Συγγραφέας:Σιδέρη, Αλόη
 
Τίτλος:Έλληνες φοιτητές στο Πανεπιστήμιο της Πίζας (1806-1861), Α΄-Β΄
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:21
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1989-1994
 
Σελίδες:687
 
Αριθμός τόμων:2 τόμοι
 
Γλώσσα:Ελληνικά - Ιταλικά
 
Θέμα:Εκπαίδευση-Τριτοβάθμια
 
Παιδεία-Εκπαίδευση
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα - Ιταλία, Πίζα
 
Χρονική κάλυψη:1806-1861
 
Περίληψη:Σκοπός του βιβλίου είναι να φωτίσει με κάθε δυνατή ακρίβεια μια πολύ μικρή γωνία ενός μεγάλου θέματος: της φοιτητικής μετανάστευσης. Επιλέγοντας το Πανεπιστήμιο της Πίζας, έναν χώρο από τους περισσότερο αδιερεύνητους, η συγγραφέας προσπάθησε να εντοπίσει τους Έλληνες που φοίτησαν εκεί σε μια κρίσιμη φάση της ελληνικής και της ιταλικής Ιστορίας (1806-1861). Ο πρώτος τόμος περιέχει τη μελέτη και τα πορίσματά της, και ο δεύτερος περιλαμβάνει καταλόγους και πίνακες. Στους καταλόγους βρίσκουμε τα ονόματα των Ελλήνων φοιτητών, ακόμα και εκείνων που γράφτηκαν αλλά δεν αποφοίτησαν, και στους πίνακες εμφανίζεται η διακύμανση του ρεύματος των Ελλήνων προς το Πανεπιστήμιο της Πίζας σε συσχετισμό με τις ιδιαίτερες πατρίδες τους και με τις χρονικές περιόδους, οι σχολές της προτιμήσεώς τους κατά περιόδους, η αριθμητική σχέση των πτυχιούχων προς αυτούς που εγκαταλείπουν τις σπουδές στην Πίζα, η διακύμανση του ποσοστού των Ελλήνων στο σύνολο των φοιτητών κτλ. Σε ειδικούς πίνακες παρουσιάζεται ο συνολικός αριθμός των φοιτητών που έστειλε στο Πανεπιστήμιο της Πίζας κάθε ελληνική πόλη και περιφέρεια σε όλο το διάστημα της πεντηκονταετίας. Στον επίλογο τίθενται τα ερωτήματα, στα οποία η έρευνα δεν μπόρεσε να δώσει απάντηση. Στο παράρτημα παρουσιάζονται τα πιο χαρακτηριστικά ντοκουμέντα: πιστοποιητικά για την εισδοχή, διπλώματα, σελίδες καταστίχων ή λυτά φύλλα, έγγραφα της αστυνομίας.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 35.12 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 8-27 από: 694
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/8.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ

A.S.P.: Archivio di Stato di Pisa

A.S.F.: Archivio di Stato di Firenze

A.S.L.: Archivio di Stato di Livorno

Σελ. 8
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/9.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Σκοπός της έρευνας

Σκοπός της έρευνας είναι να φωτίσει με κάθε δυνατή ακρίβεια μια πολύ μικρή γωνία ενός μεγάλου θέματος: της φοιτητικής μετανάστευσης. Επιλέγοντας το Πανεπιστήμιο της Πίζας, έναν χώρο από τους περισσότερο αδιερεύνητους, η έρευνα προσπαθεί να εντοπίσει τους Έλληνες που φοίτησαν εκεί σε μια κρίσιμη φάση της ελληνικής και της ιταλικής Ιστορίας. Αφετηρία της είναι η υπόθεση ότι οι Έλληνες φοιτητές, τηρουμένων των αναλογιών, αποτέλεσαν σημαντικούς παράγοντες της πανεπιστημιακής και γενικότερα της πολιτικής ζωής. Και αντιστρόφως: ότι η φοίτησή τους στο Πανεπιστήμιο της Πίζας εκείνην ειδικά την περίοδο συνέβαλε στη διαμόρφωση κάποιων δικών τους συμπεριφορών, σε συνδυασμό με τις καταβολές που έφεραν από τις ιδιαίτερες πατρίδες τους και το οικογενειακό τους περιβάλλον.

Για τους Έλληνες του Πανεπιστημίου της Πίζας δεν υπάρχουν σε προηγούμενες μελέτες παρά μόνο αποσπασματικές πληροφορίες και γενικόλογοι από λίγο ως πολύ ισχυρισμοί. Φιλοδοξία του βιβλίου είναι να θεμελιώσει τους ισχυρισμούς αυτούς με σχολαστική αρχειακή έρευνα και με τη διασταύρωση των πληροφοριών Ελλήνων και Ιταλών μελετητών.

Καταβάλλεται επίσης προσπάθεια να ενταχθούν τα πρόσωπα των νέων που αποτελούν το αντικείμενο της μελέτης στη 

Σελ. 9
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/10.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

γενικότερη ιστορική συγκυρία και να καταδειχθεί η συνέργεια των διαφόρων ιστορικών παραγόντων στη διαμόρφωση των συμπεριφορών, των στάσεων και της δράσης τους. Αν με τον τρόπο αυτόν αναδειχθούν οι ιδιοτυπίες αυτής ειδικά της φοιτητικής ομάδας εν σχέσει με τα γενικά γνωρίσματα που χαρακτηρίζουν τον σπουδαστικό κόσμο στο σύνολό του, θα έχει, μέσω του βιβλίου αυτόν, ερευνηθεί η ιστορική υπόσταση και ο ιστορικός ρόλος ενός τμήματος της ελληνικής νεολαίας.

Οροθέτηση

Η χρονική περίοδος που καλύπτει η έρευνα εκτείνεται από το 1806 ως το 1861. Τα όριά της προέκυψαν από λόγους κατ' αρχήν πρακτικούς: η βασική αρχειακή πηγή που χρησιμοποιήθηκε είναι τα κατάστιχα των πτυχιούχων του Πανεπιστημίου της Πίζας που βρίσκονται κατατεθειμένα στα Κρατικά Αρχεία της Πίζας. Το τελευταίο από αυτά φτάνει ως τα 1861· το προτελευταίο αρχίζει το 1806. Η οροθέτηση επομένως θα μπορούσε να χαρακτηριστεί τυχαία, αν το έσχατο όριό της δεν συνέπιπτε (ασφαλώς όχι κατά τύχην) με την ανακήρυξη του βασιλείου της Ιταλίας και το πρώτο (ίσως όχι κατά τύχην) με τις παραμονές της ενσωμάτωσης της Τοσκάνης στη Ναπολεόντεια αυτοκρατορία.

