Συγγραφέας:Σιδέρη, Αλόη
 
Τίτλος:Έλληνες φοιτητές στο Πανεπιστήμιο της Πίζας (1806-1861), Α΄-Β΄
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:21
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1989-1994
 
Σελίδες:687
 
Αριθμός τόμων:2 τόμοι
 
Γλώσσα:Ελληνικά - Ιταλικά
 
Θέμα:Εκπαίδευση-Τριτοβάθμια
 
Παιδεία-Εκπαίδευση
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα - Ιταλία, Πίζα
 
Χρονική κάλυψη:1806-1861
 
Περίληψη:Σκοπός του βιβλίου είναι να φωτίσει με κάθε δυνατή ακρίβεια μια πολύ μικρή γωνία ενός μεγάλου θέματος: της φοιτητικής μετανάστευσης. Επιλέγοντας το Πανεπιστήμιο της Πίζας, έναν χώρο από τους περισσότερο αδιερεύνητους, η συγγραφέας προσπάθησε να εντοπίσει τους Έλληνες που φοίτησαν εκεί σε μια κρίσιμη φάση της ελληνικής και της ιταλικής Ιστορίας (1806-1861). Ο πρώτος τόμος περιέχει τη μελέτη και τα πορίσματά της, και ο δεύτερος περιλαμβάνει καταλόγους και πίνακες. Στους καταλόγους βρίσκουμε τα ονόματα των Ελλήνων φοιτητών, ακόμα και εκείνων που γράφτηκαν αλλά δεν αποφοίτησαν, και στους πίνακες εμφανίζεται η διακύμανση του ρεύματος των Ελλήνων προς το Πανεπιστήμιο της Πίζας σε συσχετισμό με τις ιδιαίτερες πατρίδες τους και με τις χρονικές περιόδους, οι σχολές της προτιμήσεώς τους κατά περιόδους, η αριθμητική σχέση των πτυχιούχων προς αυτούς που εγκαταλείπουν τις σπουδές στην Πίζα, η διακύμανση του ποσοστού των Ελλήνων στο σύνολο των φοιτητών κτλ. Σε ειδικούς πίνακες παρουσιάζεται ο συνολικός αριθμός των φοιτητών που έστειλε στο Πανεπιστήμιο της Πίζας κάθε ελληνική πόλη και περιφέρεια σε όλο το διάστημα της πεντηκονταετίας. Στον επίλογο τίθενται τα ερωτήματα, στα οποία η έρευνα δεν μπόρεσε να δώσει απάντηση. Στο παράρτημα παρουσιάζονται τα πιο χαρακτηριστικά ντοκουμέντα: πιστοποιητικά για την εισδοχή, διπλώματα, σελίδες καταστίχων ή λυτά φύλλα, έγγραφα της αστυνομίας.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 35.12 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 304-323 από: 694
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/304.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

Μετ' επαίνων

Θα περίμενε κανείς, με τόση οικονομία χρόνου, να ήταν μεγάλο το ποσοστό των Ελλήνων που απετύγχαναν στις εξετάσεις. Κι όμως: σε 47 Έλληνες που έδωσαν την Τελευταία εξέταση στο διάστημα της 10ετίας 1814-1825 μόνο ένας παρουσιάζεται ως επιτυχών με πλειοψηφία των δύο τρίτων. Όλοι οι άλλοι εγκρίθηκαν ομόφωνα1.

Για άλλες περιόδους δεν προέκυψαν ανάλογα στοιχεία και δεν μένει παρά να παραπέμψει κανείς σε βιογράφους Επτανησίων που όμως οι μαρτυρίες τους δεν είναι πάντα αξιόπιστες2. Ειδικά όμως για το έτος 1847 υπάρχουν δημοσιεύματα σε τοπική εφημερίδα της Πίζας με καταλόγους αριστούχων: "Πίζα: Την πρώτη Ιουλίου άρχισαν οι εξετάσεις και, ως την ημέρα αυτή, έχουν επιτύχει, μετ' επαίνων οι εξής νέοι". Ακολουθούν τα ονόματα 50 φοιτητών, ανάμεσα στους οποίους και των εξής 6 Ελλήνων:

Φωκάς Σταύρος από την Κεφαλονιά

Χρυσόφυλλος Μιχαήλ από τη Μυτιλήνη

Νεράντζης Γεώργιος από τη Ζάκυνθο

Μαρίνογλου Δημήτριος από τα Ιωάννινα

Πίστης Αλέξανδρος από την Άνδρο

——————————————

1. A.S.P., Università, DI No 167, Processi verbali degli esami e delle lauree nelle diverse facoltà. Από ενδεικτικά στοιχεία προκύπτει ότι ανάμεσα στους Ιταλούς υπάρχουν αρκετοί που αποτυγχάνουν ή δεν εγκρίνονται ομόφωνα. Το φαινόμενο μπορεί να ερμηνευθεί, μεταξύ άλλων, και με τη χαμηλή στάθμη, στην οποία βρισκόταν τότε στην Τοσκάνη η πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση (βλ. Luigi F. Previti, ό.π., σ. 153-163).

2. Για τον Χαράλαμπο Τυπάλδο Ιακωβάτο σώζεται ασφαλής μαρτυρία ότι πήρε το δίπλωμά του στη Χειρουργική "penitus penitus nemine discrepante" (Αρχ. Ιακωβάτων, Γ1, ίσον επιστολής προς Fratello carissimo, Φλωρεντία, 5 Ιουνίου 1837 S.N.). Βλ. και στο Παράρτημα τα εγκώμια κατά την τελετή της απονομής (έγγραφα αρ. 2. και 4).

Σελ. 304
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/305.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

Μαϊντενόβης (Naidenovi) Ιωάννης από την Αδριανούπολη1.

Στο επόμενο φύλλο της ίδιας εφημερίδας υπάρχει, κατάλογος 37 φοιτητών που πέτυχαν μετ' επαίνων. Μεταξύ αυτών υπάρχουν και 10 Έλληνες:

Αλβάνας (Albano) Φρειδερίκος από την Κέρκυρα

Βαλαωρίτης Αριστοτέλης από τη Λευκάδα

Καλλιγάρης Νικόλαος από την Κωνσταντινούπολη

Μαζαράκης Χαράλαμπος από την Κεφαλονιά

Καρατζάς Ιωάννης από την Κωνσταντινούπολη

Καλκάνης Μάρκος από τη Λευκάδα

Δροσίνης Αθανάσιος από το Μεσολόγγι

Βλασόπουλος Ιωάννης από τη Σπάρτη2

Τον Δεκέμβριο του 1847 έγινε ο διαγωνισμός μεταξύ των επιτυχόντων μετ' επαίνων στις διάφορες εξετάσεις3 του έτους και βραβεύτηκαν 3 φοιτητές μεταξύ των οποίων ο Μιχαήλ Χρυσόφυλλος (Crisofylos) από τη Μυτιλήνη4.

