

Σελ. 93
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/94.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

άξια γέλωτος τα παρά σου λεγόμενα· άκουε πολλά, και ομίλει ολίγα· προφυλάττου μάλιστα να διακόπτης συχνά τους ομιλούντας.

Έν βλέμμα, έν μειδίαμα, έν νεύμα είς τινας περιστάσεις, ο έξω του δέοντος τρόπος του προσφέρεσθαι, αν ομιλής όταν απαιτήται σιωπή, ή αν σιωπάς όταν ήναι καιρός ομιλίας, αν ήσαι φαιδρά άνευ αιτίας ή έξω του δέοντος, αν φαίνεσαι ότι ενοχλείσαι ή ότι συλλογίζεσαι πολύ ή ότι χασμάσαι ευρισκομένη εις συναναστροφήν, όλα ταύτα, είναι εναντία της ευπρεπείας και χρηστοηθείας.

Ενοχλείς μάλιστα αντί να διασκεδάζης όταν, επισκεπτομένη ασθενείς ή λυπημένους ανθρώπους, εμφανίζεσαι με φαιδρόν και χαροποιόν πρόσωπον, ή όταν φαίνεσαι μελαγχολική και λυπημένη ευρισκομένη με ανθρώπους διασκεδάζοντας και ευφραινομένους διά τινα πανήγυριν, εορτήν, ή διά κανέν χαροποιόν συμβάν.

Απόφευγε την μεγάλην βραδύτητα και σιγανότητα, ή την μεγάλην ταχύτητα εις την ομιλίαν σου, τον υψηλόν και εριστικόν τόνον, τους αηδείς χαιρετισμούς (κομπλιμέντα). Μη φαίνεσαι ότι θαυμάζεις ή ότι επαινείς έξω του δέοντος, ως να μην ήθελες ιδεί ποτέ πράγμα, όταν δεικνύη τις από τους περιεστώτας κανένα στολισμόν ή άλλο τι περίεργον· άλλ' ωσαύτως μη δεικνύεις τότε παντελή αδιαφορίαν και τοιαύτην ήτις προξενεί δυσαρέσκειαν· πρέπει να επαινής και να εκτιμάς τα κατ' αξίαν. Πάντοτε δε να συμμορφώνεσαι κατά τα υποκείμενα με τα οποία συναναστρέφεσαι, κατά τον καιρόν, τόπον και κατά τας περιστάσεις.

ΧΡΕΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ

Η σπουδή των γυναικών, καθώς και των ανδρών, πρέπει να περιστρέφεται εις μαθήματα προσήκοντα εις την βιομηχανίαν αυτών· ούτως η διδασκαλία των γυναικών πρέπει να αποβλέπη εις όσα ανωτέρω είπομεν· αλλά μία περίεργος γυνή θέλει εύρει τα όρια ταύτα πολλά στενά διά την περιέργειάν της· απατάται όμως· αυτή δεν γνωρίζει το μέγεθος και την έκτασιν των πραγμάτων, τα οποία ημείς προτείνομεν να σπουδάσωσι.

Οποίον διακριτικόν πρέπει να έχη διά να δύναται να διακρίνη το φυσικόν και τον νουν εκάστου παιδός αυτής, και να ευρίσκη τον τρόπον να φέρεται προς αυτούς τον προσφορώτερον, να ανακαλύπτη τας διαθέσεις, τας κλίσεις, και το πνεύμα αυτών, να προλαμβάνη τα ήδη εκφυόμενα πάθη των, και να διορθώνη τα ελαττώματά των! Οποίαν φρόνησιν οφείλει να έχη διά να φυλάττη την επ' αυτών εξουσίαν της, χωρίς να χάση την αγάπην και εμπιστοσύνην των! Και δεν χρειάζεται προσέτι να παρατηρή και να γνωρίζη ακριβώς τα υποκείμενα, τα οποία πλησιάζουν εις αυτούς; αναμφιβόλως. Μία μήτηρ λοιπόν πρέπει να έχη ανεπτυγμένον, σταθερόν, προσεκτικόν και διοικητικόν πνεύμα.

