Συγγραφέας:Φουρναράκη, Ελένη
 
Τίτλος:Εκπαίδευση και αγωγή των κοριτσιών
 
Υπότιτλος:Ελληνικοί προβληματισμοί (1830-1910). Ένα ανθολόγιο
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:11
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1987
 
Σελίδες:630
 
Αριθμός τόμων:1 τόμος
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Κοινωνική ενσωμάτωση
 
Νοοτροπίες και συμπεριφορές
 
Παιδεία-Εκπαίδευση
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Χρονική κάλυψη:1830-1910
 
Περίληψη:Στον τόμο αυτό συγκεντρώθηκαν μαρτυρίες του ελληνικού προβληματισμού που διαμορφώθηκε γύρω από τη γυναικεία εκπαίδευση και διαπαιδαγώγηση τον 19ο αιώνα, αντλημένες από ένα ευρύ φάσμα πηγών. Το σώμα του ανθολογίου περιορίστηκε σχεδόν αποκλειστικά στην παιδαγωγική και κανονιστική φιλολογία, ενώ στην εισαγωγή επιχειρείται η επισήμανση των διαφοροποιήσεων και των εξελίξεων στις αντιλήψεις για το γυναικείο πρότυπο, μέσα από προσπάθεια απάντησης σε ερωτήματα όπως: Μέσα σε ποιες συγκυρίες ιδεολογικοπολιτικές αρθρώνεται ο σχετικός με τη γυναικεία εκπαίδευση κανονιστικός λόγος, ποιοι είναι οι φορείς του, μέσα σε ποια επιχειρηματολογία λειτουργεί, από ποιες προτάσεις συνοδεύεται και, βέβαια, ποια πρακτική τον ακολουθεί και μέσα σε ποιες ανάγκες κοινωνικές εντάσσεται.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 48.83 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 86-105 από: 634
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/86.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

σταθερόν και διοικητικόν πνεύμα - χρηστοήθεια - ο προς τα έργα των χειρών έρως

1836

Π. Ζωντανός

ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ ΤΩΝ ΚΟΡΑΣΙΩΝ

Οι πλείστοι των ανθρώπων στοχάζονται ότι τα κοράσια δεν πρέπει να μανθάνουν πολλά· δεν πρέπει, λέγουν, να γένουν σοφαί γυναίκες· αι επιστήμαι τας αποκαθιστά ματαιόφρονας και υψηλόφρονας· αρκεί εις αυτά να ηξεύρουν πώς να διοικώσι μίαν ημέραν τα της οικίας πράγματα και να υπακούουν τυφλώς εις τους άνδρας των. Η φύσις τας επροικοδότησε με την φιλοπονίαν, καθαριότητα, οικονομίαν διά να τας απασχολή ησύχως εις τα οικιακά· εις αυτά πρέπει να περιορίζωνται και να μη προχωρώσι περαιτέρω.

Είναι αληθές ότι πρέπει να φοβώμεθα μη κάμωμεν τας γυναίκας ημιμαθείς ή αξιογελάστους σοφάς. Αυταί έχουν κοινώς το πνεύμα πλέον αδύνατον και πλέον περίεργον παρά τους άνδρας· αλλ' έπεται τάχα ότι αυταί πρέπει να ανατρέφωνται εις την παντελή αμάθειαν, και να περιορίζωνται εις μόνα τα οικιακά πράγματα; Ο ανήρ πρέπει να έχη την σύντροφόν του ως δούλην; Πρέπει να ήναι στερημένος, συζών μετ' αυτής, από το καλήτερον της κοινωνίας θέλγητρον; Διά να την καταδουλώνη καλήτερα, πρέπει να την εμποδίζη του να ακούη, και να γνωρίζη τίποτε; Θέλει να έχη έν αληθές αυτόματον ή ανδράποδον; Όχι αναμφιβόλως, αποκρίνεται ο Ρουσσώ· ούτως δεν είπεν η φύσις ήτις χορηγεί εις τας γυναίκας πνεύμα τόσον ευάρεστον και λεπτόν. Εξ εναντίας αύτη τας θέλει να συλλογίζωνται, να κρίνωσι, ν' αγαπώσι, να γνωρίζωσι, να καλλιεργώσι το πνεύμα των, καλλωπίζουσαι την μορφήν των. Ταύτα είναι τα όπλα, τα οποία έδωκεν εις αυτάς η φύσις εις αναπλήρωσιν της οποίας ελλείπουσι δυνάμεως, και διά να δύνανται να διευθύνωσι την ιδικήν μας· αυταί πρέπει να μανθάνωσι πολλά πράγματα, όσα όμως είναι αρμόδια δι' αυτάς. Είναι

———————

Αποσπάσματα από το βιβλίο του Π. Ζωντανού, Περί ανατροφής των κορασίων και της δημοσίου εκπαιδεύσεως των αρρένων, σ. 14-20, 53-56, 60-64, 69-73.

Σελ. 86
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/87.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

άπρεπον να τας υποχρεούμεν να σπουδάζουν μαθήματα μη αρμόζοντα εις αυτάς, τα οποία ήθελεν είναι μάλλον επιβλαβή παρά ωφέλιμα· αλλ' υπάρχει άλλος σκόπελος, ίσως έτι μάλλον επικίνδυνος, τον οποίον πρέπει όχι ολιγώτερον ν' αποφύγωμεν. Είναι η παντελής αμάθεια αυτών των γνώσεων, αίτινες είναι αναγκαίαι ή δύνανται να προξενήσουν εις αυτάς τιμήν, και να στολίσουν, χωρίς να βλάψουν, το πνεύμα των.

Ούτως μένον αμαθές, και συνειθίζον εις την οκνηρίαν έν κοράσιον παραδίδεται εις τον έξωθεν στολισμόν, και ο στολισμός ούτος, όστις είναι αδυναμία ψυχής, είναι πηγή ανεξάντλητος ενοχλήσεων. Η αδιακόπως αποπλανημένη φαντασία του δι' έλλειψιν υγειούς τροφής, δεν έχει καμμίαν σταθερότητα· η περιέργειά του στρέφεται με θερμότητα περί τα μάταια, ανωφελή και ως επί το πολύ επιβλαβή αντικείμενα· δεν επιθυμεί ειμή διασκεδάσεις, χορούς και θεάματα, τα οποία διασκεδάζουν την άνοιάν του, και προξενούν βαθμηδόν την διαφθοράν του1.

Είναι λοιπόν παραλογισμός άντικρυς το να θέλη τις να μένη παρημελημένον και απαίδευτον το ωραίον φύλον, εις το οποίον αφιερούται το πλείστον μέρος της ηθικής ανατροφής των τέκνων.

ΑΤΟΠΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ

Η αμάθεια ενός κορασίου είναι αιτία διά την οποίαν αυτό ενοχλείται βαρυνόμενον, και δεν ηξεύρει εις τί να ενασχοληθή με αθωότητα· όταν αυτό φθάση εις ηλικίαν τινά χωρίς να καταγίνη εις πράγματα στερεά, δεν δύναται να έχη ουδέ φιλοκαλίαν εις αυτά, ουδέ δύναται να τα εκτιμήση. Παν ό,τι είναι σπουδαίον, φαίνεται λυπηρόν· παν ό,τι απαιτεί προσοχήν τινα επίμονον, το ενοχλεί. Η προς τας ηδονάς κλίσις, ήτις είναι δυνατή εις την νεότητα, το παράδειγμα των άλλων κορασίων της αυτής ηλικίας δεδομένων εις τας διασκεδάσεις, τα πάντα χρησιμεύουν να κάμουν εις αυτό επίφοβον την τακτικήν και φιλόπονον ζωήν. Εις αυτήν την πρώτην ηλικίαν αυτό δεν έχει πείραν ουδέ ισχύν να κυβερνήση κατά τι την οικίαν των γονέων του· δεν γνωρίζει ουδέ την ωφέλειαν ήτις προέρχεται εκ της κυβερνήσεως αυτής· εκτός αν η μήτηρ του λάβη πρόνοιαν να του την σημειώση με λεπτομέριαν. Αν αυτό ήναι από ευκατάστατον

———————

1. Δεν δυνάμεθα τάχα να λάβωμεν εις παράδειγμα αυτά τα άλογα ζώα; έχει τις, φέρ' ειπείν, δύο κυνηγετικούς κύνας, τον μεν αρσενικόν, τον δε θηλυκόν· αφήνει τάχα τον δεύτερον παρημελημένον, διότι ως θηλυκός είναι ανεπίδεκτος κυνηγετικών μαθημάτων; όχι βέβαια· και η πείρα απέδειξεν ότι οι θηλυκοί κύνες είναι και πλέον ευάγωγοι και πλέον επιτήδειοι εις το έργον των, εκτός μόνον όταν είναι ετοιμόγενοι· το αυτό ακολουθεί και εις τα λοιπά οικιακά ζώα· όθεν αν ημείς δεν κάμωμεν καμμίαν εξαίρεσιν ως προς την παιδείαν των αλόγων ζώων, τίνος ένεκεν να θέλωμεν αυτήν εις τους ανθρώπους έχοντας χρείαν τοιούτων και τοσούτων γνώσεων. (Σημ. του Σ).

Σελ. 87
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/88.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

οικογένειαν, είναι ξένον δι' αυτήν το εργόχειρον· και μόλις θέλει εργάζεσθαι δι' ολίγας ώρας της ημέρας, και τούτο διότι ακούουν (χωρίς να ηξεύρουν διατί) ότι είναι έντιμον εις τας γυναίκας το εργάζεσθαι· αλλά συχνάκις τούτο δεν είναι ειμή προς το θεαθήναι, πραγματικώς δε δεν συνειθίζεται παντελώς εις επίμονον έργον.