——————————————

1. L'Italia, έτος πρώτο, No 3, 3 Ιουλίου 1847.

2. L'Italia, έτος πρώτο, No 4, 10 Ιουλίου 1847.

3. Βλ. εδώ "Νομικές προδιαγραφές".

4. L'Italia, έτος πρώτο, No 26, 4 Δεκεμβρίου 1847. Βλ. και Ειρ. Ασωπίου, ό.π., σελ. 11: "Επρώτευον [οι Έλληνες] κατά πάσας τας εξετάσεις ενιαυσίας τε και διδακτορικάς, δι ο και τα πλείστα των πτυχίων αυτών ανέγραφον ύπατον της επιτυχίας βαθμόν cum plausu preclarissimo, όπερ αντιστοιχεί προς το των ημετέρων άριστα". Εξαιρετικά ενδιαφέροντα στοιχεία για τις επιδόσεις των Ελλήνων στην Τελευταία εξέταση και γενικότερα για τον τρόπο διεξαγωγής των εξετάσεων βρίσκονται στο A.S.P., DI No 167, Processi verbali degli esami e delle lauree nelle diverse facoltà 1815-1825. Πρόκειται για έντυπα, όπου συμπληρώνεται με το χέρι η σχολή (Collegio Medico-Fisico, Collegio Legale...), ο χώρος όπου διεξάγονται οι εξετάσεις, η μέρα, η ώρα και το είδος της εξέτασης (Πρώτη προπαρασκευαστική, Δεύτερη, Τελευταία), τα ονόματα των εξεταζόμενων (που είναι από 1 ως και 12 σε ένα φύλλο) και τα ονόματα των εξεταστών.

20

Σελ. 305
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/306.gif&w=600&h=393 21. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

ΕΙΚΟΝΑ

50. Δεύτερη εξέταση στην Ιατρική

ΕΙΚΟΝΑ

51. Πρώτη εξέταση στην Ανατομία

Σελ. 306
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/307.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

ΑΠΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΕ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Ότι το Πανεπιστήμιο της Πίζας αποτελούσε πόλο έλξεως για τους Έλληνες αναπτύχθηκε και ερμηνεύθηκε σε προηγούμενο κεφάλαιο. Στη διαπίστωση αυτή -που εξάλλου δεν είναι νέα- ας προστεθεί η παρατήρηση ότι πλήθος Έλληνες φτάνουν στην Πίζα όχι για να διανύσουν εκεί όλον τον κύκλο των σπουδών τους, αλλά για να ολοκληρώσουν σπουδές που άρχισαν σε άλλα πανεπιστήμια. Από τους 509 Έλληνες που φοίτησαν στο εκεί πανεπιστήμιο στο διάστημα 1815-1844 (για την περίοδο αυτή υπάρχουν κάπως πληρέστερα στοιχεία) οι 79 προέρχονται από άλλα πανεπιστήμια. Το φαινόμενο εντείνεται στη δεκαετία 1850-60 (σε σύνολο 141 Ελλήνων, οι 81 έχουν προηγούμενες πανεπιστημιακές σπουδές)1.

Στην περίοδο 1815-1844, όπου αναφέρονται όχι μόνο "σπουδές στο εξωτερικό" αλλά και το όνομα του Πανεπιστημίου, παρουσιάζονται ως εξής τα πανεπιστήμια προελεύσεως των Ελλήνων της Πίζας:

Ιόνιος Ακαδημία 38

Σιένας 15

Μπολόνιας 12

Παρισιού 2

Οδησσού-Γενεύης 1

Μονπελιέ 2

Μάλτας 1

Αθήνας 22

——————————————

1. A.S.P., Università DI 69-74, Ruolo degli Scolari dell'I. e R. Università di Pisa coll'indicazione dei loro studi, DI 84 No 3, Filza di attestati ed altro (riguardante studenti) 1814-1838, DI 75, Elenco alfabetico di Studenti dell'Anno Accademico 1850/51-1859/60.

2. Oι αριθμοί αυτοί δεν καλύπτουν το σύνολο των περιπτώσεων. Στο

Σελ. 307
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/308.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

ΕΙΚΟΝΑ

52. Πιστοποιητικό σπουδών από το Archigymnasium Ticinense

ΕΙΚΟΝΑ

53. Πιστοποιητικό σπουδών από το Πανεπιστήμιο της Σιένας

Σελ. 308
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/309.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

Στο κατάστιχο, όπου αναγράφεται όλη η πορεία των σπουδών καθενός φοιτητή, σε δύο μόνο περιπτώσεις αναγράφεται ο λόγος, για τον οποίο αυτός εγκατέλειψε το άλλο πανεπιστήμιο. Στον Μαρίνο Κατσαΐτη παραχωρείται το ευεργέτημα να προσέλθει στις πτυχιακές εξετάσεις του Πανεπιστημίου της Πίζας, μολονότι δεν έχει περάσει τις εξετάσεις του Γ' έτους στη Μπολόνια, "εξαιτίας των γεγονότων τα οποία συνέβησαν εις την πόλιν αυτήν" (απόφαση της 26 Δεκεμβρίου 1831 )1. Αν και η παρατήρηση αυτή γράφεται μόνο μια φορά, ίσως εξηγεί το γεγονός ότι έξι από τους έντεκα. Έλληνες που άφησαν τη Μπολόνια για την Πίζα στο διάστημα μιας πεντηκονταετίας είναι συγκεντρωμένοι στην περίοδο 1830-31. Δύο μάλιστα από αυτούς, ο Χρίστος Μηλιαρέσης2 και ο Μάρκος Ρώσσης3, δεν πήγαν κατευθείαν από την Μπολόνια στην Πίζα, αλλά συνέχισαν στο Liceo di Venezia τις σπουδές που είχαν διακόψει στη μέση του πρώτου έτους και εν συνεχεία πήραν το ευεργέτημα να εγγραφούν στο δεύτερο έτος του Πανεπιστημίου της Πίζας (ο πρώτος το 1831 και ο δεύτερος το 1830).

