Συγγραφέας:Σιδέρη, Αλόη
 
Τίτλος:Έλληνες φοιτητές στο Πανεπιστήμιο της Πίζας (1806-1861), Α΄-Β΄
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:21
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1989-1994
 
Σελίδες:687
 
Αριθμός τόμων:2 τόμοι
 
Γλώσσα:Ελληνικά - Ιταλικά
 
Θέμα:Εκπαίδευση-Τριτοβάθμια
 
Παιδεία-Εκπαίδευση
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα - Ιταλία, Πίζα
 
Χρονική κάλυψη:1806-1861
 
Περίληψη:Σκοπός του βιβλίου είναι να φωτίσει με κάθε δυνατή ακρίβεια μια πολύ μικρή γωνία ενός μεγάλου θέματος: της φοιτητικής μετανάστευσης. Επιλέγοντας το Πανεπιστήμιο της Πίζας, έναν χώρο από τους περισσότερο αδιερεύνητους, η συγγραφέας προσπάθησε να εντοπίσει τους Έλληνες που φοίτησαν εκεί σε μια κρίσιμη φάση της ελληνικής και της ιταλικής Ιστορίας (1806-1861). Ο πρώτος τόμος περιέχει τη μελέτη και τα πορίσματά της, και ο δεύτερος περιλαμβάνει καταλόγους και πίνακες. Στους καταλόγους βρίσκουμε τα ονόματα των Ελλήνων φοιτητών, ακόμα και εκείνων που γράφτηκαν αλλά δεν αποφοίτησαν, και στους πίνακες εμφανίζεται η διακύμανση του ρεύματος των Ελλήνων προς το Πανεπιστήμιο της Πίζας σε συσχετισμό με τις ιδιαίτερες πατρίδες τους και με τις χρονικές περιόδους, οι σχολές της προτιμήσεώς τους κατά περιόδους, η αριθμητική σχέση των πτυχιούχων προς αυτούς που εγκαταλείπουν τις σπουδές στην Πίζα, η διακύμανση του ποσοστού των Ελλήνων στο σύνολο των φοιτητών κτλ. Σε ειδικούς πίνακες παρουσιάζεται ο συνολικός αριθμός των φοιτητών που έστειλε στο Πανεπιστήμιο της Πίζας κάθε ελληνική πόλη και περιφέρεια σε όλο το διάστημα της πεντηκονταετίας. Στον επίλογο τίθενται τα ερωτήματα, στα οποία η έρευνα δεν μπόρεσε να δώσει απάντηση. Στο παράρτημα παρουσιάζονται τα πιο χαρακτηριστικά ντοκουμέντα: πιστοποιητικά για την εισδοχή, διπλώματα, σελίδες καταστίχων ή λυτά φύλλα, έγγραφα της αστυνομίας.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 35.12 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 255-274 από: 694
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/255.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

Το 1834, και ενώ συνεχιζόταν η έκδοση του Montaigne, έφτασε η στιγμή να επανεκδοθεί, εμπλουτισμένο με νέες σημειώσεις, το πρώτο μεγάλο έργο του Λεονταράκη: Caratteri di Teofrasto volgarizzati da Dionigi Leondarakys dal Zante, Pisa dalla Capurriana, 1834. Ένα αντίτυπο του βιβλίου βρίσκεται στη Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου της Πίζας. Πρόκειται για ένα από τα λαμπρότερα δείγματα της ευρυμάθειας και της επιστημονικής υπευθυνότητας που χαρακτήριζε ορισμένους εκλεκτούς εκπροσώπους της νεολαίας στη χρυσή εκείνη εποχή της επτανησιακής ιστορίας1.

Δημοσιεύματα

Πόσο πολύπλευρη ήταν η παιδεία του Λεονταράκη και ποιες ήταν οι φιλοσοφικές και αισθητικές απόψεις του, φαίνεται και από τα δημοσιεύματά του. Στο άρθρο του για τον Romagnosi2

——————————————

του γαλλικού, πράγμα σπανιότατο στην Ιταλία, όπου τόσοι μεταφράζουν βαρβαριστί..." (στο ίδιο, σ. 95). Βλ. και εδώ, Παράρτημα, έγγραφο αρ. 39. Πρβ. επίσης Ferdinando Neri, «Sulla fortuna degli "Essais"», Rivista d'Italia XIX (1916), τόμ. Ι, σ. 289, όπου αναφέρονται όλες οι εκδόσεις των Δοκιμίων με επαινετικό σχόλιο για την έκδοση της Capurriana.

1. Το ελληνικά κείμενο που ακολούθησε ως επί το πλείστον ο Λ. είναι της έκδοσης του Κοραή Les Carattères de Teofraste, Paris 1799, αλλά έχει επίσης υπόψη του και τη μετάφραση του La Bruyère και τις σημειώσεις του Isaac Casaubon. Στο αντίτυπο της Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου της Πίζας (Misc. 1012, op. 4) ο Λεονταράκης αφιερώνει το έργο του "Alla Nobil Donna la Signora Contessa Elena Mastiani, nata Amati, Dama dell'insigne ordine della Crociera e di Malta, e Dama dell'I. e R. Corte di Toscana", στην οποία και απευθύνει τιμητική επιστολή. Φαίνεται ωστόσο ότι το δίφυλλο με την αφιέρωση και την επιστολή προστέθηκε εκ των υστέρων γιατί η επιστολή έχει ημερομηνία Pisa, il Febbraio del 1835, ενώ η έκδοση είναι του 1834.

2. "Gian Domenico Romagnosi" στο Nuovo Giornale de'letterati, No 83 (Σεπτέμβριος-Οκτώβριος 1835), σ. 154-156 (Νεκρολογία). Για το

Σελ. 255
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/256.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

γίνεται φανερό ότι παρακολουθεί τις εντονότατες φιλοσοφικές συζητήσεις για την ιστορία του Δικαίου που γέμιζαν εκείνον τον καιρό τις στήλες των περιοδικών και χώριζαν σε αντιμαχόμενες παρατάξεις τους καθηγητές και τους φοιτητές της Νομικής στην Πίζα κι έγιναν λίγο αργότερα αφορμή να ψυχρανθούν οι σχέσεις του Carmignani με τον άλλοτε ευνοούμενο μαθητή του Montanelli. Από το κείμενό του για τον Romagnosi, αλλά και από άλλα σχόλιά του, φαίνεται ότι ο Λεονταράκης υιοθετεί τις απόψεις των αισθησιοκρατών. "Γι' αυτόν ήταν μια ευθεία που ξεκινούσε από τον Αριστοτέλη των Φυσικών, προχωρούσε στον Γαλιλαίο, στον Locke, στον Beccaria, στον Bentham και -στην Ιταλία- στον Costa και στον Romagnosi"1.