Εις αυτήν την κατάστασιν τί άρα θέλει ακολουθήσει εις το κοράσιον αυτό; Η συντροφία της μητρός, ήτις το παρατηρεί, ήτις το επιπλήττει, ήτις νομίζει ότι το ανατρέφει καλώς μη συγχωρούσα εις αυτό τίποτε, ό,τι δεν συμβιβάζεται μετ' αυτού, ήτις το κάμνει να υποφέρη τας φαντασίας της, ήτις φαίνεται εις αυτό πάντοτε φορτική με τας οικιακάς μερίμνας, η συντροφία της, λέγω, το στενοχωρεί και του γίνεται μισητή. Περιστοιχίζεται, δε από κολακευτικάς γυναίκας, αι οποίαι προσπαθούσαι να λάβωσι την εύνοιάν του διά χαμερπών και επιβλαβών ευαρεστήσεων, ακολουθούσιν όλας του τας φαντασίας, και το εμποδίζουσιν από παν καλόν, το οποίον ενδέχεται να το δυσαρεστήση· αυτά τα θρησκευτικά χρέη τού φαίνονται ασχολία επίμοχθος, και είς κανών εχθρός όλων των ηδονών. Εις τί λοιπόν θέλει ενασχοληθή; Εις ουδέν βέβαια επωφελές· έπειτα αυτή η αμέλεια μεταβάλλεται κατά μικρόν και εις έξιν ανίατον.

Εν τοσούτω ιδού μορφούμενον έν μέγα κενόν το οποίον δεν ελπίζεται να γεμίση από πράγματα στερεά· και πρέπει αντ' αυτών να ληφθώσι τα μάταια. Εις αυτήν την αργίαν εμπίπτον έν κοράσιον παραδίδεται εις την οκνηρίαν και η οκνηρία, ήτις είναι χαύνωσις της ψυχής, γίνεται πηγή αηδιών ανεξάντλητος. Συνειθίζει να κοιμάται έν τρίτον περισσότερον παρ' ό,τι απαιτείται διά την συντήρησιν της υγείας. Ο πολύς ούτος ύπνος το χαυνόνει, το αποκαθιστά μάλλον αδύνατον, και μάλλον εκτεθειμένον εις τας επαναστάσεις του σώματος ενώ ο μέτριος ύπνος συνωδευμένος με τακτικόν γύμνασμα του σώματος καταστένει τον άνθρωπον φαιδρόν, δυνατόν και εύρρωστον, και τούτο αναμφιβόλως αποτελεί την πραγματικήν εντέλειαν του σώματος, χωρίς να αναφέρωμεν τας εκ τούτου ωφέλειας του πνεύματος.

Η μαλθακότης αύτη, και η αργία ενούμενα με την αμάθειαν γεννώσιν αισθητικότητα ολεθρίαν διά τα θεάματα και τας διασκεδάσεις· εκ τούτου και ο ερεθισμός της αμέτρου και ακορέστου περιεργείας.

Οι πεπαιδευμένοι και ασχολούμενοι εις πράγματα σπουδαία άνθρωποι έχουν κοινώς την περιέργειαν μετρίαν· αφ' ό,τι έμαθον διδάσκονται να καταφρονώσι πολλά εις αυτούς άγνωστα πράγματα· βλέπουν το ανωφελές και αξιογέλαστον των περισσοτέρων πραγμάτων, τα οποία οι μικροί και ουδέν επιστάμενοι νόες προσπαθούν να μάθωσιν.

Εκ του εναντίου τα κακώς ανατεθραμμένα και αμελή κοράσια έχουν κοινώς την φαντασίαν άστατον. Δι' έλλειψιν τροφής στερεάς η περιέργειά των ανάπτει από την προς τα μάταια και ολέθρια αντικείμενα επιθυμίαν. Όσα πάλιν εξ αυτών έχουν πνεύμα αποκαθίστανται οιηματικά, και αναγινώσκουν

Σελ. 88
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/89.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

εκείνα τα βιβλία, τα οποία δύνανται να υποθάλπωσι την ματαιοφροσύνην των· λαμβάνουν μεγίστην επιθυμίαν διά τας μυθιστορίας, διά τας κωμωδίας, διά τα χιμαιρικά διηγήματα, εις τα οποία υπάρχει μεμιγμένος ο βέβηλος έρως· τέλος αυτά αποκαθιστώσι το πνεύμα των ευκολόπιστον εις ονείρατα και φαντασιώδη πράγματα· συνειθίζοντα εις την μεγαλοπρεπή διάλεκτον των μυθιστορικών ηρώων, αυτά λαμβάνουσι προς τοις άλλοις εσφαλμένην ιδέαν περί του κόσμου· διότι όλα αυτά τα φανταστά αισθήματα, όλα τα γενναία πάθη, όλα τα συμβάντα, τα οποία ο ποιητής της μυθιστορίας εφεύρε προς ήδονήν, δεν έχουν καμμίαν σχέσιν με τας πραγματικάς αιτίας, αίτινες προξενούσι ενέργειαν εις τον κόσμον και αποτελούσι πράγματα· ουδέ με τους λελανθασμένους λογαριασμούς, οίτινες υπάρχουν εις τας επιχειρήσεις των ανθρώπων.

Έν άθλιον κοράσιον ποτισμένον τας παραδόξους και τρυφεράς ιδέας, αι οποίαι το έθελξαν εις τας αναγνώσεις του, μένει εκστατικόν μη ευρίσκον εις τον κόσμον αληθή υποκείμενα ομοιάζοντα τους ήρωας αυτούς· αυτό θέλει να ζήση ως αυταί αι φαντασταί βασιλόπαιδες, αίτινες είναι εις τας μυθιστορίας πάντοτε ευάρεστοι, πάντοτε λελατρευμέναι, πάντοτε ανώτεραι από όλας τας ανάγκας. Οποία δυσαρέσκεια δι' αυτάς, να καταβαίνωσιν από τον ηρωισμόν εις αυτά τα χαμηλά και λεπτομερή πράγματα της οικίας!

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΠΟΛΛΩΝ ΕΛΑΤΤΩΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΚΟΡΑΣΙΩΝ

Ημείς θέλομεν ομιλήσει ήδη περί της προσοχής, την οποίαν πρέπει να έχη τις διά να προφυλάττη τα κοράσια από πολλά εις το φύλον των κοινά ελαττώματα· αυτά ανατρέφονται συνειθιζόμενα εις την μαλθακότητα και την δειλίαν, ήτις τα αποκαθιστά ανίκανα να αποκτήσουν σταθεράν και τακτικήν διαγωγήν. Εις τας αρχάς υπάρχει πολλή προσποίησις, ακολούθως πολλή έξις εις τον παράλογον φόβον και εις τα δάκρυα, τα οποία αυτά χύνουν με τόσην ευκολίαν· η προς την προσποίησιν ταύτην καταφρόνησις δύναται να προξενήση την διόρθωσιν αυτών, διότι η κενοδοξία έχει αυτόθι πολύ μέρος.

Πρέπει ωσαύτως να περιστέλλωμεν τας τρυφεράς φιλίας αυτών, τας μικράς ζηλοτυπίας, τας των χαιρετισμών υπερβολάς, τας κολακίας, την εις τους λόγους και τας πράξεις των μεγάλην βίαν· άπαντα ταύτα διαφθείρουσι τα κοράσια, και τα συνειθίζουν να υπολαμβάνουν παν σοβαρόν και σπουδαίον πράγμα ως πολλά τραχύ και στρυφνόν. Προς τοις άλλοις πρέπει να τα συνειθίζωμεν να ομιλώσι σύντομα και διακεκριμένως. Το καλόν πνεύμα συνίσταται, να ηξεύρη τις να αποφεύγη τους περιττούς λόγους, και να λέγη πολλά με ολίγας λέξεις· και το πλείστον μέρος των γυναικών λέγουν ολίγα με πολλάς λέξεις· αυταί εκλαμβάνουν την ευκολίαν του ομιλείν και την ζωηρότητα της

Σελ. 89
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/90.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

φαντασίας διά πνεύμα· δεν κάμνουν ουδεμίαν εκλογήν εις τους στοχασμούς των· δεν φυλάττουν καμμίαν τάξιν εις τα πράγματα, τα οποία θέλουν να παραστήσουν· δεικνύουν πάθος εις παν ό,τι λέγουν, και το πάθος τας κάμνει να ομιλούν πολύ· επί τέλους, δεν δύναταί τις να ελπίζη μέγα τι από μίαν γυναίκα, αν δεν την καταστήση να συλλογίζεται τακτικώς, να σκέπτεται πρώτον, είτα να εκθέτη τους στοχασμούς της, και να ηξεύρη επομένως να σιωπά.

Έν άλλο πράγμα συντρέχει να κάμνη τας γυναίκας να ομιλούν πολύ· είναι δε ότι γεννώνται πανούργοι, και μεταχειρίζονται πολλάς περιπλοκάς διά να φθάσουν το σκοπούμενόν των· αυταί εκτιμώσι την λεπτόνοιαν ή το πανούργον πνεύμα· και πώς να μη τα εκτιμώσιν, ενώ δεν γνωρίζουν καλητέραν αρετήν, και ενώ κοινώς μανθάνουν κατά πρώτον το μάθημα τούτο διά των παραδειγμάτων; αυταί έχουν φυσικόν εύκαμπτον διά να παραστήσουν ευκόλως παν είδος κωμωδίας, τα δάκρυά των ρέουν εύκολα, τα πάθη των είναι ζωηρά, και αι γνώσεις των περιωρισμέναι· εκ τούτου προέρχονται η μεγάλη επιμονή την οποίαν έχουν, όταν θέλουν να επιτύχουν τον σκοπόν των, και εκ τούτου νομίζουν καλά τα μέσα εκείνα τα οποία είναι ανάρμοστα εις τα τακτικά πνεύματα· αυταί δεν σκέπτονται παντελώς αν πρέπη να επιθυμήσουν τούτο ή εκείνο το πράγμα· και όμως είναι πολλά επιτήδειαι διά να το επιτύχωσι.

