Συγγραφέας:Πανοπούλου, Αγγελική
 
Τσικνάκης, Κώστας
 
Τίτλος:Ελληνικός Νεανικός Τύπος (1936-1941). Καταγραφή
 
Τίτλος σειράς:Παραρτήματα Περιοδικού Μνήμων
 
Αριθμός σειράς:8
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Εταιρεία Μελέτης Νέου Ελληνισμού
 
Έτος έκδοσης:1992
 
Σελίδες:266
 
Αριθμός τόμων:1 τόμος
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Βιβλιογραφία
 
Νεανικά έντυπα
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Χρονική κάλυψη:1936-1941
 
Περίληψη:Το βιβλίο αυτό αποτελεί συμβολή στην προσπάθεια του ΙΑΕΝ να συγκροτήσει κατάλογο των εντύπων της νεολαίας από την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους μέχρι τις μέρες μας. Αντικείμενό του η καταγραφή των ελληνικών νεανικών εντύπων των ετών 1936-1941. Η έκδοση έγινε από την Εταιρεία Μελέτης Νέου Ελληνισμού με χορηγία του Ιδρύματος Ιωάννου Φ. Κωστόπουλου, επειδή το ερευνητικό και εκδοτικό πρόγραμμα του ΙΑΕΝ διακόπηκε απότομα με την κυβερνητική αλλαγή του 1989.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο της Εταιρείας Μελέτης Νέου Ελληνισμού σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 16.87 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 25-44 από: 266
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/10/gif/25.gif&w=600&h=9155α. Πανοπούλου - Τσικνάκης, Τύπος (1936-1941)

τυπώθηκε το χειμώνα του 1940-1941 το Ημερολόγιον ΝΕΟΛΑΙΑΣ με πολλές επώνυμες συνεργασίες.

Στην προσπάθειά της η Ε.Ο.Ν. να επιτύχει την αυξημένη κυκλοφορία του εντύπου άρχισε να το προπαγανδίζει από νωρίς. Έτσι, στις 6 Οκτωβρίου 1938, ο Κυβερνητικός Επίτροπος Αλέξανδρος Κανελλόπουλος με την υπ. αρ. 571 διαταγή του προς τις Περιφερειακές Διοικήσεις τις ενημέρωνε για την επικείμενη έκδοση της Νεολαίας, εφιστώντας την προσοχή τους στην όσο το δυνατόν μεγαλύτερη διάδοσή της29. Στις 15 Οκτωβρίου 1938, ημερομηνία κυκλοφορίας του πρώτου τεύχους, ο ίδιος ο Ιωάννης Μεταξάς με την υπ' αρ. Ε.Π. 195 διαταγή που απέστειλε προς τους Υπουργούς, τους Γενικούς Διοικητές και τους Νομάρχες του Κράτους τόνιζε την ανάγκη ενίσχυσης του περιοδικού30. Λίγες μέρες αργότερα, στις 7 Νοεμβρίου 1938, επανέρχεται στο ίδιο θέμα ο Ιωάννης Μεταξάς και με την υπ. αρ. Ε.Π. 205 διαταγή του προς τους Γενικούς Διοικητές και τους Νομάρχες του Κράτους τους παρακαλεί να φροντίσουν ώστε οι δήμοι και οι κοινότητες της χώρας να εξωφλήσουν τις συνδρομές που όφειλαν στη Νεολαία για το τρέχον έτος και παράλληλα να τις ανανεώσουν για το επόμενο έτος31.

Η ανταπόκριση ωστόσο των νέων, παρά τις εκκλήσεις που είχαν γίνει, δεν ήταν, αρχικά τουλάχιστον, η αναμενόμενη. Το αρνητικό για την Ε.Ο.Ν. γεγονός σχολίαζε ο Κυβερνητικός Επίτροπος σε εγκύκλιό του προς τις Περιφερειακές Διοικήσεις στις 11 Φεβρουαρίου 1939 και το απέδιδε στην αδιαφορία που επιδείκνυαν οι ανώτεροι κυρίως βαθμοφόροι. Γι' αυτό συνιστούσε την ένταση των ενεργειών τους στη διάδοση του περιοδικού, με την

—————————————————

29. Γενικά Αρχεία του Κράτους, Αρχείον Εθνικής Οργανώσεως Νεολαίας, φάκελος 13.

30. Γενικά Αρχεία του Κράτους, Αρχείον Εθνικής Οργανώσεως Νεολαίας, φάκελος 13. Πρβλ. Αθανασία Μπαλτά, "Το περιοδικό της Ε.Ο.Ν. Η Νεολαία: Σκοποί και απήχηση", ό.π., σ. 632.

31. Γενικά Αρχεία του Κράτους, Αρχείον Εθνικής Οργανώσεως Νεολαίας, φάκελος 13.

Σελ. 25
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/10/gif/42.gif&w=600&h=9155α. Πανοπούλου - Τσικνάκης, Τύπος (1936-1941)

Φεβρουάριο του 1938, υποχρεώθηκε να προσγειωθεί στην πραγματικότητα90. Ο γνωστός Εκδοτικός Οίκος Πέτρου Δημητράκου, που και στο παρελθόν είχε εκδώσει αξιόλογα νεανικά περιοδικά, κυκλοφόρησε στις αρχές του 1939 την εβδομαδιαία έκδοση Το Περιοδικό μας, χωρίς όμως επιτυχία αφού την ανέστειλε τον Ιούνιο του ίδιου έτους91.

Η αποτυχία που γνώρισαν τα δύο τελευταία έντυπα και η μετά βίας διάσωση της Χαράς των Παιδιών οφειλόταν σε πολλούς λόγους. Ο κυριότερος ήταν ότι, όσον αφορά την ύλη τους, προσπάθησαν να αντιγράψουν αντί να προτείνουν κάτι νέο. Σε ένα χώρο όμως όπου κυριαρχούσε ένα περιοδικό περιωπής, όπως Η Διάπλασις των Παίδων, ακόμα και η αντιγραφή έπρεπε να είναι επιτυχημένη.

Για να μη μένουμε όμως μόνο στα αρνητικά, πρέπει να τονίσουμε ότι τα τρία αυτά έντυπα, άλλο περισσότερο και άλλο λιγότερο, έφεραν ορισμένες καινοτομίες. Διέθεταν χρωματιστά εξώφυλλα και δημοσίευαν πολλά σκίτσα ή φωτογραφίες. Έπειτα, κυρίως Το Περιοδικό μας, ήταν εικονογραφημένο92. Χρειάστηκε να περάσει η Κατοχή για να εκδοθούν, με μεγάλη επιτυχία, παρόμοια έντυπα. Από αυτή την άποψη λοιπόν τα έντυπα πρωτοπόρησαν. Δεν αρκούσε ωστόσο μόνο αυτό για να επιζήσουν κυκλοφοριακά.

Η επιθεώρηση Ο Πυρσός της Νεότητας παρουσιάζει ενδιαφέρον και για ένα επιπλέον λόγο. Την περίοδο έκδοσής της, η Προσκοπική Ηχώ, που αποτελούσε όπως είδαμε πιο πάνω το επίσημο όργανο του Σώματος Ελλήνων Προσκόπων, είχε αναστείλει την έκδοσή της. Το κενό που δημιουργήθηκε επεδίωξε προσφυώς να καλύψει το νέο έντυπο αποβλέποντας, μεταξύ άλλων, και στην αύξηση της κυκλοφορίας του. Άσχετα με την 

—————————————————

90. Βλ. το λήμμα αρ. 25.

91. Βλ. το λήμμα αρ. 42.

92. Την προσφορά αυτή του περιοδικού επισημαίνει στα βιβλίο του και ο Δ. Χάνος, Το παιδικό λαϊκό φυλλάδιο-περιοδικό-βιβλίο, Αθήνα 1991, σ. 62.

Σελ. 42
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/10/gif/43.gif&w=600&h=9155α. Πανοπούλου - Τσικνάκης, Τύπος (1936-1941)

επιτυχία ή όχι της προσπάθειάς της εκείνο το γεγονός που έχει σημασία είναι ότι σε κάθε φύλλο του δίνονται αναλυτικές περιγραφές για δραστηριότητες που ανέπτυσσαν προσκοπικές ομάδες. Για μια περίοδο ρευστή και ιδιαίτερα κρίσιμη, τόσο για το Σώμα Ελλήνων Προσκόπων όσο και για το Σώμα Ελληνίδων Οδηγών, η προσφορά αυτή του εντύπου είναι πολύτιμη.

Από βιβλιογραφική μνεία γνωρίζουμε ότι στις αρχές του 1937 ο γνωστός παιδαγωγός Μιχάλης Παπαμαύρος διεύθυνε το δεκαπενθήμερο περιοδικό Παιδική Βιβλιοθήκη που εκδιδόταν στην Αθήνα93. Δεν έχουμε όμως σαφή γνώμη για το περιεχόμενο του εντύπου ούτε γνωρίζουμε τη διάρκεια του τολμήματος. Εικάζεται όμως ότι δεν θα ξεπέρασε τους λίγους μήνες αν λάβουμε υπόψη ότι ο διευθυντής του περιοδικού είχε ευνοϊκή διάθεση προς την Αριστερά και πολύ δύσκολα το καθεστώς θα ανεχόταν μια τέτοια παρέμβαση στον "προσφιλή" του χώρο της νεολαίας.

Από την ενότητα αυτή δεν μπορούσε να λείψει και ο αθλητισμός. Πάλι έμμεσα γνωρίζουμε ότι τους πρώτους μήνες του 1937 κυκλοφορούσε η τρισεβδομαδιαία εφημερίδα Αθλητική Νεολαία αλλά, παρά τις προσπάθειες που καταβάλαμε, δεν εντοπίσαμε φύλλα της94. Μπορούμε όμως να μαντέψουμε πως κύριος στόχος του εντύπου θα ήταν η παρουσίαση της ιδιαίτερα έντονης αθλητικής κίνησης της εποχής καθώς επίσης και των διαφόρων εκδηλώσεων της Ε.Ο.Ν. Δεν είχαν άλλωστε περάσει παρά λίγοι μήνες από τη διοργάνωση των Ενδέκατων Ολυμπιακών Αγώνων στο Βερολίνο. Εκεί το καθεστώς του Χίτλερ είχε δώσει άθλια δείγματα γραφής πώς εννοούσε τον αθλητισμό. Το κακέκτυπο αντίγραφό του

—————————————————

93. Βλ. το λήμμα αρ. 23. Για τη ζωή του σημαντικού αυτού παιδαγωγού και τις απόψεις που εξέφραζε η πληρέστερη μελέτη είναι του Χάρη Σακελλαρίου, Μιχ. Παπαμαύρος. Η ζωή - Οι διώξεις - Το έργο του, Αθήνα 1985. Στηρίζεται σε μια πλούσια βιβλιογραφία αλλά κάνει χρήση και πολλών ανέκδοτων πηγών που προέρχονται από ένα τμήμα του αρχείου Μ. Παπαμαύρου το οποίο βρίσκεται στην κατοχή του συγγραφέα.

94. Βλ. το λήμμα αρ. 13.

Σελ. 43
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/10/gif/44.gif&w=600&h=9155α. Πανοπούλου - Τσικνάκης, Τύπος (1936-1941)

της 4ης Αυγούστου είχε πολλά διδαχτεί και ακολουθούσε κατά πόδας έστω και παραπατώντας95.

6. Λογοτεχνικά έντυπα

Μια περίοδος που χαρακτηρίζεται από την εργώδη προσπάθεια του δικτατορικού καθεστώτος για τον περιορισμό κάθε ελεύθερης έκφρασης είναι φυσικό να έχει να επιδείξει ελάχιστες λογοτεχνικές απόπειρες.

Από τα νεανικά περιοδικά με λογοτεχνικές φιλοδοξίες της προδικτατορικής περιόδου εξακολούθησαν να βγαίνουν τα Ηπειρωτικά Φύλλα (Ιωάννινα 1936), τα Μαθητικά Γράμματα (Αθήνα 1936-1938 και 1943-1944) η Μακεδονική Νεολαία (Θεσσαλονίκη 1934-1937) και η Νέα Πνοή (Θεσσαλονίκη 1936-1938)96.

Σε αυτά ήλθαν να προστεθούν μόλις έξι που ήταν τα εξής: Τα Νειάτα (Αθήνα 1936-1937), Νεότης (Πειραιάς -Αθήνα 1936-1939, 1943), Νεανικοί Ορίζοντες (Αθήνα 1937), Μαθητικό Ξεκίνημα (Αθήνα 1937-1938), Φοινικιά (Αλεξάνδρεια 1937), Μακεδονικές Σελίδες (Θεσσαλονίκη 1937)97. Ο μικρός αριθμός ξαφνιάζει αν λάβουμε υπόψη ότι τα χρόνια 1915-1936 καταμετρήθηκαν 70 έντυπα αυτού του είδους. Φανερώνει ωστόσο ότι έχουμε να κάνουμε με μια σαφή υποστολή των λογοτεχνικών αναζητήσεων της νεολαίας.

Αν προσπαθήσουμε, παρά το μικρό δείγμα, να ορίσουμε τα γενικά χαρακτηριστικά των εντύπων αυτής της κατηγορίας θα επισημαίναμε ότι εκπροσωπούν δύο τάσεις. Το περιοδικό Νεότης

—————————————————

95. Για τις αντιλήψεις του Μεταξικού καθεστώτος σχετικά με το θέμα βλ. Ελένη Μαχαίρα, Η Νεολαία της 4ης Αυγούστου. Φωτογραφές, Αθήνα 1987, στις σ. 130-145 κυρίως.

96. Βλ. Τσικνάκης, Νεανικός τύπος 1915-1936, αρ. 310, σ. 718· αρ. 311, σ. 719· αρ. 277, σ. 650-653· και αρ. 309, σ. 714-717. Ειδικότερα για τη δεύτερη περίοδο έκδοσης του περιοδικού Μαθητικά Γράμματα βλ. Βαρών, Νεανικός τύπος 1941-1945, αρ. 94, σ. 227-231.

97. Βλ. τα λήμματα αρ. 2, 4, 12, 16, 18 και 19 αντίστοιχα.

Σελ. 44
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Ελληνικός Νεανικός Τύπος (1936-1941). