Συγγραφέας:Σιδέρη, Αλόη
 
Τίτλος:Έλληνες φοιτητές στο Πανεπιστήμιο της Πίζας (1806-1861), Α΄-Β΄
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:21
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1989-1994
 
Σελίδες:687
 
Αριθμός τόμων:2 τόμοι
 
Γλώσσα:Ελληνικά - Ιταλικά
 
Θέμα:Εκπαίδευση-Τριτοβάθμια
 
Παιδεία-Εκπαίδευση
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα - Ιταλία, Πίζα
 
Χρονική κάλυψη:1806-1861
 
Περίληψη:Σκοπός του βιβλίου είναι να φωτίσει με κάθε δυνατή ακρίβεια μια πολύ μικρή γωνία ενός μεγάλου θέματος: της φοιτητικής μετανάστευσης. Επιλέγοντας το Πανεπιστήμιο της Πίζας, έναν χώρο από τους περισσότερο αδιερεύνητους, η συγγραφέας προσπάθησε να εντοπίσει τους Έλληνες που φοίτησαν εκεί σε μια κρίσιμη φάση της ελληνικής και της ιταλικής Ιστορίας (1806-1861). Ο πρώτος τόμος περιέχει τη μελέτη και τα πορίσματά της, και ο δεύτερος περιλαμβάνει καταλόγους και πίνακες. Στους καταλόγους βρίσκουμε τα ονόματα των Ελλήνων φοιτητών, ακόμα και εκείνων που γράφτηκαν αλλά δεν αποφοίτησαν, και στους πίνακες εμφανίζεται η διακύμανση του ρεύματος των Ελλήνων προς το Πανεπιστήμιο της Πίζας σε συσχετισμό με τις ιδιαίτερες πατρίδες τους και με τις χρονικές περιόδους, οι σχολές της προτιμήσεώς τους κατά περιόδους, η αριθμητική σχέση των πτυχιούχων προς αυτούς που εγκαταλείπουν τις σπουδές στην Πίζα, η διακύμανση του ποσοστού των Ελλήνων στο σύνολο των φοιτητών κτλ. Σε ειδικούς πίνακες παρουσιάζεται ο συνολικός αριθμός των φοιτητών που έστειλε στο Πανεπιστήμιο της Πίζας κάθε ελληνική πόλη και περιφέρεια σε όλο το διάστημα της πεντηκονταετίας. Στον επίλογο τίθενται τα ερωτήματα, στα οποία η έρευνα δεν μπόρεσε να δώσει απάντηση. Στο παράρτημα παρουσιάζονται τα πιο χαρακτηριστικά ντοκουμέντα: πιστοποιητικά για την εισδοχή, διπλώματα, σελίδες καταστίχων ή λυτά φύλλα, έγγραφα της αστυνομίας.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 35.12 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 298-317 από: 694
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/298.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

προαγωγή στο Ε' έτος και η Τελευταία εξέταση στο τέλος του πέμπτου έτους. Για την επιτυχία στις εξετάσεις απαιτείται να συμφωνήσουν τα δύο τρίτα των εξεταστών. Οι επιτυγχάνοντες διακρίνονται σε κατηγορίες: επιτυχόντες με ομοφωνία, με πλειοψηφία των 2/3, μετ' επαίνων, με ομοφωνία και μετ' επαίνων κτλ. Οι επιτυγχάνοντες μετ' επαίνων στις εξετάσεις του Baccelliere διαγωνίζονται μεταξύ τους και ο νικητής του διαγωνισμού απαλλάσσεται από την καταβολή των διδάκτρων του επόμενου έτους.1

Πάλι "κατά το προνόμιον των Ελλήνων"

Από τους 600 περίπου Έλληνες που πήραν πτυχίο στο Πανεπιστήμιο της Πίζας ένα ελάχιστο ποσοστό παρακολούθησε στο

——————————————

1. Στο ίδιο, No 16, Notificazione del Sig. Cav. Gaetano Giorgini, Soprindendente agli Studi, 5 Νοεμβρίου 1840. Προσαρτημένοι σ' ένα άσχετο κατάστιχο υπάρχουν έντυποι πίνακες με τα στοιχεία όλων των εξετάσεων ορισμένων εξεταστικών περιόδων: του Ιουνίου 1856 (της Ιατροχειρουργικής και της Φυσικομαθηματικής Σχολής), του Ιουνίου του 1857(της Φιλοσοφικής-Φιλολογικής, της Ιατροχειρουργικής και της Φυσικομαθηματικής Σχολής) και του Ιουνίου του 1860 (της Νομικής, της Ιατροχειρουργικής και της Φυσικομαθηματικής Σχολής). Στους πίνακες αναγράφεται το είδος της εξέτασης (di Baccelliere, di passaggio al Terzo Anno, di Licenza, di passaggio al Quinto Anno, Ultimi), τα μαθήματα, η ημερομηνία και οι εξεταζόμενοι. Ανάμεσα στους τελευταίους, αλλά μόνο στους πίνακες εξετάσεων της Ιατροχειρουργικής Σχολής, υπάρχουν αρκετοί Έλληνες. Τα ονόματά τους στις τμηματικές εξετάσεις αναγράφονται μαζί με τα ονόματα των Ιταλών και άλλων Καθολικών, ενώ στις πτυχιακές αναγράφονται χωριστά, κάτω από τον τίτλο Eterodossi μαζί με κάποια ονόματα Εβραίων ή Μουσουλμάνων (Università, DI No 75, Elenco alfabetico di Studenti dell'Anno Accademico 1850/51-1859/60). Για τις εξετάσεις μιας άλλης εξεταστικής περιόδου, του Οκτωβρίου 1841, υπάρχουν πλήρη στοιχεία στις τελευταίες σελίδες του Βιβλίου που επιγράφεται Registro per gli esami d'amissione 1836-1845 (DI, No 195) και είναι γραμμένες με το χέρι και πολύ βιαστικά. Στους καταλόγους των εξεταζομένων την περίοδο αυτή αναγράφονται και 23 Έλληνες που δίνουν εξετάσεις διαφόρων επιπέδων.