Πρόσθεσε ότι αυταί είναι δειλαί και γεμάται από προσποιητήν αιδώ, το οποίον και τούτο είναι μία άλλη πηγή της υποκρίσεως. Το μόνον μέσον διά να προλάβωμεν το κακόν τούτο εις αυτάς είναι, να μη τας κάμνωμεν να καταντώσιν εις την ανάγκην να μεταχειρίζωνται την λεπτόνοιαν και πανουργίαν, και να τας συνειθίζωμεν να λέγωσιν ελευθέρως τας προς τα συγκεχωρημένα πράγματα κλίσεις των· ας είναι ελεύθεραι να δεικνύουν την ενόχλησίν των όταν ενοχλώνται· ας μην υποχρεώνωνται δυναστικώς να φαίνωνται ότι ευχαριστούνται είς τινας ανθρώπους, ή είς τινα βιβλία, τα οποία δεν είναι εις αυτάς αρεστά· αν αυταί έλαβον την κακήν τύχην να συνειθίσουν να μεταμορφώνουν τα αισθήματά των, ο τρόπος με τον οποίον δύναταί τις να τας απομάθη από την κακήν αυτήν συνήθειαν είναι να τας διδάσκη στερεώς κανόνας αληθούς φρονήσεως· ως είναι αληθές ότι το μέσον με το οποίον δύναταί τις να τας κάμη να αηδιάσουν τας ματαίας υποκρίσεις των μυθιστοριών είναι, να τας εμπνεύση την ηδονήν των ωφελίμων και ωραίων ιστοριών· αν δεν χορηγήσης εις αύτάς την πρέπουσαν περιέργειαν, αυταί θέλουν λάβει αντί ταύτης την άπρεπον· ωσαύτως, αν δεν διευθύνης το πνεύμα των κατά την ορθήν φρόνησιν, αυταί θέλουν προσκοληθή εις την ψευδή, ήτις είναι η λεπτόνοια ή το πανούργον πνεύμα.

Δείξε εις αυτάς διά μέσου των παραδειγμάτων, πώς δύναταί τις, χωρίς να καταφύγη εις την πανουργίαν, να ήναι διακριτικός, προφυλακτικός, και να μεταχειρίζεται τα θεμιτά μέσα διά να φέρη εις τέλος τον σκοπόν του. Ειπέ εις αυτάς· η φρόνησις απαιτεί, να ομιλή τις ολίγον, να δυσπιστή εις τον ίδιον

Σελ. 90
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/91.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

εαυτόν του μάλλον ή εις τους άλλους, αλλ' ουδέποτε να προφέρη το ψεύδος και να προξενή διχονοίας. Η καλή διαγωγή και η διά της χρηστοηθείας υπόληψις επισύρουν περισσοτέραν εμπιστοσύνην και τιμήν, και κατά συνέπειαν πολλά μεγαλύτερα καλά παρά ο προσποιημένος και πολύπλοκος τρόπος. Πόσον εκτελεί έξοχον τον άνθρωπον η αγαθότης! Πόσον αποκαθιστά αυτόν οικείον διά μεγάλα πράγματα!

ΔΙΟΙΚΗΣΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΙΑΣ

Το πλείστον μέρος των γυναικών παραμελούσι το μέρος τούτο της μαθήσεως, ως έργον ευτελές, το οποίον δεν ανήκει παρά εις τας χωρικάς γυναίκας, εις ένα φροντιστήν ή εις μίαν θεράπαιναν. Αι γυναίκες, εκείναι μάλιστα αι οποίαι είναι ανατεθραμμέναι εις την μαλθακότητα, αφθονίαν και αργίαν αδιαφορούσι διόλου, και δεν καταδέχονται να επασχολούνται εις τοιαύτας λεπτομερείας, τας οποίας νομίζουν αναρμόστους εις εαυτάς.

Είναι εν τοσούτω εις μεγάλην απάτην όσαι καταφρονούσι την επιστήμην αυτήν της οικονομίας· απαιτείται αναμφιβόλως, ως παρατηρεί ο Κ. Φενελών, να έχη τις πνεύμα πολύ υψηλότερον και πλέον εκτεταμένον διά να σπουδάση παν ό,τι ανάγεται εις την οικονομίαν, και να γενή ικανός να βάλη εις ευταξίαν ολόκληρον οικογένειαν, ήτις είναι μικρά τις δημοκρατία, παρ' ό,τι απαιτείται να έχη διά να μανθάνη να παίζη, να ομιλή διά τον συρμόν (μόδαν), και διά να γυμνασθή εις τους ευγενικούς της συναναστροφής τρόπους. Είναι αξιοκαταφρόνητος και μικράς αξιότητος, ήτις δεν ηξεύρει άλλο παρά να ομιλή μόνον καλώς. Η κυριοτέρα και ουσιωδεστέρα αξιότης, εκείνη ήτις προξενεί περισσοτέραν τιμήν εις τας γυναίκας είναι, να ηξεύρουν να διοικώσι καλώς την οικίαν των.

Πόσον γίνεται αξιοσέβαστος μία οικοδέσποινα, όταν ηξεύρη να εκπληρή ακριβώς τα προς τον οίκον χρέη της! Ο Σολομών την ονομάζει ανδρείαν· αυτή ήτον δυσεύρετος ακόμη και εις τον καιρόν του πλέον σοφού των Βασιλέων· ούτος γράφει με θαυμασμόν: "Γυναίκα ανδρείαν τίς ευρήσει; τιμιωτέρα δε εστί λίθων πολυτελών η τοιαύτη· θαρσεί επ' αυτή η καρδία του ανδρός αυτής· η τοιαύτη καλών σκύλων ουκ απορήσει· ενεργεί γαρ τω ανδρί εις αγαθά πάντα τον βίον· μηρυομένη έρια και λίνον εποίησεν εύχρηστον ταις χερσίν αυτής· εγένετο ωσεί ναύς εμπορευομένη μακρόθεν, συνάγει δε αύτη τον βίον· και ανίσταται εκ νυκτών και έδωκε βρώματα τω οίκω και έργα ταις θεραπαίναις· και εγεύσατο, ότι καλόν εστι το εργάζεσθαι, και ουκ αποσβέννυται ο λύχνος αυτής όλην την νύκτα· στόμα αυτής διήνοιξε προσεχόντως και εννόμως, και τάξιν εστείλατο τη γλώσση αυτής στεγναί διατριβαί οίκων αυτής, σίτα δε οκνηρά ουκ έφαγε· πολλαί θυγατέρες εκτήσαντο πλούτον, πολλαί

Σελ. 91
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/92.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

εποίησαν δύναμιν, συ δε υπέρκεισαι, υπερήρας πάσας· ψευδείς αρέσκειαι, και μάταιον κάλλος γυναικός, γυνή γαρ συνετή ευλογείται, φόβον δε κυρίου αύτη αινείτω". Παροιμ. 31.

Είναι καλόν λοιπόν να συνειθίζωμεν τα κοράσια από αυτήν την τρυφεράν ηλικίαν να επασχολώνται εις τα οικιακά πράγματα, να οικονομώσιν αυτά κατά την δύναμίν των, να κάμνουν λογαριασμόν, να βλέπουν τον τρόπον με τον οποίον γίνεται η αγορά των οψωνίων, και να μανθάνουν να γνωρίζουν τας καλάς ποιότητας κάθε πράγματος διά να υπάρχη εύχρηστον· αλλά φοβού ωσαύτως ώστε η οικονομία αυτών να μη καταντά εις την φυλαργυρίαν δείκνυε εις αυτά αδιακόπως το γελοίον του πάθους τούτου. Διά να φέρωνται δε φιλανθρώπως προς τους δούλους, κάμε τα να εννοήσουν ότι κανείς δεν εγεννήθη διά να υπηρετή ή υπηρετήται· το υπηρετείν επειδή και εσυστήθη εναντίον της ισότητος των ανθρώπων, πρέπει να το μετριάζωμεν όσον δυνάμεθα· και αν υπάρχουν δούλοι με ελαττώματα, δεν πρέπει να στοχαζώμεθα ότι δύνανται να ευρεθώσιν εξ αυτών χωρίς ελάττωμα.

Εκείνο δε το οποίον είναι όχι ολιγώτερον προσοχής άξιον και το οποίον πρέπει να σπουδάσης να εμπνεύσης πρωίμως εις τα κοράσια, είναι ο προς τα έργα των χειρών έρως. Το εργόχειρον, το οποίον είναι αυτοσύστατον, είναι αναγκαίον ακόμη και εις τας μεγάλης καταστάσεως Κυρίας, διά να τας απαλλάττη από την τόσον ενοχλητικήν όσον και ολέθριον οκνηρίαν. Αι γυναίκες πρέπει επίσης να φοβώνται και να καταφρονώσι την αργίαν· όλοι οι πρώτοι χριστιανοί οποιουδήποτε φύλου, οποιασδήποτε καταστάσεως και αν ήσαν, ειργάζοντο, και είχον το εργόχειρον όχι ως διασκέδασιν, αλλ' ενασχόλησιν σπουδαίαν και ωφέλιμον. Είναι νόμος παρά της φύσεως δεδομένος, και ουδείς αντιβαίνει αυτόν ατιμωρητί.

