Συγγραφέας:Σιδέρη, Αλόη
 
Τίτλος:Έλληνες φοιτητές στο Πανεπιστήμιο της Πίζας (1806-1861), Α΄-Β΄
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:21
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1989-1994
 
Σελίδες:687
 
Αριθμός τόμων:2 τόμοι
 
Γλώσσα:Ελληνικά - Ιταλικά
 
Θέμα:Εκπαίδευση-Τριτοβάθμια
 
Παιδεία-Εκπαίδευση
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα - Ιταλία, Πίζα
 
Χρονική κάλυψη:1806-1861
 
Περίληψη:Σκοπός του βιβλίου είναι να φωτίσει με κάθε δυνατή ακρίβεια μια πολύ μικρή γωνία ενός μεγάλου θέματος: της φοιτητικής μετανάστευσης. Επιλέγοντας το Πανεπιστήμιο της Πίζας, έναν χώρο από τους περισσότερο αδιερεύνητους, η συγγραφέας προσπάθησε να εντοπίσει τους Έλληνες που φοίτησαν εκεί σε μια κρίσιμη φάση της ελληνικής και της ιταλικής Ιστορίας (1806-1861). Ο πρώτος τόμος περιέχει τη μελέτη και τα πορίσματά της, και ο δεύτερος περιλαμβάνει καταλόγους και πίνακες. Στους καταλόγους βρίσκουμε τα ονόματα των Ελλήνων φοιτητών, ακόμα και εκείνων που γράφτηκαν αλλά δεν αποφοίτησαν, και στους πίνακες εμφανίζεται η διακύμανση του ρεύματος των Ελλήνων προς το Πανεπιστήμιο της Πίζας σε συσχετισμό με τις ιδιαίτερες πατρίδες τους και με τις χρονικές περιόδους, οι σχολές της προτιμήσεώς τους κατά περιόδους, η αριθμητική σχέση των πτυχιούχων προς αυτούς που εγκαταλείπουν τις σπουδές στην Πίζα, η διακύμανση του ποσοστού των Ελλήνων στο σύνολο των φοιτητών κτλ. Σε ειδικούς πίνακες παρουσιάζεται ο συνολικός αριθμός των φοιτητών που έστειλε στο Πανεπιστήμιο της Πίζας κάθε ελληνική πόλη και περιφέρεια σε όλο το διάστημα της πεντηκονταετίας. Στον επίλογο τίθενται τα ερωτήματα, στα οποία η έρευνα δεν μπόρεσε να δώσει απάντηση. Στο παράρτημα παρουσιάζονται τα πιο χαρακτηριστικά ντοκουμέντα: πιστοποιητικά για την εισδοχή, διπλώματα, σελίδες καταστίχων ή λυτά φύλλα, έγγραφα της αστυνομίας.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 35.12 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 294-313 από: 694
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/294.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΤΥΧΙΑΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

Οι νομικές προδιαγραφές

Η διάρκεια των σπουδών ορίζεται από τον κανονισμό του 1814 σε τέσσερα ακαδημαϊκά έτη1. Στη διαδρομή αυτή oι φοιτητές της Νομικής, της Ιατρικής και των Φυσικών Επιστήμων2 υποβάλλονται τρεις φορές σε εξετάσεις: στο τέλος του δεύτερου έτους ("Πρώτη προπαρασκευαστική εξέταση για το πτυχίο"), στο τέλος του τρίτου ("Δεύτερη προπαρασκευαστική εξέταση") και στο τέλος του τέταρτου ("Τελευταία εξέταση" ). Οι προπαρασκευαστικές εξετάσεις διεξάγονται δημοσία από τρεις καθηγητές παρουσία του κοσμήτορα της αντίστοιχης σχολής και διαρκούν μισή ώρα ως τρία τέταρτα. Όσοι αποτυγχάνουν ή απουσιάζουν δικαιολογημένα από την εξέταση του Ιουνίου μπορούν να προσέλθουν στην περίοδο του Νοεμβρίου. Η Τελευταία εξέταση διεξάγεται από τέσσερις καθηγητές παρουσία όλων των καθηγητών της σχολής

——————————————

1840" και φτάνει ως τις 2 Ιουλίου 1845. Στο μέρος αυτό δεν υπάρχουν παρά μόνο 3 Έλληνες (και αυτοί της παροικίας του Λιβόρνου), αλλά ούτε και άλλοι μη Τοσκάνοι. Στο τρίτο μέρος καταγράφονται οι εξεταζόμενοι όχι στις εισαγωγικές, αλλά στις προαγωγικές εξετάσεις του Οκτωβρίου 1841, ανάμεσα στους οποίους και 23 Έλληνες. Αλλά και στο δεύτερο κατάστιχο (DI 197) δεν υπάρχουν Έλληνες (παρά μόνο της παροικίας) ούτε και άλλοι ξένοι. Υποθέτω ότι υπάρχει γι' αυτούς χωριστό βιβλίο. Αξιοπρόσεκτο είναι ότι, σε αντίθεση με τους εξ Ελλάδος, οι Έλληνες της παροικίας απορρίπτονται σε εντυπωσιακό ποσοστό, κάποτε μάλιστα κατ' επανάληψιν. Βλ. και εδώ, κεφ. "Σχέσεις με την παροικία".

1. A.S.P., Università, A II 7, Regolarmenti, Notificazioni..., άρθρο Χ, Corso degli Studi. Με συμπληρωματική διάταξη της 26 Οκτωβρίου 1824 ορίζεται ότι όσοι , μετά το πτυχίο της Ιατρικής, θέλουν να πάρουν και Χειρουργικής, χρειάζονται ένα ακόμα έτος σπουδών (άρθρο VII).

2. Η σχολή της Θεολογίας δεν ανήκει στο θέμα της μελέτης αυτής επειδή κανείς Έλληνας δεν φοιτούσε σ' αυτήν.

Σελ. 294
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/295.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

και του Provveditore, αντικείμενό της είναι τα μαθήματα όλων των ετών και η διάρκειά της ωριαία. Όποιος αποτυγχάνει είναι υποχρεωμένος να επαναλάβει όλα τα μαθήματα του τέταρτου έτους και να επανέλθει μετά ένα χρόνο1.