Εξαιρετικά ενδιαφέρον για τις κλασικιστικές τάσεις του Λεονταράκη είναι το άρθρο του για την ποίηση του Carlo Pepoli2. Το κείμενο, όπου μνημονεύονται με σεβασμό μεγάλοι φιλόλογοι ελληνιστές και λατινιστές, είναι διαποτισμένο από έναν 

——————————————

φύλλο αυτό, βλ. εδώ, κεφ. "Πνευματική κίνηση". Ο Romagnosi, διαπρεπής φιλόλογος και μελετητής του Δικαίου, πέθανε στο Μιλάνο τον Ιούνιο του 1835. Στις δικές του αρχές βασίστηκε η οργάνωση της δικαστικής και διοικητικής εξουσίας στο Βασίλειο της Ιταλίας. Το κείμενο του Λεονταράκη είναι υπόδειγμα ύφους, αλλά και καρπός πολλής μελέτης.

1. P. Pertici, ό.π., σ. 85.

2. "Sulle poesie di Carlo Pepoli (Ginevra 1833) -Epistola al conte Ermano Lungi Zacinthio", Nuovo Giornale de' Letterati, No 82 (Ιούλιος-Αύγουστος 1835), σ. 14-32. To μελέτημα έχει τον τύπο επιστολής, πράγμα που συνηθιζόταν τότε από τους Ιταλούς λογίους. Ο Λεονταράκης διακόπτει κατά διαστήματα την παρουσίαση της ποίησης του Pepoli για να απευθυνθεί στον Ερμάνο Λούντζη και να του θυμίσει τις ωραίες μέρες που μελετούσαν μαζί στη Μπολόνια και άκουγαν τον Costa και τους άλλους μεγάλους δασκάλους. Στο τέλος του δοκιμίου απευθύνει θερμή έκκληση στον Λούντζη να αναλάβει τη συγγραφή ενός μεγάλου έργου με θέμα την ιστορία της Επτανήσου και την προσφορά των Επτανησίων στα γράμματα. "Μακάριος εγώ", καταλήγει, "αν τα λόγια μου αποδώσουν ως καρπό δόξα για τους νέους μας, χαρά και σιγουριά για τις οικογένειές τους, υπερηφάνεια και δικαιολογημένη τόλμη για την πατρίδα μας".

Σελ. 256
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/257.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

ιδιότυπο κλασικισμό, ένα είδος νεοανθρωπισμού, που όμως, για τους Ιταλούς και για τους Έλληνες του διαφωτισμού, συνδέεται με τον πατριωτισμό, την ενίσχυση της ιστορικής μνήμης, την αναζήτηση της εθνικής φυσιογνωμίας, την τόνωση της εθνικής υπερηφάνειας, τη διεκδίκηση της εθνικής χειραφέτησης.

Ένας εκδότης στρατευμένος στην λαϊκή διαφώτιση δεν μπορούσε παρά να ενδιαφέρεται για το εύρος της περιοχής, στην οποία διακινούνται τα βιβλία, για τον αριθμό των αναγνωστών, για τη δραστηριότητα άλλων εκδοτών. Ακριβώς το ενδιαφέρον αυτό διέκρινε τον Λεονταράκη από τον Rosini, που στηριζόταν περισσότερο στη γενναιοδωρία των πριγκήπων ή των μαικήνων και που απευθυνόταν μόνο σ' έναν στενό κύκλο διανοουμένων1. Από την τάση αυτή κινούμενος ο Λεονταράκης ξεκίνησε μια έρευνα στέλνοντας ερωτηματολόγια σε διάφορες επαρχίες, σε εκδότες και βιβλιοπώλες. Η έρευνα δεν τελείωσε ποτέ. Σύντομα ο Λεονταράκης πείστηκε ότι ήταν μάταιο να περιμένει απαντήσεις από τους εκδότες άλλων κρατών και περιόρισε το εύρος της μελέτης του. Αλλά ούτε και από τους εκδότες της Πίζας δεν έλαβε τις απαντήσεις που του χρειάζονταν. Είχε όμως την τύχη να βρει σ' ένα βιβλίο πολλά από αυτά που είχε ελπίσει να ανακαλύψει με την έρευνά του. Το βιβλιαράκι ήταν του Carlo Mele και είχε θέμα την ελεύθερη διακίνηση των βιβλίων σ' όλη την Ιταλία2, ζητήματα πνευματικής ιδιοκτησίας κτλ. Ο Λεονταράκης ενθουσιάστηκε. Η παρουσίαση που έγραψε για το βιβλίο του Mele

——————————————

1. Η διαφορά αυτή πάντως δεν έχει να κάνει μόνο με την ιδιοσυγκρασία και τον πολιτικό προσανατολισμό των προσώπων. Βρισκόμαστε σε εποχή γενικότερης ρήξης με το παρελθόν που συμπεριλαμβάνει και την αλλαγή στους τρόπους παραγωγής και κατανάλωσης των πολιτισμικών αγαθών. Αν η αλλαγή αυτή άργησε κάπως, αυτό οφείλεται στην ανθεκτικότητα μιας παράδοσης βαθιά ριζωμένης στην Ιταλία από την εποχή της Αναγέννησης. Ίσως δεν είναι τυχαίο ότι η μετάβαση αυτή, στην Τοσκάνη τουλάχιστον, συνδέεται με το όνομα ενός μη Ιταλού.

2. Την εποχή εκείνη υπήρχαν φραγμοί που εγκαθιδρύθηκαν κυρίως στην Ν. Ιταλία μετά το '22.

17

Σελ. 257
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/258.gif&w=600&h=393 21. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

ΕΙΚΟΝΑ

39. Πίζα: γενική άποψη

Σελ. 258
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/259.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

είναι μάλλον ένα δοκίμιο, στο οποίο εκτίθεται η ιδεολογία του Λεονταράκη ως εκδότη: Σ' έναν κόσμο, στον οποίο η γνώση απλώνεται σε νέα κοινωνικά στρώματα, στις γυναίκες κτλ., ο βιβλιοπώλης και ο τυπογράφος έχουν διαφορετική αποστολή από εκείνην που είχαν πριν από μερικές δεκαετίες. Η κυκλοφορία των βιβλίων από το ένα κράτος στο άλλο διευκολύνει τη διακίνηση της γνώσης και βελτιώνει με τον ανταγωνισμό το επίπεδο των εκδόσεων. Η πνευματική εργασία δεν είναι μη παραγωγική, δεν προσφέρει μόνο απόλαυση συνοδευόμενη κάποτε από μια ισχνή και ανάλαφρη ηθική χρησιμότητα· στον σύγχρονο κόσμο το βιβλίο μπορεί να γίνει ζωντανή πηγή κέρδους και πλούτου για τους βιβλιοπώλες, τους τυπογράφους, τους συγγραφείς, αλλ' ακόμα και για τον ίδιο τον τόπο, εφόσον ο εκπολιτισμός τον καθιστά ικανό να δέχεται τα πολιτισμικά προϊόντα, ακόμα και τα πιο υψηλά, σε όλη τη σημασία τους1. "Ήταν", σχολιάζει ο R. Pertici, "μόνο πρόχειρες ιδέες, αλλά πολύ ενδιαφέρουσες και αρκετά πρωτοποριακές για το περιβάλλον της Πίζας [...] Με λίγα λόγια, ο