Σελ. 298
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/299.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

ακέραιο όλη τη διαδικασία που περιγράφεται παραπάνω. Πάμπολλοι είναι εκείνοι που πηγαίνουν στην Πίζα για να ολοκληρώσουν τις ανώτατες σπουδές τους ή και μόνο για το πτυχίο και άλλοι τόσοι -που σπουδάζουν μόνο εκεί- επωφελούνται από κάθε ευεργετική διάταξη και από την ελαστικότητα των πανεπιστημιακών κανονισμών για να συντομεύουν το χρονικό διάστημα των σπουδών τους. Είναι αξιοσημείωτο ότι οι Έλληνες που έκαμαν πέντε χρόνια σπουδών στην Πίζα -αν δεν υπολογίσουμε εκείνους που παρέτειναν τις σπουδές τους για να πάρουν και δεύτερο πτυχίο- μετριούνται στα δάχτυλα.

Αν διατρέξει κανείς τα εξαιρετικά διαφωτιστικά κατάστιχα DI 69-741, θα δει, ιδίως μετά το 1830, στη μερίδα του κάθε Έλληνα, από ένα "ευεργέτημα" (grazia). To συνηθέστερο είναι η άδεια να προσέλθει στις πτυχιακές εξετάσεις στο τέλος του τρίτου έτους3. Αυτό προϋποθέτει ότι θα δώσει τη Δεύτερη προκαταρκτική και την Τελευταία εξέταση την ίδια εξεταστική περίοδο (συνήθως τις δίνουν σε δύο διαδοχικές μέρες) και, αμέσως κατόπιν, θα πάρει το πτυχίο. Σαν να μην έφτανε αυτό, δεν είναι λίγοι εκείνοι που ζητούν να πάρουν πτυχίο σε δύο χρόνια. Στους περισσότερους δίδεται αρνητική απάντηση3. Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις στις οποίες ακόμα και αυτό το ευεργέτημα παρέχεται: Ο Δημήτριος Βάλβης από το Μεσολόγγι παίρνει την άδεια να

——————————————

1. Ruolo degli studenti dell'I. e R. Università di Pisa coll'indicazione del loro Studi.

2. "Grazia di laurearsi al termine del terzo anno dei suoi Studi". Δεν παραπέμπω γιατί οι αναφορές θα ήταν άπειρες.

3. "Grazia negata di dottorarsi dopo due anni di studio": DI 72 No 83 (Γεράσιμος Λοβέρδος, σπουδές 1832-35), στα ίδιο No 324 (Νικόλαος Τυπάλδος, σπουδές 1833-36), στο ίδιο No 854 (Τυπάλδος Ανδρέας Λασκαράτος, σπουδές στην Πίζα 1837-39 και το πρώτο έτος στο Παρίσι). Βλ. σχετικά και Ανδρέας Λασκαράτος, Αυτοβιογραφία, εκδ. Γνώση 1983, σ. 45, όπου ομολογείται από τον ίδιο ότι στο Παρίσι παρακολουθούσε ως απλός ακροατής, καθώς και Βιογραφία Ηλ. Ζερβού..., ό.π., όπου ο Ζερβός διαμαρτύρεται για την άρνηση.

Σελ. 299
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/300.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

παρουσιαστεί σε όλες τις εξετάσεις στο τέλος του 2ου έτους των σπουδών του· δίνει μέσα σε μια εβδομάδα την Πρώτη και Δεύτερη προπαρασκευαστική καθώς και την Τελευταία εξέταση και παίρνει πτυχίο1.

Σε χρόνο ρεκόρ τελειώνει τις σπουδές του στην Πίζα ο Αντώνιος Ασσάνης από την Κεφαλονιά: κατορθώνει να εγγραφεί απευθείας στο Γ' έτος με την παρατήρηση ότι έκαμε το Α' και το Β' στο Λύκειο της Κεφαλονιας2. Φτάνει στην Πίζα τον Νοέμβριο του 1832 και, στις 30 του ίδιου μηνάς, δίνει την Πρώτη προπαρασκευαστική εξέταση. Στις 17 Απριλίου του 1833 δίνει τη Δεύτερη και στις 18 την Τελευταία. Την ίδια μέρα του απονέμεται και το πτυχίο. Συνολικά, πεντέμισι μήνες και δύο μέρες!

Ένας άλλος τρόπος να εξοικονομείται χρόνος σπουδών στην Πίζα είναι να φεύγουν οι Έλληνες και να επιστρέφουν: ο Νικόλαος Καίσαρης από την Κέρκυρα χρειάζεται τρία ευεργετήματα για να μειώσει στα δύο χρόνια τις σπουδές του στην Πίζα: με το πρώτο παίρνει την άδεια να δώσει την Πρώτη προπαρασκευαστική εξέταση στο τέλος του πρώτου έτους (1834-35) "χωρίς αυτό να συνεπάγεται μείωση του συνολικού χρόνου των σπουδών του"' με το δεύτερο του επιτρέπουν να δώσει τη Δεύτερη προπαρασκευαστική στο τέλος του δεύτερου έτους (1835-36)· με το τρίτο παίρνει την άδεια να παρουσιαστεί στις πτυχιακές εξετάσεις τον Ιούνιο του 1838. Αν λάβει κανείς υπ' όψη του ότι, στο ακαδημαϊκό έτος 1836-37 και 1837-38 δεν παρακολούθησε κανένα μάθημα3, ο Καίσαρης διέθεσε για τις σπουδές του στην Πίζα δύο χρόνια και ένα σύντομο ταξίδι4.

——————————————

1. DI 71, No 726, σπουδές 1830-32.

2. Στις στήλες του Α' και Β' έτους αναγράφεται για τον Ασσάνη "Scolare del Liceo di Cefalonia", όπως ακριβώς, για τους προερχόμενους από άλλα πανεπιστήμια, αναγράφεται "Scolare della Pontificia Università di Bologna" κ.τ.ό. (DI 72, No 107).

3. Βλ. εδώ κεφ. "Η παρακολούθηση των μαθημάτων".

4. DI 72, No 442.

Σελ. 300
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/301.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

Με παρεμφερή τρόπο κερδίζει ενδιάμεσο χρόνο και ο Μαρίνος Μεταξάς από την Κεφαλονιά. Δίνει την Πρώτη εξέταση στο τέλος του πρώτου έτους, λείπει όλο το δεύτερο έτος, φοιτά στο τρίτο και δίνει τη Δεύτερη προπαρασκευαστική, φοιτά και στο Δ' και δίνει την Τελευταία. Συνολικά 3 χρόνια στην Πίζα, κι ας του δόθηκε η πρώτη "grazia" "υπό τον όρον ότι δεν θα μειωθή ο κατά τα θέσμια χρόνος σπουδών"1.