Λόγοι πρακτικοί, αλλά και ουσιαστικοί, επέβαλαν και τον περιορισμό της έρευνας σε μια περίπου πεντηκονταετία. Αφ' ενός η κάλυψη ευρύτερης περιόδου θα απέβαινε εις βάρος της εμβάθυνσης εξαιτίας των συμβατικών χρονικών περιορισμών της μελέτης· αφ' ετέρου μια έρευνα που είναι και ποσοτική οδηγεί σε λανθασμένα συμπεράσματα αν καλύψει περιόδους με διάφορα συγκυριακά χαρακτηριστικά. Η συγκυρία, στην οποία εντάσσεται η έρευνα, είναι το Ιταλικό Risorgimento. Αρχίζει από την περίοδο της προετοιμασίας και κλείνει με την Ένωση.

Σελ. 10
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/11.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

Το γεγονός ότι, στην ίδια ακριβώς περίοδο, διαδραματίζονται στην Ελλάδα ανάλογα γεγονότα (η προετοιμασία, η μεγάλη εξέγερση, η απελευθέρωση, οι αγώνες των αλυτρώτων) επιβοηθεί τους συσχετισμούς και τις αντίστοιχες ερμηνείες.

Από την άποψη του χώρου, όπου δρουν οι ήρωές της, η μελέτη εντοπίζεται στην Τοσκάνη. Παρακολουθώντας τη δράση των Ελλήνων φοιτητών του Πανεπιστημίου της Πίζας, η έρευνα διατρέχει την ιστορία της σε τρεις διαδοχικές φάσεις : Γαλλοκρατία, Παλινόρθωση, περίοδο της Αντεπανάστασης. Με κέντρο πάντα την Πίζα, όπου εδρεύει το ιστορικό πανεπιστήμιο, η μελέτη θα ρίξει το φως της ακτινωτά στο πολιτικό και πολιτισμικό περιβάλλον του ως τα σύνορα του Μεγάλου Δουκάτου και πέρα από αυτά, οσάκις χρειαστεί.

Η δομή του βιβλίου

Στο πρώτο κεφάλαιο του βιβλίου περιγράφεται ακροθιγώς το γενικό ιστορικό πλαίσιο, μέσα στο οποίο διαδραματιζόταν και από το οποίο κατά μέγιστο μέρος οριζόταν η ζωή της πανεπιστημιακής κοινότητας. Η αναφορά στη συγκυρία της πεντηκονταετίας έχει ως αφετηρία τα κυριότερα συμβάντα της γενικότερης ιταλικής ιστορίας και συνεχίζεται με λεπτομερέστερη ανάλυση των πολιτικών και πνευματικών εξελίξεων στην Τοσκάνη. Στο σημείο αυτό περιγράφονται οι διοικητικοί θεσμοί, τα πνευματικά και πολιτικά ρεύματα και οι συλλογικές νοοτροπίες. Στενεύοντας ακόμα περισσότερο τον κύκλο, η μελέτη θα καταλήξει στην Πίζα για να παρουσιάσει την εξέλιξη και τη δυναμική του κοινωνικού, πολιτικού και πνευματικού κλίματος, μέσα στο οποίο έζησαν οι Έλληνες φοιτητές.

Το δεύτερο κεφάλαιο αναφέρεται στο Πανεπιστήμιο της Πίζας. Μετά από μια σύντομη διαγραφή της ιστορίας του, καταβάλλεται προσπάθεια να παρουσιαστεί η συμμετοχή της 

Σελ. 11
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/12.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

πανεπιστημιακής κοινότητας στις εξελίξεις του Risorgimento: διαφωτιστική κίνηση, αντιστασιακή δράση, ένοπλος αγώνας. Στο διάστημα όλης της περιγραφής, αλλά κυρίως σε ειδικά κεφάλαια στο τέλος της ενότητας, παρουσιάζεται, με στοιχεία από αρχειακές και έντυπες πηγές καθώς και από ιταλικά κυρίως βοηθήματα, η συμβολή των Ελλήνων στις παραπάνω δραστηριότητες, ο βαθμός ενσωμάτωσής τους στην κοινωνική ομάδα, οι σχέσεις μεταξύ τους και με τους Ιταλούς συμφοιτητές και δασκάλους τους καθώς και η συμμετοχή τους στον ελληνικό αγώνα της ανεξαρτησίας.

Ακολουθεί μια ενότητα, στην οποία παρουσιάζονται τρεις αστυνομικές υποθέσεις από τα κρατικά αρχεία της Πίζας και της Φλωρεντίας. Καθεμιά από αυτές αναφέρεται σε μια αλυσίδα συμβάντων, με τα οποία καταδεικνύεται η έντονη δραστηριότητα που ανέπτυξαν οι Έλληνες της Πίζας στα πολιτικά και πνευματικά πράγματα, αλλά και φωτίζονται πλήθος άλλα σημεία που μας επιτρέπουν να ιδούμε τους νέους που αποτελούν το αντικείμενο της μελέτης όχι πια ως αριθμούς, αλλά ως δρώντα πρόσωπα. Σε ειδικό κεφάλαιο παρουσιάζεται η φυσιογνωμία και η δράση ενός εξέχοντος προσώπου: του Διονυσίου Λεονταράκη.

Στο επόμενο κεφάλαιο εκτίθεται -πάντα, με βάση αρχειακές πηγές- ο τρόπος με τον οποίο διέτρεχαν το διάστημα των σπουδών τους οι Έλληνες φοιτητές από τη στιγμή της εισδοχής τους ως το δίπλωμα. Στην αρχή κάθε υποκεφαλαίου αναφέρονται οι νομικές προδιαγραφές προκειμένου για κάθε περίπτωση (προϋποθέσεις εισδοχής, εξετάσεις, παρουσίες, επιδόσεις, σχολική καθημερινότητα, δίδακτρα) και εν συνεχεία περιγράφεται, με συγκεκριμένα ντοκουμέντα, ο τρόπος υπαγωγής των Ελλήνων στο πανεπιστημιακό σύστημα (εξαιρέσεις, παραβάσεις, προνόμια).