Η μέθοδος των εξετάσεων ορίζεται ως εξής: Όταν μπαίνει ο σπουδαστής, του εγχειρίζονται τόσοι φάκελοι όσα είναι τα εξεταστέα μαθήματα κι εκείνος κληρώνει τρία θέματα από κάθε φάκελο· σ' αυτά και εξετάζεται. Όσοι σπουδάζουν Ιατρική δίνουν την Πρώτη προπαρασκευαστική εξέταση στο Αμφιθέατρο Ανατομίας· τραβάνε οι ίδιοι έναν κλήρο, στον οποίο αναγράφεται ένα όργανο του σώματος και ύστερα τους ζητείται να βρουν το όργανο αυτά σε ένα πτώμα και να απαντήσουν σε σχετικές ερωτήσεις2. Η Δεύτερη προπαρασκευαστική εξέτασή τους διαξάγεται στη

——————————————

1. A.S.P., Università, A II 1, άρθρα XIII και XIV, Esami Preparatorii και Ultimo Esame. Για τις εξετάσεις των προερχόμενων από άλλα πανεπιστήμια προβλέπει το άρθρο XIII (Forestieri): Για να γίνουν δεκτοί σε οποιαδήποτε εξέταση, πρέπει να προσκομίσουν πιστοποιητικό ότι έχουν διανύσει τον κύκλο των προηγούμενων από αυτήν σπουδών και ότι δεν έχουν απορριφθεί σε καμιά εξέταση. Εάν έχουν απορριφθεί, γίνονται δεκτοί μόνο στην περίπτωση που θα αποδείξουν ότι έχουν, μετά την απόρριψη, παρακολουθήσει πλήρως μια σειρά μαθημάτων. Όσοι από αυτούς επιθυμούν να πάρουν πτυχίο της Νομικής ή της Φυσικομαθηματικής Σχολής, πρέπει να δώσουν την Τελευταία εξέταση. Για το πτυχίο της Ιατρικής ή της Χειρουργικής χρειάζονται δύο εξετάσεις: μία στην ύλη που περιλαμβάνουν οι προπαρασκευαστικές εξετάσεις και μία σε όλα τα μαθήματα που προβλέπονται για την τελευταία εξέταση. Στο τελευταίο κεφάλαιο του ίδιου κανονισμού, που έχει τον τίτλο Appendice al Regolarmento, αναγράφεται ότι "με Επιστολήν της Α. και Β. Γραμματείας του κράτους της 5 Ιουνίου 1820, παρεσχέθη εις μόνους τους Έλληνας η άδεια να λαμβάνουν πτυχίον εις μόνον το Δημόσιον Δίκαιον, με την διευκρίνισιν όμως ότι αποκλείονται από το προνόμιον αυτό οι Έλληνες που είναι Τοσκάνοι υπήκοοι ή διαμένουν μονίμως εν Τοσκάνη". Ασφαλώς το ποινικό δίκαιο της Τοσκάνης δεν χρειάζεται στους Έλληνες νομικούς, που δεν προορίζονται για να εργασθούν εκεί.

2. Η διάταξη αυτή θα τροποποιηθεί με το Motuproprio της 26 Οκτωβρίου 1824: σύμφωνα μ' αυτό, οι εξεταζόμενοι οφείλουν να κάμουν στο πτώμα και την απαιτούμενη εγχείρηση (άρθρο V).

Σελ. 295
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/296.gif&w=600&h=393 21. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

ΕΙΚΟΝΑ

48. Εξετάσεις στο τέλος του ακ. έτους 1859-60

Σελ. 296
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/297.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

Sapienza· κληρώνουν οι ίδιοι τα θέματα από τρεις φακέλους, έναν για τη Χημεία, έναν για τη Φυσική και έναν για τη Βοτανική. Στην Τελευταία εξέταση ο εξεταζόμενος τραβάει 4 κλήρους με ονόματα ασθενειών και καλείται να τις ορίσει και να αναπτύξει την αιτία τους, τον τρόπο διαγνώσεώς τους και τη θεραπεία τους. Ακολουθεί μυστική ψηφοφορία των εξεταστών και αμέσως κατόπιν ο κοσμήτωρ αναγγέλλει το αποτέλεσμα της εξέτασης που εξάγεται με σχετική πλειοψηφία1.

Με τη μεταρρύθμιση του 1840-41 η διάρκεια των ιατρικών σπουδών γίνεται υποχρεωτικά πενταετής. Εξαίρεση γίνεται μόνο για τους φοιτητές της Ιατρικής που προέρχονται από άλλα πανεπιστήμια και εγγράφονται στο Γ' ή Δ' έτος του Πανεπιστημίου της Πίζας. Αυτοί μπορούν να πάρουν μετά το τέταρτο έτος πτυχίο μόνο Ιατρικής ή μόνο Χειρουργικής· αν όμως θέλουν να πάρουν πτυχίο και των δύο ιατρικών σχολών, πρέπει να διανύσουν ένα ακόμα έτος. Γι' αυτούς που σπουδάζουν στην Πίζα, προστίθεται μία ακόμη προπαρασκευαστική εξέταση τον Οκτώβριο του Α' έτους. Οι ξένοι που πιστοποιούν ότι έχουν συμπληρώσει τετραετείς σπουδές Ιατρικής σε άλλα πανεπιστήμια μπορούν να πάρουν στην Πίζα πτυχίο Ιατρικής ή Χειρουργικής αφού δώσουν την τελευταία εξέταση.

Η μεταρρύθμιση ολοκληρώνεται το 1841. Το σύστημα των εξετάσεων αλλάζει εκ βάθρων για να εναρμονιστεί με το νέο μέτρο, κατά το οποίο η διάρκεια των σπουδών γίνεται πενταετής για όλες τις σχολές και το πρώτο έτος των σπουδών θεωρείται προπαρασκευαστικό. Μετά τις θερινές διακοπές του πρώτου έτους, όλοι οι φοιτητές δίνουν εξετάσεις για να πάρουν το δίπλωμα του Baccelliere. Στο τέλος των θερινών διακοπών του δεύτερου έτους δίνουν πάλι εξετάσεις για να πάρουν το δίπλωμα του Licenziato, στο οποίο αναφέρονται τα μαθήματα που έχουν αποτελέσει το αντικείμενο της εξέτασης. Ακολουθεί η εξέταση για την 

——————————————

1. A.S.P., Università, A II 7, άρθρο IV, Metodo degli esami.

Σελ. 297
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/298.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

προαγωγή στο Ε' έτος και η Τελευταία εξέταση στο τέλος του πέμπτου έτους. Για την επιτυχία στις εξετάσεις απαιτείται να συμφωνήσουν τα δύο τρίτα των εξεταστών. Οι επιτυγχάνοντες διακρίνονται σε κατηγορίες: επιτυχόντες με ομοφωνία, με πλειοψηφία των 2/3, μετ' επαίνων, με ομοφωνία και μετ' επαίνων κτλ. Οι επιτυγχάνοντες μετ' επαίνων στις εξετάσεις του Baccelliere διαγωνίζονται μεταξύ τους και ο νικητής του διαγωνισμού απαλλάσσεται από την καταβολή των διδάκτρων του επόμενου έτους.1