Κι όμως: στον Μιχαήλ Βίκτωρα από τη Σμύρνη αρνήθηκαν την άδεια να δώσει την Πρώτη εξέταση στο τέλος του πρώτου έτους των σπουδών του, πράγμα που ίσως συνδέεται με την αναχώρησή του για το Montpelier, όπου έκαμε το Β' έτος. Μετά από αυτό ο Μιχαήλ επιστρέφει στην Πίζα, διανύει εκεί το 3ο και 4ο έτος, δίνει την τελευταία εξέταση και απορρίπτεται2.

Το παζάρι για τη συντόμευση του χρόνου σπουδών δεν γίνεται μόνο για τα χρόνια, αλλά και για τους μήνες: ο Αντώνιος Φλαμπουριάρης από τη Ζάκυνθο, κατορθώνει να δώσει πτυχιακές εξετάσεις "στις διακοπές του καρναβαλιού"3· ο Σπύρος Φωκάς από την Κεφαλονιά παίρνει πτυχίο τον Φεβρουάριο του 1837, "προτού τελειώσει το ακαδημαϊκό έτος"4· ο Ραφαήλ Λεβή από την Κέρκυρα απορρίπτεται στις πτυχιακές του Ιουνίου και του επιτρέπεται να ξαναδώσει εξετάσεις τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους (1840 )5· ο Γεώργιος Σακελλαρίδης από τη Λάρισα παίρνει την άδεια να εξεταστεί για το πτυχίο του τον Μάρτιο του 1836 6.

Είναι φανερό ότι έχουμε κι εδώ ένα καθεστώς προνομίων που καθιερώνεται εθιμικά: κάποιοι Έλληνες κατορθώνουν πρώτοι να πάρουν το άλφα ή βήτα ευεργέτημα κι αυτό αποτελεί δεδικασμένο με ισχύ νόμου για τους επόμενους· η αίτηση του Αναστασίου

——————————————

1. DI 72, No 447 (φαινομενικός χρόνος σπουδών 1834-38).

2. DI 72, No 450 (πραγματικός χρόνος σπουδών 1834-38).

3. DI 72, No 443.

4. DI 72, No 479.

5. DI 72, No 606.

6. DI 72, No 319.

Σελ. 301
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/302.gif&w=600&h=393 21. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

ΕΙΚΟΝΑ

49. Εξετάσεις του ακ. έτους 1856-57

Σελ. 302
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/303.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

Καραμαλίκη να δώσει την Πρώτη προπαρασκευαστική εξέταση στο τέλος του πρώτου έτους των σπουδών του "δια να δυνηθή να αφιερωθή αποκλειστικώς κατά τα επόμενα έτη εις υψηλοτέρου επιπέδου τομείς της Νομικής επιστήμης", υποστηρίζεται από τις πανεπιστημιακές αρχές με το επιχείρημα ότι "το προνόμιον αυτό έχει δοθεί εις πολλούς συμπατριώτας του"1. Σημειωτέον ότι ο Καραμαλίκης έχει γίνει δεκτός στο Πανεπιστήμιο στις 8 Ιανουαρίου. Μία από τις όμοιες προηγούμενες περιπτώσεις, στις οποίες αναφέρεται ο εισηγητής, είναι ίσως του Μαρίνου Μποσσόνη από την Κεφαλονιά: η αίτησή του έχει υποστηριχτεί μερικές μέρες πριν και ασφαλώς του δόθηκε η άδεια "υπό τον όρον ότι αυτό δεν θα συνεπιφέρη μείωσιν του κατά νόμον συνολικού χρόνου σπουδών"2. Μετά από αυτά νομιμοποιείται απολύτως ο εισηγούμενος την παροχή του ίδιου ευεργετήματος στον Γεράσιμο Τυπάλδο Μαράτο να συνηγορεί λέγοντας ότι το ίδιο προνόμιο έχει δοθεί "εις πλήθος ομοεθνείς του"3. Ακραία, αλλά όχι και μοναδική, περίπτωση αποτελεί η αίτηση του Στέλιου Κασιμάτη να απαλλαγεί από τις δύο προπαρασκευαστικές εξετάσεις και να γίνει απ' ευθείας δεκτός στην Τελευταία. Ο εισηγητής την υποστηρίζει "επειδή η αυτή άδεια έχει παρασχεθεί εις τον Αλέξανδρον Δελβινιώτην και επειδή η Τελευταία εξέτασις περιλαμβάνει όλην την ύλην των δύο προπαρασκευαστικών"4. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ακολουθούν πλήθος ανάλογες περιπτώσεις: δύο grazie αρκούν για να καθιερωθεί το έθιμο.

——————————————

1. Β II 12, α. 1838, σ. 58, έγγραφο της 23 Απριλίου 1838.

2. στο ίδιο, σ. 49, έγγραφο της 6 Απριλίου 1838.

3. στο ίδιο, σ. 72, έγγραφο της 18 Ιουνίου 1838.

4. στο ίδιο, σ. 93, έγγραφο της 17 Αυγούστου 1838.

Σελ. 303
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/304.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

Μετ' επαίνων

Θα περίμενε κανείς, με τόση οικονομία χρόνου, να ήταν μεγάλο το ποσοστό των Ελλήνων που απετύγχαναν στις εξετάσεις. Κι όμως: σε 47 Έλληνες που έδωσαν την Τελευταία εξέταση στο διάστημα της 10ετίας 1814-1825 μόνο ένας παρουσιάζεται ως επιτυχών με πλειοψηφία των δύο τρίτων. Όλοι οι άλλοι εγκρίθηκαν ομόφωνα1.