Το τελευταίο κεφάλαιο του μέρους αυτού του βιβλίου αναφέρεται στην καθημερινότητα της ζωής των Ελλήνων (περίπατοι, εκδρομές, ειδύλλια, κατοικίες, ψυχαγωγία κτλ.) Ειδικός λόγος γίνεται για τις σχέσεις τους με την ελληνική παροικία του Λιβόρνου και της Πίζας.

Σελ. 12
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/13.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

Το δεύτερο μέρος τον βιβλίου περιλαμβάνει καταλόγους και πίνακες. Υπάρχει ένας κατάλογος, που αποτελεί κατά γράμμα αντιγραφή από τα κατάστιχα των πτυχιούχων και περιέχει 603 ονόματα Ελλήνων, και ένας άλλος με τα ονόματα εκείνων που φοίτησαν στο Πανεπιστήμιο της Πίζας, αλλά δεν πήραν εκεί πτυχίο (237 ονόματα). Ακολουθεί αλφαβητικός κατάλογος με μεταγραφή των ονομάτων στα ελληνικά ως ένα είδος ευρετηρίου.

Στους πίνακες εμφανίζεται η διακύμανση του ρεύματος των Ελλήνων προς το Πανεπιστήμιο της Πίζας σε συσχετισμό με τις ιδιαίτερες πατρίδες τους και με τις χρονικές περιόδους, οι σχολές της προτιμήσεώς τους κατά περιόδους, η αριθμητική σχέση των πτυχιούχων προς αυτούς που εγκαταλείπουν τις σπουδές στην Πίζα, η διακύμανση του ποσοστού των Ελλήνων στο σύνολο των φοιτητών κτλ. Σε ειδικούς πίνακες παρουσιάζεται ο συνολικός αριθμός των φοιτητών που έστειλε στο Πανεπιστήμιο της Πίζας κάθε ελληνική πόλη και περιφέρεια σ' όλο το διάστημα της πεντηκονταετίας.

Στον επίλογο τίθενται τα ερωτήματα, στα οποία η έρευνα δεν μπόρεσε να δώσει απάντηση. Στο παράρτημα παρουσιάζονται τα πιο χαρακτηριστικά ντοκουμέντα: πιστοποιητικά για την εισδοχή, διπλώματα, σελίδες καταστίχων ή λυτά φύλλα, έγγραφα της αστυνομίας...

Υπάρχει τέλος μια περίληψη του βιβλίου στα Ιταλικά.

Το πρόβλημα της μεθόδου

Η παρούσα μελέτη μπόρεσε χωρίς μεγάλη δυσκολία και, θα έλεγα, χωρίς μεγάλη χρονοτριβή, να απαντήσει στα πρώτα ερωτήματα που η ίδια είχε θέσει. Όπως αρκετές άλλες ποσοτικές έρευνες, κατόρθωσε "να ανακαλύψει το προφανές"1 και μάλιστα

——————————————

1. F. Diaz, Metodo qualitativo e storia délle idee, 1966, σ. 932-947.

Σελ. 13
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/14.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

χωρίς μεγάλο κόπο: ένας μεγάλος αριθμός Ελλήνων -ίσως μεγαλύτερος από εκείνον που υποθέταμε πριν από τη μελέτη αυτή- σπούδασε στην Πίζα στο διάστημα της πεντηκονταετίας που καλύπτει η έρευνα· οι περισσότεροι από αυτούς ήταν Επτανήσιοι· οι περισσότεροι από τους Επτανησίους ήταν Κεφαλονίτες. Αν έχει -και έχει- κάποια σημασία ότι το συμπέρασμα αυτό βασίζεται τώρα σε μια καταμέτρηση, το βιβλίο αυτό, με μόνη την παρουσίαση των καταλόγων, θα είχε λόγο υπάρξεως.

Τα προβλήματα όμως προκύπτουν από τη στιγμή που η πρόθεση της έρευνας δεν περιορίζεται σ' αυτό. Ποιοι ακριβώς ήταν αυτοί οι 840 νέοι; Πώς μπορεί κανείς να αναπλάσει την καθημερινότητα της φοιτητικής ζωής τους, αυτήν ακριβώς που αντανακλά το ποιοι είναι, τι φέρνουν μαζί τους στην Πίζα μαζί με τα "θαυματουργά φυλακτήρια"1 που παίρνουν φεύγοντας από την οικογένεια; Τι αποκομίζουν και τι κομίζουν επιστρέφοντας στην πατρίδα;

Απ' όλα τα προβλήματα το πιο δισεπίλυτο είναι τα μεθοδολογικό: από το φόβο αυτού που ο Thomson ονομάζει "χονδροειδή επαναληπτικό ιμπρεσιονισμό του κομπιούτερ που επαναλαμβάνει εμετικά ένα μοναδικό περιοδικό στοιχείο, συσκοτίζοντας όλα τα αποδεικτικά δεδομένα, για τα οποία δεν είναι προπρογραμματισμένος"2, είναι ενδεχόμενο να πέσει κανείς στο ψευδοδίλημμα "ποιοτική ή ποσοτική ανάλυση των στοιχείων". Μια σαφής επιλογή ανάμεσα στις δύο αυτές τάσεις θα συνεπαγόταν είτε επιστροφή στον κακόφημο ιμπρεσιονισμό της ποιοτικής ανάλυσης είτε ολοκληρωτική παράδοση στην αυτοκρατορία των αριθμών. Μια προσπάθεια συνδυασμού των δύο μεθόδων -και αυτή είναι η επιλογή του βιβλίου- απειλεί, αν μη τι άλλο, την

——————————————

1. Eιρ. Ασώπιος, "Το ταξίδιον των Επτά", Παλαιά και νέα, Βιβλ. Μαρασλή, 1903, σ. 15.

2. Ε.Ρ, Thomson, "Anthropology and the Discipline of Historical Context" in Midland History Ι, n. 3, 1972, σ. 50.

Σελ. 14
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/15.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

ενότητα της δομής μιας μελέτης και συνεπώς επιβάλλει την επινόηση λύσεων για την αποτροπή του κινδύνου αυτού.