——————————————

1. Leondarakys, "Recensione a Degli odierni ufficii della Tipografia e de'Libri. Discorso pratico ed economico di Carlo Melle, Napoli, dalla Stamperia del Fibreno 1834" στο Nuovo giornale de'letterati, n.n. 81 και 82, Μάιος-Ιούνιος και Ιούλιος-Αύγουστος 1835, σ. 187-198 και 33-47 αντίστοιχα. Το κείμενο του Λεονταράκη φαίνεται ότι ξέφυγε από τη λογοκρισία επειδή είναι πολύ προσεκτικά γραμμένο. Δεν συνέβη το ίδιο με την αίτηση του ίδιου περιοδικού να δημοσιεύσει απόσπασμα από το βιβλίο του Mele. Η λογοκρισία απαίτησε να απαλειφθεί το κομμάτι που αναφερόταν στους τεράστιους δασμούς που είχαν άλλοτε επιβληθεί στο εμπόριο των βιβλίων από την Κυβέρνηση της Νάπολης καθώς και το finale "...έτσι ώστε οι κόποι μου να συντελέσουν εν μέρει στην ωφέλεια και στη δόξα της ωραίας και ευγενούς πατρίδας μου" (A.S.P. Governatore 113, doc. 176 και 229, έγγραφα από την Segreteria di Stato προς Governatore di Pisa της 1ης Σεπτεμβρίου 1835 και της 7 Νοεμβρίου 1835). Είναι ακριβώς τα λόγια του Mele, με τα οποία κλείνει το δοκίμιό του ο Λεονταράκης. Στο ίδιο τεύχος (No 82) του Nuovo Giornale de'Letterati δημοσιεύεται, με την υπογραφή Leondarakys, η παρουσίαση μιας έκδοσης της Capurriana με τίτλο "Nuove rime d'un vecchio poeta".

Σελ. 259
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/260.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

Λεονταράκης προσπάθησε να εισαγάγει στον μικρό κόσμο της εκδοτικής δραστηριότητας στην Πίζα έναν εφήμερο άνεμο ανανέωσης..."1

Επίλογος

Η εταιρεία "Niccolò Capurro e Compagni", που δεν ήταν άλλο από τον εκδοτικό οίκο του Διονυσίου Λεονταράκη από τη

——————————————

1. " Uomini e cose...", ό.π., σ. 89. Από τους Έλληνες βιογράφους του εκτενέστερα αναφέρεται στο συγγραφικό έργο του Λεονταράκη ο Σπ. Δε Βιάζης ("Διονύσιος Λεονταράκης", Ποιητικός Ανθών, ό.π., σελ. 319-320). Για τη μετάφραση των Χαρακτήρων λέει ότι "ανετυπώθη πεντάκις". Για την μετάφραση του Montaigne λέει ότι "η τύπωσις ήρξατο εν Πίση το 1837". Αναφέρει επίσης ότι "ήτο είς των συντακτών του Indicatore Pisano". Πρόκειται για φύλλο εβδομαδιαίο χωρίς μεγάλο κύρος όπου, κατά τον Vieusseux, "ασκούνταν οι νέοι συγγραφείς" (Carteggio inedito, ό.π., σελ. 288). Ενδιαφέρουσα είναι η πληροφορία ότι «εφιλοπόνησε το "Lamentazione sul soggiorno cittadinesco" κατά μίμησιν του Young», αλλά δεν δίνει άλλη ένδειξη. Για τα ανέκδοτα έργα του Λεονταράκη παραθέτω, όσα γράφει ο Δε Βιάζης: "Σειρά μαθημάτων καλολογίας, Ρητορική, Σχόλια και παρατηρήσεις εις την θείαν Κωμωδίαν του Δάντου και εις τους Τάφους του Φωσκόλου, Παιδική Χρηστομάθεια, Ιταλική Παιδαγωγία, Σημειώσεις περί της νηπιότητος του Φωσκόλου (3) και το Μυθιστόρημα Ούγος ή η καρδία μου. Το μυθιστόρημα τούτο αποθνήσκων διέταξε να συνταφή μετά του σώματός του. Ο Ερμάνος Λούντζης, ανήρ πολυμαθής, φοβούμενος μήπως είπωσιν οι μεταγενέστεροι ότι απωλέσθη έν αριστούργημα, ενήργησε να μη συνταφή το μυθιστόρημα. Ο Νικόλαος Βολτέρας, ανήρ λόγιος, ενεργήσας επίσης και λαβών την άδειαν, εμπόδισε την εξαφάνισιν. Τεμάχια τούτου εδημοσιεύθησαν τω 1846, εν τω Fiorileggio Ionio, περιοδικώ Κερκύρας. Μη ευτυχήσαντες ν' αναγνώσωμεν ολόκληρον το μυθιστόρημα δεν δυνάμεθα να επιφέρωμεν τας κρίσεις μας. Υπάρχουν ανέκδοτοι καί τινες μεταφράσεις, εξ ων διακρίνονται η μετάφρασις νομικών τινων έργων του Dupin και η της Ιστορίας της νεοελληνικής γραμματολογίας του Ιακώβου Ρίζου Νερουλού, μετά σημειώσεων και βιογραφίας του συγγραφέως". Η "Παιδική Χρηστομάθεια" είναι ίσως τα Ammaestramenti που αναφέρθηκαν παραπάνω. Στα έργα αυτά ο Ζώης προσθέτει τη δημοσίευση το 1838 στην Πίζα

Σελ. 260
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/261.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

Ζάκυνθο, διαλύθηκε μάλλον στο τέλος του 1835. Είναι άγνωστο τι έκανε ο Λεονταράκης στο διάστημα που μεσολάβησε από τη διάλυση της εταιρείας ως τη στιγμή που υπέβαλε αίτηση για να δώσει πτυχιακές εξετάσεις στο Πανεπιστήμιο της Πίζας1. Το μόνο που μπορεί να προστεθεί στο σημείο αυτό είναι μια αναγραφή στο Libro di Dottorati: "No 428, 3 maggio 1838. Il Nobile Sig. Dionisio del [λείπει] Leondarakys del Zante si dottorò in Diritto Civile"2.

Ύστερα "επέστρεψεν εις Ζάκυνθον και εδίδασκε φιλολογίαν καίτοι είχε προσβληθεί υπό βαρείας ασθενείας. Επρόκειτο να τελειώσει νέον έργον υπό τίτλον: Ούγος ή Η καρδία μου, αλλ' η ασθένεια τον έσυρεν εις τον τάφον εις το 39ον έτος της ηλικίας του. Ενεκρολόγησεν ο Ερμάνος Λούντζης"3.