Για άλλες περιόδους δεν προέκυψαν ανάλογα στοιχεία και δεν μένει παρά να παραπέμψει κανείς σε βιογράφους Επτανησίων που όμως οι μαρτυρίες τους δεν είναι πάντα αξιόπιστες2. Ειδικά όμως για το έτος 1847 υπάρχουν δημοσιεύματα σε τοπική εφημερίδα της Πίζας με καταλόγους αριστούχων: "Πίζα: Την πρώτη Ιουλίου άρχισαν οι εξετάσεις και, ως την ημέρα αυτή, έχουν επιτύχει, μετ' επαίνων οι εξής νέοι". Ακολουθούν τα ονόματα 50 φοιτητών, ανάμεσα στους οποίους και των εξής 6 Ελλήνων:

Φωκάς Σταύρος από την Κεφαλονιά

Χρυσόφυλλος Μιχαήλ από τη Μυτιλήνη

Νεράντζης Γεώργιος από τη Ζάκυνθο

Μαρίνογλου Δημήτριος από τα Ιωάννινα

Πίστης Αλέξανδρος από την Άνδρο

——————————————

1. A.S.P., Università, DI No 167, Processi verbali degli esami e delle lauree nelle diverse facoltà. Από ενδεικτικά στοιχεία προκύπτει ότι ανάμεσα στους Ιταλούς υπάρχουν αρκετοί που αποτυγχάνουν ή δεν εγκρίνονται ομόφωνα. Το φαινόμενο μπορεί να ερμηνευθεί, μεταξύ άλλων, και με τη χαμηλή στάθμη, στην οποία βρισκόταν τότε στην Τοσκάνη η πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση (βλ. Luigi F. Previti, ό.π., σ. 153-163).

2. Για τον Χαράλαμπο Τυπάλδο Ιακωβάτο σώζεται ασφαλής μαρτυρία ότι πήρε το δίπλωμά του στη Χειρουργική "penitus penitus nemine discrepante" (Αρχ. Ιακωβάτων, Γ1, ίσον επιστολής προς Fratello carissimo, Φλωρεντία, 5 Ιουνίου 1837 S.N.). Βλ. και στο Παράρτημα τα εγκώμια κατά την τελετή της απονομής (έγγραφα αρ. 2. και 4).

Σελ. 304
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/305.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

Μαϊντενόβης (Naidenovi) Ιωάννης από την Αδριανούπολη1.

Στο επόμενο φύλλο της ίδιας εφημερίδας υπάρχει, κατάλογος 37 φοιτητών που πέτυχαν μετ' επαίνων. Μεταξύ αυτών υπάρχουν και 10 Έλληνες:

Αλβάνας (Albano) Φρειδερίκος από την Κέρκυρα

Βαλαωρίτης Αριστοτέλης από τη Λευκάδα

Καλλιγάρης Νικόλαος από την Κωνσταντινούπολη

Μαζαράκης Χαράλαμπος από την Κεφαλονιά

Καρατζάς Ιωάννης από την Κωνσταντινούπολη

Καλκάνης Μάρκος από τη Λευκάδα

Δροσίνης Αθανάσιος από το Μεσολόγγι

Βλασόπουλος Ιωάννης από τη Σπάρτη2

Τον Δεκέμβριο του 1847 έγινε ο διαγωνισμός μεταξύ των επιτυχόντων μετ' επαίνων στις διάφορες εξετάσεις3 του έτους και βραβεύτηκαν 3 φοιτητές μεταξύ των οποίων ο Μιχαήλ Χρυσόφυλλος (Crisofylos) από τη Μυτιλήνη4.

——————————————

1. L'Italia, έτος πρώτο, No 3, 3 Ιουλίου 1847.

2. L'Italia, έτος πρώτο, No 4, 10 Ιουλίου 1847.

3. Βλ. εδώ "Νομικές προδιαγραφές".

4. L'Italia, έτος πρώτο, No 26, 4 Δεκεμβρίου 1847. Βλ. και Ειρ. Ασωπίου, ό.π., σελ. 11: "Επρώτευον [οι Έλληνες] κατά πάσας τας εξετάσεις ενιαυσίας τε και διδακτορικάς, δι ο και τα πλείστα των πτυχίων αυτών ανέγραφον ύπατον της επιτυχίας βαθμόν cum plausu preclarissimo, όπερ αντιστοιχεί προς το των ημετέρων άριστα". Εξαιρετικά ενδιαφέροντα στοιχεία για τις επιδόσεις των Ελλήνων στην Τελευταία εξέταση και γενικότερα για τον τρόπο διεξαγωγής των εξετάσεων βρίσκονται στο A.S.P., DI No 167, Processi verbali degli esami e delle lauree nelle diverse facoltà 1815-1825. Πρόκειται για έντυπα, όπου συμπληρώνεται με το χέρι η σχολή (Collegio Medico-Fisico, Collegio Legale...), ο χώρος όπου διεξάγονται οι εξετάσεις, η μέρα, η ώρα και το είδος της εξέτασης (Πρώτη προπαρασκευαστική, Δεύτερη, Τελευταία), τα ονόματα των εξεταζόμενων (που είναι από 1 ως και 12 σε ένα φύλλο) και τα ονόματα των εξεταστών.

20

Σελ. 305
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/306.gif&w=600&h=393 21. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

ΕΙΚΟΝΑ

50. Δεύτερη εξέταση στην Ιατρική

ΕΙΚΟΝΑ

51. Πρώτη εξέταση στην Ανατομία

Σελ. 306
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/307.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

ΑΠΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΕ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Ότι το Πανεπιστήμιο της Πίζας αποτελούσε πόλο έλξεως για τους Έλληνες αναπτύχθηκε και ερμηνεύθηκε σε προηγούμενο κεφάλαιο. Στη διαπίστωση αυτή -που εξάλλου δεν είναι νέα- ας προστεθεί η παρατήρηση ότι πλήθος Έλληνες φτάνουν στην Πίζα όχι για να διανύσουν εκεί όλον τον κύκλο των σπουδών τους, αλλά για να ολοκληρώσουν σπουδές που άρχισαν σε άλλα πανεπιστήμια. Από τους 509 Έλληνες που φοίτησαν στο εκεί πανεπιστήμιο στο διάστημα 1815-1844 (για την περίοδο αυτή υπάρχουν κάπως πληρέστερα στοιχεία) οι 79 προέρχονται από άλλα πανεπιστήμια. Το φαινόμενο εντείνεται στη δεκαετία 1850-60 (σε σύνολο 141 Ελλήνων, οι 81 έχουν προηγούμενες πανεπιστημιακές σπουδές)1.

Στην περίοδο 1815-1844, όπου αναφέρονται όχι μόνο "σπουδές στο εξωτερικό" αλλά και το όνομα του Πανεπιστημίου, παρουσιάζονται ως εξής τα πανεπιστήμια προελεύσεως των Ελλήνων της Πίζας:

Ιόνιος Ακαδημία 38

Σιένας 15

Μπολόνιας 12

Παρισιού 2

Οδησσού-Γενεύης 1

Μονπελιέ 2

Μάλτας 1

Αθήνας 22

——————————————

1. A.S.P., Università DI 69-74, Ruolo degli Scolari dell'I. e R. Università di Pisa coll'indicazione dei loro studi, DI 84 No 3, Filza di attestati ed altro (riguardante studenti) 1814-1838, DI 75, Elenco alfabetico di Studenti dell'Anno Accademico 1850/51-1859/60.