Πρέπει λοιπόν καθ' όσον αφορά τα πλούσια και υψηλού βαθμού κοράσια, να συνοδεύεται η καλλιέργεια του πνεύματός των με τα γυμνάσματα τα οποία επασχολούσι τα δάκτυλά των, διά να αποκαθιστώνται ωφέλιμα εις την οικογένειαν ή εις την κοινωνίαν, της οποίας ουσιωδώς είναι μέλη, και διά το καλόν της οποίας όλοι είναι υπόχρεοι να συντρέχωσι. Το να κεντά έν κοράσιον ή να ράπτη προς χρήσιν ιδίαν δεν είναι ειμή εργόχειρον έντιμον· αλλά το να αφιερώνη τας χείρας του εις τας χρείας των πτωχών είναι έργον ευγενές και μέγα. Ιδού ό,τι μία φρόνιμος και ενάρετος μήτηρ πρέπει κατά χρέος και ευχαρίστως να διδάσκη εις τα κοράσιά της με την διδασκαλίαν, εξαιρέτως δε με το παράδειγμά της· διότι πάσα διδασκαλία της μητρός αποκαθίσταται ανωφελής εις τους παίδας όταν δεν συνοδεύεται με το παράδειγμα αυτής.

Αλλ' εις ταύτα πρέπει να γίνεται όχι ολιγώτερον και ο πατήρ συνεργός· και ιδού τί λέγει ο σοφός συγγραφεύς του Αιμιλίου· αι μητέρες, λέγουν, φθείρουσι τους παίδας των με το παράδειγμά των· εις τούτο, αναμφιβόλως, πταίουν αυταί, αλλ' ολιγώτερον ίσως από σε, όστις τας διαφθείρεις. Η μήτηρ

Σελ. 92
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/93.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

θέλει τον παίδα της ευτυχή, και τον θέλει τοιούτον από την σήμερον· και εις τούτο αυτή έχει δίκαιον όταν απατάται ως προς τα οποία λαμβάνει μέτρα, πρέπει να φωτίζεται. Η φυλαργυρία, η φιλοδοξία, η τυραννία, η πρόληψις των πατέρων, η αμέλειά των, η αναισθησία των είναι εκατοντάκις πλέον ολέθρια εις τους παίδας παρά την τυφλήν τρυφερότητα των μητέρων,

ΝΟΥΘΕΣΙΑΙ ΤΙΝΕΣ ΠΡΟΣ ΤΑ ΚΟΡΑΣΙΑ ΚΑΙ ΜΗΤΕΡΑΣ

― Έσο καθαρή, και μην υποφέρης να έχης ξεσχισμένον ή κακώς διατεθειμένον ένδυμα. Είναι μία καταφρόνησις δι' εκείνους οίτινες σε συναναστρέφονται, όταν είσαι ενδεδυμένη ενδύματα προξενούντα αηδίαν. Προφυλάττου όμως καλώς από την ματαιότητα του συρμού· φύλαττε όσον δύνασαι τους κανόνας της απλότητος και της μετριότητος. Αυτά είναι ο καλήτερος στολισμός της ωραιότητος, και το καλήτερον κάλυμμα της ασχημίας.

Μη συγχωρής λοιπόν εις την θυγατέρα σου τίποτε ανάρμοστον εις την κατάστασίν της. Κατάθλιβε αυστηρώς όλας τας παραλόγους φαντασίας της· δείκνυε εις αυτήν εις ποίον κίνδυνον εκτίθεταί τις, και πόσον αξιοκαταφρόνητος γίνεται όταν εκβαίνη έξω των ορίων της καταστάσεώς του. Κάμε την να μάθη ότι η αλαζονεία είναι ο αφανισμός των οικογενειών και των αρετών, και εν ταυτώ να εννοήση πόσον η τιμή, ήτις γεννάται από την καλήν διαγωγήν και κοσμιότητα, είναι πολύ πλέον επαινετή παρά την τιμήν ήτις γεννάται από τα μαλλία και τα φορέματά της. Η ωραιότης, θέλεις της λέγει, απατά μάλλον εκείνην, ήτις έχει αυτήν, παρά εκείνους, οίτινες θέλγονται παρ' αυτής· αυτή συγχύζει και μεθύει την ψυχήν· και γίνεταί τις ευκολώτερον ειδωλολάτρης εαυτού, παρ' ό,τι γίνονται οι παθητικώτεροι ερασταί εις το υποκείμενον το οποίον αγαπώσιν.

Η ωραιότης πολλάκις καθίσταται επιβλαβής, και τότε μόνον είναι επωφελής, όταν χρησιμεύη εις όφελος της υπανδρείας· αλλά πώς δύναται να υπάρξη επωφελής εις το κοράσιον το οποίον δεν υποστηρίζεται με την αξιότητα και την αρετήν; αυτό δεν δύναται να ελπίζη άλλο ειμή ότι θέλει εύρει ένα μωρόν νέον μετά του οποίου θέλει συζήσει δυστυχώς· και τότε μόνον δύναται να ελπίζη ευτυχεστέραν ζωήν όταν τα προτερήματα, η φρόνησις και η μετριοφροσύνη την κάμνουν ερασμίαν και αξιοζήλευτον· τότε δύναται να ζητηθή από άνδρας συνετούς και έχοντας αισθήματα υγιά· αι γυναίκες, αίτινες τιμώνται και δοξάζονται μόνον διά την ωραιότητά των, αποκαθίστανται όσον ούπω αξιογέλαστοι· αυταί φθάνουν χωρίς να το αισθανθώσιν, είς τινα ηλικίαν εις την οποίαν η ωραιότης των αμαυρούται, και μ' όλον τούτο καυχώνται εισέτι εις την ωραιότητά των, μ' όλον ότι ο κόσμος γελά δι' αυτάς.

Απόφευγε τους καγχασμούς και τους προξενούντας θόρυβον γέλωτας· μη γελάς διά το παραμικρόν και άνευ τινός αιτίας· μη γελάς προσέτι ποτέ η πρώτη δι' όσα λέγεις· ούτως εμποδίζεις τους άλλους να γελάσουν, αν και ήναι

Σελ. 93
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/94.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

άξια γέλωτος τα παρά σου λεγόμενα· άκουε πολλά, και ομίλει ολίγα· προφυλάττου μάλιστα να διακόπτης συχνά τους ομιλούντας.

Έν βλέμμα, έν μειδίαμα, έν νεύμα είς τινας περιστάσεις, ο έξω του δέοντος τρόπος του προσφέρεσθαι, αν ομιλής όταν απαιτήται σιωπή, ή αν σιωπάς όταν ήναι καιρός ομιλίας, αν ήσαι φαιδρά άνευ αιτίας ή έξω του δέοντος, αν φαίνεσαι ότι ενοχλείσαι ή ότι συλλογίζεσαι πολύ ή ότι χασμάσαι ευρισκομένη εις συναναστροφήν, όλα ταύτα, είναι εναντία της ευπρεπείας και χρηστοηθείας.

Ενοχλείς μάλιστα αντί να διασκεδάζης όταν, επισκεπτομένη ασθενείς ή λυπημένους ανθρώπους, εμφανίζεσαι με φαιδρόν και χαροποιόν πρόσωπον, ή όταν φαίνεσαι μελαγχολική και λυπημένη ευρισκομένη με ανθρώπους διασκεδάζοντας και ευφραινομένους διά τινα πανήγυριν, εορτήν, ή διά κανέν χαροποιόν συμβάν.

Απόφευγε την μεγάλην βραδύτητα και σιγανότητα, ή την μεγάλην ταχύτητα εις την ομιλίαν σου, τον υψηλόν και εριστικόν τόνον, τους αηδείς χαιρετισμούς (κομπλιμέντα). Μη φαίνεσαι ότι θαυμάζεις ή ότι επαινείς έξω του δέοντος, ως να μην ήθελες ιδεί ποτέ πράγμα, όταν δεικνύη τις από τους περιεστώτας κανένα στολισμόν ή άλλο τι περίεργον· άλλ' ωσαύτως μη δεικνύεις τότε παντελή αδιαφορίαν και τοιαύτην ήτις προξενεί δυσαρέσκειαν· πρέπει να επαινής και να εκτιμάς τα κατ' αξίαν. Πάντοτε δε να συμμορφώνεσαι κατά τα υποκείμενα με τα οποία συναναστρέφεσαι, κατά τον καιρόν, τόπον και κατά τας περιστάσεις.

ΧΡΕΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ

Η σπουδή των γυναικών, καθώς και των ανδρών, πρέπει να περιστρέφεται εις μαθήματα προσήκοντα εις την βιομηχανίαν αυτών· ούτως η διδασκαλία των γυναικών πρέπει να αποβλέπη εις όσα ανωτέρω είπομεν· αλλά μία περίεργος γυνή θέλει εύρει τα όρια ταύτα πολλά στενά διά την περιέργειάν της· απατάται όμως· αυτή δεν γνωρίζει το μέγεθος και την έκτασιν των πραγμάτων, τα οποία ημείς προτείνομεν να σπουδάσωσι.

Οποίον διακριτικόν πρέπει να έχη διά να δύναται να διακρίνη το φυσικόν και τον νουν εκάστου παιδός αυτής, και να ευρίσκη τον τρόπον να φέρεται προς αυτούς τον προσφορώτερον, να ανακαλύπτη τας διαθέσεις, τας κλίσεις, και το πνεύμα αυτών, να προλαμβάνη τα ήδη εκφυόμενα πάθη των, και να διορθώνη τα ελαττώματά των! Οποίαν φρόνησιν οφείλει να έχη διά να φυλάττη την επ' αυτών εξουσίαν της, χωρίς να χάση την αγάπην και εμπιστοσύνην των! Και δεν χρειάζεται προσέτι να παρατηρή και να γνωρίζη ακριβώς τα υποκείμενα, τα οποία πλησιάζουν εις αυτούς; αναμφιβόλως. Μία μήτηρ λοιπόν πρέπει να έχη ανεπτυγμένον, σταθερόν, προσεκτικόν και διοικητικόν πνεύμα.