——————————————

μιας οκτασέλιδης επιστολής με τίτλο "Sulle cose archeologiche della rigenerata ellenica epistola" {;), ediz. II.

1. Οι ελληνικές πηγές συμφωνούν ότι ζούσε παραδίδοντας μαθήματα στους Έλληνες της Πίζας, επειδή αγνοούν τελείως την εκδοτική του δραστηριότητα.

2. A.S.P., Università, D II 10. Πρβ. επίσης γράμμα του Vieusseux προς τον Tommaseo με ημερομηνία 4 Νοεμβρίου 1838, όπου αναφέρεται αποστολή ενός πακέτου με διάφορα κείμενα- ανάμεσα σ' αυτά και "prosa del Leondarakis" (Carteggio inedito..., ό.π., σ. 397).

3. Λ. Ζώης, ό.π., σ. 349. Υπάρχουν και γράμματα προς τον Francesco Bonaini, όπου φαίνεται ότι ο Λεονταράκης παρέδιδε το 1839 στη Ζάκυνθο μαθήματα αισθητικής (A.S.F. Bonaini 4, lettere a F. Bonaini-Pisa da Zante). Πολύ αργότερα ο Oreste Raggi αναφέρεται με συγκίνηση στον Λεονταράκη: "Στην Πίζα γνώρισε τον Enrico Mayer, τον Rosellini και, στο σπίτι του Rosellini, τον Διονύσιο Λεονταράκη, από τη Ζάκυνθο, έναν συγγραφέα που έχει γράψει ιταλικά κομψότερα από πολλούς Ιταλούς [...] Ο Λεονταράκης πέθανε πρόωρα και μας άφησε μια έξοχη μετάφραση των Χαρακτήρων του Θεοφράστου και ενός μέρους των Δοκιμίων του Montaigne. Ο Raggi θυμάται με στοργή τον φίλο του αυτόν που τον ενθάρρυνε και τον συμβούλεψε στα πρώτα του φιλολογικά βήματα" ("Autobiografia", στο La Scuola Romana, a III, No 4, Φεβρουάριος 1885, σ. 84).

Σελ. 261
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/262.gif&w=600&h=915 21. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 262
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/263.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

Η ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΣΔΟΧΗ

Οι νομικές προδιαγραφές

Με τον κανονισμό του Πανεπιστημίου του 1814, που ίσχυσε, με μικρές παραλλαγές, ως τις αρχές της δεκαετίας του '40, ορίζεται ότι "κανείς δεν μπορεί να εγγραφεί στον κατάλογο των σπουδαστών αν δεν προσκομίσει πιστοποιητικό αμέμπτου διαγωγής"1. Άλλα πιστοποιητικά (σπουδών κτλ. ) δεν αναφέρονται παρά μόνο γι' αυτούς που προέρχονται από άλλα Πανεπιστήμια. Όσο κι αν φαίνεται σήμερα απίστευτο -αλλά όχι και παράλογο-, δεν υπήρχε καν περιορισμός ηλικίας. Μόλις το 1844 εκδίδεται διαταγή, με την οποία ορίζεται ότι οι υποψήφιοι πρέπει να έχουν συμπληρώσει τα δεκαπέντε χρόνια τους2.

——————————————

1. A.S.P., Università, Α II 7, Regolarmenti, Notificazioni e Circolari dal 1814-1859, Regolarmento per la I. e R. Università di Pisa, άρθρο IX, Studenti. Ο κανονισμός αυτός επαναφέρει, σε γενικές γραμμές, το καθεστώς που ίσχυε στο Πανεπιστήμιο της Πίζας πριν από τη γαλλική κατοχή.

2. στο ίδιο, Notificazione [...] dalla Sopritendenza agli Studi del Granducato της 3ης Δεκεμβρίου 1844. Ότι δεν πρόκειται για υπομνηστική

Σελ. 263
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/264.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

Αναλυτικότερα ορίζει το είδος και τον τύπο των απαιτούμενων πιστοποιητικών η εγκύκλιος του 1842. "Οιοσδήποτε επιθυμεί, να γίνει δεκτός ως σπουδαστής στα Πανεπιστήμια της Τοσκάνης, θα πρέπει να εφοδιαστεί με δύο Πιστοποιητικά, ένα από τον εφημέριο της ενορίας του, επικυρωμένο από την Ανώτερη Εκκλησιαστική Αρχή του αντίστοιχου Διαμερίσματος, με το οποίο να πιστοποιείται η εκπλήρωση των θρησκευτικών καθηκόντων εκ μέρους του υποψηφίου, και ένα από τις δικαστικές αρχές του τόπου διαμονής του, θεωρημένο από τις ανώτερες κυβερνητικές αρχές της επαρχίας του, με το οποίο να βεβαιώνεται ότι δεν έχει απασχολήσει με αδίκημα ούτε τη Δικαιοσύνη ούτε την Αστυνομία. -Εάν ο υποψήφιος έχει κάμει προηγούμενες σπουδές σε άλλο Πανεπιστήμιο ή Ινστιτούτο οποιοδήποτε, είτε στην Τοσκάνη είτε στο εξωτερικό, θα πρέπει να προσκομίσει πιστοποιητικό καλής διαγωγής από το Ίδρυμα στο οποίο εφοίτησε, θεωρημένο από τις Τοπικές Αρχές. -Όσον αφορά στους ξένους υποψηφίους, τα πιστοποιητικά αυτά πρέπει να είναι επικυρωμένα από την Ανώτατη Κυβερνητική Αρχή κατά τον καθιερωμένο τύπο. -Εφόσον αποκαλυφθεί, ακόμα και μετά την εισδοχή, ότι ένας σπουδαστής έχει αποκρύψει την προηγούμενη φοίτησή του σε άλλα Πανεπιστήμια ή μορφωτικά Ινστιτούτα για να αποφύγει την προσκόμιση των σχετικών πιστοποιητικών, αυτός θα αποκλείεται αμετάκλητα από το Πανεπιστήμιο.- Οι ετερόδοξοι υποχρεούνται να προσκομίζουν πιστοποιητικά μόνο από τις Πολιτικές Αρχές και από τις αρχές των Πανεπιστημίων και των άλλων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, στα οποία τυχόν έχουν φοιτήσει"1.

Στα απαιτούμενα για την εισδοχή πιστοποιητικά θα προστεθεί

——————————————

εγκύκλιο αποδεικνύεται από το γεγονός ότι δεν συμπεριλαμβάνονται πιστοποιητικά γεννήσεως-βαπτίσεως στους φακέλους των υποψηφίων πριν από το 1844. Εξάλλου ο G. Montanelli μπήκε στο Πανεπιστήμιο στα 13 του χρόνια. Βλ. σχετικά Rosselli Nello, ό.π., σ. 91.