Η δεύτερη περίπτωση είναι του Ανδρέα Ιγγλέση που φτάνει στην Πίζα προς την άνοιξη του 1835 προερχόμενος από το Πανεπιστήμιο της Σιένας και γίνεται δεκτός ως φοιτητής του Β' έτους, παρά τις απουσίες τόσων μηνών, "για λόγους υγείας". Στη Filza di attestati βρέθηκε το πιστοποιητικό που προσκόμισε: "... Ο κύριος Ανδρέας του κυρίου Μιχαήλ Ιγγλέση εκ Κεφαλληνίας [...] έχει συμπληρώσει εις το Πανεπιστήμιόν μας το πρώτον έτος των σπουδών του και διήνυε ήδη το δεύτερον [...] ότε, πιεζόμενος

——————————————

DI 84 (Filza di attestati...) υπάρχουν περιπτώσεις Ελλήνων που προέρχονται από άλλα Πανεπιστήμια, για τους οποίους τίποτε δεν αναγράφεται στον DI 69-74 (Ruolo degli scolari...). Υπάρχουν επίσης όχι λίγες περιπτώσεις όπου, στις στήλες των δύο πρώτων ετών ή, κάποτε, του ενός, δεν αναγράφεται τίποτε κι όμως δεν υπάρχει εξήγηση στη στήλη των παρατηρήσεων.

1. DI 71, No 1010.

2. στο ίδιο, No 1019.

3. στο ίδιο, No 1021.

Σελ. 309
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/310.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

από προβλήματα υγείας, πιστοποιημένα με ιατρικήν βεβαίωσιν, η οποία του όριζε να αναπνεύση αέρα καθαρότερον [...], μετεφέρθη εις Πίζαν..."1

Στα άλλα πιστοποιητικά από τη Σιένα που περιέχονται στη Filza δεν αναφέρεται ο λόγος της μεταγραφής. Ο Δωρ Bandiera εξαντλείται μόνο σε επαίνους για τις επιδόσεις των μεταγραφομένων: "Εφοίτησεν ανελλιπέστατα [...] παρηκολούθησε τα μαθήματα με τάξιν και επιμέλειαν [...] ομοθύμως οι εξετασταί τον ενέκριναν..."2, "μετέσχε των εξετάσεων με έξοχον επιτυχίαν..."3, "υπήρξε πειθαρχικός εις όσα προβλέπουν οι ισχύοντες κανονισμοί"4 κ.ά.π.

Άλλα πιστοποιητικά, επίσης από τη Σιένα, είναι τυποποιημένα: υπογράφονται πάντα από τον Dor Bandiera, αλλά είναι έντυπα, όπου συμπληρώνεται με το χέρι το στάδιο των σπουδών στο οποίο βρίσκεται ο μεταγραφόμενος. Έντυπο είναι και το "παρηκολούθησε κανονικά" και το "με επιμέλειαν"5.

Για τις μεταγραφές από Σιένα δεν μπορεί να υπήρχαν πολιτικοί λόγοι: η Σιένα ανήκει στο Μ. Δουκάτο της Τοσκάνης και υπόκειται στις ίδιες διαταγές. Μάλλον η φήμη του Πανεπιστημίου της Πίζας, μεγαλύτερου και λαμπρότερου από της Σιένας την εποχή αυτή, θα προσήλκυε τους Έλληνες. Ίσως και κάποιο πνεύμα παρέας να λειτουργούσε, αν κρίνει κανείς από το γεγονός ότι

——————————————

1. A.S.P., Università, DI 84, No 3, έγγραφο με αριθμό 739 από τον Δρα Antonio Bandiera, Γραμματέα του Πανεπιστημίου της Σιένας, της 23 Μαρτίου 1836.

2. στο ίδιο, πιστοποιητικό με αριθμό 818 του Δημ. Μαυρογιάννη, Σιένα, 2 Ιουνίου 1837.

3. στο ίδιο, πιστοποιητικό με αριθμό 819 του Κωνσταντίνου Κεφαλά, Σιένα, 2 Ιουνίου 1837. Ο Κεφαλάς κυριολεκτικά περιέρχεται τα πανεπιστήμια: 1ο έτος στην Ιόνιο Ακαδημία, 2ο στην Πίζα, 3ο στη Σιένα, τέταρτο (και πτυχίο) στην Πίζα.

4. στο ίδιο, πιστοποιητικό με αριθμό 610 του Ιωάννη Τυπάλδου Φορέστη, Σιένα, 10 Σεπτ. 1835.

5. στο ίδιο, No 832, 833, 896, 830, 985 των ετών 1837 και 1838.

Σελ. 310
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/311.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

ΕΙΚΟΝΑ

54. Πιστοποιητικό σπουδών από το Οθώνειο

ΕΙΚΟΝΑ

55. Πιστοποιητικό σπουδών από το Πανεπιστήμιο της Παβίας

Σελ. 311
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/312.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

οι Έλληνες φτάνουν στην Πίζα κάποτε με πιστοποιητικά της ίδιας ημερομηνίας. Εξάλλου, ως σήμερα ακόμα διατηρείται ο συντηρητισμός του κοινωνικού περιβάλλοντος στη Σιένα1.

Ο Αντώνιος Λάτρης προέρχεται από το Πανεπιστήμιο της Παβίας. Έχει προσκομίσει 3 πιστοποιητικά γεμάτα εγκώμια από καθηγητές της εκεί ιατρικής σχολής, πιστοποιητικό από το Archigymnasium Ticinense και το δίπλωμα του Baccelliere από το Βασιλικό Καισαρικό (Regia Cesarea) Πανεπιστήμιο της Παβίας2.

Αξιομνημόνευτα είναι τα πιστοποιητικά του Αντώνιου Φλαμπουριάρη από τη Ζάκυνθο που βρέθηκαν σ' αυτή τη δέσμη: το πρώτο υπογράφεται από τον Δρα Διονύσιο Ροΐδη, καθηγητή Ζακύνθιο, και είναι ένα θερμότατο εγκώμιο: "...Ευρύ και οξύ πνεύμα [...] ασυνήθεις ικανότητες [...] γνώσεις πολύτιμες [...] φωτισμένος μαθητής..." Το δεύτερο υπογράφεται από τον Εξοχότατο Καθηγητή Racchetti3 και βεβαιώνει ότι ο Αντώνιος Φλαμπουριάρης "υιός του Ευγενούς Κυρίου Κόμητος Μάρκου Φλαμπουριάρη, εδιδάχθη υφ' ημών Δημόσιον Δίκαιον, Ρωμαϊκόν και ποινικόν" κτλ. κτλ.4

Παλαιότερο από όλα τα πιστοποιητικά της δέσμης είναι αυτό που έχει προσκομίσει ο Στέφανος Καραθεοδωρής: έχει ημερομηνία [...] Νοεμβρίου 1813, είναι ένα είδος διπλώματος εγγραφής (Matricolazione) και επιγράφεται Regno d'Italia, Università di Pavia5.