Το πρόβλημα που θέτει ο "εργάτης αναγνώστης" του Brecht "ποιος έχτισε την Επτάπυλη Θήβα;" δεν βρίσκει την απάντησή του με τον αριθμό αυτών που την έχτισαν. Η προσπάθεια εξάλλου να πλησιάσει κανείς το φακό για να φωτίσει το πρόσωπο ενός ή μερικών από τους ανώνυμους οικοδόμους είναι και επικίνδυνη και δύσκολη· επικίνδυνη, επειδή τείνει να αποκαταστήσει εκ του αντιθέτου την παλιά ιστορία των προσωπικοτήτων, και δύσκολη, επειδή μόνο με πολλή καλή τύχη και ανεξάντλητη υπομονή και επιμονή μπορεί να βρει κανείς στοιχεία που να νομιμοποιούν από άποψη ιστορικού κύρους την περιγραφή του προσώπου. Και επιτέλους: τι αποδεικνύει ότι το πρόσωπο ή τα πρόσωπα αυτά δεν είναι ειδικές περιπτώσεις; Πόσο εύκολα ή πόσο δύσκολα μπορεί να αποτραπεί ο κίνδυνος να δημιουργηθούν εντυπώσεις από μια τάση γενικευτική του αναγνώστη, αν όχι και του ιστορικού;

Ο Σπυρίδων Κλαυδιανός από τη Ζάκυνθο εξαναγκάστηκε να μεταγραφεί από την Πίζα στη Σιένα για να συνεχίσει τις σπουδές του και, φυσικά, δεν πήρε πτυχίο στην Πίζα επειδή αγάπησε μια κοπέλα. Πόση σημασία μπορεί να έχει το γεγονός αυτό και σε ποια σελίδα της γενικής ιστορίας μπορεί να εγγραφεί; Για τη συγκεκριμένη μελέτη η αξία του ντοκουμέντου που αφορά στην ερωτική περιπέτεια του νεαρού φοιτητή έγκειται κυρίως στην επιβεβαίωση μιας αβεβαιότητας: Ότι πολλοί Έλληνες σπουδαστές μετακινούνται από πανεπιστήμιο σε πανεπιστήμιο, είναι μία από τις διαπιστώσεις της έρευνας. Σε οποιαδήποτε γενική ερμηνεία του δεδομένου αυτού, η περίπτωση του Κλαυδιανού μάς υποχρεώνει να θέσουμε ένα ερωτηματικό που μειώνει το απόλυτο, και γι' αυτό γενικευτικό, κύρος των αριθμών. Μια σύμπτωση έχει αποκαλύψει στο εν λόγω σημείο τον παράγοντα ατομική περιπέτεια, που ο βαθμός επιρροής της δεν είναι δυνατό να μετρηθεί εξαιτίας της σιωπής του υλικού.

Από το άλλο μέρος ο βαθμός, στον οποίο μια ερωτική 

Σελ. 15
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/16.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

περιπέτεια επηρεάζει την πορεία των σπουδών ενός νέου, εξαρτάται και από συνθήκες κοινωνικές και πολιτικές: ο Κλαυδιανός μεταφέρθηκε από την Πίζα στη Σιενα με διαταγή της αστυνομίας και κατά παραγγελίαν των γονέων τον. Η περιπέτειά του, όσο κι αν εκπηγάζει από την "αρχαϊκή κληρονομικότητα του ανθρώπου"1, ρυθμίζεται, στην εξέλιξή της, από συστήματα θεσμικά, από τις καταναγκαστικές σχέσεις του νέου με την εξουσία (οικογένεια-κράτος), δηλαδή από παραμέτρους ιστορικές. Τέλος, μ' όλους τους κίνδυνους ρομαντικού αισθητισμού και ανεκδοτολογικής στάσης απέναντι στην ιστορία που συνεπάγεται η προσέγγιση αυτή, ο νεαρός φοιτητής, εξαιτίας ακριβώς της περιπέτειάς του, παύει να είναι αριθμός, δηλαδή σκιά, και προβαίνει στο φως ως ανθρώπινη οντότητα.

Συμβάντα παρόμοια με την περιπέτεια του Κλαυδιανού αποκάλυψαν όχι λίγα οι αρχειακές και άλλες πηγές, στις οποίες στηρίζεται το ανά χείρας βιβλίο. Ένα πρώτο πρόβλημα υπήρξε ο τρόπος παρουσίασης των στοιχείων. Μια παλιά και δοκιμασμένη μέθοδος είναι η απλή μεταγραφή των ντοκουμέντων και ο νοών νοείτω. Πρόκειται για επιλογή του εύκολου δρόμου, που δικαιολογείται όμως -κι ας είναι μια μορφή λιποταξίας- επειδή μ' αυτήν αποφεύγει κανείς έναν αγώνα, στον οποίο η ήττα είναι εκ των προτέρων βέβαιη: όσο κι αν προσπαθήσει κανείς να μην εκβιάσει ένα ντοκουμέντο να υπακούσει σε μια λογική ξένη από τη δική του, δεν είναι βέβαιο ότι θα το κατορθώσει. Ο ιστορικός που επιχειρεί μια ανάγνωση των στοιχείων από το ένα μέρος καθίσταται "επί διεγνωσμένην κρίσιν"2 και από το άλλο καταξιώνει την έννοια της ιστορίας ως "διαλόγου του παρελθόντος με το παρόν". Σε κάποια άλλη χρονική στιγμή ένας άλλος ιστορικός θα ψάξει να βρει τη λογική του, αφού, κατά τα λεγόμενα

——————————————

1. S. Freud, Moisé et le monothéisme, éd. Paris 1967, σ. 134.

2. Θουκυδίδης, 3, 53.

Σελ. 16
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/17.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

του Collinwood, πρέπει να μελετήσουμε τον ιστορικό προτού αρχίσουμε να μελετάμε τα γεγονότα1.

Ο ιστορικός που παίρνει το ρίσκο της ανάλυσης ενός ντοκουμέντου έχει τη μοίρα αυτών που δεν αποσύρονται όταν η συντροφιά παίζει το παιχνίδι της αλήθειας: στο τέλος της βραδιάς και εκτεθειμένος είναι και την αλήθεια δεν την είπε. Επιπλέον είναι και βέβηλος επειδή, προσπαθώντας -έστω και μάταια- να πει την αλήθεια, κατέστρεψε κάποιο μύθο και ίσως "το μη μυθώδες αυτών [των έργων] ατερπέστερον φανείται"2.