Σελ. 94
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/95.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

Δύναταί τις τάχα να αμφιβάλλη, ότι αι γυναίκες δεν είναι επιφορτισμέναι με τας φροντίδας αυτάς, ζώντων ακόμη και των ανδρών αυτών, ασχολουμένων καθεκάστην εις τα έξωθεν; αλλά το βάρος των φροντίδων τούτων δεν γίνεται έτι επαισθητότερον εις αυτάς, όταν χηρεύσωσι; και τίς η χρεία λόγων ενώ έχομεν την πείραν αυτήν μάρτυρα;

Άλλο χρέος όχι ολιγώτερον προσοχής άξιον είναι και η επί της οικονομίας φροντίς. Το πλείστον μέρος των γυναικών παραμελούσι το χρέος αυτό, εκλαμβάνουσι την εις την οικονομίαν επιστασίαν ως έργον ευτελές· αλλ' η πρόληψις αυτή είναι αποτέλεσμα της αμαθείας. Οι παλαιοί Έλληνες και οι Ρωμαίοι, οι τοσούτον πεπολισμένοι εκείνοι άνθρωποι, εσπούδαζον την οικονομίαν με μεγίστην επιμέλειαν· τα μεγαλήτερα μεταξύ αυτών πνεύματα εσύνθεσαν επί τη ιδία πείρα βιβλία, τα οποία σώζονται μέχρι την σήμερον, και ένθα αυτοί εσημείωσαν και αυτά τα παραμικρά της γεωργικής πράγματα. Είναι γνωστόν ότι οι τροπαιούχοι στρατηγοί των καταδέχοντο να εργάζωνται, και να επανακάμπτουν εις το άροτρον εξερχόμενοι του θριάμβου. Τούτο είναι τόσον μακράν από τα σημερινά ήθη μας, ώστε δυσκολεύεταί τις να το πιστεύση, και μ' όλον ότι ευρίσκει ουδεμίαν εις τας ιστορίας αφορμήν αμφιβολίας.

Απαιτείται, αναμφιβόλως, πνεύμα ανώτερον και μάλλον εκτεταμένον διά να μάθη τις όλας τας εις την οικονομίαν αναγομένας τέχνας, και να διοική ολόκληρον οικογένειαν, παρ' ό,τι απαιτείται διά να μάθη να διαλέγεται περί των συρμών, και διά τους πολιτικούς τρόπους της συναναστροφής. Υπάρχουν πολλαί γυναίκες, των οποίων η συναναστροφή είναι πλήρης κανόνων στερεών, και αι οποίαι δι' έλλειψιν πείρας τακτικής διάγουν την ζωήν των εις μάταια και ανωφελή πράγματα.

Σελ. 95
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/96.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

καθότι διδάσκεται διασκεδάζουσα

1836

Π. Ζωντανός

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΑΝΗΚΟΝΤΑ ΕΙΣ ΤΑ ΚΟΡΑΣΙΑ

Τα πρώτα μαθήματα είναι η Ανάγνωσις, η Γραφή και η Προφορά· πολλαί γυναίκες γνωρίζουσαι την ανάγνωσιν και την γραφήν δεν ηξεύρουν μήτε να συντάξουν μήτε να συνθέσουν καμμίαν επιστολήν, μήτε να προφέρουν καλώς όσα γράφουν, και μάλιστα μήτε να ορθογράψουν. Είναι καλόν διά τούτο να συνειθίζουν τα κοράσια να αναγινώσκουν με τόνον απλούν μεν, αλλά κατά προσωδίαν· ας αντιγράφουν καθημερινώς περικοπάς τινας από την ιστορίαν ή από τους κανόνας της ηθικής· άλλοτε πρέπει να τα υπαγορεύωμεν να γράφουν επιστολάς, ενίοτε να τα αφίνωμεν να τας συνθέτουν και μόνα.

Επομένως πρέπει να σπουδάσουν την Αριθμητικήν. Να ηξεύρη τις να αριθμή και να γράφη ή να συνθέτη επιστολάς, είναι δύω μαθήματα, άνευ των οποίων δεν δύναταί τις να επιχειρισθή καμμίαν διοίκησιν ή να φυλάξη καμμίαν τάξιν εις τα πράγματά του· εις τούτο μας είναι η πείρα διδάσκαλος· θέλει έχει πάντοτε την χρείαν των άλλων.

Έπονται ακολούθως τα Ελληνικά μαθήματα, και η Ορθογραφία, ήτις είναι συνέπεια αυτών. Μετά τούτο πρέπει να σπουδάζουν την Ιστορίαν, και την Μυθολογίαν· η Μυθολογία μετά την Ιεράν Ιστορίαν είναι αναγκαία, διότι άνευ αυτής είναι αδύνατος η κατάληψις πολλών πραγμάτων της Ελληνικής Ιστορίας και των Ελληνικών συγγραμμάτων. Εις την Ιστορίαν πρέπει να προστεθή η Χρονολογία και η Γεωγραφία· η σπουδή των μαθημάτων τούτων αποκαθιστά την γυναίκα φρονημάτων σταθερών, χωρίς να την κάμη μελαγχολικήν και ματαιόφρονα· καθότι διδάσκεται διασκεδάζουσα· η Χρονολογία δε και η Γεωγραφία είναι αναγκαίαι, διότι τα δύω μαθήματα αυτά είναι, ως κοινώς λέγεται, οι δύω οφθαλμοί της Ιστορίας· το έν κάμνει γνωστούς τους τόπους, το άλλο τον καιρόν καθ' ον συνέβησαν τα πράγματα.

———————

Απόσπασμα από το βιβλίο του Π. Ζωντανού, Περί ανατροφής των κορασίων και της δημοσίου εκπαιδεύσεως των αρρένων, σ. 58-60.

Σελ. 96
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/97.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

Η Μουσική είναι μάθημα διασκεδαστικόν· και όταν έν κοράσιον έχη καλήν φωνήν και κλάσιν εις την μουσικήν, δεν πρέπει να εμποδίζεται· η απαγόρευσις ανάπτει μάλλον την επιθυμίαν. "Συμφέρει μάλλον να δώσωμεν ένα ρουν τακτικόν εις τον χείμαρρον αυτόν, παρά να τον εμποδίσωμεν" λέγει είς σοφός παιδαγωγός.

Και η μάθησις της Ζωγραφικής τέχνης δεν είναι ανάρμοστος εις τα κοράσια· αύτη είναι μία χάρις διά τας γυναίκας· άνευ αυτής αι εργασίαι των δεν έχουν την απαιτουμένην καλλονήν· αι εργασίαι, εις τας οποίας απαιτείται τέχνη και φιλοπονία, γινόμεναι άνευ τινός γνώσεως της ζωγραφικής, καθίστανται πάντοτε ατελείς. Τα κεντήματα, τα λεπτά ραψίματα, αι περιραφαί (broderie) κτλ. τότε φαίνονται ωραία εις τους οφθαλμούς, όταν σχεδιογράφονται καλώς και επιτηδείως· ούτως συνειθίζον βαθμηδόν το πνεύμα εις την καλλιέργειαν των ωραίων τεχνών γίνεται πηγή ανεξάντλητος διασκεδαστικών εργασιών.

Ο κύριος Φενελών θέλει επί τέλους να διδάσκωνται εις τα ευγενή και ευκατάστατα κοράσια και αρχαί τινές της Νομικής, του Δικαίου και των συνηθειών του τόπου, ένθα διατρίβουν· τί εστιν ιδιοκτησία, τί δημόσιον, κινητόν και ακίνητον κτήμα κτλ. Είναι αληθές ότι αι γνώσεις αυταί φαίνονται περιτταί εις γυναίκα ύπανδρον, αλλ' άρα γε πόσαι δεν ησθάνθησαν την ανάγκην των γνώσεων αυτών στερηθείσαι του ανδρός; εις πόσα κακά δεν υπόκεινται αφιερούμεναι τυφλώς εις τους δικηγόρους;

7

Σελ. 97
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/98.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

ΕΤΕΡΟΝ ΚΑΙ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΝ ΔΙΑΛΛΑΚΤΙΚΟΝ

Νεάνιδες ωραίαι,

και όλαι σεις αι νέαι,

μην είσθαι λυπηραί·

Πώς τάχα συμβουλεύω,

τας νέας κ' ερμηνεύω,

να γένουν σοβαραί·

Συχνά να ασχολούνται,

χωρίς να ενοχλούνται,

εις γράμματα κ' ευχάς·

Να κάμνουν ως αι γραίαι,

να ζουν ως καλογραίαι,

μ' ωδάς και προσευχάς.

Αυτά εγώ δεν λέγω,

αλλά τας τρέλας ψέγω,

και τας τρελάς μαζή·

Πού κάθοντ' ολοένα,

και κρίνουν τον καθένα,

πώς απερνά, πώς ζη.

Τον ένα πότε ψέγουν,

στον άλλον άλλα λέγουν

κι' άλλον περιγελούν,

Και δεν ζητούσιν άλλο,

παρά χορόν και μπάλο,

να παίζουν, να γελούν.

Αυτάς τας νέας ψέγω,

και διά ταύτας λέγω,

αυτάς κατηγορώ·

Αυτάς, δεν το αρνούμαι·

σ' αυτάς εναντιούμαι,

αυτάς και λοιδορώ·

Και όχι τας φρονίμους

τας νέας τας χρησίμους,

στας τέχνας εντελείς·

Ουδέ τας περιέργους

γυναίκας, και φιλέργους

και τας επιμελείς.

Κι' εγώ υπήρξα νέος,

κι' εις τας τρυφάς γενναίος,

εις άκρον τρυφηλός·

Κι' αν ήμαι ήδη γέρων,

δεν είμαι κακογέρων,

σκληρός, σιωπηλός.