2. Oι αριθμοί αυτοί δεν καλύπτουν το σύνολο των περιπτώσεων. Στο

Σελ. 307
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/308.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

ΕΙΚΟΝΑ

52. Πιστοποιητικό σπουδών από το Archigymnasium Ticinense

ΕΙΚΟΝΑ

53. Πιστοποιητικό σπουδών από το Πανεπιστήμιο της Σιένας

Σελ. 308
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/309.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

Στο κατάστιχο, όπου αναγράφεται όλη η πορεία των σπουδών καθενός φοιτητή, σε δύο μόνο περιπτώσεις αναγράφεται ο λόγος, για τον οποίο αυτός εγκατέλειψε το άλλο πανεπιστήμιο. Στον Μαρίνο Κατσαΐτη παραχωρείται το ευεργέτημα να προσέλθει στις πτυχιακές εξετάσεις του Πανεπιστημίου της Πίζας, μολονότι δεν έχει περάσει τις εξετάσεις του Γ' έτους στη Μπολόνια, "εξαιτίας των γεγονότων τα οποία συνέβησαν εις την πόλιν αυτήν" (απόφαση της 26 Δεκεμβρίου 1831 )1. Αν και η παρατήρηση αυτή γράφεται μόνο μια φορά, ίσως εξηγεί το γεγονός ότι έξι από τους έντεκα. Έλληνες που άφησαν τη Μπολόνια για την Πίζα στο διάστημα μιας πεντηκονταετίας είναι συγκεντρωμένοι στην περίοδο 1830-31. Δύο μάλιστα από αυτούς, ο Χρίστος Μηλιαρέσης2 και ο Μάρκος Ρώσσης3, δεν πήγαν κατευθείαν από την Μπολόνια στην Πίζα, αλλά συνέχισαν στο Liceo di Venezia τις σπουδές που είχαν διακόψει στη μέση του πρώτου έτους και εν συνεχεία πήραν το ευεργέτημα να εγγραφούν στο δεύτερο έτος του Πανεπιστημίου της Πίζας (ο πρώτος το 1831 και ο δεύτερος το 1830).

Η δεύτερη περίπτωση είναι του Ανδρέα Ιγγλέση που φτάνει στην Πίζα προς την άνοιξη του 1835 προερχόμενος από το Πανεπιστήμιο της Σιένας και γίνεται δεκτός ως φοιτητής του Β' έτους, παρά τις απουσίες τόσων μηνών, "για λόγους υγείας". Στη Filza di attestati βρέθηκε το πιστοποιητικό που προσκόμισε: "... Ο κύριος Ανδρέας του κυρίου Μιχαήλ Ιγγλέση εκ Κεφαλληνίας [...] έχει συμπληρώσει εις το Πανεπιστήμιόν μας το πρώτον έτος των σπουδών του και διήνυε ήδη το δεύτερον [...] ότε, πιεζόμενος

——————————————

DI 84 (Filza di attestati...) υπάρχουν περιπτώσεις Ελλήνων που προέρχονται από άλλα Πανεπιστήμια, για τους οποίους τίποτε δεν αναγράφεται στον DI 69-74 (Ruolo degli scolari...). Υπάρχουν επίσης όχι λίγες περιπτώσεις όπου, στις στήλες των δύο πρώτων ετών ή, κάποτε, του ενός, δεν αναγράφεται τίποτε κι όμως δεν υπάρχει εξήγηση στη στήλη των παρατηρήσεων.

1. DI 71, No 1010.

2. στο ίδιο, No 1019.

3. στο ίδιο, No 1021.

Σελ. 309
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/310.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

από προβλήματα υγείας, πιστοποιημένα με ιατρικήν βεβαίωσιν, η οποία του όριζε να αναπνεύση αέρα καθαρότερον [...], μετεφέρθη εις Πίζαν..."1

Στα άλλα πιστοποιητικά από τη Σιένα που περιέχονται στη Filza δεν αναφέρεται ο λόγος της μεταγραφής. Ο Δωρ Bandiera εξαντλείται μόνο σε επαίνους για τις επιδόσεις των μεταγραφομένων: "Εφοίτησεν ανελλιπέστατα [...] παρηκολούθησε τα μαθήματα με τάξιν και επιμέλειαν [...] ομοθύμως οι εξετασταί τον ενέκριναν..."2, "μετέσχε των εξετάσεων με έξοχον επιτυχίαν..."3, "υπήρξε πειθαρχικός εις όσα προβλέπουν οι ισχύοντες κανονισμοί"4 κ.ά.π.

Άλλα πιστοποιητικά, επίσης από τη Σιένα, είναι τυποποιημένα: υπογράφονται πάντα από τον Dor Bandiera, αλλά είναι έντυπα, όπου συμπληρώνεται με το χέρι το στάδιο των σπουδών στο οποίο βρίσκεται ο μεταγραφόμενος. Έντυπο είναι και το "παρηκολούθησε κανονικά" και το "με επιμέλειαν"5.

Για τις μεταγραφές από Σιένα δεν μπορεί να υπήρχαν πολιτικοί λόγοι: η Σιένα ανήκει στο Μ. Δουκάτο της Τοσκάνης και υπόκειται στις ίδιες διαταγές. Μάλλον η φήμη του Πανεπιστημίου της Πίζας, μεγαλύτερου και λαμπρότερου από της Σιένας την εποχή αυτή, θα προσήλκυε τους Έλληνες. Ίσως και κάποιο πνεύμα παρέας να λειτουργούσε, αν κρίνει κανείς από το γεγονός ότι

——————————————

1. A.S.P., Università, DI 84, No 3, έγγραφο με αριθμό 739 από τον Δρα Antonio Bandiera, Γραμματέα του Πανεπιστημίου της Σιένας, της 23 Μαρτίου 1836.

2. στο ίδιο, πιστοποιητικό με αριθμό 818 του Δημ. Μαυρογιάννη, Σιένα, 2 Ιουνίου 1837.