——————————————

1. Οι ερμηνείες αυτές θα έχουν τον χαρακτήρα υποθέσεων ώσπου να γίνει αντίστοιχη έρευνα στο Πανεπιστήμιο της Σιένας.

2. A.S.P., Università, DI 84, 3, No 220, 221, 222 (και τα δύο διπλώματα χωρίς αριθμό).

3. στο ίδιο, No 350, πιστοποιητικά από Ζάκυνθο της 30 Αυγούστου 1834.

4. "Certifichiamo noi sottoscritti Eccellentissimo Professore Salvator Maria Guerra Racchetti..." (στο ίδιο, No 351, 4 Σεπτεμβρίου 1834). Επίσης DI 72, No 443.

5. στο ίδιο, χωρίς αριθμό.

Σελ. 312
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/313.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

Τριανταοχτώ τέλος από τους φοιτητές που αναγράφονται στη δέσμη αυτή, όλοι Επτανήσιοι, πάνε στην Πίζα μετά από σπουδές στην Ιόνιο Ακαδημία. Οι περισσότεροι διανύουν στην Κέρκυρα το πρώτο έτος, μερικοί και το δεύτερο· τέσσερις από αυτούς κάνουν μαζί τα δύο πρώτα χρόνια στην Ιόνιο Ακαδημία (1831-33), διανύουν, με ελλιπή φοίτηση, το τρίτο έτος στην Πίζα και, τον Μάιο του ίδιου έτους, δίνουν την Τελευταία εξέταση και παίρνουν το πτυχίο1· δύο άλλοι διακόπτουν τις σπουδές τους στην Πίζα, κάνουν το δεύτερο έτος στην Ιόνιο Ακαδημία και επιστρέφουν στην Πίζα μόνο για το πτυχίο2.

Από μια στατιστική στο περιεχόμενο της Filza di attestati προκύπτει ότι, από αυτούς που μεταγράφονται από πανεπιστήμιο σε πανεπιστήμιο την περίοδο αυτή, 25 είναι Επτανήσιοι και 6 από άλλα μέρη της Ελλάδος. Οι 6 μη Επτανήσιοι πήραν όλοι πτυχίο στην Πίζα. Από τους 25 Επτανησίους οι 10 δεν πήραν εκεί πτυχίο: μάλλον συνέχισαν την περιήγηση3.

Αξιοσημείωτη είναι και η μεταβολή στις παραπάνω σχέσεις που παρουσιάζεται την δεκαετία 1851-60: από τους μεταγραφόμενους, 33 είναι Επτανήσιοι και 48 από άλλα μέρη της Ελλάδας4.

——————————————

1. DI 72, No 302, 303, 304, 305: Αιμίλιος Τυπάλδος, Αλέξανδρος Τυπάλδος, Ιωάννης Τυπάλδος Χαριτάτος και Γεράσιμος Άννινος Καβαλιεράτος.

2. στο ίδιο, No 116, Ιωάννης Μενάγιας, και No 443, Αντώνιος Φλαμπουριάρης. Του Γεωργίου Τυπάλδου σώζεται ίσον αιτήσεως για μετεγγραφή στην Πίζα από την Ιόνιο Ακαδημία (Αρχείο Ιακωβάτων, Γ1). Ο Γεώργιος ζητάει να δώσει μόνο πτυχιακές εξετάσεις στην Πίζα εκθέτοντας ότι έχει συμπληρώσει τον κύκλο των σπουδών του στην Ιόνιο.

3. Οι αριθμοί δίδονται με επιφύλαξη επειδή ενδεχομένως δεν έχουν διασωθεί όλα τα πιστοποιητικά των μεταγραφέντων στην περίοδο αυτή.

4. D.I. No 75, Elenco alfabetico di Studenti dell'Anno Accademico 1850/51-1859/60. Για τη δεκαετία αυτή δεν διακρίνονται πτυχιούχοι και μη γιατί ο κατάλογος των πτυχιούχων τελειώνει το 1861. Οι αριθμοί προέρχονται από ένα κατάστιχο, όπου καταγράφονται οι πληρωμές των διδάκτρων. Με βάση τη σχετική διαταγή (βλ. παρακάτω, "Δίδακτρα") προκύπτει

Σελ. 313
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/314.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

Για τους Έλληνες που, μετά από την Πίζα, πήγαν σε άλλα πανεπιστήμια, θα προκύψουν στοιχεία αν γίνουν και σ' αυτά αντίστοιχες έρευνες1. Ήδη, πάντως, είναι διαπιστωμένο ότι, όσοι τουλάχιστον είχαν τα μέσα, συνήθιζαν την εποχή εκείνη να αναζητούν τα φώτα σε διάφορες σχολές. Μια τυχαία επιλογή περιπτώσεων το βεβαιώνει:

Σπυρίδων Ζαμπέλιος (πτυχίο στην Πίζα 1808): Βενετία Παβία-Μπολόνια-Πίζα-Μιλάνο.

Ερμάνος Λούντζης (πτυχίο στην Πίζα 1827): Σιένα-Μπολόνια-Ρώμη-Πίζα-Βερολίνο.

Γεώργιος Ρώμας (πτυχίο στην Πίζα 1828): Σιένα-Πάντοβα-Μπολόνια-Πίζα.

Σπυρίδων Αρβανιτάκης (πτυχίο στην Πίζα 1832): Μπολόνια-Παβία-Παρίσι.

Ιωάννης Μενάγιας (πτυχίο στην Πίζα 1833): Ιόνιος Ακαδημία-Πίζα-Λειψία.

Χρήστος Μηλιαρέσης (πτυχίο στην Πίζα 1833): Μπολόνια-Βενετία-ΠΊζα.

Γεώργιος Τυπάλδος Ιακωβάτος (πτυχίο στην Πίζα 1837): Ιόνιος Ακαδημία-Πίζα-Παρίσι.

——————————————

ότι όσοι πληρώνουν tasse medie έχουν σπουδάσει και αλλού. Συχνά εξάλλου στο κατάστιχο αναφέρεται "tasse medie per gli Studi fatti all'Estero" και, κάποτε, και το όνομα του πανεπιστημίου. Οι μετρήσεις πάντως αλλάζουν σημασία αν συσχετισθούν με τη μεταβολή στα ποσοστά Επτανησίων και μη στην περίοδο αυτή (βλ. και πίνακα).