Γνωρίζω ότ' η φύσις

των νέων, και η κλίσις

υπάρχει ζωηρά·

Και ότι η νεότης

δεν έχει φυσικόν της

να ήναι λυπηρά.

Και διά τούτο όσα

η εδική μου γλώσσα

εξέφρασεν εδώ,

Είναι να ερεθίσουν,

τας νέας να κεντίσουν

να έχουν την αιδώ.

Να θέλουν μεν στολίδια

πλην όχι και ψιμύθια

και κάλλη τεχνητά·

Κι' ενώ διασκεδάζουν

να θέλουν να σπουδάζουν

και ηθικά ρητά.

Π. Ζωντανός

———————

Ποίημα από το βιβλίο του Π. Ζωντανού, Περί ανατροφής των κορασίων και της δημοσίου εκπαιδεύσεως των αρρένων, σ. 210-211.

Σελ. 98
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/99.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

το είχαν αξίωμα ότι έπρεπε τα θηλυκά των τέκνα να μένωσιν αγράμματα

1837 Ν. Βάμβας

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ N. BAMBA

Εις την πρώτην άνοιξιν του Σχολείου των Κορασίων του Δήμου Πειραιώς, την 24 Ιουνίου, 1837

Εις πόλιν, ήτις αρχίζει ήδη να μορφόνεται, έν από τα πλέον θεμελιώδη και όντως άξια επαίνου έργα και της προνοητικής Κυβερνήσεως, και των πρώτων κατοίκων της πόλεως αυτής, είναι αναντιρρήτως και των Σχολείων η σύστασις. Όσοι συνοικίζονται εις τόπον τινά διά ν' απολαμβάνωσι μόνον τα εκ τούτου προξενούμενα υλικά αγαθά, το εμπόριον, τους καρπούς της γης, και τας άλλας αμοιβαίας βοηθείας και ασφαλείας, χωρίς πρόνοιαν των λογικών αγαθών, από τα οποία και τα υλικά αυξάνονται, και η χρήσις αυτών γίνεται ωφελιμωτέρα, ούτοι φαίνονται ότι πάσχουν ακόμη άγνοιαν του αληθινού και υψηλού σκοπού της ανθρωπίνης κοινωνίας, ή ότι, το οποίον είναι πολύ αθλιώτερον, αδιαφορούν περιοριζόμενοι έκαστος εις τα νομιζόμενα συμφέροντα της φωλεάς του. Όσοι όμως φροντίζουν και συνεργούν προθύμως εις το να συσταίνωνται τα μέσα εκείνα, διά των οποίων δύνανται τα πνεύματα των τέκνων των να φωτίζωνται εις την κρίσιν του καλού, και αι καρδίαι αυτών να συνειθίζωσιν εις την αγάπην του, και ούτω να κατασταίνωνται πολίται ενεργοί μεν εις τα καλά, προφυλακτικοί δε από τα κακά, και επομένως ωφέλιμοι εις εαυτούς, εις συγγενείς, και εις την πατρίδα, ούτοι δείχνουν ότι γνωρίζουν τον αληθινόν και υψηλόν σκοπόν της ανθρωπίνης κοινωνίας, ότι αισθάνονται τας πηγάς των ωφελειών της, και προετοιμάζουν με ασφαλή μέσα οικογενείας ευτυχείς, και πατρίδα έντιμον, σεβαστήν, και εις το έθνος ωφέλιμον. Ο έπαινος ούτος σας πρέπει δικαίως, ω δημόται του Πειραιώς· πλην ενώ οι άνθρωποι

———————

Το φυλλάδιο τυπώθηκε στο τυπογραφείο του Γεωργίου Πολυμέρη.

Σελ. 99
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/100.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

επαινούνται διά τα καλά, δεν είναι, με φαίνεται, ανάρμοστον να γίνεται λόγος τις και περί αυτών των καλών. Ούτω και εκείνοι χαίρουν έτι μάλλον βλέποντες τας κρίσεις των επιβεβαιουμένας, και εάν τυχόν άλλος τις δεν έλαβε περίστασιν να συλλογισθή βαθέως αυτά, εμπορεί εκ του λόγου να λάβη εις τούτο ωφέλιμον αφορμήν.

Ποίος είναι λοιπόν ο σκοπός της εκπαιδεύσεως των κορασίων; επειδή υπέρ αυτών ανοίγεται σήμερον το Σχολείον τούτο με ιεράν τελετήν και δημοσίους ευχάς προς τον Θεόν. Ποίαι αι της εκπαιδεύσεως ταύτης ωφέλειαι; Ταύτα, με φαίνεται, είναι δύω ζητήματα άξια να ενασχολώσι το πνεύμα και των μητέρων και των πατέρων, και παντός καλού πολίτου. Ο σκοπός είναι ως τέκνα, να μάθωσι λογικώς, όχι τυραννικώς, τα χρέη τα προς τους γονείς, την ευπείθειαν, το σέβας, την ενεργόν και ανεξάλειπτον ευγνωμοσύνην, από την οποίαν γεννάται η εκούσιος και εγκάρδιος προσοχή εις το να μη παραπικραίνωσι τους θείους τούτους ευεργέτας και φίλους των, ούτε με έργον, ούτε με λόγον, ούτε με σχήμα απρεπές. Ως τέκνα του ουρανίου Πατρός διά Ιησού Χριστού, να μάθωσι να σέβωνται και να αγαπώσιν αυτόν υπέρ πάσαν άλλην αγάπην ως πλάστην των και ως δοτήρα πάντων των αγαθών παρόντων και μελλόντων, να σέβωνται και να αγαπώσιν εξίσου τον μονογενή αυτού Υιόν τον Κύριον ημών Ιησούν Χριστόν ως Σωτήρα και Λυτρωτήν διά του παναγίου του αίματος, και το Πνεύμα το άγιον, του οποίου της χάριτος ηξιώθησαν διά του βαπτίσματος, να λατρεύωσιν αυτόν με λατρείαν λογικήν, και να αναγινώσκωσιν εις τας ιεράς Γραφάς και εις το ιερόν Ευαγγέλιον τον θείόν του λόγον.

Ως διωρισμένα από τον Θεόν διά την οικιακήν οικονομίαν, να γυμνασθώσιν εις τα ανήκοντα έργα αυτής, και να αποκτήσωσι διαφόρους γνώσεις ιστορικάς και φυσικάς, τας μεν χρησίμους εις το ηθικόν, τας δε ωφελίμους εις την υγείαν και εις την οικονομίαν.

Ιδού τα κεφαλαιωδέστερα αντικείμενα της εκπαιδεύσεώς των, τα οποία αφού εις την νεαράν ταύτην ηλικίαν μάθωσι, και συμμορφωθή με αυτά το αίσθημα των, θέλουν βέβαια αυξήσειν ύστερον και τελειοποιήσειν διά της πείρας και της αναγνώσεως.

Ιδού μ' όλα ταύτα από ποίαν εκπαίδευσιν εστερούντο προ ολίγων χρόνων τα αθώα κοράσια διά τας προλήψεις των γονέων των. Το είχαν αξίωμα, ότι έπρεπε τα θηλυκά των τέκνα να μένωσιν αγράμματα, ως να μην είχε δώσειν και εις αυτά ο Θεός λογικήν ψυχήν. Δεν αισθάνοντο ότι επρόφεραν εναντίον εις τα φίλτατά των την πλέον τυραννικήν και ασεβή καταδίκην, της οποίας τα αποτελέσματα ήσαν οποία έπρεπε φυσικά να ήναι· πρώτον, στέρησις της πνευματικής εκείνης χαράς και ωφελείας, την οποίαν απολαμβάνει πάσα ψυχή φωτισμένη εις τας θείας αληθείας· δεύτερον, προλήψεις ολέθριαι και εις την ψυχήν και εις το σώμα, φόβοι άλογοι της φαντασίας, διχόνοιαι παράλογοι· αλλά τί να απαριθμώ τα αηδή και φρικώδη γεννήματα εκείνης της αμαθείας;

Σελ. 100
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/101.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

ας τελειώσω την σύντομον ταύτην ομιλίαν με τας ωφελείας της εκπαιδεύσεως, αίτινες και εκείνας μάλλον εξελέγχουν.

Αι ωφέλειαι αύται εμπορούν να διαιρεθώσιν εις ατομικάς, συγγενικάς, και κοινωνικάς. Η ούτω πεπαιδευμένη νέα ωφελείται ατομικώς και εις ψυχήν και εις ζωήν, διότι η γνώσις των χριστιανικών της χρεών, η φωτισμένη εις ταύτα συνείδησίς της, προφυλάττει και οχυρώνει αυτήν εναντίον πολλών ψυχικών κινδύνων. Η ποικιλία των ωφελίμων γνώσεων και η έξις των χρησίμων και ευαρέστων εργασιών δεν αφίνουν χώραν εις την μελαγχολίαν και προφυλάττουν την φαντασίαν από πολλάς επικινδύνους αποπλανήσεις. Φέρεται τακτικώς εις την δίαιτάν της, και εάν μεν ήναι γονέων ευκαταστάτων, δεν κάμνει κατάχρησιν της ευπορίας, εάν δε πενήτων, έχει μέσα τίμια να πορίζεται τα αναγκαία, την εργασίαν των χειρών της και την διδασκαλίαν.

Περί δε των γονέων της, οποία χαρά να βλέπωσι την φιλτάτην θυγατέρα των κοσμίαν, σεμνήν, εγκαλλώπισμα εις την ευτυχίαν των, παρηγορίαν εις τας θλίψεις, βοήθειαν εις την ατυχίαν! Πόσην δύναμιν έχει έκαστον τούτων εις την ευαίσθητον καρδίαν των! Δεν είναι βέβαια εις τους γονείς ούτε λύπη πικροτέρα, ούτε χαρά γλυκυτέρα, παρά την προερχομένην από τα τέκνα.