3. στο ίδιο, πιστοποιητικό με αριθμό 819 του Κωνσταντίνου Κεφαλά, Σιένα, 2 Ιουνίου 1837. Ο Κεφαλάς κυριολεκτικά περιέρχεται τα πανεπιστήμια: 1ο έτος στην Ιόνιο Ακαδημία, 2ο στην Πίζα, 3ο στη Σιένα, τέταρτο (και πτυχίο) στην Πίζα.

4. στο ίδιο, πιστοποιητικό με αριθμό 610 του Ιωάννη Τυπάλδου Φορέστη, Σιένα, 10 Σεπτ. 1835.

5. στο ίδιο, No 832, 833, 896, 830, 985 των ετών 1837 και 1838.

Σελ. 310
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/311.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

ΕΙΚΟΝΑ

54. Πιστοποιητικό σπουδών από το Οθώνειο

ΕΙΚΟΝΑ

55. Πιστοποιητικό σπουδών από το Πανεπιστήμιο της Παβίας

Σελ. 311
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/312.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

οι Έλληνες φτάνουν στην Πίζα κάποτε με πιστοποιητικά της ίδιας ημερομηνίας. Εξάλλου, ως σήμερα ακόμα διατηρείται ο συντηρητισμός του κοινωνικού περιβάλλοντος στη Σιένα1.

Ο Αντώνιος Λάτρης προέρχεται από το Πανεπιστήμιο της Παβίας. Έχει προσκομίσει 3 πιστοποιητικά γεμάτα εγκώμια από καθηγητές της εκεί ιατρικής σχολής, πιστοποιητικό από το Archigymnasium Ticinense και το δίπλωμα του Baccelliere από το Βασιλικό Καισαρικό (Regia Cesarea) Πανεπιστήμιο της Παβίας2.

Αξιομνημόνευτα είναι τα πιστοποιητικά του Αντώνιου Φλαμπουριάρη από τη Ζάκυνθο που βρέθηκαν σ' αυτή τη δέσμη: το πρώτο υπογράφεται από τον Δρα Διονύσιο Ροΐδη, καθηγητή Ζακύνθιο, και είναι ένα θερμότατο εγκώμιο: "...Ευρύ και οξύ πνεύμα [...] ασυνήθεις ικανότητες [...] γνώσεις πολύτιμες [...] φωτισμένος μαθητής..." Το δεύτερο υπογράφεται από τον Εξοχότατο Καθηγητή Racchetti3 και βεβαιώνει ότι ο Αντώνιος Φλαμπουριάρης "υιός του Ευγενούς Κυρίου Κόμητος Μάρκου Φλαμπουριάρη, εδιδάχθη υφ' ημών Δημόσιον Δίκαιον, Ρωμαϊκόν και ποινικόν" κτλ. κτλ.4

Παλαιότερο από όλα τα πιστοποιητικά της δέσμης είναι αυτό που έχει προσκομίσει ο Στέφανος Καραθεοδωρής: έχει ημερομηνία [...] Νοεμβρίου 1813, είναι ένα είδος διπλώματος εγγραφής (Matricolazione) και επιγράφεται Regno d'Italia, Università di Pavia5.

——————————————

1. Οι ερμηνείες αυτές θα έχουν τον χαρακτήρα υποθέσεων ώσπου να γίνει αντίστοιχη έρευνα στο Πανεπιστήμιο της Σιένας.

2. A.S.P., Università, DI 84, 3, No 220, 221, 222 (και τα δύο διπλώματα χωρίς αριθμό).

3. στο ίδιο, No 350, πιστοποιητικά από Ζάκυνθο της 30 Αυγούστου 1834.

4. "Certifichiamo noi sottoscritti Eccellentissimo Professore Salvator Maria Guerra Racchetti..." (στο ίδιο, No 351, 4 Σεπτεμβρίου 1834). Επίσης DI 72, No 443.

5. στο ίδιο, χωρίς αριθμό.

Σελ. 312
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/313.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

Τριανταοχτώ τέλος από τους φοιτητές που αναγράφονται στη δέσμη αυτή, όλοι Επτανήσιοι, πάνε στην Πίζα μετά από σπουδές στην Ιόνιο Ακαδημία. Οι περισσότεροι διανύουν στην Κέρκυρα το πρώτο έτος, μερικοί και το δεύτερο· τέσσερις από αυτούς κάνουν μαζί τα δύο πρώτα χρόνια στην Ιόνιο Ακαδημία (1831-33), διανύουν, με ελλιπή φοίτηση, το τρίτο έτος στην Πίζα και, τον Μάιο του ίδιου έτους, δίνουν την Τελευταία εξέταση και παίρνουν το πτυχίο1· δύο άλλοι διακόπτουν τις σπουδές τους στην Πίζα, κάνουν το δεύτερο έτος στην Ιόνιο Ακαδημία και επιστρέφουν στην Πίζα μόνο για το πτυχίο2.

Από μια στατιστική στο περιεχόμενο της Filza di attestati προκύπτει ότι, από αυτούς που μεταγράφονται από πανεπιστήμιο σε πανεπιστήμιο την περίοδο αυτή, 25 είναι Επτανήσιοι και 6 από άλλα μέρη της Ελλάδος. Οι 6 μη Επτανήσιοι πήραν όλοι πτυχίο στην Πίζα. Από τους 25 Επτανησίους οι 10 δεν πήραν εκεί πτυχίο: μάλλον συνέχισαν την περιήγηση3.

Αξιοσημείωτη είναι και η μεταβολή στις παραπάνω σχέσεις που παρουσιάζεται την δεκαετία 1851-60: από τους μεταγραφόμενους, 33 είναι Επτανήσιοι και 48 από άλλα μέρη της Ελλάδας4.

——————————————

1. DI 72, No 302, 303, 304, 305: Αιμίλιος Τυπάλδος, Αλέξανδρος Τυπάλδος, Ιωάννης Τυπάλδος Χαριτάτος και Γεράσιμος Άννινος Καβαλιεράτος.

2. στο ίδιο, No 116, Ιωάννης Μενάγιας, και No 443, Αντώνιος Φλαμπουριάρης. Του Γεωργίου Τυπάλδου σώζεται ίσον αιτήσεως για μετεγγραφή στην Πίζα από την Ιόνιο Ακαδημία (Αρχείο Ιακωβάτων, Γ1). Ο Γεώργιος ζητάει να δώσει μόνο πτυχιακές εξετάσεις στην Πίζα εκθέτοντας ότι έχει συμπληρώσει τον κύκλο των σπουδών του στην Ιόνιο.