Στις αρχές του 1831 μια υπόθεση επαναστατικών εκδηλώσεων Κορσικανών και Ελλήνων συγκλόνισε τις αρχές της Πίζας3. Τα ντοκουμέντα -ένας παχύς φάκελος υπηρεσιακών εγγράφων- παριστάνουν το γεγονός ως απειλή ανατροπής των πάντων. Αν οι σχετικές αναφορές αναγνωσθούν ως επίδειξη υπερβάλλοντος ζήλου των αστυνομικών οργάνων, έχει ήδη συντελεσθεί η καταστροφή ενός μύθου. Για πόσους θα έχει αξία το γεγονός ότι στα ερείπιά του θα στηθεί η εικόνα ενός τύπου αστυνομικού κράτους και ένας γνώριμος τύπος νεανικού ενθουσιασμού; Ποιος είναι διατεθειμένος να συγχωρήσει τον βέβηλο που ψάχνει μέσα στο δάσος να βρει το λύκο που έφαγε την Κοκκινοσκουφίτσα;4

Όσο κι αν είναι κάπως υπερβολική στη δραματικότητά της, η άποψη του Carr διατηρεί το βάρος της : "Κανένα έγγραφο δεν μπορεί να μας πει τίποτε περισσότερο από εκείνο που σκέφτηκε ο συντάκτης του, δηλαδή τι σκέφτηκε πως συνέβη, τι σκέφτηκε πως έπρεπε να συμβεί ή πώς θα συνέβαινε, ή ίσως μόνο τι ήθελε οι άλλοι να σκεφτούν πως σκέφτηκε ή ακόμα τι ο ίδιος σκέφτηκε

——————————————

1. R. Collinwood, The Idea of History, 1946, σ. XII.

2. Θουκυδίδης, Α. 22.

3. Βλ. εδώ, κεφ. "Στα όπλα!".

4. Paulette Couturier, "Το παιδί και ο λύκος: Από την πραγματικότητα στο μύθο", Ιστορικότητα της παιδικής ηλικίας και της νεότητας, Τομ. Α', εκδ. Ιστ. Αρχ. Ελληνικής Νεολαίας, Αθήνα 1986, σ. 201-215.

2

Σελ. 17
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/18.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

πώς σκέφτηκε"1. Με τη σειρά της η ερμηνεία του ερευνητή δείχνει αυτό που ο ίδιος σκέφτηκε πως σκέφτηκε ο συντάκτης του ντοκουμέντου. Και πάει λέγοντας...

Προκειμένου για το αρχειακό υλικό, στο οποίο βασίζεται η παρούσα μελέτη, προκύπτει ένα επιπλέον πρόβλημα: τα παραθέματα από τα ντοκουμέντα δεν μπορεί παρά να δοθούν μεταφρασμένα κι αυτό δεν απειλεί λίγο τη μετάδοση της πληροφορίας· ακόμα και μια μεγάλη προσπάθεια να αποδοθεί το λεκτικό ιδίωμα του γράφοντος δεν μπορεί να αποτρέψει τις απώλειες στη σημαντική του κώδικα. Ένα κείμενο κομίζει πληροφορίες όχι μόνο με το περιεχόμενο, αλλά και με το ύφος, που είναι το ήθος του. Το να παρατεθούν τα κείμενα μόνο στο πρωτότυπο είναι μια λύση ακίνδυνη και άκοπη· το να μεταφραστούν, έστω και εν μέρει -κι αυτή είναι η επιλογή του βιβλίου αυτού-, είναι επικίνδυνο για τους παραπάνω λόγους, αλλά και επιβεβλημένο, επειδή το εγχείρημα της μετάφρασης καθαυτό διέπεται από μια άποψη (γλωσσική κι όχι μόνο) που δεν είναι λιγότερο ιστορική από οποιαδήποτε άλλη, αφού είναι ο πρώτος και ο τελευταίος σχολιασμός του κειμένου: το μεταφραστικό διάβημα προϋποθέτει την ερμηνεία.

Ως παραμορφωτικοί μεσάζοντες ανάμεσα στην πραγματικότητα και στην πρόσληψή της λειτουργούν και οι βιβλιογραφικές πηγές. Ιδιαίτερα όταν οι πηγές αυτές είναι χρονογραφικές -και η μελέτη βασίστηκε εν πολλοίς σε απομνημονευματογράφους Ιταλούς και Έλληνες-, το ενδεχόμενο να αποδίδονται τα πρόσωπα και τα πράγματα "κατ' εύνοιαν" ισχύει σε μέγιστο βαθμό. Αν μάλιστα λάβει κανείς υπ' όψη ότι η πρώτη πεντηκονταετία του 19ου αιώνα, στην οποία κινείται η έρευνα, είναι η κατ' εξοχήν εποχή του ιταλικού και του ελληνικού ρομαντισμού, το ενδεχόμενο της παραμόρφωσης ισχύει ακόμα περισσότερο. Παρ' όλα αυτά, «το γεγονός ότι μια πηγή δεν είναι "αντικειμενική"

——————————————

1. Ε.Χ. Καρρ, Τι είναι η ιστορία, μετ. Φρ. Λιάππα, εκδ. Πλανήτης, Αθήνα 1984, σ. 18.

Σελ. 18
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/19.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

δεν σημαίνει πως δεν είναι χρησιμοποιήσιμη». Όσο κι αν συνειδητοποιούμε τον ιδεολογικό βιασμό που κρύβεται πίσω από κάθε γνωστικό εγχείρημα, ακόμα και το πιο απλό και το πιο αθώο, δεν πρέπει "να πετάμε τ' απόνερα μαζί με το μωρό"1. Η μεγαλοστομία, οι λυρικές εξάρσεις, ο στόμφος της γραφής, ο επιλεκτικός τρόπος με τον οποίο προσεγγίζεται η πραγματικότητα είναι ο ίδιος μια μαρτυρία. Η εύνοια ή η δυσμένεια, στο μέτρο που δεν μας παρασύρουν σε ανεπίτρεπτο ψυχολογισμό, κομίζουν ιστορικά μηνύματα.