1. στο ίδιο, Notificazione dalla Sua Altezza Imperiale e Reale [...] dei 20 ottobre 1842, άρθρα I-V.

Σελ. 264
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/265.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

ακόμα ένα με διαταγή του 1849: "Κανείς δεν γίνεται δεκτός σε εισαγωγικές εξετάσεις εάν δεν προσκομίσει, επιπλέον των ήδη προβλεπομένων, και βεβαίωση της τοπικής δικαστικής αρχής, με την οποία αυτή να πιστοποιεί, με δική της ευθύνη, την καλή διαγωγή του νεαρού Υποψηφίου στα πολιτικά ζητήματα"1.

Ηθών χρηστοτάτων...

Σε 16 μεγάλες δέσμες, στα Κρατικά Αρχεία της Πίζας, φυλάγονται τα πιστοποιητικά που υπέβαλαν οι υποψήφιοι για το Πανεπιστήμιο από το έτος εκδόσεως της διαταγής ως τη χρονιά της Ενώσεως (1842-1860)2. Ο συνολικός αριθμός των υποψηφίων στο διάστημα αυτό είναι 2049. Από αυτούς 80 είναι Έλληνες από διάφορα μέρη του ελληνικού κράτους, από τις αλύτρωτες περιοχές, αλλά και από τα πιο απομακρυσμένα κέντρα εγκαταστάσεως του Ελληνισμού της διασποράς· 23 από τους Έλληνες αυτούς δεν έχουν πάρει πτυχίο, τουλάχιστον στην Πίζα. Από τους μη πτυχιούχους 3 είναι από το Λιβόρνο, 1 από την Τεργέστη και 1 από την Πίζα. Συνολικά κανείς της παροικίας δεν παίρνει πτυχίο την περίοδο αυτή.

Ακόμα και αν δεν υπήρχε άλλη ένδειξη για τον κοσμοπολίτικο χαρακτήρα του Πανεπιστημίου της Πίζας, θα αρκούσε να 

——————————————

1. στο ίδιο, Notificazione di Cancellier Generale dell' I. e R.Università, 26 ottobre 1849.

2. Università, DI, No 1-16, Documenti per l'ammissione agli Studi 1842/43-1859/60. Στις 16 δέσμες της σειράς αυτής παραπέμπουν όλες οι υποσημειώσεις που φέρουν την αρχική ένδειξη D I 1 ως και D Ι 18. Βλ. και έγγραφα αρ. 11-30. Από το πλήθος των πιστοποιητικών αναφέρω εδώ μόνο όπως λίγα κατ' επιλογήν. Την περίοδο 1815-1838 καλύπτει, αλλά όχι πλήρως, νομίζω, η Sez. D I 84, No 3, Filza di attestati ed altro riguardante studenti. Μερικά από τα πιστοποιητικά της δέσμης αυτής αναφέρονται και σε έτη πρωιμότερα από το 1815. Για την περίοδο 1838-42 δεν βρέθηκαν πιστοποιητικά.

Σελ. 265
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/266.gif&w=600&h=915 21. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

ΕΙΚΟΝΑ

40. Βαπτιστικό από τη νήσο Αντιγόνη

Σελ. 266
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/267.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

ΕΙΚΟΝΑ

4l. Πιστοποιητικό σπουδών από τη Σχολή της Χάλκης

Σελ. 267
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/268.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

διατρέξει κανείς τους φακέλους με τα πιστοποιητικά για να πεισθεί ότι πράγματι οι πανεπιστημιακές αρχές "δεν έλεγαν όχι σε κανένα", τουλάχιστον για μη συμμόρφωση προς τις τυπικές προδιαγραφές. Καθένας έφερνε μαζί του στην Πίζα ό,τι μπορούσε: άλλος μόνο ένα λιγόλογο πιστοποιητικό καλής διαγωγής από κάποιον πάρεδρο ("απόντος του Δημάρχου") χωρίς καμιά θεώρηση· άλλος μόνο ένα βαπτιστικό· άλλος τρία, άλλος τέσσερα, άλλος πλήθος πιστοποιητικά· άλλος κανένα! Είναι η περίπτωση του Ελευθερίου Θεοφιλά που, το 1848, προσκομίζει μόνο μια βεβαίωση από τον πρόξενο της Ελλάδας στην Τοσκάνη και στη Λούκα Στέλιο Ευθυμιάδη ότι έχασε όλα του τα πράγματα και τα χαρτιά του στο ναυάγιο του γαλλικού ατμόπλοιου "Περικλής", με το οποίο ταξίδευε για την Ιταλία1.

Χαρακτηριστική είναι και η περίπτωση του Ιωάννη Θεοδωρίδη από τις Σέρρες που απευθύνεται "αυτοπροσώπως" στον "Εκλαμπρότατο και Σεβαστότατο Κύριο Προβλεπτή του Αυτοκρατορικού και Βασιλικού Πανεπιστημίου της Πίζας" για να δηλώσει ότι δεν έχει ούτε πιστοποιητικό γεννήσεως ούτε καλής διαγωγής: "Η έλλειψις όμως των προειρημένων βεβαιωτικών εγγράφων", προσθέτει, "δεν προέρχεται ειμή εκ της μη χρήσεως τοιούτων πραγμάτων εις την πατρίδα μου, η οποία ευρίσκεται υπό την κυριαρχίαν των Τούρκων. Διότι είναι γνωστόν ότι τοιαύτα πράγματα, τόσον κοινά εν Ευρώπη, είναι ολωσδιόλου άγνωστα εις τους Τούρκους. Πιστεύω ότι ο Εκλαμπρότατος Κύριος Προβλεπτής, γνωρίζων την κατάστασιν της τουρκικής κυβερνήσεως, θα είναι συγκαταβατικός προς ξένους προερχομένους από το μέρος εκείνο διά να δεχθούν και αυτοί, με βαθυτάτην ευγνωμοσύνην, τα ευλογημένα διδάγματα, τα οποία το ένδοξον Πανεπιστήμιο ν της Πίζας σκορπά εις όλους αδιακρίτως..."2 Ο Θεοδωρίδης όχι μόνο έγινε

——————————————

1. D. Ι. 7, n. 91. Ότι ο Θεοφιλάς έγινε δεκτός στο Πανεπιστήμιο φαίνεται από το κατάστιχο των διδάκτρων (DI No 75, Elenco alfabetico di Studenti...), όπου φέρεται να πληρώνει δίδακτρα ως τα 1854.

2. DI 5, n. 67.

Σελ. 268
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/269.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

δεκτός, αλλά του αναγνωρίστηκαν και οι προηγούμενες σπουδές του στο Οθώνειο, όπως φαίνεται από το ότι παίρνει πτυχίο Ιατρικής το 1850.