Σελ. 94
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/95.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

Δύναταί τις τάχα να αμφιβάλλη, ότι αι γυναίκες δεν είναι επιφορτισμέναι με τας φροντίδας αυτάς, ζώντων ακόμη και των ανδρών αυτών, ασχολουμένων καθεκάστην εις τα έξωθεν; αλλά το βάρος των φροντίδων τούτων δεν γίνεται έτι επαισθητότερον εις αυτάς, όταν χηρεύσωσι; και τίς η χρεία λόγων ενώ έχομεν την πείραν αυτήν μάρτυρα;

Άλλο χρέος όχι ολιγώτερον προσοχής άξιον είναι και η επί της οικονομίας φροντίς. Το πλείστον μέρος των γυναικών παραμελούσι το χρέος αυτό, εκλαμβάνουσι την εις την οικονομίαν επιστασίαν ως έργον ευτελές· αλλ' η πρόληψις αυτή είναι αποτέλεσμα της αμαθείας. Οι παλαιοί Έλληνες και οι Ρωμαίοι, οι τοσούτον πεπολισμένοι εκείνοι άνθρωποι, εσπούδαζον την οικονομίαν με μεγίστην επιμέλειαν· τα μεγαλήτερα μεταξύ αυτών πνεύματα εσύνθεσαν επί τη ιδία πείρα βιβλία, τα οποία σώζονται μέχρι την σήμερον, και ένθα αυτοί εσημείωσαν και αυτά τα παραμικρά της γεωργικής πράγματα. Είναι γνωστόν ότι οι τροπαιούχοι στρατηγοί των καταδέχοντο να εργάζωνται, και να επανακάμπτουν εις το άροτρον εξερχόμενοι του θριάμβου. Τούτο είναι τόσον μακράν από τα σημερινά ήθη μας, ώστε δυσκολεύεταί τις να το πιστεύση, και μ' όλον ότι ευρίσκει ουδεμίαν εις τας ιστορίας αφορμήν αμφιβολίας.

Απαιτείται, αναμφιβόλως, πνεύμα ανώτερον και μάλλον εκτεταμένον διά να μάθη τις όλας τας εις την οικονομίαν αναγομένας τέχνας, και να διοική ολόκληρον οικογένειαν, παρ' ό,τι απαιτείται διά να μάθη να διαλέγεται περί των συρμών, και διά τους πολιτικούς τρόπους της συναναστροφής. Υπάρχουν πολλαί γυναίκες, των οποίων η συναναστροφή είναι πλήρης κανόνων στερεών, και αι οποίαι δι' έλλειψιν πείρας τακτικής διάγουν την ζωήν των εις μάταια και ανωφελή πράγματα.

Σελ. 95
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/96.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

καθότι διδάσκεται διασκεδάζουσα

1836

Π. Ζωντανός

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΑΝΗΚΟΝΤΑ ΕΙΣ ΤΑ ΚΟΡΑΣΙΑ

Τα πρώτα μαθήματα είναι η Ανάγνωσις, η Γραφή και η Προφορά· πολλαί γυναίκες γνωρίζουσαι την ανάγνωσιν και την γραφήν δεν ηξεύρουν μήτε να συντάξουν μήτε να συνθέσουν καμμίαν επιστολήν, μήτε να προφέρουν καλώς όσα γράφουν, και μάλιστα μήτε να ορθογράψουν. Είναι καλόν διά τούτο να συνειθίζουν τα κοράσια να αναγινώσκουν με τόνον απλούν μεν, αλλά κατά προσωδίαν· ας αντιγράφουν καθημερινώς περικοπάς τινας από την ιστορίαν ή από τους κανόνας της ηθικής· άλλοτε πρέπει να τα υπαγορεύωμεν να γράφουν επιστολάς, ενίοτε να τα αφίνωμεν να τας συνθέτουν και μόνα.

Επομένως πρέπει να σπουδάσουν την Αριθμητικήν. Να ηξεύρη τις να αριθμή και να γράφη ή να συνθέτη επιστολάς, είναι δύω μαθήματα, άνευ των οποίων δεν δύναταί τις να επιχειρισθή καμμίαν διοίκησιν ή να φυλάξη καμμίαν τάξιν εις τα πράγματά του· εις τούτο μας είναι η πείρα διδάσκαλος· θέλει έχει πάντοτε την χρείαν των άλλων.