Πρόβλημα αποτελούν και οι χειρισμοί που απαιτούνται για να ενταχθούν τα πρόσωπα, που είναι οι πρωταγωνιστές του έργου, μέσα στο περιβάλλον όπου έδρασαν. Σε ποιο βαθμό η ιστορία της Τοσκάνης ή του Risorgimento ενδιαφέρει τον ερευνητή που γράφει ελληνική ιστορία; Πού ακριβώς βρίσκεται το όριο εκείνο, του οποίου η υπέρβαση θα τον έκαμε μελετητή της ιταλικής ιστορίας; Αν ο ιστορικός υπερβεί το όριο αυτό, τον απειλεί, συν τοις άλλοις, και η προδικασμένη αδυναμία μιας έρευνας, που είναι χρεωμένη με άλλο σκοπό, να δώσει έστω και νύξεις για μια από τις πιο εξερευνημένες περιοχές της ιταλικής ιστορίας. Αν δεν το προσεγγίσει, κινδυνεύει ν' αφήσει τους ήρωές του αιωρούμενους στο κενό. Το γεγονός πάντως ότι τα πρόσωπα, τη στιγμή που τα συλλαμβάνει ο φακός της ιστορίας, βρίσκονται στο εξωτερικό δεν απαλλάσσει τη μελέτη από την υποχρέωση να ανιχνεύσει τις συνθήκες, μέσα στις οποίες έζησαν, όσους κινδύνους κι αν αυτό συνεπάγεται.

Όσο για τα γεγονότα που παρουσιάζονται εδώ, μολονότι, εκ πρώτης όψεως πολλά από αυτά εμφανίζονται ως ασχολίαστα, ας μην επιτραπούν στη συγγραφή αυταπάτες: το μόνο που μπορεί να διατείνεται το ανά χείρας βιβλίο είναι ότι τίποτε δεν παρέλειψε ούτε παράλλαξε εκ προθέσεως από ό,τι αναγράφουν οι

——————————————

1. "Gettar via l'acqua con il bambino dentro": Carlo Ginzburg, Il formaggio e i vermi - Il cosmo di un mugnaio del' 500, G. Einaudi, Torino 1976, σ. XV-XVL.

Σελ. 19
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/20.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

πηγές· έστησε όμως τα γεγονότα στα πόδια τους και "ένα ιστορικό συμβάν είναι σαν ένας άδειος σάκος· δεν στέκεται όρθιος παρά μόνο αν του βάλεις κάτι μέσα". Ο λόγος, για τον οποίο είναι εδώ περιορισμένα τα σημεία που έχουν χαρακτήρα αναλύσεως, είναι μόνο ζήτημα ύφους. Ο ιστορικός που επιλέγει τον αφηγηματικό τρόπο μιλάει μέσω της αφηγήσεως και το να ξαναμιλάει εν υστερογράφω θα τον έριχνε σε ταυτολογίες του τύπου "έτσι είναι, άρα είναι έτσι". Κι αυτό, αν μη τι άλλο, είναι ανιαρό.

ΕΎΧΑΡΙΣΤΙΕΣ

Ευχαριστώ τον Τριαντάφυλλο Σκλαβενίτη, τον Γιάννη Γιαννουλόπουλο και τον Φίλιππο Ηλιού για την ουσιαστική και πολύτιμη βοήθειά τους.

Ευχαριστώ τη Διεύθυνση και τους υπαλλήλους των Κρατικών Αρχείων της Πίζας για την ευγένεια και την προθυμία τους.

Ευχαριστώ τον Διευθυντή της Βιβλιοθήκης Ιακωβάτων κ. Βασίλη Λουκέρη και την κ. Ελένη Γρεκούση για την πρόθυμη συνδρομή τους στην έρευνά μου.

Ευχαριστώ τον καλό μου φίλο Francesco Drosera για το εικονογραφικό υλικό.

Ευχαριστώ τους υπαλλήλους της Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου της Πίζας, και ιδιαιτέρως τον κύριο Mauro Bernardini, για την ευγένεια και την προθυμία τους.

Ευχαριστώ την αγαπητή μου φίλη Alessandra Lava για τη στοργική φιλοξενία που μου πρόσφερε στην Πίζα.

Σελ. 20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/21.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΤΑ ΚΥΡΙΟΤΕΡΑ ΣΥΜΒΑΝΤΑ ΤΗΣ ΙΤΑΛΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΚΟ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ (1797-1861)

1797 Συνθήκη του Campoformio: Αναγνωρίζεται η αυτονομία της Λομβαρδίας. Δίδονται στην Αυστρία οι ηπειρωτικές κτήσεις της Βενετίας.

1799 Πρώτη εισβολή των Γάλλων στην Ιταλία. Εξέγερση στη Νάπολη. Ανακήρυξη της Repubblica Cisalpina από τον Βοναπάρτη.

1800 Νίκη Γάλλων κατά Αυστριακών στο Marengo.

1801 Συνθήκη Luneville: Αναγνωρίζεται η αυτονομία της Λομβαρδίας και της Λιγουρίας. Ιδρύεται στην Τοσκάνη το βασίλειο της Ετρουρίας.

1802 Ανακήρυξη της Repubblica Italiana από τον Βοναπάρτη. To Piemonte, η Λιγουρία και το δουκάτο της Πάρμας προσαρτώνται στη Γαλλία.

1806 Κατάληψη Νεαπόλεως από τους Γάλλους. Ο Ιωσήφ Βοναπάρτης αναγορεύεται βασιλιάς των Δύο Σικελιών.

1807 Κατάληψη Ρώμης από τους Γάλλους. Η Τοσκάνη προσαρτάται στην Ναπολεόντεια αυτοκρατορία.

1809 Σύγκρουση Ναπολέοντος και πάπα. Ο πάπας στις φυλακές της Grenoble.

Σελ. 21
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/22.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

1811 Ο νεογέννητος γιος του Ναπολέοντα ανακηρύσσεται βασιλιάς της Ρώμης.