Το άρθρο της διαταγής που εξαιρεί τους "ετερόδοξους" κληρικούς από τις αρχές που εκδίδουν πιστοποιητικά αγνοείται συστηματικά από τους Έλληνες, αλλά και από τις πανεπιστημιακές αρχές στην Πίζα. Πλήθος είναι τα πιστοποιητικά των Ελλήνων, στα οποία βεβαιώνεται από ορθόδοξους ιερωμένους ότι ο υποψήφιος "έζησε με λίαν θρησκευτικήν διαγωγήν, διά της οποίας διεφύλαξε πιστώς τα χρέη της ιεράς ημών θρησκείας", ότι "διήγεν προσκολλημένος εις τα της πίστεως" ή ότι "ανετράφη επιμελώς [...] παιδευόμενος προς την Ηθικήν και την Κατήχησιν των Ορθοδόξων Χριστιανών..."1 Ακόμα και ο εφημέριος του Αγίου Γεωργίου των Ελλήνων στη Βενετία, που θα έπρεπε να είναι πιο ενημερωμένος, βεβαιώνει ότι ο Χαράλαμπος Μαζαράκης από το Ληξούρι, μαθητής στο Φλαγγινιανό, "εκκλησιάζεται τακτικά και τηρεί τα Άγια Μυστήρια"2.

Οι Επτανήσιοι παρουσιάζονται τυπικότεροι: τα πιστοποιητικά τους (της καλής διαγωγής) σπανίως υπογράφονται από κληρικούς και γενικά ανταποκρίνονται στις προδιαγραφές, κάποτε μάλιστα και τις υπερβαίνουν: όχι μόνο οι αρχές εξαντλούνται σε επαίνους για το ήθος του υποψηφίου, αλλά και προσθέτουν ως ιδιαίτερο συστατικό την κοινωνική του προέλευση· συχνότατα πριν από το όνομα σημειώνεται η φράση Nobile Signor και δηλώνεται ότι ο υποψήφιος κατάγεται "εξ ευγενούς οικογενείας"3 ή "από οικογένειαν μετέχουσαν εις το σώμα των εκλεκτόρων της νήσου ταύτης"4.

Ενδιαφέρουσα είναι η περίπτωση του Έκτορος Γιαννέλη από

——————————————

1. DI 2, No 129 και αλλού.

2. DI 4, No 72.

3. DI 9, No 105 και αλλού. Οι πανεπιστημιακές αρχές, πριν από τη 10ετία του '40, λάβαιναν υπ' όψη τη δήλωση αυτή και σημείωναν τη λέξη "Nobile" πριν από το όνομα του πτυχιούχου στα σχετικά κατάστιχα.

4. DI 12, No 1.

Σελ. 269
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/270.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

το Λιβόρνο. Τα χαρτιά του συνοδεύονται από μια επιστολή του Ιωάννη Καρρά από το Λιβόρνο προς τον Αρχιγραμματέα του Πανεπιστημίου της 27 Οκτωβρίου 1854: "Εκλαμπρότατε Κύριε, παίρνω το θάρρος να σας διαβιβάσω τα πιστοποιητικά του νεαρού Έκτορος Γιαννέλη από το Λιβόρνο, που είναι προστατευόμενός μου, ορφανός από πατέρα και μητέρα και χωρίς καμιά περιουσία, και που, χάρη στην καλοσύνη της κοινότητάς μας, έλαβε, με την απόφαση της 23ης τρέχοντος, μια υποτροφία για το Πανεπιστήμιο από το ευεργέτημα Sardi για να σπουδάσει εκεί Ιατρική και Χειρουργική. Τολμώ να τον συστήσω θερμότατα εις την αγαθότητα και την ευγένειά σας ως άριστον νέον, ο οποίος γνωρίζει ότι θα είναι τιμή του να ανταποκριθεί επαξίως εις το ενδιαφέρον, το οποίον τον αξίωσε να λάβει την υποτροφίαν του με την ως άνω απόφασιν..."1

Ο όρος που θέτει η διαταγή σχετικά με την έκδοση και την επικύρωση των πιστοποιητικών ερμηνεύεται με διάφορους τρόπους από τις οικογένειες των υποψηφίων. Εξάλλου, η αρχή ή οι αρχές που εκδίδουν ή επικυρώνουν τις βεβαιώσεις αντικατοπτρίζουν όλη την ποικιλία και τη ρευστότητα των νομικών καθεστώτων, στα οποία υπάγονταν τότε τα διάφορα τμήματα του κατατεμαχισμένου και του διάσπαρτου ελληνισμού: το ένα και μοναδικό πιστοποιητικό που υποβάλλει ο Παύλος Γιαγτζόγλου υπογράφεται από τους δημογέροντες της Σμύρνης και χρησιμεύει συγχρόνως ως πιστοποιητικό καλής διαγωγής, γεννήσεως και σπουδών: "Πιστοποιούμεν οι υπογεγγραμμένοι δημογέροντες των εν τη πόλει ταύτη κατοίκων Γραικών του ανατολικού των Χριστιανών δόγματος [...] ότι ο ομογενής Κύριος Παύλος γνήσιος υιός του ευγενεστάτου Κυρίου Ιωάννου Γιαγτζόγλου γεννηθείς κατά το έτος 1822 εν τη Καισαρεία Πόλει της Καππαδοκίας, και ανατραφείς εκείσε άχρι του ενάτου έτους της ηλικίας του μετώκησεν ενταύθα εις

——————————————

1. DI 15, No 17. Πρβ. και Ν. Τωμαδάκη, "Ναοί και θεσμοί...", ό.π., σ. 107 κ.ε.

Σελ. 270
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/271.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

Σμύρνην, όπου διδαχθείς τα ελληνικά μαθήματα και μέρος Μαθηματικών, και Γαλλικών, έζησε καθ' όλον το ρηθέν διάστημα εν άκρα τιμιότητι, ενδιαπρέψας μάλιστα και εις υπουργήματα πολιτικά του Οθωμανικού κράτους εν πλήρει εμπιστοσύνη, τιμιότητι και παρά πάσιν υπολήψει..."1 Ο Αθανάσιος Γεραλής από τις Κυδωνίες προσκομίζει μόνο ένα πιστοποιητικό (καλής διαγωγής) από τον Ν. Πετροκόκκινο, Αρχηγό της Αστυνομίας της Αθήνας, όπου ζούσε τα τελευταία τέσσερα χρόνια2. Ο Ευστράτιος Νικολαΐδης υποβάλλει επίσης ένα και μόνο πιστοποιητικό: "Εκ μέρους του εν Τοσκάνη Γενικού Αυτοκρατορικού Προξενείου της Υψηλής Οθωμανικής Πύλης του εδρεύοντος εν Λιβόρνω δηλώνεται και πιστοποιείται ότι ο νεαρός Κύριος Ευστράτιος Νικολαΐδης, εις Ημάς καλώς γνωστός, καταγόμενος εκ Κωνσταντινουπόλεως, Υπήκοος της Αυτού Μεγαλειότητος του Σουλτάνου, ανήκει εις καλήν και ευκατάστατον οικογένειαν και, ως προκύπτει εις το ως άνω Γενικόν Προξενείον, είναι ούτος αμέμπτου διαγωγής και ηθών χρηστοτάτων"3. Ιδιότυπη είναι και η περίπτωση του Αιμίλιου Αντίκη από την Κωνσταντινούπολη που, ενώ χαρακτηρίζεται ως Έλληνας σε άλλα πιστοποιητικά, παίρνει πιστοποιητικό καλής διαγωγής γραμμένο στα γαλλικά από τον Επιτετραμμένο της Σερβίας παρά τη Υψηλή Πύλη, στο οποίο και χαρακτηρίζεται ως Σέρβος υπήκοος4.

