Συγγραφέας:Πανοπούλου, Αγγελική
 
Τσικνάκης, Κώστας
 
Τίτλος:Ελληνικός Νεανικός Τύπος (1936-1941). Καταγραφή
 
Τίτλος σειράς:Παραρτήματα Περιοδικού Μνήμων
 
Αριθμός σειράς:8
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Εταιρεία Μελέτης Νέου Ελληνισμού
 
Έτος έκδοσης:1992
 
Σελίδες:266
 
Αριθμός τόμων:1 τόμος
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Βιβλιογραφία
 
Νεανικά έντυπα
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Χρονική κάλυψη:1936-1941
 
Περίληψη:Το βιβλίο αυτό αποτελεί συμβολή στην προσπάθεια του ΙΑΕΝ να συγκροτήσει κατάλογο των εντύπων της νεολαίας από την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους μέχρι τις μέρες μας. Αντικείμενό του η καταγραφή των ελληνικών νεανικών εντύπων των ετών 1936-1941. Η έκδοση έγινε από την Εταιρεία Μελέτης Νέου Ελληνισμού με χορηγία του Ιδρύματος Ιωάννου Φ. Κωστόπουλου, επειδή το ερευνητικό και εκδοτικό πρόγραμμα του ΙΑΕΝ διακόπηκε απότομα με την κυβερνητική αλλαγή του 1989.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο της Εταιρείας Μελέτης Νέου Ελληνισμού σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 16.87 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 22-41 από: 266
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/10/gif/22.gif&w=600&h=9155α. Πανοπούλου - Τσικνάκης, Τύπος (1936-1941)

1. Έντυπα του καθεστώτος

Στις αρχές της δεκαετίας του 1930, ανάμεσα στα δεκάδες νεανικά έντυπα που κυκλοφορούσαν στον ελληνικό χώρο, υπήρχαν και ορισμένα με φιλοφασιστικές ιδέες. Η Εθνική Νεολαία Ελλάδος που ανήκε στην οργάνωση Εθνική Ένωσις Ελλάς (περισσότερο γνωστής ως Ε.Ε.Ε.) εξέδιδε στη Θεσσαλονίκη τα χρόνια 1933-1934 το δεκαπενθήμερο περιοδικό Εθνικός Παλμός20. Λίγο αργότερα, στις αρχές του 1935, ο Εθνικός Παμφοιτητικός Σύλλογος κυκλοφόρησε στην Αθήνα την εφημερίδα Μαθητικό Ξεκίνημα21. Και τα δύο αυτά έντυπα όμως, που ήταν βραχύβια, έμοιαζαν ξένα προς την ελληνική πραγματικότητα.

Ιδιαίτερη μνεία χρειάζεται να γίνει για την Εθνική Νεολαία που αποτελούσε το επίσημο όργανο της Εθνικής Νεολαίας Ελλάδος22. Το περιοδικό, κυκλοφόρησε χωρίς διακοπή από τις αρχές Φεβρουαρίου του 1934 μέχρι τα τέλη περίπου του 1937. Τα πρώτα χρόνια έκδοσής του υποστήριζε πολιτικά τον Γεώργιο Κονδύλη αλλά μόλις επικράτησε η δικτατορία χωρίς κανένα ενδοιασμό τάχθηκε στο πλευρό της. Πολλοί συνεργάτες του χρησιμοποιήθηκαν σε καίριες θέσεις του κρατικού μηχανισμού. Η μελέτη των περιεχομένων του προσφέρει πολύτιμα τεκμήρια για την υποδοχή που είχε η φασίζουσα ιδεολογία στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου23.

—————————————————

20. Βλ. Τσικνάκης, Νεανικός τύπος 1915-1936, αρ. 261, σ. 613-614.

21. Βλ. Τσικνάκης, Νεανικός τύπος 1915-1936, αρ. 290, σ. 677-679.

22. Για το περιοδικά βλ. Τσικνάκης, Νεανικός τύπος 1915-1936, αρ. 267, σ. 623-628. Επίσης Αθανασία Μπαλτά, "Το περιοδικό της Ε.Ο.Ν. Η Νεολαία: Σκοποί και απήχηση", ό.π., σ. 633.

23. Ενδιαφέροντα στοιχεία για το θέμα περιέχονται στο βιβλίο του Γιάννη Ανδρικόπουλου, Οι ρίζες τον ελληνικού φασισμού, Αθήνα 1977. Για τις φασιστικές ομάδες και κινήσεις που έδρασαν στην Ελλάδα κατά το Μεσοπόλεμο βλ. Άλκης Ρήγος, "Πολιτικές εκφράσεις στη Β' Ελληνική Δημοκρατία", Κοινωνικές και πολιτικές δυνάμεις στην Ελλάδα (επιμ. Γ. Κοντογιώργης), Αθήνα 1977, σ. 207.