1815 Συνθήκη της Βιέννης: Καταλύεται η Repubblica Italiana και η Ιταλία διαμελίζεται ως εξής:

Βασίλειο της Σαρδηνίας,

Βασίλειο του Lombardo-Veneto,

Μεγάλο Δουκάτο της Τοσκάνης,

Δουκάτα της Πάρμας, της Μοδένας, της Λούκας,

Παπικό κράτος,

Βασίλειο των δύο Σικελιών.

1820 Επαναστατικό κίνημα στη Νάπολη.

1821 Επαναστατικό κίνημα στο Piemonte.

1830-31 Εξεγέρσεις στο παπικό κράτος.

1840-46 Κινήματα στο παπικό κράτος.

1847 Ένωση του δουκάτου της Λούκας με το Μ. Δουκάτο της Τοσκάνης. Ο πάπας Πίος ο Θ΄ διαδέχεται τον Γρηγόριο Ις'.

1848 Επανάσταση στη Σικελία. Κίνημα των πέντε ημερών στο Μιλάνο και εξεγέρσεις στην Παβία και στη Brescia. Κινήματα στο Veneto και στα δουκάτα της Πάρμας και της Modena. Παραχώρηση συντάγματος στη Νάπολη, στη Λομβαρδία, στο παπικό κράτος και στην Τοσκάνη. Πρώτος Πόλεμος της Ανεξαρτησίας.

1849 Ήττα των ιταλικών στρατευμάτων από τους Αυστριακούς στη Novara. Συνθηκολόγηση των πριγκήπων με τους Αυστριακούς. Εξεγέρσεις στο Veneto, στη Λομβαρδία και στην Τοσκάνη. Κατάσβεση των επαναστατικών εστιών. Η Αυστρία κυρίαρχη σ' όλη την Ιταλία εκτός από το Piemonte. Ο Βίκτωρ Εμμανουήλ της Σαβοΐας βασιλιάς και ο Καβούρ πρωθυπουργός στο Piemonte.

1855 Στρατεύματα του Piemonte στον Κριμαϊκό πόλεμο στο πλευρό της Γαλλίας και της Αγγλίας.

Σελ. 22
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/23.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

1856 Αναγνωρίζεται στο Συνέδριο του Παρισιού το Ιταλικό ζήτημα.

1858 Συμφωνία Καβούρ-Ναπολέοντος Γ' στις Pombières για γαλλική βοήθεια στο Piemonte σε περίπτωση πολέμου με την Αυστρία.

1859 Δεύτερος Πόλεμος της Ανεξαρτησίας. Ανακωχή της Villafranca. To Piemonte παίρνει τη Λομβαρδία. Ένωση της Τοσκάνης, της Πάρμας και της Μοδένας με το Piemonte ύστερα από δημοψηφίσματα.

1860 Εκστρατεία των χιλίων με τον Garibaldi. Ένωση του Κράτους των δύο Σικελιών με το Piemonte. Ένωση των Marche και της Umbria ύστερα από δημοψηφίσματα.

1861 (17 Μαρτίου): Η πρώτη εθνική βουλή ανακηρύσσει στο Τορίνο τον Βίκτωρα Εμμανουήλ Β' βασιλέα της Ιταλίας1.

——————————————

1. Η πρωτεύουσα του κράτους μεταφέρθηκε το 1865 από το Τορίνο στη Φλωρεντία. Η απελευθέρωση της Ιταλίας ολοκληρώθηκε με τον Τρίτο Πόλεμο της Ανεξαρτησίας (1866, ενσωμάτωση του Veneto) και με την κατάληψη της Ρώμης (1870) που ανακηρύχτηκε πρωτεύουσα του κράτους το 1871. Παρόλ' αυτά στην Ιταλία έτος της ενώσεως θεωρείται το 1861.

Σελ. 23
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/24.gif&w=600&h=393 21. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

ΕΙΚΟΝΑ

1. Άποψη της Πίζας από την πύλη της Λούκας

Σελ. 24
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/25.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΔΟΥΚΑΤΟ ΤΗΣ ΤΟΣΚΑΝΗΣ

Σύνοψη ιστορίας

Το Μεγάλο Δουκάτο της Τοσκάνης σχηματίστηκε το 1530 με την παλινόρθωση των Μεδίκων που ακολούθησε την κατάληψη της Φλωρεντίας από τον Κάρολο Ε'. Η δυναστεία των Μεδίκων παρέμεινε στο θρόνο επί δύο περίπου αιώνες, για να σβήσει το 1737 ελλείψει κληρονόμου.

Με την αναδιάταξη των ευρωπαϊκών πραγμάτων που ακολούθησε τον πόλεμο για τη διαδοχή στην Πολωνία (ειρήνη της Βιέννης 1737), το Μεγάλο Δουκάτο δόθηκε στον Φραγκίσκο Στέφανο της Λορένης, σύζυγο της Μαρίας Θηρεσίας, που όμως έμεινε πάντα στη Βιέννη και κυβερνούσε την Τοσκάνη μέσω ενός συμβουλίου (1737-1765).

Πρώτος μεγάλος κυβερνήτης της Τοσκάνης από τον οίκο της Λορένης θεωρείται ο διάδοχός του Πέτρος Λεοπόλδος Α' που άσκησε προσωπικά την εξουσία από το 1765 ως το 1790, οπότε κληρονόμησε το θρόνο της Αυστρίας. Πιστός στις αρχές της φωτισμένης δεσποτείας, εισήγαγε μεταρρυθμίσεις στην οικονομία, στην πολιτική, στις κοινωνικές δομές κτλ. Ο διάδοχός του Φερδινάνδος Γ', με αφορμή κοινωνικές συγκρούσεις στην Πιστόια, στο Λιβόρνο και στη Φλωρεντία, ανέστειλε τις μεταρρυθμίσεις. Η βασιλεία του Φερδινάνδου διακόπηκε για μερικές εβδομάδες εξαιτίας της γαλλικής κατοχής στην Τοσκάνη την άνοιξη του 1799. Οι Αυστριακοί τον επανέφεραν στην εξουσία, την οποία άσκησε επί δύο ακόμα χρόνια.