Τα πιστοποιητικά των Επτανησίων εκδίδονται, στην πλειονότητά τους, από τον Έπαρχο (Reggente) του νησιού και προσυπογράφονται από τους επαρχιακούς Συμβούλους (Municipali). Είναι τα περισσότερα γραμμένα απ' ευθείας στα ιταλικά, ενώ των άλλων Ελλήνων γράφονται σχεδόν πάντοτε στα ελληνικά και επισυνάπτεται σ' αυτά η ιταλική μετάφραση. Οι υπογράφοντες είναι συχνότατα γνωστοί επιφανείς Επτανήσιοι. Καθώς διατρέχει

——————————————

1. DI 3, No 97, ακ. έτος 1844-45.

2. DI 3, No 99, ακ. έτος 1844-45.

3. DI 3, No 95, ακ. έτος 1844-45.

4. DI 12, No 3, ακ. έτος 1851-52.

Σελ. 271
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/272.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

κανείς τα πιστοποιητικά που καλύπτουν δύο δεκαετίες σχεδόν, δεν είναι σπάνιο να συναντήσει δύο φορές το ίδιο όνομα: τη μια ως όνομα υποψηφίου για το Πανεπιστήμιο της Πίζας και την άλλη ως υπογραφή Επάρχου ή Συμβούλου στο πιστοποιητικό ενός νεότερου υποψηφίου. Συχνά οι βεβαιώσεις είναι μακροσκελείς συμβολαιογραφικές πράξεις με πολλές υπογραφές και πλήθος μαρτύρων που βεβαιώνουν το έγκυρο των υπογραφών αυτών. Ακολουθεί θεώρηση από τον Έπαρχο και δεύτερη θεώρηση από το Αυστριακό Προξενείο1. Προκειμένου για τους χρυσοβιβλικούς της Επτανήσου, ένα μεγάλο ποσοστό από τους υπογράφοντες είναι διακεκριμένα πρόσωπα της οικογενείας του υποψηφίου.

"Πολίτης χρηστός και ανεπιλήψιμος"

Ο τύπος των πιστοποιητικών καλής διαγωγής αλλάζει μετά τη διαταγή που εξέδωσε η κυβέρνηση της Τοσκάνης το 1849, δηλαδή στο τέλος μιας δεκαετίας, στο διάστημα της οποίας πείστηκε για το ρόλο που μπορεί να παίξει στην πολιτική ζωή ένα Πανεπιστήμιο με ανοιχτές πύλες. Ήδη οι υποψήφιοι είναι υποχρεωμένοι να πιστοποιούν όχι μόνο τα χρηστά τους ήθη, αλλά και ότι απέχουν από την πολιτική. Τα περισσότερα πιστοποιητικά εκδίδονται τώρα από τις δικαστικές αρχές ή την αστυνομία: "Ο παρά τοις εν Σύρω πρωτοδίκαις εισαγγελεύς πιστοποιεί ότι ο Δημήτριος Γ. Ιουστινιάνης, Δημότης και κάτοικος Σύρου [...] ουδέποτε εμηνύθη εις ημάς δι' εγκληματικήν τινα πράξιν, ούτε εδικάσθη ενώπιον του ανωτέρω Δικαστηρίου και κατά συνέπειαν ούτε κατεδικάσθη δι' εγκληματικήν ή πολιτικήν υπόθεσιν, και προσέτι ότι δεν ανεμείχθη ούτε έλαβε μέρος εις πολιτικάς έριδας ή φατρίας ως εκ των ειρημένων δε ότι η διαγωγή του υπήρξεν άμεμπτος..." Το πιστοποιητικό είναι θεωρημένο από τον Πρόεδρο των εν Σύρω

——————————————

1. DI 4, No 76, ακ. έτος 1845-46 και αλλού.

Σελ. 272
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/273.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

Πρωτοδικών, από τον Νομάρχη Κυκλάδων και από το Αυστριακό Προξενείο στις Κυκλάδες1. Στον φάκελο του Ιωσήφ Ζανίνη υπάρχουν δύο πιστοποιητικά καλής διαγωγής, από την Διεύθυνση της Τοπικής Αστυνομίας Ζακύνθου και τα δύο· με το δεύτερο προστίθεται, η πιστοποίηση ότι "δεν έδωσε ποτέ την παραμικράν αφορμήν εις την Διεύθυνσιν της Αστυνομίας να τον θεωρήση ύποπτον διά πολιτικήν δράσιν, αντιθέτως, το ήθος και ο χαρακτήρας του υπήρξαν από πάσης απόψεως υποδειγματικά"2. Πιο λιγόλογος ο Διευθυντής της Τοπικής Αστυνομίας Ιθάκης: "Πιστοποιείται ότι εκ των εγγράφων του Αρχείου τούτου δεν εξάγεται ότι ο Κύριος Διονύσιος Ευστρατιάδης του Ευστρατίου, Ιθακήσιος, έλαβε ποτέ μέρος εις τα πολιτικά ούτε η διαγωγή του υπήρξε ταραχοποιός..."3 Ένα πλήθος πιστοποιητικά Ζακυνθινών υποψηφίων υπογράφονται από τον Διευθυντή της Εκτελεστικής Αστυνομίας Ν. Πισκοπόπουλο και είναι όλα πανομοιότυπα: "...πώποτε δεν ανεμείχθη είς τε Πολιτικά ή Κυβερνητικά πράγματα ων υπήρξε αείποτε αμέτοχος [...] αλλά διετέλεσε μέχρι τούδε Πολίτης χρηστός, ειρηνικός και πάντα ανεπιλήψιμος"4.

Δεν λείπουν ωστόσο από τους φακέλους των υποψηφίων της 10ετίας του '50 και πιστοποιητικά καλής διαγωγής παλαιού τύπου, που φαίνεται ότι εξακολουθούσαν να γίνονται δεκτά5. Όσο για τους Έλληνες των παροικιών της Ιταλίας, προσκομίζουν το καθιερωμένο για τους Ιταλούς Fede di Specchietto σε έντυπη φόρμα6.