3. Οι αριθμοί δίδονται με επιφύλαξη επειδή ενδεχομένως δεν έχουν διασωθεί όλα τα πιστοποιητικά των μεταγραφέντων στην περίοδο αυτή.

4. D.I. No 75, Elenco alfabetico di Studenti dell'Anno Accademico 1850/51-1859/60. Για τη δεκαετία αυτή δεν διακρίνονται πτυχιούχοι και μη γιατί ο κατάλογος των πτυχιούχων τελειώνει το 1861. Οι αριθμοί προέρχονται από ένα κατάστιχο, όπου καταγράφονται οι πληρωμές των διδάκτρων. Με βάση τη σχετική διαταγή (βλ. παρακάτω, "Δίδακτρα") προκύπτει

Σελ. 313
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/314.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

Για τους Έλληνες που, μετά από την Πίζα, πήγαν σε άλλα πανεπιστήμια, θα προκύψουν στοιχεία αν γίνουν και σ' αυτά αντίστοιχες έρευνες1. Ήδη, πάντως, είναι διαπιστωμένο ότι, όσοι τουλάχιστον είχαν τα μέσα, συνήθιζαν την εποχή εκείνη να αναζητούν τα φώτα σε διάφορες σχολές. Μια τυχαία επιλογή περιπτώσεων το βεβαιώνει:

Σπυρίδων Ζαμπέλιος (πτυχίο στην Πίζα 1808): Βενετία Παβία-Μπολόνια-Πίζα-Μιλάνο.

Ερμάνος Λούντζης (πτυχίο στην Πίζα 1827): Σιένα-Μπολόνια-Ρώμη-Πίζα-Βερολίνο.

Γεώργιος Ρώμας (πτυχίο στην Πίζα 1828): Σιένα-Πάντοβα-Μπολόνια-Πίζα.

Σπυρίδων Αρβανιτάκης (πτυχίο στην Πίζα 1832): Μπολόνια-Παβία-Παρίσι.

Ιωάννης Μενάγιας (πτυχίο στην Πίζα 1833): Ιόνιος Ακαδημία-Πίζα-Λειψία.

Χρήστος Μηλιαρέσης (πτυχίο στην Πίζα 1833): Μπολόνια-Βενετία-ΠΊζα.

Γεώργιος Τυπάλδος Ιακωβάτος (πτυχίο στην Πίζα 1837): Ιόνιος Ακαδημία-Πίζα-Παρίσι.

——————————————

ότι όσοι πληρώνουν tasse medie έχουν σπουδάσει και αλλού. Συχνά εξάλλου στο κατάστιχο αναφέρεται "tasse medie per gli Studi fatti all'Estero" και, κάποτε, και το όνομα του πανεπιστημίου. Οι μετρήσεις πάντως αλλάζουν σημασία αν συσχετισθούν με τη μεταβολή στα ποσοστά Επτανησίων και μη στην περίοδο αυτή (βλ. και πίνακα).

1. Μια έρευνα σε οικογενειακά αρχεία θα βοηθούσε πολύ. Για τη συνέχιση των σπουδών των Ιακωβάτων στο Παρίσι μαρτυρούν πλήθος επιστολές. Χαρακτηριστικό είναι το γράμμα του Κωνσταντίνου Τυπάλδου προς Χαράλαμπο (Αρχ. Ιακωβάτων Κ1 274, από Κέρκυρα προς Πίζα, 30 Μαρτίου 1837): "Ερχομένου του Γιώργου αυτόθι, αν ημπορέσης να τον καταπείσης διά να υπάγετε μαζί εις το Παρίσι, θέλετε τότε με το γράψει αμέσως, και εγώ αντί 25 διορίζω 50 τον κάθε μήνα, ή και ό,τι περισσότερον ηθέλετε στοχασθεί. Ο εκεί ανταποκριτής προς την δόσιν των χρημάτων θέλει είσθαι ο αυτός εκείνος, τον οποίον έχει ο φίλος Κύριος Λαβράνος και διά τον υιόν του". Σε άλλη επιστολή φαίνεται ότι ο "ανταποκριτής" είναι ο οίκος Ρότσιλντ.

Σελ. 314
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/315.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

Κεφαλάς Κωνσταντίνος (πτυχίο στην Πίζα 1838): Ιόνιος Ακαδημία-Σιένα-Πίζα.

Ανδρέας Λασκαράτος (πτυχίο στην Πίζα 1839): Ιόνιος Ακαδημία-Παρίσι-Πίζα.

Αριστοτέλης Βαλαωρίτης (πτυχίο στην Πίζα 1848): Ιόνιος Ακαδημία-Γενεύη-Παρίσι-Πίζα1.

Η ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ

Οι νομικές προδιαγραφές

Ο κανονισμός του 1814 δεν κάνει λόγο για καθημερινό έλεγχο των παρουσιών στο Πανεπιστήμιο. Το μόνο που απαιτείται από τους φοιτητές είναι να παρουσιάζονται οχτώ φορές το χρόνο και να δηλώνουν την παρουσία τους υπογράφοντας με το ίδιο τους το χέρι σ' ένα βιβλίο προορισμένο ειδικά γι' αυτό. Αυτού του είδους η διαδικασία, αλλά και το σχετικό κατάστιχο, λέγεται Rassegna. Ορίζονται σχολαστικά οι μέρες των δηλώσεων παρουσίας, μερικές μάλιστα προσδιορίζονται με εορτές: την παραμονή των Χριστουγέννων, την πρώτη Πέμπτη της Σαρακοστής, τη Μεγάλη

——————————————

1. Σαρκαστικά εικονίζει τον περίπατο από πανεπιστήμιο σε πανεπιστήμιο ο Ανδρέας Λασκαράτος στο ποίημα "Η φούντες τση περούκας του Κυρίου Χαριτάτου", Άπαντα, Γ΄, σ. 9:

Εγώ είμ' εκειός που αδιάκοπα γυρίζω

Απάνου-κάτου σ' όλην την Ευρώπη,

Και ξέρω, και νογάω, και γνωρίζω,

Γιατί είμαι πάντα στα σκολιά κατόπι.

Εξόδιασε ο πατέρας μου πολλά,

Μα έντυσε τσου παράδες του καλά.