Πάλι "κατά το προνόμιον των Ελλήνων"

Από τους 600 περίπου Έλληνες που πήραν πτυχίο στο Πανεπιστήμιο της Πίζας ένα ελάχιστο ποσοστό παρακολούθησε στο

——————————————

1. Στο ίδιο, No 16, Notificazione del Sig. Cav. Gaetano Giorgini, Soprindendente agli Studi, 5 Νοεμβρίου 1840. Προσαρτημένοι σ' ένα άσχετο κατάστιχο υπάρχουν έντυποι πίνακες με τα στοιχεία όλων των εξετάσεων ορισμένων εξεταστικών περιόδων: του Ιουνίου 1856 (της Ιατροχειρουργικής και της Φυσικομαθηματικής Σχολής), του Ιουνίου του 1857(της Φιλοσοφικής-Φιλολογικής, της Ιατροχειρουργικής και της Φυσικομαθηματικής Σχολής) και του Ιουνίου του 1860 (της Νομικής, της Ιατροχειρουργικής και της Φυσικομαθηματικής Σχολής). Στους πίνακες αναγράφεται το είδος της εξέτασης (di Baccelliere, di passaggio al Terzo Anno, di Licenza, di passaggio al Quinto Anno, Ultimi), τα μαθήματα, η ημερομηνία και οι εξεταζόμενοι. Ανάμεσα στους τελευταίους, αλλά μόνο στους πίνακες εξετάσεων της Ιατροχειρουργικής Σχολής, υπάρχουν αρκετοί Έλληνες. Τα ονόματά τους στις τμηματικές εξετάσεις αναγράφονται μαζί με τα ονόματα των Ιταλών και άλλων Καθολικών, ενώ στις πτυχιακές αναγράφονται χωριστά, κάτω από τον τίτλο Eterodossi μαζί με κάποια ονόματα Εβραίων ή Μουσουλμάνων (Università, DI No 75, Elenco alfabetico di Studenti dell'Anno Accademico 1850/51-1859/60). Για τις εξετάσεις μιας άλλης εξεταστικής περιόδου, του Οκτωβρίου 1841, υπάρχουν πλήρη στοιχεία στις τελευταίες σελίδες του Βιβλίου που επιγράφεται Registro per gli esami d'amissione 1836-1845 (DI, No 195) και είναι γραμμένες με το χέρι και πολύ βιαστικά. Στους καταλόγους των εξεταζομένων την περίοδο αυτή αναγράφονται και 23 Έλληνες που δίνουν εξετάσεις διαφόρων επιπέδων.

Σελ. 298
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/299.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

ακέραιο όλη τη διαδικασία που περιγράφεται παραπάνω. Πάμπολλοι είναι εκείνοι που πηγαίνουν στην Πίζα για να ολοκληρώσουν τις ανώτατες σπουδές τους ή και μόνο για το πτυχίο και άλλοι τόσοι -που σπουδάζουν μόνο εκεί- επωφελούνται από κάθε ευεργετική διάταξη και από την ελαστικότητα των πανεπιστημιακών κανονισμών για να συντομεύουν το χρονικό διάστημα των σπουδών τους. Είναι αξιοσημείωτο ότι οι Έλληνες που έκαμαν πέντε χρόνια σπουδών στην Πίζα -αν δεν υπολογίσουμε εκείνους που παρέτειναν τις σπουδές τους για να πάρουν και δεύτερο πτυχίο- μετριούνται στα δάχτυλα.

Αν διατρέξει κανείς τα εξαιρετικά διαφωτιστικά κατάστιχα DI 69-741, θα δει, ιδίως μετά το 1830, στη μερίδα του κάθε Έλληνα, από ένα "ευεργέτημα" (grazia). To συνηθέστερο είναι η άδεια να προσέλθει στις πτυχιακές εξετάσεις στο τέλος του τρίτου έτους3. Αυτό προϋποθέτει ότι θα δώσει τη Δεύτερη προκαταρκτική και την Τελευταία εξέταση την ίδια εξεταστική περίοδο (συνήθως τις δίνουν σε δύο διαδοχικές μέρες) και, αμέσως κατόπιν, θα πάρει το πτυχίο. Σαν να μην έφτανε αυτό, δεν είναι λίγοι εκείνοι που ζητούν να πάρουν πτυχίο σε δύο χρόνια. Στους περισσότερους δίδεται αρνητική απάντηση3. Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις στις οποίες ακόμα και αυτό το ευεργέτημα παρέχεται: Ο Δημήτριος Βάλβης από το Μεσολόγγι παίρνει την άδεια να

——————————————

1. Ruolo degli studenti dell'I. e R. Università di Pisa coll'indicazione del loro Studi.

2. "Grazia di laurearsi al termine del terzo anno dei suoi Studi". Δεν παραπέμπω γιατί οι αναφορές θα ήταν άπειρες.

3. "Grazia negata di dottorarsi dopo due anni di studio": DI 72 No 83 (Γεράσιμος Λοβέρδος, σπουδές 1832-35), στα ίδιο No 324 (Νικόλαος Τυπάλδος, σπουδές 1833-36), στο ίδιο No 854 (Τυπάλδος Ανδρέας Λασκαράτος, σπουδές στην Πίζα 1837-39 και το πρώτο έτος στο Παρίσι). Βλ. σχετικά και Ανδρέας Λασκαράτος, Αυτοβιογραφία, εκδ. Γνώση 1983, σ. 45, όπου ομολογείται από τον ίδιο ότι στο Παρίσι παρακολουθούσε ως απλός ακροατής, καθώς και Βιογραφία Ηλ. Ζερβού..., ό.π., όπου ο Ζερβός διαμαρτύρεται για την άρνηση.

Σελ. 299
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/300.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

παρουσιαστεί σε όλες τις εξετάσεις στο τέλος του 2ου έτους των σπουδών του· δίνει μέσα σε μια εβδομάδα την Πρώτη και Δεύτερη προπαρασκευαστική καθώς και την Τελευταία εξέταση και παίρνει πτυχίο1.