Τέλος πάντων, η ούτω πεπαιδευμένη νέα, όταν έλθη εις γάμον και γείνη μήτηρ τέκνων, εδώ φαίνονται αι υψηλότεραι κοινωνικαί ωφέλειαι της εκπαιδεύσεώς της. Η σεμνότης, η γλυκύτης, η πίστις, η λογική υπακοή, τα οποία διδάσκουν και υποστηρίζουν αι παιδιόθεν εγκεχαραγμέναι εις την καρδίαν της ηθικαί αλήθειαι, και η αγάπη και ο λογικός φόβος του Θεού, είναι τόσοι αδιάλυτοι δεσμοί ειρήνης προς τον άνδρα. Τα τέκνα, οι αδύνατοι ούτοι και άμορφοι πολίται, δεν είναι εμπιστευμένοι εις μόνον το μητρικόν ένστιγμα, εις μόνα τα φυσικά των μητέρων αισθήματα, τα οποία χωρίς το οδηγητικόν φως του νοός φέρουν εις μύρια λάθη, αλλ' εκτρέφονται με προνοητικήν προσοχήν, προφυλάττονται από πολλούς σωματικούς κινδύνους, και εις την πρόοδον της ηλικίας των από πλειοτέρους ακόμη νοερούς και ηθικούς. Διδάσκονται τα χριστιανικά χρέη των, και τα του πολίτου, από τον πλέον αγαπητόν διδάσκαλον. Δεν ακούουν παραλογισμούς, δεν διαστρέφονται με προλήψεις, δεν συνειθίζονται εις φόβους φαντασμάτων, δεν λαμβάνουν έξεις κακάς· πλάττονται και μορφόνονται εξ αρχής εις την αλήθειαν και εις την αρετήν. Η τοιαύτη δε πρώτη πλάσις και μόρφωσις ενδυναμουμένη και τελειοποιουμένη με τελειοτέραν, σύμμορφον όμως πάντοτε, διδασκαλίαν, δίδει και εις τας οικογενείας τέκνα καλά, και εις την εκκλησίαν του Χριστού χριστιανούς καλούς, και εις την πολιτικήν κοινωνίαν πολίτας καλούς.

Ιδού, φίλοι δημόται του Πειραιώς, τίς ο σκοπός και ποίαι αι ωφέλειαι της εκπαιδεύσεως των κορασίων σας. Ούτος βέβαια ο σκοπός, και η έννοια των ωφελειών τούτων, διήγειραν εις τας ψυχάς σας τον πόθον της συστάσεως του Σχολείου τούτου. Διά τον σκοπόν αυτόν και τας αυτάς ωφελείας προνοεί

Σελ. 101
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/102.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

και η Πατρική ημών Κυβέρνησις περί συστάσεως και συντηρήσεως Σχολείων. Η δε νέα, ήτις αναδέχεται το Σχολείον τούτο, μας δίδει τας πλέον αγαθάς ελπίδας, και διά την προκοπήν της, και διά την μέθοδον, και διά τα άμεμπτα ήθη της. Είναι μία από τας πλέον αξιολόγους διδασκάλους, τας οποίας έδωκεν εις διάφορα μέρη της Ελλάδος το προ τοσούτων χρόνων συσταθέν κοινωφελέστατον Σχολείον του Αιδεσίμου Φιλέλληνος Κυρίου Χιλλ.

Δοξάζοντες λοιπόν τον Θεόν, όστις μας ηξίωσε να τον λατρεύωμεν ελευθέρως, και ελευθέρως υπό την ευνομίαν να συμβουλευώμεθα και να συνεργώμεν υπέρ της επιδόσεως των τέκνων μας, ευγνωμονούντες και προς πάντας τους κοπιώντας λόγω ή έργω υπέρ των κοινών μας συμφερόντων, ας μη παύωμεν και ημείς συζώντες εν αγάπη και ομονοία κατά Χριστόν, να ήμεθα πρόθυμοι εις τα καλά, διά να ευημερώμεν, να ευφραίνωμεν και την φιλάγαθον ψυχήν του Βασιλέως ημών, και να δοξάζεται εν πάσι τοις λόγοις και έργοις ημών το πανάγιον όνομα του Κυρίου και Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού. Αμήν.

Σελ. 102
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/103.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

δενδροκομείον

1837

Μ. Αποστολίδης

ΕΓΚΑΘΙΔΡΥΣΙΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΤΩΝ ΚΟΡΑΣΙΩΝ ΤΗΣ ΦΙΛΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ

Σεβασμιώτατε Ιεράρχα. Εκλαμπρότατε Πρόεδρε της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας, φιλογενέστατοι Κύριοι εταίροι, και φιλόκαλοι ακροαταί!

Δεν εσυμπληρώθη ακόμη έτος, αφού ο φιλόκαλος διευθυντής των δημοτικών σχολείων* συνέλαβε την υψηλήν και κοινωφελή ιδέαν του να συστηθή Εταιρεία Φιλεκπαιδευτική, διά να συντελέση εις την προαγωγήν των φώτων και της ηθικής αγωγής της νεολέας μας, και την ιδέαν ταύτην εκοίνωσεν εις άλλους φιλογενείς άνδρας· οι δε πάντοτε προς τα καλά και τον φωτισμόν ευαίσθητοι Έλληνες εφάνησαν προθυμότατοι να την υποστηρίξωσι και να την φέρωσιν εις πέρας. Η Κυβέρνησίς μας επιθυμούσα πάντοτε την ευτυχίαν του έθνους επεφήμησεν εις αυτήν, και προθύμως υπεσχέθη την προστασίαν και συνδρομήν της· ο ιερός κλήρος μας και μάλιστα οι Σεβασμιώτατοι Αρχιερείς μας, μετά πολλής προθυμίας την απεδέχθησαν, και μετά ζήλου και δραστηριότητος εις την πραγματοποίησιν αυτής συνετέλεσαν. Έν από τα λαμπρότερα και σεβασμιώτερα ονόματα μεταξύ των ομογενών μας δεν απηξίωσε να αναδεχθή την προεδρίαν της*· πλήθος φιλοκάλων και φιλογενών ανδρών όχι μόνον εκ των κατοικούντων εις την πρωτεύουσαν, αλλά και εις τα απότατα μέρη του βασιλείου και των εκτός ακόμη του Κράτους, εφιλοτιμήθησαν να γένωσι μέλη ταύτης διά να συντελώσι προθύμως εις τον θεοφιλή και φιλάνθρωπον τούτον

———————

Λόγος του αρχιμανδρίτη Μισαήλ Αποστολίδη στα εγκαίνια του Σχολείου των Κορασίων (αλληλοδιδακτικά και διδασκαλείο) της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας. Ο λόγος περιλήφθηκε σε φυλλάδιο που τυπώθηκε στην Αθήνα, στο τυπογραφείο του Α. Κορομηλά, τυπογράφου της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας, 1837, σ. 3-13.

* Πρόκειται για τον Ιωάννη Π. Κοκκώνη, που ήταν διευθυντής του Διδασκαλείου (αρρένων) και γενικός διευθυντής των δημοτικών σχολείων από το 1836 ως το 1852.

* Ο Γεώργιος Κουντουριώτης.

Σελ. 103
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/104.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

σκοπόν. Και ιδού εις το μικρόν τούτο διάστημα ευρίσκεται η Εταιρεία μας συγκεκροτημένη από ικανά μέλη και προμηθευμένη με ικανά μέσα, ώστε να αρχίση το κοινωφελές έργον της. Τοιαύτη είναι η περί τα κοινά καλά χαρακτηρίζουσα τους Έλληνας φιλοτιμία ! Και διά τούτο όχι μόνον είναι παντός επαίνου άξιοι, αλλά και την πεποίθησιν εμπνέουσιν εις πάντα νουνεχή παρατηρητήν, ότι ταχέως θέλουσιν ανακτήσει την προγονικήν αυτών εύκλειαν, ότι ταχέως η πολιτεία μας θέλει φθάσει τον βαθμόν εκείνον του πολιτισμού και του φωτισμού, όστις είναι των ελευθέρων εθνών η μερίς και αποτελεί το μέγιστον μέρος της ευζωίας και ευδαιμονίας των. Το πρώτον έργον της Εταιρείας μας είναι η σύστασις του παρόντος σχολείου προς εκπαίδευσιν και μόρφωσιν των κορασίων.

Κάνεις νομίζω δεν δύναται να αρνηθή, ότι καλλιτέραν και ωφελιμωτέραν αρχήν των φιλανθρωπευμάτων της δεν εδύνατο να κάμη ούτε καταλληλοτέραν χρήσιν των πρώτων αυτής χρημάτων, παρά ταύτην του να ενεργήση την σύστασιν ενός τοιούτου σχολείου! Αφού ο κυριώτερος σκοπός της είναι η διάδοσις και η εξάπλωσις της εκπαιδεύσεως εις τον λαόν, ποίον άλλο δραστηριώτερον μέσον είναι προς τούτο παρά των σχολείων την σύστασιν; Το σχολείον δύναται δικαίως να ονομασθή νοσοκομείον του ανθρωπίνου νοός, εργαστήριον, όπου κατασκευάζονται τα σύνεργα, δι' ων έπειτα κτίζεται η μεγάλη και ωραία οικοδομή της ευτάκτου και ευδαίμονος κοινωνίας· διότι δι' αυτών, και εις αυτά, γίνεται και μορφούται ο άνθρωπος χρηστός πολίτης και αγαθός άνθρωπος. Επειδή ούτε ο λιθοξόος, καθώς τις έλεγεν ευφυώς, πρέπει να ξέση τόσον τους λίθους, ούτε ο λεπτουργός τα ξύλα διά να κατασκευάση ο μεν τους ανδριάντας ο δε τα ξόανα, όσον τα σχολεία πρέπει να ξέσωσι και να πελεκήσωσι το άμορφον και άπλαστον ζώον διά να το κατασκευάσωσιν άνθρωπον. Διότι και ο άνθρωπος ως και τα άλλα προϊόντα της φύσεως γεννάται με τας ακάνθας του, εις τας οποίας προσθέτει και άλλας ως εκ του τόπου και του τρόπου, καθ' ον ζη, και των άλλων περιστάσεων· των σχολείων δ' έργον είναι να αποκόπτωσι και να κλαδεύωσιν όλας τας φυσικάς ταύτας και επικτήτους ακάνθας.