Σελ. 315
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/316.gif&w=600&h=393 21. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

ΕΙΚΟΝΑ

56. Η πορεία των σπουδών: δυο σελίδες από το κατάστιχο του Πανεπιστημίου

Σελ. 316
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/317.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

Τρίτη κτλ. Όποιος λείψει αδικαιολόγητα έστω και από μια rassegna χάνει το έτος1.

Η καθημερινή παρακολούθηση των μαθημάτων φαίνεται ότι ελέγχεται -όσο ελέγχεται- από τους καθηγητές, οι οποίοι είναι υποχρεωμένοι να καταθέτουν κάθε χρόνο αναφορά (nota annua) για τη συνέπεια και την επίδοση των μαθητών τους. Όποιος φοιτητής χαρακτηρίζεται στις αναφορές αυτές αμελής (negligente), που σημαίνει γενικά ότι δεν παρακολουθεί και δεν προοδεύει, χάνει το έτος2.

Σημαντικό είναι το άρθρο IX των Μεταβατικών Διατάξεων του Κανονισμού που ορίζει ότι «η έλλειψη κάποιας από τις λεγόμενες "Εγγραφές" στον Κατάλογο των σπουδαστών της καταργημένης Ακαδημίας δεν είναι δυνατό να παραβλεφθεί σε οποιονδήποτε φοιτητή παρά μόνο εάν οι ετήσιες αναφορές των Καθηγητών πιστοποιούν την ανελλιπή παρακολούθηση και την επιμέλειά του σ' εκείνα τα μαθήματα, τα οποία αυτός όφειλε να έχει παρακολουθήσει κατά τα προηγούμενα έτη». Είναι φανερό ότι, με την ανασύσταση του Πανεπιστημίου, παρουσιάστηκε πρόβλημα εντάξεως των φοιτητών της Ακαδημίας στο κατάλληλο έτος σπουδών επειδή, στην περίοδο της Γαλλοκρατίας, δεν τηρούνταν με τον ίδιο τρόπο τα βιβλία και μερικά μάλιστα θα έλειπαν -όπως λείπουν και ως σήμερα-, ώστε ο κάθε φοιτητής θα μπορούσε να ισχυρισθεί ό,τι ήθελε. Το μόνο στοιχείο συνέχειας στο Πανεπιστήμιο ήταν το Ακαδημαϊκό σώμα που, όπως αναφέρθηκε, δεν άλλαξε με την Παλινόρθωση. Ότι οι Γάλλοι είχαν αλλάξει όχι μόνο το ουσιαστικό μέρος της λειτουργίας του Πανεπιστημίου, αλλά και το τυπικό, φαίνεται από τον όρο "Εγγραφή" («la cosi detta "Iscrizione"») που ισοδυναμεί με τη Δήλωση Παρουσίας (Rassegna) των περιόδων πριν και μετά την Γαλλοκρατία.

——————————————

1. A.S.P., Università, Α II 7, Regolarmenti, Notificazioni e Circolari dal 1814-1859, άρθρο XI, Rassegne.

2. στο ίδιο, Lettera dell'I. e R. Segreteria di Stato del di 3 settembre 1819.

Σελ. 317
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Έλληνες φοιτητές στο Πανεπιστήμιο της Πίζας (1806-1861), Α΄-Β΄
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 298
    21. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

    προαγωγή στο Ε' έτος και η Τελευταία εξέταση στο τέλος του πέμπτου έτους. Για την επιτυχία στις εξετάσεις απαιτείται να συμφωνήσουν τα δύο τρίτα των εξεταστών. Οι επιτυγχάνοντες διακρίνονται σε κατηγορίες: επιτυχόντες με ομοφωνία, με πλειοψηφία των 2/3, μετ' επαίνων, με ομοφωνία και μετ' επαίνων κτλ. Οι επιτυγχάνοντες μετ' επαίνων στις εξετάσεις του Baccelliere διαγωνίζονται μεταξύ τους και ο νικητής του διαγωνισμού απαλλάσσεται από την καταβολή των διδάκτρων του επόμενου έτους.1

    Πάλι "κατά το προνόμιον των Ελλήνων"

    Από τους 600 περίπου Έλληνες που πήραν πτυχίο στο Πανεπιστήμιο της Πίζας ένα ελάχιστο ποσοστό παρακολούθησε στο

    ——————————————

    1. Στο ίδιο, No 16, Notificazione del Sig. Cav. Gaetano Giorgini, Soprindendente agli Studi, 5 Νοεμβρίου 1840. Προσαρτημένοι σ' ένα άσχετο κατάστιχο υπάρχουν έντυποι πίνακες με τα στοιχεία όλων των εξετάσεων ορισμένων εξεταστικών περιόδων: του Ιουνίου 1856 (της Ιατροχειρουργικής και της Φυσικομαθηματικής Σχολής), του Ιουνίου του 1857(της Φιλοσοφικής-Φιλολογικής, της Ιατροχειρουργικής και της Φυσικομαθηματικής Σχολής) και του Ιουνίου του 1860 (της Νομικής, της Ιατροχειρουργικής και της Φυσικομαθηματικής Σχολής). Στους πίνακες αναγράφεται το είδος της εξέτασης (di Baccelliere, di passaggio al Terzo Anno, di Licenza, di passaggio al Quinto Anno, Ultimi), τα μαθήματα, η ημερομηνία και οι εξεταζόμενοι. Ανάμεσα στους τελευταίους, αλλά μόνο στους πίνακες εξετάσεων της Ιατροχειρουργικής Σχολής, υπάρχουν αρκετοί Έλληνες. Τα ονόματά τους στις τμηματικές εξετάσεις αναγράφονται μαζί με τα ονόματα των Ιταλών και άλλων Καθολικών, ενώ στις πτυχιακές αναγράφονται χωριστά, κάτω από τον τίτλο Eterodossi μαζί με κάποια ονόματα Εβραίων ή Μουσουλμάνων (Università, DI No 75, Elenco alfabetico di Studenti dell'Anno Accademico 1850/51-1859/60). Για τις εξετάσεις μιας άλλης εξεταστικής περιόδου, του Οκτωβρίου 1841, υπάρχουν πλήρη στοιχεία στις τελευταίες σελίδες του Βιβλίου που επιγράφεται Registro per gli esami d'amissione 1836-1845 (DI, No 195) και είναι γραμμένες με το χέρι και πολύ βιαστικά. Στους καταλόγους των εξεταζομένων την περίοδο αυτή αναγράφονται και 23 Έλληνες που δίνουν εξετάσεις διαφόρων επιπέδων.