Σε χρόνο ρεκόρ τελειώνει τις σπουδές του στην Πίζα ο Αντώνιος Ασσάνης από την Κεφαλονιά: κατορθώνει να εγγραφεί απευθείας στο Γ' έτος με την παρατήρηση ότι έκαμε το Α' και το Β' στο Λύκειο της Κεφαλονιας2. Φτάνει στην Πίζα τον Νοέμβριο του 1832 και, στις 30 του ίδιου μηνάς, δίνει την Πρώτη προπαρασκευαστική εξέταση. Στις 17 Απριλίου του 1833 δίνει τη Δεύτερη και στις 18 την Τελευταία. Την ίδια μέρα του απονέμεται και το πτυχίο. Συνολικά, πεντέμισι μήνες και δύο μέρες!

Ένας άλλος τρόπος να εξοικονομείται χρόνος σπουδών στην Πίζα είναι να φεύγουν οι Έλληνες και να επιστρέφουν: ο Νικόλαος Καίσαρης από την Κέρκυρα χρειάζεται τρία ευεργετήματα για να μειώσει στα δύο χρόνια τις σπουδές του στην Πίζα: με το πρώτο παίρνει την άδεια να δώσει την Πρώτη προπαρασκευαστική εξέταση στο τέλος του πρώτου έτους (1834-35) "χωρίς αυτό να συνεπάγεται μείωση του συνολικού χρόνου των σπουδών του"' με το δεύτερο του επιτρέπουν να δώσει τη Δεύτερη προπαρασκευαστική στο τέλος του δεύτερου έτους (1835-36)· με το τρίτο παίρνει την άδεια να παρουσιαστεί στις πτυχιακές εξετάσεις τον Ιούνιο του 1838. Αν λάβει κανείς υπ' όψη του ότι, στο ακαδημαϊκό έτος 1836-37 και 1837-38 δεν παρακολούθησε κανένα μάθημα3, ο Καίσαρης διέθεσε για τις σπουδές του στην Πίζα δύο χρόνια και ένα σύντομο ταξίδι4.

——————————————

1. DI 71, No 726, σπουδές 1830-32.

2. Στις στήλες του Α' και Β' έτους αναγράφεται για τον Ασσάνη "Scolare del Liceo di Cefalonia", όπως ακριβώς, για τους προερχόμενους από άλλα πανεπιστήμια, αναγράφεται "Scolare della Pontificia Università di Bologna" κ.τ.ό. (DI 72, No 107).

3. Βλ. εδώ κεφ. "Η παρακολούθηση των μαθημάτων".

4. DI 72, No 442.

Σελ. 300
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/301.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

Με παρεμφερή τρόπο κερδίζει ενδιάμεσο χρόνο και ο Μαρίνος Μεταξάς από την Κεφαλονιά. Δίνει την Πρώτη εξέταση στο τέλος του πρώτου έτους, λείπει όλο το δεύτερο έτος, φοιτά στο τρίτο και δίνει τη Δεύτερη προπαρασκευαστική, φοιτά και στο Δ' και δίνει την Τελευταία. Συνολικά 3 χρόνια στην Πίζα, κι ας του δόθηκε η πρώτη "grazia" "υπό τον όρον ότι δεν θα μειωθή ο κατά τα θέσμια χρόνος σπουδών"1.

Κι όμως: στον Μιχαήλ Βίκτωρα από τη Σμύρνη αρνήθηκαν την άδεια να δώσει την Πρώτη εξέταση στο τέλος του πρώτου έτους των σπουδών του, πράγμα που ίσως συνδέεται με την αναχώρησή του για το Montpelier, όπου έκαμε το Β' έτος. Μετά από αυτό ο Μιχαήλ επιστρέφει στην Πίζα, διανύει εκεί το 3ο και 4ο έτος, δίνει την τελευταία εξέταση και απορρίπτεται2.

Το παζάρι για τη συντόμευση του χρόνου σπουδών δεν γίνεται μόνο για τα χρόνια, αλλά και για τους μήνες: ο Αντώνιος Φλαμπουριάρης από τη Ζάκυνθο, κατορθώνει να δώσει πτυχιακές εξετάσεις "στις διακοπές του καρναβαλιού"3· ο Σπύρος Φωκάς από την Κεφαλονιά παίρνει πτυχίο τον Φεβρουάριο του 1837, "προτού τελειώσει το ακαδημαϊκό έτος"4· ο Ραφαήλ Λεβή από την Κέρκυρα απορρίπτεται στις πτυχιακές του Ιουνίου και του επιτρέπεται να ξαναδώσει εξετάσεις τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους (1840 )5· ο Γεώργιος Σακελλαρίδης από τη Λάρισα παίρνει την άδεια να εξεταστεί για το πτυχίο του τον Μάρτιο του 1836 6.

Είναι φανερό ότι έχουμε κι εδώ ένα καθεστώς προνομίων που καθιερώνεται εθιμικά: κάποιοι Έλληνες κατορθώνουν πρώτοι να πάρουν το άλφα ή βήτα ευεργέτημα κι αυτό αποτελεί δεδικασμένο με ισχύ νόμου για τους επόμενους· η αίτηση του Αναστασίου

——————————————

1. DI 72, No 447 (φαινομενικός χρόνος σπουδών 1834-38).

2. DI 72, No 450 (πραγματικός χρόνος σπουδών 1834-38).

3. DI 72, No 443.

4. DI 72, No 479.

5. DI 72, No 606.

6. DI 72, No 319.

Σελ. 301
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/302.gif&w=600&h=393 21. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

ΕΙΚΟΝΑ

49. Εξετάσεις του ακ. έτους 1856-57

Σελ. 302
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/303.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