Το 1801, με τη συνθήκη της Luneville, ιδρύεται στην Τοσκάνη το Βασίλειο της Ετρουρίας υπό τον Λουδοβίκο της Πάρμας από τον οίκο των Βουρβόνων. Μετά το θάνατο του Λουδοβίκου (1803), την εξουσία αναλαμβάνει η Μαρία Λουίζα ως αντιβασίλισσα εν ονόματι του γιου της Λουδοβίκου Β'. Το 1807,

Σελ. 25
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/26.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

με τη συνθήκη του Fontenebleau, η Τοσκάνη ενσωματώθηκε στη Ναπολεόντεια, αυτοκρατορία και, το επόμενο έτος, χωρίστηκε σε τρία διαμερίσματα : του Άρνου με πρωτεύουσα τη Φλωρεντία, το Μεσογειακό (Mediterraneo) με πρωτεύουσα το Λιβόρνο και του Ombrone με πρωτεύουσα τη Σιένα1.

Η "Ναπολεόντεια περίοδος" λήγει με τη συνθήκη του Παρισιού (1814), που αποκατέστησε τον οίκο της Λορένης στην εξουσία της Τοσκάνης. Ο Φερδινάνδος Γ' επανήλθε και παρέμεινε στην εξουσία ως το θάνατό του το 1824. Βρισκόμαστε ήδη στην "περίοδο της Παλινόρθωσης" (1814-1848).

Μιμητής του μεγάλου πάππου του, ο Λεοπόλδος ο Β' (1824-1859) φιλοδόξησε να λαμπρύνει το όνομά του με ανάλογες μεταρρυθμίσεις. Στο διάστημα της διετίας 1847-48 ανέθεσε την κυβέρνηση στους μετριοπαθείς φιλελευθέρους και, τον Φεβρουάριο του 1848, παραχώρησε σύνταγμα. Η ηγεμονία των φιλελευθέρων έληξε άδοξα μετά τον Πρώτο Πόλεμο της Ανεξαρτησίας και τα λαϊκά κινήματα, ιδιαίτερα έντονα στο Λιβόρνο. Ο Αρχιδούκας εγκατέλειψε πικραμένος την Τοσκάνη (Φεβρουάριος 1849) και την κυβέρνηση ανέλαβε η Τριανδρία Montanelli - Guerrazzi - Mazzoni. Η Τριανδρία διαλύθηκε μετά από μερικές εβδομάδες εξαιτίας των εσωτερικών της αντιθέσεων, που συνδέονταν με την ένταση των κοινωνικών και πολιτικών συγκρούσεων, και τη διαδέχτηκε η δικτατορία του Guerrazzi που δεν έζησε παραπάνω από δύο μήνες.

Ακολουθεί η "περίοδος της Αντεπανάστασης". Ο Αρχιδούκας, με την υποστήριξη των αυστριακών στρατευμάτων, επιστρέφει από την Gaeta, όπου είχε καταφύγει, και, μολονότι είχε ανακληθεί στο θρόνο από τους οπαδούς της συνταγματικής μοναρχίας, αποφασίζει να κυβερνήσει ως απόλυτος μονάρχης αναστέλλοντας το σύνταγμα (28 Ιουλίου 1849).

Η συντριβή των δημοκρατικών κινημάτων και η ρήξη μεταξύ

——————————————

1. A.S.F., Miscellanea Fiante, 225 F/4, Carta della Toscana suddivisa nelle Prefetture e Sottoprefetture, 1808.

Σελ. 26
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/40/gif/27.gif&w=600&h=91521. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

των μετριοπαθών φιλελευθέρων και του Αρχιδούκα σφραγίζουν την ιστορία της επόμενης δεκαετίας. Όλο και περισσότεροι Τοσκάνοι υιοθετούν, στη δεκαετία αυτή, το πρόγραμμα του Καβούρ και στρατολογούνται στην Società Nazionale Italiana1. Η περίοδος κλείνει με την ειρηνική επανάσταση της Φλωρεντίας, τη φυγή του Αρχιδούκα (27 Απριλίου 1859) και το δημοψήφισμα, με το οποίο αποφασίστηκε η ένωση της Τοσκάνης με το Piemonte.

Διοίκηση

Ακόμα και η στεγνή απαρίθμηση συμβάντων στο προηγούμενο κεφάλαιο σκιαγραφεί το περιβάλλον, μέσα στο οποίο έζησαν οι Έλληνες φοιτητές της περιόδου 1806-1861. Για την περίοδο της Γαλλοκρατίας, θα μπορούσε κανείς να παραπέμψει σε ανάλογες, αν και όχι πανομοιότυπες, συνθήκες της ίδιας εποχής στα Επτάνησα. Πρόκειται για μια περίοδο ρήξης, πλούσια σε ιδεολογικές ζυμώσεις και εντάσεις κοινωνικές και πολιτικές.

Τη χρονική στιγμή, στην οποία η μελέτη αυτή ρίχνει το φακό της στην Τοσκάνη, τελειώνει η περίοδος της "συνετής" αντιβασιλείας της Μαρίας Λουίζας2 και ανοίγει η Ναπολεόντεια. Προκειμένου για τη διοίκηση, αυτό σημαίνει "τυπική νομιμότητα -απαραίτητη εγγύηση για να διαφυλαχθούν και να 

——————————————

1. Ιταλική Εθνική Εταιρεία: πατριωτική οργάνωση. Ιδρύθηκε το 1857 με σκοπό την ενοποίηση της Ιταλίας υπό την ηγεμονία του Piemonte. Βλ. σχετικά Αντ. Λιάκου, Η Ιταλική ενοποίηση και η Μεγάλη Ιδέα, εκδ. Θεμέλιο, Αθήνα 1985, σ. 23.

2. Μολονότι το Βασίλειο της Ετρουρίας είχε ιδρυθεί από τον Βοναπάρτη, η Μαρία Λουίζα είχε ακολουθήσει στη διακυβέρνησή του τα πρότυπα του Λεοπόλδου Α΄ της Λορένης και είχε γίνει συμπαθής στους Τοσκάνους. Βλ. P. Marmottan, Le Royaume d'Etrurie (1801-1807), Paris 1906.

Σελ. 27
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Έλληνες φοιτητές στο Πανεπιστήμιο της Πίζας (1806-1861), Α΄-Β΄
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 8
    21. Σιδέρη, Φοιτητές Πίζας

    ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ

    A.S.P.: Archivio di Stato di Pisa

    A.S.F.: Archivio di Stato di Firenze

    A.S.L.: Archivio di Stato di Livorno