Σελ. 22
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/10/gif/23.gif&w=600&h=9155α. Πανοπούλου - Τσικνάκης, Τύπος (1936-1941)

Από τις πρώτες μέρες που κατέλαβε την εξουσία το δικτατορικό καθεστώς της 4ης Αυγούστου εκδήλωσε την πρόθεσή του να επιβάλει τις απόψεις του σε ένα ευαίσθητο χώρο όπως ήταν η νεολαία. Η δημιουργία της Εθνικής Οργανώσεως της Νεολαίας αποτέλεσε την αφετηρία. Χρειάστηκε ωστόσο να περάσει αρκετός χρόνος ώσπου να κάμψει τις ποικίλες αντιδράσεις που εκδηλώθηκαν για τη δημιουργία της και να την οργανώσει στα μέτρα που επιθυμούσε. Όλη αυτή την περίοδο η Οργάνωση δεν διέθετε δικό της έντυπο με το οποίο θα προπαγάνδιζε τις θέσεις της. Το κενό που υπήρχε καλυπτόταν από το περιοδικό Εθνική Νεολαία.

Για ένα μικρό χρονικό διάστημα, από τις 7 Οκτωβρίου μέχρι τις 25 Νοεμβρίου 1936, κυκλοφόρησε η εφημερίδα Νεολαία Εθνική24. Υπεύθυνοι για την έκδοσή της ήταν οι νέοι του περιοδικού Εθνική Νεολαία. Δεν ξέρουμε ωστόσο αν είχαν έλθει σε συνεννόηση με το καθεστώς ή αν προχώρησαν με δική τους πρωτοβουλία στην έκδοση. Μάλλον όμως συνέβη το δεύτερο και οι στόχοι ήταν προφανείς. Με αυτό τον τρόπο ήθελαν να επιβάλλουν τη δική τους άποψη στην επικείμενη συγκρότηση της Ε.Ο.Ν. και να καθιερώσουν την εφημερίδα τους ως το επίσημο έντυπο της Οργάνωσης. Η ανταπόκριση από την πλευρά της δικτατορίας δεν ήταν η αναμενόμενη. Γι' αυτό και η εφημερίδα υποχρεώθηκε να διακόψει την έκδοσή της για οικονομικούς λόγους λίγες μέρες μετά την ίδρυση της Ε.Ο.Ν.

Την ίδια τύχη φαίνεται πως είχε και η εβδομαδιαία πολιτική εφημερίδα Ελληνική Νεολαία που εκδόθηκε μεταξύ των ετών 1936-1937. Το έντυπο όμως αυτό λανθάνει και έτσι δεν μπορούμε να δώσουμε περισσότερες πληροφορίες για το περιεχόμενό του25.

Από τα τέλη του 1937, όταν πια είχε αναπτυχθεί η Ε.Ο.Ν., αρχίζει να αντιμετωπίζει με περισσότερη προσοχή την έκδοση δικού της εντύπου που θα είχε πανελλήνια κυκλοφορία. Έτσι, στις 14 Ιανουαρίου 1938, εμφανίζεται η εβδομαδιαία εφημερίδα

—————————————————

24. Βλ. το λήμμα αρ. 3.

25. Βλ. τα λήμμα αρ. 9.

Σελ. 23
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/10/gif/24.gif&w=600&h=9155α. Πανοπούλου - Τσικνάκης, Τύπος (1936-1941)

Η Νεολαία. Όπως σημειωνόταν στον υπότιτλο, ήταν το Έπίσημον Όργανον της Εθνικής Οργανώσεως Νεολαίας της Ελλάδος26. Οι λόγοι που επέβαλαν την έκδοσή της αναφέρονται στο προγραμματικό της άρθρο όπου, μεταξύ άλλων, τονίζεται ότι: "Η έκδοσις επισήμου οργάνου της Εθνικής Οργανώσεως Νεολαίας ήτο απαραίτητος, διά να διαβιβάζωνται εις όλα τα μέλη, τα απανταχού της Ελλάδος, αι σκέψεις, αι αποφάσεις, αι οδηγίαι και αι συμβουλαί του Μεγάλου Αρχηγού μας, όσαι αφορούν τους νέους και ιδιαιτέρως την Εθνικήν Νεολαίαν, επί της οποίας το Κράτος της 4ης Αυγούστου στηρίζει τας ελπίδας του"27. Για άγνωστους όμως λόγους, η εφημερίδα σταμάτησε να εκδίδεται ύστερα από λίγους μήνες. Το τελευταίο, εικοστό, φύλλο της κυκλοφόρησε στις 27 Μαΐου 1938. Ίσως η όλη εμφάνιση της εφημερίδας να μην ικανοποιούσε την Ε.Ο.Ν. που αποφάσισε τη διακοπή της έκδοσής της σκοπεύοντας να αναλάβει μια νέα εκδοτική πρωτοβουλία στο μέλλον.