Καραμαλίκη να δώσει την Πρώτη προπαρασκευαστική εξέταση στο τέλος του πρώτου έτους των σπουδών του "δια να δυνηθή να αφιερωθή αποκλειστικώς κατά τα επόμενα έτη εις υψηλοτέρου επιπέδου τομείς της Νομικής επιστήμης", υποστηρίζεται από τις πανεπιστημιακές αρχές με το επιχείρημα ότι "το προνόμιον αυτό έχει δοθεί εις πολλούς συμπατριώτας του"1. Σημειωτέον ότι ο Καραμαλίκης έχει γίνει δεκτός στο Πανεπιστήμιο στις 8 Ιανουαρίου. Μία από τις όμοιες προηγούμενες περιπτώσεις, στις οποίες αναφέρεται ο εισηγητής, είναι ίσως του Μαρίνου Μποσσόνη από την Κεφαλονιά: η αίτησή του έχει υποστηριχτεί μερικές μέρες πριν και ασφαλώς του δόθηκε η άδεια "υπό τον όρον ότι αυτό δεν θα συνεπιφέρη μείωσιν του κατά νόμον συνολικού χρόνου σπουδών"2. Μετά από αυτά νομιμοποιείται απολύτως ο εισηγούμενος την παροχή του ίδιου ευεργετήματος στον Γεράσιμο Τυπάλδο Μαράτο να συνηγορεί λέγοντας ότι το ίδιο προνόμιο έχει δοθεί "εις πλήθος ομοεθνείς του"3. Ακραία, αλλά όχι και μοναδική, περίπτωση αποτελεί η αίτηση του Στέλιου Κασιμάτη να απαλλαγεί από τις δύο προπαρασκευαστικές εξετάσεις και να γίνει απ' ευθείας δεκτός στην Τελευταία. Ο εισηγητής την υποστηρίζει "επειδή η αυτή άδεια έχει παρασχεθεί εις τον Αλέξανδρον Δελβινιώτην και επειδή η Τελευταία εξέτασις περιλαμβάνει όλην την ύλην των δύο προπαρασκευαστικών"4. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ακολουθούν πλήθος ανάλογες περιπτώσεις: δύο grazie αρκούν για να καθιερωθεί το έθιμο.

——————————————

1. Β II 12, α. 1838, σ. 58, έγγραφο της 23 Απριλίου 1838.

2. στο ίδιο, σ. 49, έγγραφο της 6 Απριλίου 1838.

3. στο ίδιο, σ. 72, έγγραφο της 18 Ιουνίου 1838.

4. στο ίδιο, σ. 93, έγγραφο της 17 Αυγούστου 1838.

Σελ. 303
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/304.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

Μετ' επαίνων

Θα περίμενε κανείς, με τόση οικονομία χρόνου, να ήταν μεγάλο το ποσοστό των Ελλήνων που απετύγχαναν στις εξετάσεις. Κι όμως: σε 47 Έλληνες που έδωσαν την Τελευταία εξέταση στο διάστημα της 10ετίας 1814-1825 μόνο ένας παρουσιάζεται ως επιτυχών με πλειοψηφία των δύο τρίτων. Όλοι οι άλλοι εγκρίθηκαν ομόφωνα1.

Για άλλες περιόδους δεν προέκυψαν ανάλογα στοιχεία και δεν μένει παρά να παραπέμψει κανείς σε βιογράφους Επτανησίων που όμως οι μαρτυρίες τους δεν είναι πάντα αξιόπιστες2. Ειδικά όμως για το έτος 1847 υπάρχουν δημοσιεύματα σε τοπική εφημερίδα της Πίζας με καταλόγους αριστούχων: "Πίζα: Την πρώτη Ιουλίου άρχισαν οι εξετάσεις και, ως την ημέρα αυτή, έχουν επιτύχει, μετ' επαίνων οι εξής νέοι". Ακολουθούν τα ονόματα 50 φοιτητών, ανάμεσα στους οποίους και των εξής 6 Ελλήνων:

Φωκάς Σταύρος από την Κεφαλονιά

Χρυσόφυλλος Μιχαήλ από τη Μυτιλήνη

Νεράντζης Γεώργιος από τη Ζάκυνθο

Μαρίνογλου Δημήτριος από τα Ιωάννινα

Πίστης Αλέξανδρος από την Άνδρο

——————————————

1. A.S.P., Università, DI No 167, Processi verbali degli esami e delle lauree nelle diverse facoltà. Από ενδεικτικά στοιχεία προκύπτει ότι ανάμεσα στους Ιταλούς υπάρχουν αρκετοί που αποτυγχάνουν ή δεν εγκρίνονται ομόφωνα. Το φαινόμενο μπορεί να ερμηνευθεί, μεταξύ άλλων, και με τη χαμηλή στάθμη, στην οποία βρισκόταν τότε στην Τοσκάνη η πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση (βλ. Luigi F. Previti, ό.π., σ. 153-163).

2. Για τον Χαράλαμπο Τυπάλδο Ιακωβάτο σώζεται ασφαλής μαρτυρία ότι πήρε το δίπλωμά του στη Χειρουργική "penitus penitus nemine discrepante" (Αρχ. Ιακωβάτων, Γ1, ίσον επιστολής προς Fratello carissimo, Φλωρεντία, 5 Ιουνίου 1837 S.N.). Βλ. και στο Παράρτημα τα εγκώμια κατά την τελετή της απονομής (έγγραφα αρ. 2. και 4).

Σελ. 304
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/305.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

Μαϊντενόβης (Naidenovi) Ιωάννης από την Αδριανούπολη1.

Στο επόμενο φύλλο της ίδιας εφημερίδας υπάρχει, κατάλογος 37 φοιτητών που πέτυχαν μετ' επαίνων. Μεταξύ αυτών υπάρχουν και 10 Έλληνες:

Αλβάνας (Albano) Φρειδερίκος από την Κέρκυρα

Βαλαωρίτης Αριστοτέλης από τη Λευκάδα

Καλλιγάρης Νικόλαος από την Κωνσταντινούπολη

Μαζαράκης Χαράλαμπος από την Κεφαλονιά

Καρατζάς Ιωάννης από την Κωνσταντινούπολη

Καλκάνης Μάρκος από τη Λευκάδα

Δροσίνης Αθανάσιος από το Μεσολόγγι

Βλασόπουλος Ιωάννης από τη Σπάρτη2

Τον Δεκέμβριο του 1847 έγινε ο διαγωνισμός μεταξύ των επιτυχόντων μετ' επαίνων στις διάφορες εξετάσεις3 του έτους και βραβεύτηκαν 3 φοιτητές μεταξύ των οποίων ο Μιχαήλ Χρυσόφυλλος (Crisofylos) από τη Μυτιλήνη4.

——————————————

1. L'Italia, έτος πρώτο, No 3, 3 Ιουλίου 1847.

2. L'Italia, έτος πρώτο, No 4, 10 Ιουλίου 1847.

3. Βλ. εδώ "Νομικές προδιαγραφές".

4. L'Italia, έτος πρώτο, No 26, 4 Δεκεμβρίου 1847. Βλ. και Ειρ. Ασωπίου, ό.π., σελ. 11: "Επρώτευον [οι Έλληνες] κατά πάσας τας εξετάσεις ενιαυσίας τε και διδακτορικάς, δι ο και τα πλείστα των πτυχίων αυτών ανέγραφον ύπατον της επιτυχίας βαθμόν cum plausu preclarissimo, όπερ αντιστοιχεί προς το των ημετέρων άριστα". Εξαιρετικά ενδιαφέροντα στοιχεία για τις επιδόσεις των Ελλήνων στην Τελευταία εξέταση και γενικότερα για τον τρόπο διεξαγωγής των εξετάσεων βρίσκονται στο A.S.P., DI No 167, Processi verbali degli esami e delle lauree nelle diverse facoltà 1815-1825. Πρόκειται για έντυπα, όπου συμπληρώνεται με το χέρι η σχολή (Collegio Medico-Fisico, Collegio Legale...), ο χώρος όπου διεξάγονται οι εξετάσεις, η μέρα, η ώρα και το είδος της εξέτασης (Πρώτη προπαρασκευαστική, Δεύτερη, Τελευταία), τα ονόματα των εξεταζόμενων (που είναι από 1 ως και 12 σε ένα φύλλο) και τα ονόματα των εξεταστών.

20

Σελ. 305
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/306.gif&w=600&h=393 21. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

ΕΙΚΟΝΑ

50. Δεύτερη εξέταση στην Ιατρική

ΕΙΚΟΝΑ

51. Πρώτη εξέταση στην Ανατομία

Σελ. 306
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/307.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

ΑΠΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΕ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Ότι το Πανεπιστήμιο της Πίζας αποτελούσε πόλο έλξεως για τους Έλληνες αναπτύχθηκε και ερμηνεύθηκε σε προηγούμενο κεφάλαιο. Στη διαπίστωση αυτή -που εξάλλου δεν είναι νέα- ας προστεθεί η παρατήρηση ότι πλήθος Έλληνες φτάνουν στην Πίζα όχι για να διανύσουν εκεί όλον τον κύκλο των σπουδών τους, αλλά για να ολοκληρώσουν σπουδές που άρχισαν σε άλλα πανεπιστήμια. Από τους 509 Έλληνες που φοίτησαν στο εκεί πανεπιστήμιο στο διάστημα 1815-1844 (για την περίοδο αυτή υπάρχουν κάπως πληρέστερα στοιχεία) οι 79 προέρχονται από άλλα πανεπιστήμια. Το φαινόμενο εντείνεται στη δεκαετία 1850-60 (σε σύνολο 141 Ελλήνων, οι 81 έχουν προηγούμενες πανεπιστημιακές σπουδές)1.

Στην περίοδο 1815-1844, όπου αναφέρονται όχι μόνο "σπουδές στο εξωτερικό" αλλά και το όνομα του Πανεπιστημίου, παρουσιάζονται ως εξής τα πανεπιστήμια προελεύσεως των Ελλήνων της Πίζας:

Ιόνιος Ακαδημία 38

Σιένας 15

Μπολόνιας 12

Παρισιού 2

Οδησσού-Γενεύης 1

Μονπελιέ 2

Μάλτας 1

Αθήνας 22

——————————————

1. A.S.P., Università DI 69-74, Ruolo degli Scolari dell'I. e R. Università di Pisa coll'indicazione dei loro studi, DI 84 No 3, Filza di attestati ed altro (riguardante studenti) 1814-1838, DI 75, Elenco alfabetico di Studenti dell'Anno Accademico 1850/51-1859/60.

2. Oι αριθμοί αυτοί δεν καλύπτουν το σύνολο των περιπτώσεων. Στο

Σελ. 307
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/308.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

ΕΙΚΟΝΑ

52. Πιστοποιητικό σπουδών από το Archigymnasium Ticinense

ΕΙΚΟΝΑ

53. Πιστοποιητικό σπουδών από το Πανεπιστήμιο της Σιένας

Σελ. 308
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/309.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

Στο κατάστιχο, όπου αναγράφεται όλη η πορεία των σπουδών καθενός φοιτητή, σε δύο μόνο περιπτώσεις αναγράφεται ο λόγος, για τον οποίο αυτός εγκατέλειψε το άλλο πανεπιστήμιο. Στον Μαρίνο Κατσαΐτη παραχωρείται το ευεργέτημα να προσέλθει στις πτυχιακές εξετάσεις του Πανεπιστημίου της Πίζας, μολονότι δεν έχει περάσει τις εξετάσεις του Γ' έτους στη Μπολόνια, "εξαιτίας των γεγονότων τα οποία συνέβησαν εις την πόλιν αυτήν" (απόφαση της 26 Δεκεμβρίου 1831 )1. Αν και η παρατήρηση αυτή γράφεται μόνο μια φορά, ίσως εξηγεί το γεγονός ότι έξι από τους έντεκα. Έλληνες που άφησαν τη Μπολόνια για την Πίζα στο διάστημα μιας πεντηκονταετίας είναι συγκεντρωμένοι στην περίοδο 1830-31. Δύο μάλιστα από αυτούς, ο Χρίστος Μηλιαρέσης2 και ο Μάρκος Ρώσσης3, δεν πήγαν κατευθείαν από την Μπολόνια στην Πίζα, αλλά συνέχισαν στο Liceo di Venezia τις σπουδές που είχαν διακόψει στη μέση του πρώτου έτους και εν συνεχεία πήραν το ευεργέτημα να εγγραφούν στο δεύτερο έτος του Πανεπιστημίου της Πίζας (ο πρώτος το 1831 και ο δεύτερος το 1830).

Η δεύτερη περίπτωση είναι του Ανδρέα Ιγγλέση που φτάνει στην Πίζα προς την άνοιξη του 1835 προερχόμενος από το Πανεπιστήμιο της Σιένας και γίνεται δεκτός ως φοιτητής του Β' έτους, παρά τις απουσίες τόσων μηνών, "για λόγους υγείας". Στη Filza di attestati βρέθηκε το πιστοποιητικό που προσκόμισε: "... Ο κύριος Ανδρέας του κυρίου Μιχαήλ Ιγγλέση εκ Κεφαλληνίας [...] έχει συμπληρώσει εις το Πανεπιστήμιόν μας το πρώτον έτος των σπουδών του και διήνυε ήδη το δεύτερον [...] ότε, πιεζόμενος

——————————————

DI 84 (Filza di attestati...) υπάρχουν περιπτώσεις Ελλήνων που προέρχονται από άλλα Πανεπιστήμια, για τους οποίους τίποτε δεν αναγράφεται στον DI 69-74 (Ruolo degli scolari...). Υπάρχουν επίσης όχι λίγες περιπτώσεις όπου, στις στήλες των δύο πρώτων ετών ή, κάποτε, του ενός, δεν αναγράφεται τίποτε κι όμως δεν υπάρχει εξήγηση στη στήλη των παρατηρήσεων.