——————————————

1. DI 10, No 77, ακ. έτος 1850-51 bis.

2. DI 10, No 60, ακ. έτος 1850-51.

3. DI 15, No 74, ακ. έτος 1854-55.

4. DI 17, No 62, πιστ. του Παν. Κοκκίνη, ακ. έτος 1857-58 και αλλού.

5. DI 13, No 39 (Αντώνιος Παλατιανός, 1852-53), DI 14, No 1, (Φίλιππος Ντ' Άστον, 1853-54), DI 18, No 145, (Ιωάννης Χαλικιάς, 1859-60) και αλλού.

6. Πιστοποιητικό ποινικού μητρώου από την Giudicatura Criminale του τόπου διαμονής: DI 14, No 46 (Οδυσσέας Σέτερης, ακ. έτος 1853-54), και αλλού. Εκτενέστερα γι' αυτούς στα κεφ. "Σχέσεις με την παροικία".

18

Σελ. 273
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/274.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

"Εβάπτισα πεδίον αρσενικόν"

Ενδιαφέροντα από πολλές απόψεις είναι και τα βαπτιστικά των Ελλήνων. Παρέχουν πολύτιμες πληροφορίες για την ποικιλία της κοινωνικής προελεύσεως των φοιτητών της Πίζας, για την ηλικία (τρυφερότατη κάποτε), στην οποία άρχιζαν την περιπέτεια των σπουδών σε μια ξένη χώρα, κτλ. Τα βαπτιστικά είναι συνήθως αποσπάσματα από τα βιβλία Βαπτίσεων των εκκλησιών· αν όμως δεν σώζονται -και συχνά δεν σώζονται- βιβλία ή και για άλλους λόγους, δίδεται πιστοποιητικό διά χειρός του ίδιου του εφημερίου, αν ζει, ή με την υπογραφή άλλων αξιόπιστων προσώπων: "Πίστιν βεβαίαν και ασφαλή ποιώ, εγώ ο υπογεγραμμένος Ιερεύς, και εφημέριος της υπεραγίας Θεοτόκου, της Κωμοπόλεως Πλωμαρίου, ότι εις τα χίλια οκτακόσια είκοσι και τρία έτη 1823, Απριλίου 23 εβάπτισα πεδίον αρσενικόν, γεννημένον από νόμιμον συνοικέσιον εκ του Ευγενούς Κυρίου Κωνσταντίνου Μεταξά ποτέ Μαρίνου, εγεννήθη το πεδίον εις τα χίλια οκτακόσια είκοσι τρία Απριλίου 5, ήτον ανάδοχος η Κυρία Μαρία Τζανέτογλου ποτέ Νικόλα, το δε όνομα του βαπτιζομένου Βασίλειος..." Η υπογραφή του ιερέα επικυρώνεται από τους επιτρόπους του Πλωμαρίου "δια το βέβαιον και γνώρισιν [...] με τον χαρακτήρα του και με την υπογραφήν του..."1 Οι Επτανήσιοι, ιδίως οι καταγόμενοι από τα αστικά κέντρα, προσκομίζουν αποσπάσματα πράξεων υπογραμμένα από τον αρχειοφύλακα του νησιού που έχουν, με τις αντίστοιχες παραλλαγές, τον ακόλουθο τύπο: "Κορυφές, 11 Απριλίου 1845 πέντε Ε.Ν. -Ίσον ευγαλμένον από την Εκκλησίαν του Ταξιάρχου Μιχαήλ της Χόρας. -Βιβλίον της Εκκλησίας του Ταξιάρχου Μιχαήλ. -Χίλιους Οκτακόσιους 28 Φεβρουαρίου 7 Κορυφές Ε.Ν. -Εβάπτισα έν Βρέφος Αρσενικόν του Ευγενούς Κυρ.ου Ανδρέου Θεοτόκου του Κόμιτος από την Χόραν Γεννημένον μετά της Ευγενούς Κυρίας Αναστασίας Μαρίας

——————————————

1. DI 3, No 104, ακ. έτος 1844-45.

Σελ. 274
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Έλληνες φοιτητές στο Πανεπιστήμιο της Πίζας (1806-1861), Α΄-Β΄
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 255
    21. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

    Το 1834, και ενώ συνεχιζόταν η έκδοση του Montaigne, έφτασε η στιγμή να επανεκδοθεί, εμπλουτισμένο με νέες σημειώσεις, το πρώτο μεγάλο έργο του Λεονταράκη: Caratteri di Teofrasto volgarizzati da Dionigi Leondarakys dal Zante, Pisa dalla Capurriana, 1834. Ένα αντίτυπο του βιβλίου βρίσκεται στη Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου της Πίζας. Πρόκειται για ένα από τα λαμπρότερα δείγματα της ευρυμάθειας και της επιστημονικής υπευθυνότητας που χαρακτήριζε ορισμένους εκλεκτούς εκπροσώπους της νεολαίας στη χρυσή εκείνη εποχή της επτανησιακής ιστορίας1.

    Δημοσιεύματα

    Πόσο πολύπλευρη ήταν η παιδεία του Λεονταράκη και ποιες ήταν οι φιλοσοφικές και αισθητικές απόψεις του, φαίνεται και από τα δημοσιεύματά του. Στο άρθρο του για τον Romagnosi2

    ——————————————

    του γαλλικού, πράγμα σπανιότατο στην Ιταλία, όπου τόσοι μεταφράζουν βαρβαριστί..." (στο ίδιο, σ. 95). Βλ. και εδώ, Παράρτημα, έγγραφο αρ. 39. Πρβ. επίσης Ferdinando Neri, «Sulla fortuna degli "Essais"», Rivista d'Italia XIX (1916), τόμ. Ι, σ. 289, όπου αναφέρονται όλες οι εκδόσεις των Δοκιμίων με επαινετικό σχόλιο για την έκδοση της Capurriana.

    1. Το ελληνικά κείμενο που ακολούθησε ως επί το πλείστον ο Λ. είναι της έκδοσης του Κοραή Les Carattères de Teofraste, Paris 1799, αλλά έχει επίσης υπόψη του και τη μετάφραση του La Bruyère και τις σημειώσεις του Isaac Casaubon. Στο αντίτυπο της Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου της Πίζας (Misc. 1012, op. 4) ο Λεονταράκης αφιερώνει το έργο του "Alla Nobil Donna la Signora Contessa Elena Mastiani, nata Amati, Dama dell'insigne ordine della Crociera e di Malta, e Dama dell'I. e R. Corte di Toscana", στην οποία και απευθύνει τιμητική επιστολή. Φαίνεται ωστόσο ότι το δίφυλλο με την αφιέρωση και την επιστολή προστέθηκε εκ των υστέρων γιατί η επιστολή έχει ημερομηνία Pisa, il Febbraio del 1835, ενώ η έκδοση είναι του 1834.

    2. "Gian Domenico Romagnosi" στο Nuovo Giornale de'letterati, No 83 (Σεπτέμβριος-Οκτώβριος 1835), σ. 154-156 (Νεκρολογία). Για το