Έπονται ακολούθως τα Ελληνικά μαθήματα, και η Ορθογραφία, ήτις είναι συνέπεια αυτών. Μετά τούτο πρέπει να σπουδάζουν την Ιστορίαν, και την Μυθολογίαν· η Μυθολογία μετά την Ιεράν Ιστορίαν είναι αναγκαία, διότι άνευ αυτής είναι αδύνατος η κατάληψις πολλών πραγμάτων της Ελληνικής Ιστορίας και των Ελληνικών συγγραμμάτων. Εις την Ιστορίαν πρέπει να προστεθή η Χρονολογία και η Γεωγραφία· η σπουδή των μαθημάτων τούτων αποκαθιστά την γυναίκα φρονημάτων σταθερών, χωρίς να την κάμη μελαγχολικήν και ματαιόφρονα· καθότι διδάσκεται διασκεδάζουσα· η Χρονολογία δε και η Γεωγραφία είναι αναγκαίαι, διότι τα δύω μαθήματα αυτά είναι, ως κοινώς λέγεται, οι δύω οφθαλμοί της Ιστορίας· το έν κάμνει γνωστούς τους τόπους, το άλλο τον καιρόν καθ' ον συνέβησαν τα πράγματα.

———————

Απόσπασμα από το βιβλίο του Π. Ζωντανού, Περί ανατροφής των κορασίων και της δημοσίου εκπαιδεύσεως των αρρένων, σ. 58-60.

Σελ. 96
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Εκπαίδευση και αγωγή των κοριτσιών
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 77
    11. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

    παράβασιν των θείων και ανθρωπίνων δικαιωμάτων

    1834

    Ν. Βάμβας

    ΑΥΤΟΣΧΕΔΙΟΣ ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ Ν. BAMBA

    Γενομένη εν Ερμουπόλει τη ζ' Μαρτίου 1834 εις την έναρξιν του Σχολείου των Ευγενών Κορασίων...

    Κύριοι,

    Εις πάσαν νέαν προσθήκην ανθρωπίνων καλών έχουν δίκαιον να χαίρωσιν αι φιλόκαλαι ψυχαί, και από αυτήν την ευσεβή έννοιαν του καλού να εμπνέωνται εις το να γίνωνται ενεργά μέσα της θείας προνοίας προς στερέωσιν και αύξησιν αυτού. Τοιούτον είναι και τούτο, εις του οποίου την έναρξιν συνήλθομεν· έναρξιν μικράν μεν, οποία συνειθίζει να ήναι η αρχή παντός καλού, επιστηριζομένην όμως πρώτιστα μεν εις την τελεσιουργόν χάριν του Θεού· έπειτα δε, και, κατά ανθρώπινον λογισμόν, εις ευλόγους αιτίας προόδου. Η Ελληνίς, ήτις σήμερον τιμάται με την εμπιστοσύνην της ιδιαιτέρας εκπαιδεύσεως των ευγενών κορασίων, ούσα, καθώς είναι γνωστόν, από οικογένειαν επίσημον περικλεούς εξίσου και πολυπαθούς πατρίδος, ανατραφείσα από βρέφους με όλην την προσήκουσαν επιμέλειαν, και εκπαιδευθείσα αξίως της γεννήσεώς της μέσα εις παρθενοτροφείον πολιτισμού καθαρού, ενθαρρύνει και σιωπώσα τους φιλοστόργους γονείς ότι και το πνεύμα και η καρδία των φιλτάτων θυγατέρων των θέλουν λάβειν υπό την διδασκαλίαν και οδηγίαν της την ποθουμένην ανάπτυξιν και διάπλασιν.

    Πάσα οικογένεια φρονίμως σκεπτομένη περί των συστατικών της ευτυχίας της, γνωρίζει ως έν από τα ουσιώδη και την καλήν εκπαίδευσιν των θυγατέρων της. Η σπουδαία αύτη σκέψις, πρέπουσα εις όλας εν γένει τας οικογενείας όσαι δεν παραλογίζονται εις τα αληθινά των συμφέροντα από άγνοιαν και προλήψεις, ανήκει έτι μάλλον εις εκείνας, τας οποίας η θεία πρόνοια ηξίωσε να λάβωσιν εις την ανθρώπινον κοινωνίαν θέσιν τινά διακεκριμένην κατά τα γήινα ταύτα αγαθά, και κατά την διαδοχήν του γένους. Τα αγαθά ταύτα δεν

    ———————

    Το φυλλάδιο τυπώθηκε στο Φιλελληνικό Τυπογραφείο του Ι.Ι. Ρόβερτσον.