1. DI 71, No 1010.

2. στο ίδιο, No 1019.

3. στο ίδιο, No 1021.

Σελ. 309
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/310.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

από προβλήματα υγείας, πιστοποιημένα με ιατρικήν βεβαίωσιν, η οποία του όριζε να αναπνεύση αέρα καθαρότερον [...], μετεφέρθη εις Πίζαν..."1

Στα άλλα πιστοποιητικά από τη Σιένα που περιέχονται στη Filza δεν αναφέρεται ο λόγος της μεταγραφής. Ο Δωρ Bandiera εξαντλείται μόνο σε επαίνους για τις επιδόσεις των μεταγραφομένων: "Εφοίτησεν ανελλιπέστατα [...] παρηκολούθησε τα μαθήματα με τάξιν και επιμέλειαν [...] ομοθύμως οι εξετασταί τον ενέκριναν..."2, "μετέσχε των εξετάσεων με έξοχον επιτυχίαν..."3, "υπήρξε πειθαρχικός εις όσα προβλέπουν οι ισχύοντες κανονισμοί"4 κ.ά.π.

Άλλα πιστοποιητικά, επίσης από τη Σιένα, είναι τυποποιημένα: υπογράφονται πάντα από τον Dor Bandiera, αλλά είναι έντυπα, όπου συμπληρώνεται με το χέρι το στάδιο των σπουδών στο οποίο βρίσκεται ο μεταγραφόμενος. Έντυπο είναι και το "παρηκολούθησε κανονικά" και το "με επιμέλειαν"5.

Για τις μεταγραφές από Σιένα δεν μπορεί να υπήρχαν πολιτικοί λόγοι: η Σιένα ανήκει στο Μ. Δουκάτο της Τοσκάνης και υπόκειται στις ίδιες διαταγές. Μάλλον η φήμη του Πανεπιστημίου της Πίζας, μεγαλύτερου και λαμπρότερου από της Σιένας την εποχή αυτή, θα προσήλκυε τους Έλληνες. Ίσως και κάποιο πνεύμα παρέας να λειτουργούσε, αν κρίνει κανείς από το γεγονός ότι

——————————————

1. A.S.P., Università, DI 84, No 3, έγγραφο με αριθμό 739 από τον Δρα Antonio Bandiera, Γραμματέα του Πανεπιστημίου της Σιένας, της 23 Μαρτίου 1836.

2. στο ίδιο, πιστοποιητικό με αριθμό 818 του Δημ. Μαυρογιάννη, Σιένα, 2 Ιουνίου 1837.

3. στο ίδιο, πιστοποιητικό με αριθμό 819 του Κωνσταντίνου Κεφαλά, Σιένα, 2 Ιουνίου 1837. Ο Κεφαλάς κυριολεκτικά περιέρχεται τα πανεπιστήμια: 1ο έτος στην Ιόνιο Ακαδημία, 2ο στην Πίζα, 3ο στη Σιένα, τέταρτο (και πτυχίο) στην Πίζα.

4. στο ίδιο, πιστοποιητικό με αριθμό 610 του Ιωάννη Τυπάλδου Φορέστη, Σιένα, 10 Σεπτ. 1835.

5. στο ίδιο, No 832, 833, 896, 830, 985 των ετών 1837 και 1838.

Σελ. 310
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/311.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

ΕΙΚΟΝΑ

54. Πιστοποιητικό σπουδών από το Οθώνειο

ΕΙΚΟΝΑ

55. Πιστοποιητικό σπουδών από το Πανεπιστήμιο της Παβίας

Σελ. 311
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/312.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

οι Έλληνες φτάνουν στην Πίζα κάποτε με πιστοποιητικά της ίδιας ημερομηνίας. Εξάλλου, ως σήμερα ακόμα διατηρείται ο συντηρητισμός του κοινωνικού περιβάλλοντος στη Σιένα1.

Ο Αντώνιος Λάτρης προέρχεται από το Πανεπιστήμιο της Παβίας. Έχει προσκομίσει 3 πιστοποιητικά γεμάτα εγκώμια από καθηγητές της εκεί ιατρικής σχολής, πιστοποιητικό από το Archigymnasium Ticinense και το δίπλωμα του Baccelliere από το Βασιλικό Καισαρικό (Regia Cesarea) Πανεπιστήμιο της Παβίας2.

Αξιομνημόνευτα είναι τα πιστοποιητικά του Αντώνιου Φλαμπουριάρη από τη Ζάκυνθο που βρέθηκαν σ' αυτή τη δέσμη: το πρώτο υπογράφεται από τον Δρα Διονύσιο Ροΐδη, καθηγητή Ζακύνθιο, και είναι ένα θερμότατο εγκώμιο: "...Ευρύ και οξύ πνεύμα [...] ασυνήθεις ικανότητες [...] γνώσεις πολύτιμες [...] φωτισμένος μαθητής..." Το δεύτερο υπογράφεται από τον Εξοχότατο Καθηγητή Racchetti3 και βεβαιώνει ότι ο Αντώνιος Φλαμπουριάρης "υιός του Ευγενούς Κυρίου Κόμητος Μάρκου Φλαμπουριάρη, εδιδάχθη υφ' ημών Δημόσιον Δίκαιον, Ρωμαϊκόν και ποινικόν" κτλ. κτλ.4

Παλαιότερο από όλα τα πιστοποιητικά της δέσμης είναι αυτό που έχει προσκομίσει ο Στέφανος Καραθεοδωρής: έχει ημερομηνία [...] Νοεμβρίου 1813, είναι ένα είδος διπλώματος εγγραφής (Matricolazione) και επιγράφεται Regno d'Italia, Università di Pavia5.

——————————————

1. Οι ερμηνείες αυτές θα έχουν τον χαρακτήρα υποθέσεων ώσπου να γίνει αντίστοιχη έρευνα στο Πανεπιστήμιο της Σιένας.

2. A.S.P., Università, DI 84, 3, No 220, 221, 222 (και τα δύο διπλώματα χωρίς αριθμό).

3. στο ίδιο, No 350, πιστοποιητικά από Ζάκυνθο της 30 Αυγούστου 1834.

4. "Certifichiamo noi sottoscritti Eccellentissimo Professore Salvator Maria Guerra Racchetti..." (στο ίδιο, No 351, 4 Σεπτεμβρίου 1834). Επίσης DI 72, No 443.

5. στο ίδιο, χωρίς αριθμό.