1. Μια έρευνα σε οικογενειακά αρχεία θα βοηθούσε πολύ. Για τη συνέχιση των σπουδών των Ιακωβάτων στο Παρίσι μαρτυρούν πλήθος επιστολές. Χαρακτηριστικό είναι το γράμμα του Κωνσταντίνου Τυπάλδου προς Χαράλαμπο (Αρχ. Ιακωβάτων Κ1 274, από Κέρκυρα προς Πίζα, 30 Μαρτίου 1837): "Ερχομένου του Γιώργου αυτόθι, αν ημπορέσης να τον καταπείσης διά να υπάγετε μαζί εις το Παρίσι, θέλετε τότε με το γράψει αμέσως, και εγώ αντί 25 διορίζω 50 τον κάθε μήνα, ή και ό,τι περισσότερον ηθέλετε στοχασθεί. Ο εκεί ανταποκριτής προς την δόσιν των χρημάτων θέλει είσθαι ο αυτός εκείνος, τον οποίον έχει ο φίλος Κύριος Λαβράνος και διά τον υιόν του". Σε άλλη επιστολή φαίνεται ότι ο "ανταποκριτής" είναι ο οίκος Ρότσιλντ.

Σελ. 314
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/315.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

Κεφαλάς Κωνσταντίνος (πτυχίο στην Πίζα 1838): Ιόνιος Ακαδημία-Σιένα-Πίζα.

Ανδρέας Λασκαράτος (πτυχίο στην Πίζα 1839): Ιόνιος Ακαδημία-Παρίσι-Πίζα.

Αριστοτέλης Βαλαωρίτης (πτυχίο στην Πίζα 1848): Ιόνιος Ακαδημία-Γενεύη-Παρίσι-Πίζα1.

Η ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ

Οι νομικές προδιαγραφές

Ο κανονισμός του 1814 δεν κάνει λόγο για καθημερινό έλεγχο των παρουσιών στο Πανεπιστήμιο. Το μόνο που απαιτείται από τους φοιτητές είναι να παρουσιάζονται οχτώ φορές το χρόνο και να δηλώνουν την παρουσία τους υπογράφοντας με το ίδιο τους το χέρι σ' ένα βιβλίο προορισμένο ειδικά γι' αυτό. Αυτού του είδους η διαδικασία, αλλά και το σχετικό κατάστιχο, λέγεται Rassegna. Ορίζονται σχολαστικά οι μέρες των δηλώσεων παρουσίας, μερικές μάλιστα προσδιορίζονται με εορτές: την παραμονή των Χριστουγέννων, την πρώτη Πέμπτη της Σαρακοστής, τη Μεγάλη

——————————————

1. Σαρκαστικά εικονίζει τον περίπατο από πανεπιστήμιο σε πανεπιστήμιο ο Ανδρέας Λασκαράτος στο ποίημα "Η φούντες τση περούκας του Κυρίου Χαριτάτου", Άπαντα, Γ΄, σ. 9:

Εγώ είμ' εκειός που αδιάκοπα γυρίζω

Απάνου-κάτου σ' όλην την Ευρώπη,

Και ξέρω, και νογάω, και γνωρίζω,

Γιατί είμαι πάντα στα σκολιά κατόπι.

Εξόδιασε ο πατέρας μου πολλά,

Μα έντυσε τσου παράδες του καλά.

Σελ. 315
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/316.gif&w=600&h=393 21. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

ΕΙΚΟΝΑ

56. Η πορεία των σπουδών: δυο σελίδες από το κατάστιχο του Πανεπιστημίου

Σελ. 316
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/317.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

Τρίτη κτλ. Όποιος λείψει αδικαιολόγητα έστω και από μια rassegna χάνει το έτος1.

Η καθημερινή παρακολούθηση των μαθημάτων φαίνεται ότι ελέγχεται -όσο ελέγχεται- από τους καθηγητές, οι οποίοι είναι υποχρεωμένοι να καταθέτουν κάθε χρόνο αναφορά (nota annua) για τη συνέπεια και την επίδοση των μαθητών τους. Όποιος φοιτητής χαρακτηρίζεται στις αναφορές αυτές αμελής (negligente), που σημαίνει γενικά ότι δεν παρακολουθεί και δεν προοδεύει, χάνει το έτος2.

Σημαντικό είναι το άρθρο IX των Μεταβατικών Διατάξεων του Κανονισμού που ορίζει ότι «η έλλειψη κάποιας από τις λεγόμενες "Εγγραφές" στον Κατάλογο των σπουδαστών της καταργημένης Ακαδημίας δεν είναι δυνατό να παραβλεφθεί σε οποιονδήποτε φοιτητή παρά μόνο εάν οι ετήσιες αναφορές των Καθηγητών πιστοποιούν την ανελλιπή παρακολούθηση και την επιμέλειά του σ' εκείνα τα μαθήματα, τα οποία αυτός όφειλε να έχει παρακολουθήσει κατά τα προηγούμενα έτη». Είναι φανερό ότι, με την ανασύσταση του Πανεπιστημίου, παρουσιάστηκε πρόβλημα εντάξεως των φοιτητών της Ακαδημίας στο κατάλληλο έτος σπουδών επειδή, στην περίοδο της Γαλλοκρατίας, δεν τηρούνταν με τον ίδιο τρόπο τα βιβλία και μερικά μάλιστα θα έλειπαν -όπως λείπουν και ως σήμερα-, ώστε ο κάθε φοιτητής θα μπορούσε να ισχυρισθεί ό,τι ήθελε. Το μόνο στοιχείο συνέχειας στο Πανεπιστήμιο ήταν το Ακαδημαϊκό σώμα που, όπως αναφέρθηκε, δεν άλλαξε με την Παλινόρθωση. Ότι οι Γάλλοι είχαν αλλάξει όχι μόνο το ουσιαστικό μέρος της λειτουργίας του Πανεπιστημίου, αλλά και το τυπικό, φαίνεται από τον όρο "Εγγραφή" («la cosi detta "Iscrizione"») που ισοδυναμεί με τη Δήλωση Παρουσίας (Rassegna) των περιόδων πριν και μετά την Γαλλοκρατία.

——————————————

1. A.S.P., Università, Α II 7, Regolarmenti, Notificazioni e Circolari dal 1814-1859, άρθρο XI, Rassegne.

2. στο ίδιο, Lettera dell'I. e R. Segreteria di Stato del di 3 settembre 1819.

Σελ. 317
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/318.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

Το 1842 τα μέτρα για τις απουσίες γίνονται αυστηρότερα: σε κάθε rassegna ο φοιτητής σημειώνει, πλάι στην υπογραφή του, την οδό και τον αριθμό της κατοικίας του. Οι παρουσίες των φοιτητών στα μαθήματα ελέγχονται με ονομαστικούς καταλόγους που εκφωνούν απροειδοποίητα οι καθηγητές. Αλλά και ο Γενικός Προβλεπτής διατάζει κατά την κρίση του να γίνει απρόβλεπτος έλεγχος παρουσιών. "Οι Νέοι οι οποίοι αμέσως ή εμμέσως θα έτεινον να εμποδίσουν ή να διαταράξουν την εκφώνησιν των καταλόγων αυτών θα τιμωρούνται αυστηρώς". Τα δικαιολογητικά από γιατρούς πρέπει να είναι επικυρωμένα από τις δικαστικές αρχές1.

Το 1849 τέλος, με διαταγή του Γεν. Προβλεπτή, εφιστάται η προσοχή στην αυστηρότερη τήρηση των διατάξεων XI, XII, XIII, XIV, XV, XVI, XVII του Κανονισμού του 1842, που αφορούν στις απουσίες2.

Δεκτός "in buon giorno"

Δηλώσεις παρουσίας (rassegne) γραμμένες με το χέρι των φοιτητών δεν βρέθηκαν στα Κρατικά αρχεία της Πίζας. Υπάρχει όμως ένας μακρότατος κατάλογος ονομάτων, που είχε υποβληθεί από τις πανεπιστημιακές αρχές στον Κυβερνήτη της Πίζας και που φαίνεται ότι είναι αντίγραφο από το ειδικό κατάστιχο των δηλώσεων3. Συνολικά αναγράφονται σ' αυτόν 451 ονόματα φοιτητών του έτους 1843-44. Εννέα από τους φοιτητές αυτούς είναι Έλληνες με τα εξής στοιχεία:

——————————————

1. στο ίδιο, Notificazione del S.A. Impériale e Reale [...] di 20 ottobre 1842, άρθρα XI-XVII και ΧΧII-ΧΧΧ.

2. στο ίδιο, Notificazione del Cancellier Generale [...] li 26 ottobre

3. A.S.P., Governatore di Pisa, Affari Generali, anno 1844, No 200, fasc. 18, Nota degli scolari rassegnati alla Cancelleria dell'Imperiale e Reale Università di Pisa nell'Anno Accademico 1843-44.

Σελ. 318
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/319.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

No 16: Socoli Spiridione - Corfù - Medicina - Ghirurgia - Anno 4°- Piazza S. Caterina, casa Cagnani.

No 59: Trombeta Gio: Batta - Corfù - Legge - Anno 3° - Via San Frediano, Casa Baldisseri.

No 255: Fernandes Alessandro - Livorno - Medicina - Anno 4° - Casa Santini, Piazza San Niccola.

No 307: Piniatoro Demetrio - Cefalonia - Legge - Anno 4° - Casa Ricomini, Via Santa Maria.

No 319: Foca Paolato Gio: Batta - Cefalonia - Medicina - [λείπει] Rigali, via Santa Maria.

No 423: Naidenoves Giovanni - Adrianopoli - Medicina - Anno 1° - Casa del Re, Piazza dello Stellino.

No 427: Caggi Giovanni Cristodulo - Mitilene - Medicina - Anno 1° - Casa Cantoni, Via S. Eufrasia.

No 430: Cassianno Giovanni - Itaca - Medicina - Anno 1° - Casa Gotti, Via S. Frediano.

No 443: Nicolaidi Eustachio - Costantinopoli - Medicina - Anno 1° - Casa Despotti, Piazza dello Stellino.

Κι όμως: σύμφωνα με το κατάστιχο των πτυχιούχων, τα έτη 1844-47 παίρνουν πτυχίο στην Πίζα 45 Έλληνες και από άλλους κώδικες προκύπτει ότι το 1843 και '44 φοιτούσαν εκεί άλλοι 5 που δεν πήραν πτυχίο στην Πίζα. Από την Rassegna λοιπόν απουσίαζαν, ούτε λίγο ούτε πολύ, 41 Έλληνες φοιτητές! Όσο και αν λάβει κανείς υπ' όψη όσα περιγράφτηκαν στο κεφάλαιο "Από πανεπιστήμιο σε πανεπιστήμιο" για τους Έλληνες που πήγαιναν στην Πίζα μόνο για το πτυχίο, η απουσία τόσων υπογραφών δεν παύει να παραμένει ανερμήνευτη, εκτός κι αν οι κανονισμοί στο Πανεπιστήμιο της Πίζας υπήρχαν μόνο για να καταστρατηγούνται.

Ο άλλος τρόπος να παραβλέπονται διαταγές είναι γνωστός: λέγεται grazia1· όταν δεν προέρχεται από την κυβέρνηση, αλλά από τον Γενικό Προβλεπτή του Πανεπιστημίου, λέγεται "Ammissione in buon giorno". Τέτοιο ευεργέτημα παρασχέθηκε το 1818

——————————————

1. Ευεργέτημα και, εν προκειμένω, "grazia delle rassegne mancanti" (DI 69, No 354, 355 και αλλού).

Σελ. 319
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/320.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

στον Γεώργιο Σπαθάρη, στον Ιάκωβο Θεοφιλά κ.ά. Ο Δημήτριος Δεσύλας και ο Νικόλαος Φωτεινός γίνονται με ευεργέτημα δεκτοί στην Πρώτη προπαρασκευαστική εξέταση, χωρίς, επί δύο χρόνια, να δηλώσουν παρουσία έστω και μια φορά1. Στον Δημήτριο Λεπενιώτη, που υποτίθεται ότι φοίτησε το 1829-31 στο Πανεπιστήμιο της Πίζας, δίδεται άδεια να προσέλθει στις πτυχιακές εξετάσεις χωρίς να έχει υπογράψει σε καμιά Rassegna2. Σε πλήθος άλλους δε φαίνεται ούτε μια φορά σημειωμένη δήλωση παρουσίας3, αλλά δεν υπάρχει ούτε grazia στη στήλη των παρατηρήσεων. Ο Σάββας-Ιωάννης Βαπτιστής Άννινος γίνεται δεκτός "in buon giorno" χωρίς να ληφθούν υπ' όψη οι απουσίες του και του επιτρέπεται "παρ' όλην την ως άνω έλλειψιν, να υποστή την Πρώτην εξέτασιν"4. Το ίδιο έτος παρέχεται ανάλογο προνόμιο στον Ιωάννη Άννινο "δια να έχη ίσην μεταχείρισιν με το άλλο πρόσωπον"5. Πολλοί Έλληνες δεν κατορθώνουν να φτάσουν στην Πίζα παρά στη μέση ή στο τέλος του ακαδημαϊκού έτους. Γίνονται ωστόσο δεκτοί στα πρώτο έτος "con abbuonamento delle perdute Rassegne"6. Άλλοι, όπως ο Αναστάσιος Κυπριώτης και ο Ανδρέας Ιγγλέσης, εμποδίζονται να παρουσιαστούν για λόγους υγείας, ο δεύτερος μάλιστα προσκομίζει και πιστοποιητικό από τον Γραμματέα του Πανεπιστημίου της Σιένας7. Απόλυτα δικαιολογημένοι θεωρούνται και δύο Έλληνες που άργησαν να φτάσουν

——————————————

1. στο ίδιο, No 650, και DI 70, No 120 (1819).

2. DI 70, No 670. Ο Λεπενιώτης είχε άλλη δουλειά: πηγαινοερχόταν στη Μπολόνια για να δημιουργεί διασυνδέσεις με τους εκεί επαναστατικούς πυρήνες (βλ. εδώ, κεφ. "Στα όπλα!")

3. Για τις δηλώσεις αυτές υπάρχει ειδική στήλη στο κατάστιχο με τον τίτλο Rassegne, όπου, για τους τακτικούς φοιτητές, γράφεται "Pr.a 2,3,4,5,6,7,8" σε κάθε ακ. έτος.

4. DI 72, No 478, ακ. έτος 1834-35.

5. στο ίδιο, No 649.

6. DI 73, No 99, Βάλβης Αλέξανδρος, ακ. έτος 1838-39, και αλλού. 

7. DI 72, No 655 και 653. Το περίεργο είναι ότι και οι δύο έρχονται από τη Σιένα το ίδιο έτος (1835) εξίσου καθυστερημένοι λόγω υγείας.

Σελ. 320
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/321.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

στην Πίζα επειδή τους κράτησαν οι υγειονομικές αρχές εξαιτίας της χολέρας1. Χωρίς δικαιολογία χαρίζονται οι απουσίες του Αναστασίου Καραμαλίκη υπό τον όρο ότι θα πληρώσει αμέσως τα ετήσια δίδακτρα2. Μόνο στον Ιωάννη Κλαδά αρνήθηκαν να αναγνωρίσουν το έτος 1836-37 επειδή του έλειπαν οι πέντε από τις οκτώ δηλώσεις παρουσίας (απόφαση της 20ής Μαΐου 1837)3. Όσο για τον Αναστάσιο Σάλτα εύλογα του χαρίστηκαν οι απουσίες: ήταν φυματικός και πέθανε προτού τελειώσει το δεύτερο έτος4.

"Με προσοχήν και επιμέλειαν"

Ο θεσμός να καταθέτουν οι καθηγητές κάθε χρόνο αναφορές (note annue) για τη συνέπεια και τις επιδόσεις των μαθητών τους φαίνεται ότι είναι παλαιότερος από το 1814, οπότε θεσπίζεται ο πρώτος κανονισμός μετά τη Γαλλοκρατία. Στο A.S.P., υπάρχουν τέτοια έγγραφα, εξαιρετικά ενδιαφέροντα για τη μελέτη αυτή, επειδή φωτίζουν την ως τώρα ανεξερεύνητη περίοδο 1810-1815 5. Είναι γραμμένα βιαστικά και πρόχειρα, απευθύνονται στον Κοσμήτορα της Σχολής και υπογράφονται από τον καθηγητή που δίδασκε το μάθημα. Σε μερικά υπάρχουν χαρακτηρισμοί

——————————————

1. DI 72, No 811 και 823, Δημήτριος Βερναρδάκης και Νικόλαος Σταθάτος, ακ. έτος 1836-37.

2. DI 72, No 970. Τα ετήσια δίδακτρα (tasse annue) πληρώνονταν στην πρώτη Rassegna. Βλ. παρακάτω, κεφ. "Δίδακτρα".

3. DI 72, No 451, ακ. έτος 1836-37.

4. DI 73, No 100. Το ευεργέτημα δόθηκε με επιστολή της Γενικής Γραμματείας του Κράτους της 1ης Φεβρουαρίου 1839.

5. A.S.P., Università, DI 114, Nota di scolari intervenuti alle lezioni dei professori (1810/11 1813/14). Από τα έγγραφα του κώδικα άλλα προϋπήρχαν ("note annue" με πολλά ονόματα) και άλλα γράφτηκαν βιαστικά για να εκπληρωθεί ο όρος του άρθρου IX του Κανονισμού του 1814.

21

Σελ. 321
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/322.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

προόδου ("diligente con molto profitto", "con mediocre profitto", "negligente"), που δεν είναι, όμως εντελώς τυποποιημένοι ούτε αναγράφονται σε όλες τις αναφορές. Σε μερικά από τα έγγραφα του φακέλου υπάρχει η επικεφαλίδα "Università Imperiale, Accademia di Pisa". Τα περισσότερα είναι τόσο δυσανάγνωστα, ώστε δεν διαβάζονται τα ονόματα των φοιτητών και η αναγνώριση των Ελλήνων γίνεται ακόμα δυσκολότερη, γιατί σε ελάχιστα αναφέρονται πατρίδες. Διαβάζεται με δυσκολία "Καμιλλέρης Σωτήριος από την Κέρκυρα, 1810-11, επιμελής, προοδεύει" στην αναφορά του καθηγητή Torrigiani της Κλινικής Ιατρικής1. Σε πολλές αναφορές υπάρχει το όνομα Ιατρόπουλος Κωνσταντίνος που σπούδαζε Φυσικές Επιστήμες και φαίνεται ότι είχε εξαιρετική επίδοση στο μάθημα της Αστρονομίας του καθηγητή Giuseppe Piazzini, το οποίο παρακολουθούσαν όλοι κι όλοι τέσσαρες σπουδαστές: ο Κωνσταντίνος Ιατρόπουλος, Έλληνας, και ο Enrico Reveley, Άγγλος ("αμφότεροι παρηκολούθησαν όλην την σειράν των μαθημάτων παρέχοντες συνεχώς σαφέστατα δείγματα ασυνήθους ταλάντου και ακαταπονήτου αφοσιώσεως")· ο Baltasare Vetri ("... μία ασθένεια τον ημπόδισε να συνεχίσει") και ο Μιχαήλ Νάστης, Έλληνας ("παρηκολούθησε όλην την σειράν των μαθημάτων, αλλά είναι άμοιρος των αναγκαίων βασικών γνώσεων των μαθηματικών")2. Το επόμενο έτος (1812-13) ο καθηγητής Piazzini έχει μόνο δύο μαθητές, τον Ιατρόπουλο και τον Reveley, που εξακολουθούν να "επιδεικνύουν έξοχον επιμέλειαν και εργατικότητα"3.

——————————————

1. στο ίδιο, fasc. 140.

2 στο ίδιο, fasc. 227, αναφορά της 30ής Ιουνίου 1812.