Εάν λοιπόν τοιούτον είναι εν γένει των σχολείων το αποτέλεσμα, ποίος φιλόπατρις δεν θέλει συνομολογήσει, ότι και η Εταιρεία έκαμεν αρχήν από το ωφελιμώτερον έργον και το καταλληλότερον εις τον φιλάνθρωπον σκοπόν της; Ότι δε αυξάνει μάλιστα την αξίαν του έργου τούτου είναι το ότι συστήνει τοιούτου είδους σχολείον του οποίου μάλιστα έχομεν χρείαν μεγίστην. Καθότι δεν δυνάμεθα να αρνηθώμεν, ότι περί της των αρρένων παίδων αγωγής έγινεν ήδη υπό της Κυβερνήσεως και υπό των ιδίων δήμων ικανή φροντίς· διότι και εκείνη συνέστησε διάφορα σχολεία προς εκπαίδευσιν αυτών, και αυτοί ούτοι οι δήμοι συναισθανόμενοι την ανάγκην συνέστησαν άλλα· τουλάχιστον όλοι οι σημαντικώτεροι δήμοι του Κράτους μας έχουν σήμερον τα παιδαγωγικά των καταστήματα.

Μόνον τα κοράσια έμενον μέχρι τούδε της τοιαύτης φροντίδος εστερημένα,

Σελ. 104
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/21/gif/105.gif&w=600&h=91511. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

και είναι παράδοξον πώς παρημελήθη σχεδόν πάντοτε η περί της ανατροφής των κορασίων απαιτουμένη φροντίς, και αφιερώθη η προσοχή όλη εις μόνα τα άρρενα. Αλλ' αι γυναίκες αποτελούν το ήμισυ μέρος του όλου γένους των ανθρώπων, και οι άνδρες ενόνονται μετ' αυτών εξ ανάγκης με τοιούτους δεσμούς, ώστε αποτελούσι την ευτυχίαν ή την δυστυχίαν των, καθ' όσον αύται έχουσι χρηστοτέραν ή χειροτέραν την αγωγήν, και διά τούτο όλοι αισθάνονται την ανάγκην του ότι πρέπει διά τούτο να ήναι και αύται με νουν οπωσούν καλλιεργημένον, διότι έχουσι χρέη σπουδαιότατα να εκπληρώσωσι, τα οποία είναι αι βάσεις της κοινωνίας και της ευτυχίας όλου του ανθρωπίνου γένους. Αύται θέλουσιν αποκατασταθή μίαν ημέραν οικοδέσποιναι· θέλουσιν έχει λοιπόν οικίαν διά να οικονομήσωσιν, οικέτας να κυβερνήσωσιν, άνδρα διά να τον δείξωσιν ευτυχή, και παιδία διά να τα αναθρέψωσι καλώς. Επειδή εκ των γυναικών κρέμαται η πρώτη ανατροφή, και των ηθών η πρώτη μόρφωσις και τα πάθη και αι ορέξεις και αι ηδοναί, και αυτή η ευτυχία των ανδρών. Διά τούτο έλεγε και ο αρχαίος της Ρόδου σοφός ο Κλεόβουλος, ότι πρέπει να συνοικίζωσι τας θυγατέρας, παρθένους μεν την ηλικίαν, τω δε φρονείν γυναίκας, υποδεικνύς, κατά την κρίσιν του Λαερτίου, ότι και αι παρθένοι πρέπει να διδάσκωνται. Ή δεν είναι αληθές ότι συνήθως δι' αυτών ως επιτετραμμένων την εσωτερικήν οικονομίαν της οικίας, συντηρούνται ή φθείρονται, ανυψούνται ή καταστρέφονται αι οικίαι; ή ποίαν ηδονήν δύναται να ελπίση ο άνθρωπος εις την ζωήν του, όταν διά της ενώσεως αυτού με γυναίκα άνευ χρηστής αγωγής μεταβάλλεται η στενωτέρα και αγιωτέρα κοινωνία του εις πικρίαν; Τα τέκνα τα γεννώμενα έπειτα, τί θέλουσιν αποκατασταθή, όταν αι μητέρες δεν έχωσι τα αξιώματα της ηθικής και της θεοσεβείας, τα οποία πρέπει να εμπνεύσωσιν εις αυτά ; Διά τούτο η παράβλεψις της αγωγής των κορασίων είναι μεγίστη αμαρτία και αδικία όχι μόνον εις την κατά μέρος ενός εκάστου οικίαν, αλλά προς πάσαν την κοινωνίαν μας.

Ανάγκη λοιπόν είναι να σπουδάζωσι και τα κοράσια, καθώς και τα άρρενα, όσα πράγματα πλάττουσι και μορφόνουσι την καρδίαν, στολίζουσι το πνεύμα, και τελειοποιούσι το λογικόν. Κατ' ευτυχίαν δεν υπάρχει πλέον εις τους Έλληνας η πρόληψις των βαρβάρων εθνών, η απαγορεύουσα εις το ήμισυ μέρος του ανθρωπίνου γένους τον φωτισμόν και την ανάπτυξιν των διανοητικών δυνάμεων.

Την αλήθειαν και την ανάγκην ταύτην συναισθανομένη και η Εταιρεία μας έκρινε χρέος της, και σύμφωνα με τον οποίον προέθετο σκοπόν, να ενεργήση την σύστασιν ταύτης της σχολής, εκ της οποίας με τον καιρόν ελπίζομεν να τρυγήσωμεν ωραίους καρπούς.

Το σχολείον τούτο δεν συνίσταται διά να χρησιμεύση ίσως εις την εκπαίδευσιν των κορασίων ενός μόνου δήμου· εάν ήτον τοιούτος ο σκοπός του, όσον καλός και ωφέλιμος και αν ήτο, δεν ανταπεκρίνετο εντελώς εις τον σκοπόν

Σελ. 105
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Εκπαίδευση και αγωγή των κοριτσιών
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 86
    11. Φουρναράκη, Εκπαίδευση κοριτσιών

    σταθερόν και διοικητικόν πνεύμα - χρηστοήθεια - ο προς τα έργα των χειρών έρως

    1836

    Π. Ζωντανός

    ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ ΤΩΝ ΚΟΡΑΣΙΩΝ

    Οι πλείστοι των ανθρώπων στοχάζονται ότι τα κοράσια δεν πρέπει να μανθάνουν πολλά· δεν πρέπει, λέγουν, να γένουν σοφαί γυναίκες· αι επιστήμαι τας αποκαθιστά ματαιόφρονας και υψηλόφρονας· αρκεί εις αυτά να ηξεύρουν πώς να διοικώσι μίαν ημέραν τα της οικίας πράγματα και να υπακούουν τυφλώς εις τους άνδρας των. Η φύσις τας επροικοδότησε με την φιλοπονίαν, καθαριότητα, οικονομίαν διά να τας απασχολή ησύχως εις τα οικιακά· εις αυτά πρέπει να περιορίζωνται και να μη προχωρώσι περαιτέρω.

    Είναι αληθές ότι πρέπει να φοβώμεθα μη κάμωμεν τας γυναίκας ημιμαθείς ή αξιογελάστους σοφάς. Αυταί έχουν κοινώς το πνεύμα πλέον αδύνατον και πλέον περίεργον παρά τους άνδρας· αλλ' έπεται τάχα ότι αυταί πρέπει να ανατρέφωνται εις την παντελή αμάθειαν, και να περιορίζωνται εις μόνα τα οικιακά πράγματα; Ο ανήρ πρέπει να έχη την σύντροφόν του ως δούλην; Πρέπει να ήναι στερημένος, συζών μετ' αυτής, από το καλήτερον της κοινωνίας θέλγητρον; Διά να την καταδουλώνη καλήτερα, πρέπει να την εμποδίζη του να ακούη, και να γνωρίζη τίποτε; Θέλει να έχη έν αληθές αυτόματον ή ανδράποδον; Όχι αναμφιβόλως, αποκρίνεται ο Ρουσσώ· ούτως δεν είπεν η φύσις ήτις χορηγεί εις τας γυναίκας πνεύμα τόσον ευάρεστον και λεπτόν. Εξ εναντίας αύτη τας θέλει να συλλογίζωνται, να κρίνωσι, ν' αγαπώσι, να γνωρίζωσι, να καλλιεργώσι το πνεύμα των, καλλωπίζουσαι την μορφήν των. Ταύτα είναι τα όπλα, τα οποία έδωκεν εις αυτάς η φύσις εις αναπλήρωσιν της οποίας ελλείπουσι δυνάμεως, και διά να δύνανται να διευθύνωσι την ιδικήν μας· αυταί πρέπει να μανθάνωσι πολλά πράγματα, όσα όμως είναι αρμόδια δι' αυτάς. Είναι

    ———————

    Αποσπάσματα από το βιβλίο του Π. Ζωντανού, Περί ανατροφής των κορασίων και της δημοσίου εκπαιδεύσεως των αρρένων, σ. 14-20, 53-56, 60-64, 69-73.