Σελ. 312
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/313.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

Τριανταοχτώ τέλος από τους φοιτητές που αναγράφονται στη δέσμη αυτή, όλοι Επτανήσιοι, πάνε στην Πίζα μετά από σπουδές στην Ιόνιο Ακαδημία. Οι περισσότεροι διανύουν στην Κέρκυρα το πρώτο έτος, μερικοί και το δεύτερο· τέσσερις από αυτούς κάνουν μαζί τα δύο πρώτα χρόνια στην Ιόνιο Ακαδημία (1831-33), διανύουν, με ελλιπή φοίτηση, το τρίτο έτος στην Πίζα και, τον Μάιο του ίδιου έτους, δίνουν την Τελευταία εξέταση και παίρνουν το πτυχίο1· δύο άλλοι διακόπτουν τις σπουδές τους στην Πίζα, κάνουν το δεύτερο έτος στην Ιόνιο Ακαδημία και επιστρέφουν στην Πίζα μόνο για το πτυχίο2.

Από μια στατιστική στο περιεχόμενο της Filza di attestati προκύπτει ότι, από αυτούς που μεταγράφονται από πανεπιστήμιο σε πανεπιστήμιο την περίοδο αυτή, 25 είναι Επτανήσιοι και 6 από άλλα μέρη της Ελλάδος. Οι 6 μη Επτανήσιοι πήραν όλοι πτυχίο στην Πίζα. Από τους 25 Επτανησίους οι 10 δεν πήραν εκεί πτυχίο: μάλλον συνέχισαν την περιήγηση3.

Αξιοσημείωτη είναι και η μεταβολή στις παραπάνω σχέσεις που παρουσιάζεται την δεκαετία 1851-60: από τους μεταγραφόμενους, 33 είναι Επτανήσιοι και 48 από άλλα μέρη της Ελλάδας4.

——————————————

1. DI 72, No 302, 303, 304, 305: Αιμίλιος Τυπάλδος, Αλέξανδρος Τυπάλδος, Ιωάννης Τυπάλδος Χαριτάτος και Γεράσιμος Άννινος Καβαλιεράτος.

2. στο ίδιο, No 116, Ιωάννης Μενάγιας, και No 443, Αντώνιος Φλαμπουριάρης. Του Γεωργίου Τυπάλδου σώζεται ίσον αιτήσεως για μετεγγραφή στην Πίζα από την Ιόνιο Ακαδημία (Αρχείο Ιακωβάτων, Γ1). Ο Γεώργιος ζητάει να δώσει μόνο πτυχιακές εξετάσεις στην Πίζα εκθέτοντας ότι έχει συμπληρώσει τον κύκλο των σπουδών του στην Ιόνιο.

3. Οι αριθμοί δίδονται με επιφύλαξη επειδή ενδεχομένως δεν έχουν διασωθεί όλα τα πιστοποιητικά των μεταγραφέντων στην περίοδο αυτή.

4. D.I. No 75, Elenco alfabetico di Studenti dell'Anno Accademico 1850/51-1859/60. Για τη δεκαετία αυτή δεν διακρίνονται πτυχιούχοι και μη γιατί ο κατάλογος των πτυχιούχων τελειώνει το 1861. Οι αριθμοί προέρχονται από ένα κατάστιχο, όπου καταγράφονται οι πληρωμές των διδάκτρων. Με βάση τη σχετική διαταγή (βλ. παρακάτω, "Δίδακτρα") προκύπτει

Σελ. 313
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Έλληνες φοιτητές στο Πανεπιστήμιο της Πίζας (1806-1861), Α΄-Β΄
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 294
    21. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

    ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΤΥΧΙΑΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

    Οι νομικές προδιαγραφές

    Η διάρκεια των σπουδών ορίζεται από τον κανονισμό του 1814 σε τέσσερα ακαδημαϊκά έτη1. Στη διαδρομή αυτή oι φοιτητές της Νομικής, της Ιατρικής και των Φυσικών Επιστήμων2 υποβάλλονται τρεις φορές σε εξετάσεις: στο τέλος του δεύτερου έτους ("Πρώτη προπαρασκευαστική εξέταση για το πτυχίο"), στο τέλος του τρίτου ("Δεύτερη προπαρασκευαστική εξέταση") και στο τέλος του τέταρτου ("Τελευταία εξέταση" ). Οι προπαρασκευαστικές εξετάσεις διεξάγονται δημοσία από τρεις καθηγητές παρουσία του κοσμήτορα της αντίστοιχης σχολής και διαρκούν μισή ώρα ως τρία τέταρτα. Όσοι αποτυγχάνουν ή απουσιάζουν δικαιολογημένα από την εξέταση του Ιουνίου μπορούν να προσέλθουν στην περίοδο του Νοεμβρίου. Η Τελευταία εξέταση διεξάγεται από τέσσερις καθηγητές παρουσία όλων των καθηγητών της σχολής

    ——————————————

    1840" και φτάνει ως τις 2 Ιουλίου 1845. Στο μέρος αυτό δεν υπάρχουν παρά μόνο 3 Έλληνες (και αυτοί της παροικίας του Λιβόρνου), αλλά ούτε και άλλοι μη Τοσκάνοι. Στο τρίτο μέρος καταγράφονται οι εξεταζόμενοι όχι στις εισαγωγικές, αλλά στις προαγωγικές εξετάσεις του Οκτωβρίου 1841, ανάμεσα στους οποίους και 23 Έλληνες. Αλλά και στο δεύτερο κατάστιχο (DI 197) δεν υπάρχουν Έλληνες (παρά μόνο της παροικίας) ούτε και άλλοι ξένοι. Υποθέτω ότι υπάρχει γι' αυτούς χωριστό βιβλίο. Αξιοπρόσεκτο είναι ότι, σε αντίθεση με τους εξ Ελλάδος, οι Έλληνες της παροικίας απορρίπτονται σε εντυπωσιακό ποσοστό, κάποτε μάλιστα κατ' επανάληψιν. Βλ. και εδώ, κεφ. "Σχέσεις με την παροικία".

    1. A.S.P., Università, A II 7, Regolarmenti, Notificazioni..., άρθρο Χ, Corso degli Studi. Με συμπληρωματική διάταξη της 26 Οκτωβρίου 1824 ορίζεται ότι όσοι , μετά το πτυχίο της Ιατρικής, θέλουν να πάρουν και Χειρουργικής, χρειάζονται ένα ακόμα έτος σπουδών (άρθρο VII).

    2. Η σχολή της Θεολογίας δεν ανήκει στο θέμα της μελέτης αυτής επειδή κανείς Έλληνας δεν φοιτούσε σ' αυτήν.