3. στο ίδιο, fasc. 237, αναφορά της 30ής Ιουνίου 1813. Ο Ιατρόπουλος αναγράφεται, και σε αναφορά του καθηγητή της Άλγεβρας Pietro Paoli το 1812 (fasc. 225) και του καθηγητή της Βοτανικής Gaetano Savi το 1814 (χαρακτηρισμός: "Επιμελής, προοδεύει πολύ", fasc. 258). Ο Νάστης, στο μάθημα της Παθολογίας και Νοσολογίας του καθηγητή Luigi Moreli το ακ. έτος 1812-13, κατεβαίνει ανά τρίμηνο από το "καλός" στο "μέτριος" και στο "αμελής" (fasc. 182).

Σελ. 322
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/323.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

Σε πολλές αναφορές μεταξύ 1811 και 1814 αναγράφεται το όνομα του Αναστασίου Παδοβάνη από την Κέρκυρα: το 1811-12 (μάθημα: Ναπολεόντειος Κώδιξ του καθηγητή Quartiere) "δεν παρηκολούθησε αφού εξέθεσε το επείγον ορισμένων υποθέσεων του"1, το 1812-13 παρακολουθεί τα μαθήματα του Carmignani (η παρατήρηση δεν διαβάζεται)2 και το 1813-14 ο ίδιος Lorenzo Quartiere τον χαρακτηρίζει σε τρία τρίμηνα "επιμελέστατο"3. Ιατρική σπουδάζουν το ακαδ. έτος 1812-13 ο Πέτρος Στεφανόπουλος και ο Αθανάσιος Galiti (;) από την Κέρκυρα4. Το ίδιο έτος άλλοι τρεις Έλληνες σπουδάζουν Φυσικές Επιστήμες: ο Κωνσταντίνος Σατόπουλος από την Προύσα, ο Διονύσιος (δυσανάγνωστο), Έλληνας από την Άνδρο5 και ο Ιάκωβος Σκάβος από τη Σμύρνη, ο οποίος, σε μια κατάσταση του 1813-14, φέρεται ότι φοιτά στη Σχολή Φυσικών Επιστημών με καλή επίδοση και, σε άλλη του ίδιου έτους, φαίνεται ότι σπουδάζει Ιατρική με άριστη επίδοση6.

Μέσα στον ίδιο φάκελο υπάρχουν και δικαιολογητικά από γιατρούς και πιστοποιητικά για έναν ως τρεις φοιτητές ότι παρακολούθησαν το τάδε ή δείνα μάθημα, εξαιρετικά δυσανάγνωστα και χωρίς καμιά τάξη. Ασφαλώς βρισκόμαστε μπροστά σε ό,τι απομένει στην Πίζα από την ταραγμένη περίοδο της γαλλικής κατοχής. Η πλημμύρα φαίνεται ότι έχει συμβάλει στην καταστροφή των εγγράφων και ίσως ακριβώς γι' αυτό τα παραπάνω έγγραφα απόμειναν στην Πίζα7.

——————————————

1. στο ίδιο, fasc. 53.

2. στο ίδιο, fasc. 61.

3. στο ίδιο, fasc. 111.

4. στο ίδιο, fasc. 180 (καθ. Studiati, μάθημα Materia Medica και καθ. Catellaci, μάθημα Ανατομία-Φυσιολογία).

5. στο ίδιο, fasc. 235 (καθ. Pietro Paoli, μάθημα Άλγεβρα).

6. στο ίδιο, fasc. 262 (καθ. Giuseppe Branchi, μάθημα Χημεία), fasc. 268 (χωρίς όνομα καθηγητή, Ανατομία-Φυσιολογία).

7. Είναι σχεδόν βέβαιο ότι μια έρευνα στα γαλλικά πανεπιστημιακά αρχεία της εποχής θα φώτιζε πολύ περισσότερο τα θέμα της μελέτης αυτής, τουλάχιστον ως προς την περίοδο της Γαλλοκρατίας.

Σελ. 323
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Έλληνες φοιτητές στο Πανεπιστήμιο της Πίζας (1806-1861), Α΄-Β΄
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 304
    21. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

    Μετ' επαίνων

    Θα περίμενε κανείς, με τόση οικονομία χρόνου, να ήταν μεγάλο το ποσοστό των Ελλήνων που απετύγχαναν στις εξετάσεις. Κι όμως: σε 47 Έλληνες που έδωσαν την Τελευταία εξέταση στο διάστημα της 10ετίας 1814-1825 μόνο ένας παρουσιάζεται ως επιτυχών με πλειοψηφία των δύο τρίτων. Όλοι οι άλλοι εγκρίθηκαν ομόφωνα1.

    Για άλλες περιόδους δεν προέκυψαν ανάλογα στοιχεία και δεν μένει παρά να παραπέμψει κανείς σε βιογράφους Επτανησίων που όμως οι μαρτυρίες τους δεν είναι πάντα αξιόπιστες2. Ειδικά όμως για το έτος 1847 υπάρχουν δημοσιεύματα σε τοπική εφημερίδα της Πίζας με καταλόγους αριστούχων: "Πίζα: Την πρώτη Ιουλίου άρχισαν οι εξετάσεις και, ως την ημέρα αυτή, έχουν επιτύχει, μετ' επαίνων οι εξής νέοι". Ακολουθούν τα ονόματα 50 φοιτητών, ανάμεσα στους οποίους και των εξής 6 Ελλήνων:

    Φωκάς Σταύρος από την Κεφαλονιά

    Χρυσόφυλλος Μιχαήλ από τη Μυτιλήνη

    Νεράντζης Γεώργιος από τη Ζάκυνθο

    Μαρίνογλου Δημήτριος από τα Ιωάννινα

    Πίστης Αλέξανδρος από την Άνδρο

    ——————————————

    1. A.S.P., Università, DI No 167, Processi verbali degli esami e delle lauree nelle diverse facoltà. Από ενδεικτικά στοιχεία προκύπτει ότι ανάμεσα στους Ιταλούς υπάρχουν αρκετοί που αποτυγχάνουν ή δεν εγκρίνονται ομόφωνα. Το φαινόμενο μπορεί να ερμηνευθεί, μεταξύ άλλων, και με τη χαμηλή στάθμη, στην οποία βρισκόταν τότε στην Τοσκάνη η πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση (βλ. Luigi F. Previti, ό.π., σ. 153-163).

    2. Για τον Χαράλαμπο Τυπάλδο Ιακωβάτο σώζεται ασφαλής μαρτυρία ότι πήρε το δίπλωμά του στη Χειρουργική "penitus penitus nemine discrepante" (Αρχ. Ιακωβάτων, Γ1, ίσον επιστολής προς Fratello carissimo, Φλωρεντία, 5 Ιουνίου 1837 S.N.). Βλ. και στο Παράρτημα τα εγκώμια κατά την τελετή της απονομής (έγγραφα αρ. 2. και 4).