Το καλοκαίρι του 1938 ήταν περίοδος εντόνων προβληματισμών όσον αφορά τη φυσιογνωμία του νέου εντύπου της Ε.Ο.Ν. Ύστερα από πολλούς σχεδιασμούς, το φθινόπωρο του 1938, κυκλοφόρησε το περιοδικό Η Νεολαία. Σε εμφανή θέση του υπήρχε η ένδειξη "Περίοδος Β'" για να φαίνεται ότι αποτελούσε συνέχεια της έκδοσης που είχε επιχειρηθεί στις αρχές του 1938. Στην ουσία όμως επρόκειτο για ένα νέο έντυπο28.

Το πρώτο τεύχος του περιοδικού εκδόθηκε στις 15 Οκτωβρίου 1938, δύο χρόνια μετά την ίδρυση της Ε.Ο.Ν., και το τελευταίο στις 26 Απριλίου 1941, μια μόλις μέρα πριν τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής μπουν στην Αθήνα. Όλο αυτό το διάστημα κυκλοφόρησαν 133 συνολικά τεύχη. Ως παράρτημα του περιοδικού

—————————————————

26 Βλ. το λήμμα αρ. 29.

27. "Μεταξύ μας", εφ. Η Νεολαία, αρ. φύλλου 1, 14 Ιανουαρίου 1938, σ. 3.

28. Βλ. το λήμμα αρ. 36. Για το περιοδικό βλ. και το κατατοπιστικό άρθρο της Αθανασίας Μπαλτά, "Το περιοδικό της Ε.Ο.Ν. Η Νεολαία: Σκοποί και απήχηση", ό.π., σ. 631-639.

Σελ. 24
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/10/gif/25.gif&w=600&h=9155α. Πανοπούλου - Τσικνάκης, Τύπος (1936-1941)

τυπώθηκε το χειμώνα του 1940-1941 το Ημερολόγιον ΝΕΟΛΑΙΑΣ με πολλές επώνυμες συνεργασίες.

Στην προσπάθειά της η Ε.Ο.Ν. να επιτύχει την αυξημένη κυκλοφορία του εντύπου άρχισε να το προπαγανδίζει από νωρίς. Έτσι, στις 6 Οκτωβρίου 1938, ο Κυβερνητικός Επίτροπος Αλέξανδρος Κανελλόπουλος με την υπ. αρ. 571 διαταγή του προς τις Περιφερειακές Διοικήσεις τις ενημέρωνε για την επικείμενη έκδοση της Νεολαίας, εφιστώντας την προσοχή τους στην όσο το δυνατόν μεγαλύτερη διάδοσή της29. Στις 15 Οκτωβρίου 1938, ημερομηνία κυκλοφορίας του πρώτου τεύχους, ο ίδιος ο Ιωάννης Μεταξάς με την υπ' αρ. Ε.Π. 195 διαταγή που απέστειλε προς τους Υπουργούς, τους Γενικούς Διοικητές και τους Νομάρχες του Κράτους τόνιζε την ανάγκη ενίσχυσης του περιοδικού30. Λίγες μέρες αργότερα, στις 7 Νοεμβρίου 1938, επανέρχεται στο ίδιο θέμα ο Ιωάννης Μεταξάς και με την υπ. αρ. Ε.Π. 205 διαταγή του προς τους Γενικούς Διοικητές και τους Νομάρχες του Κράτους τους παρακαλεί να φροντίσουν ώστε οι δήμοι και οι κοινότητες της χώρας να εξωφλήσουν τις συνδρομές που όφειλαν στη Νεολαία για το τρέχον έτος και παράλληλα να τις ανανεώσουν για το επόμενο έτος31.

Η ανταπόκριση ωστόσο των νέων, παρά τις εκκλήσεις που είχαν γίνει, δεν ήταν, αρχικά τουλάχιστον, η αναμενόμενη. Το αρνητικό για την Ε.Ο.Ν. γεγονός σχολίαζε ο Κυβερνητικός Επίτροπος σε εγκύκλιό του προς τις Περιφερειακές Διοικήσεις στις 11 Φεβρουαρίου 1939 και το απέδιδε στην αδιαφορία που επιδείκνυαν οι ανώτεροι κυρίως βαθμοφόροι. Γι' αυτό συνιστούσε την ένταση των ενεργειών τους στη διάδοση του περιοδικού, με την

—————————————————

29. Γενικά Αρχεία του Κράτους, Αρχείον Εθνικής Οργανώσεως Νεολαίας, φάκελος 13.

30. Γενικά Αρχεία του Κράτους, Αρχείον Εθνικής Οργανώσεως Νεολαίας, φάκελος 13. Πρβλ. Αθανασία Μπαλτά, "Το περιοδικό της Ε.Ο.Ν. Η Νεολαία: Σκοποί και απήχηση", ό.π., σ. 632.

31. Γενικά Αρχεία του Κράτους, Αρχείον Εθνικής Οργανώσεως Νεολαίας, φάκελος 13.

Σελ. 25
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Ελληνικός Νεανικός Τύπος (1936-1941). Καταγραφή
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 22
    5α. Πανοπούλου - Τσικνάκης, Τύπος (1936-1941)

    1. Έντυπα του καθεστώτος

    Στις αρχές της δεκαετίας του 1930, ανάμεσα στα δεκάδες νεανικά έντυπα που κυκλοφορούσαν στον ελληνικό χώρο, υπήρχαν και ορισμένα με φιλοφασιστικές ιδέες. Η Εθνική Νεολαία Ελλάδος που ανήκε στην οργάνωση Εθνική Ένωσις Ελλάς (περισσότερο γνωστής ως Ε.Ε.Ε.) εξέδιδε στη Θεσσαλονίκη τα χρόνια 1933-1934 το δεκαπενθήμερο περιοδικό Εθνικός Παλμός20. Λίγο αργότερα, στις αρχές του 1935, ο Εθνικός Παμφοιτητικός Σύλλογος κυκλοφόρησε στην Αθήνα την εφημερίδα Μαθητικό Ξεκίνημα21. Και τα δύο αυτά έντυπα όμως, που ήταν βραχύβια, έμοιαζαν ξένα προς την ελληνική πραγματικότητα.

    Ιδιαίτερη μνεία χρειάζεται να γίνει για την Εθνική Νεολαία που αποτελούσε το επίσημο όργανο της Εθνικής Νεολαίας Ελλάδος22. Το περιοδικό, κυκλοφόρησε χωρίς διακοπή από τις αρχές Φεβρουαρίου του 1934 μέχρι τα τέλη περίπου του 1937. Τα πρώτα χρόνια έκδοσής του υποστήριζε πολιτικά τον Γεώργιο Κονδύλη αλλά μόλις επικράτησε η δικτατορία χωρίς κανένα ενδοιασμό τάχθηκε στο πλευρό της. Πολλοί συνεργάτες του χρησιμοποιήθηκαν σε καίριες θέσεις του κρατικού μηχανισμού. Η μελέτη των περιεχομένων του προσφέρει πολύτιμα τεκμήρια για την υποδοχή που είχε η φασίζουσα ιδεολογία στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου23.

    —————————————————

    20. Βλ. Τσικνάκης, Νεανικός τύπος 1915-1936, αρ. 261, σ. 613-614.

    21. Βλ. Τσικνάκης, Νεανικός τύπος 1915-1936, αρ. 290, σ. 677-679.

    22. Για το περιοδικά βλ. Τσικνάκης, Νεανικός τύπος 1915-1936, αρ. 267, σ. 623-628. Επίσης Αθανασία Μπαλτά, "Το περιοδικό της Ε.Ο.Ν. Η Νεολαία: Σκοποί και απήχηση", ό.π., σ. 633.

    23. Ενδιαφέροντα στοιχεία για το θέμα περιέχονται στο βιβλίο του Γιάννη Ανδρικόπουλου, Οι ρίζες τον ελληνικού φασισμού, Αθήνα 1977. Για τις φασιστικές ομάδες και κινήσεις που έδρασαν στην Ελλάδα κατά το Μεσοπόλεμο βλ. Άλκης Ρήγος, "Πολιτικές εκφράσεις στη Β' Ελληνική Δημοκρατία", Κοινωνικές και πολιτικές δυνάμεις στην Ελλάδα (επιμ. Γ. Κοντογιώργης), Αθήνα 1977, σ. 207.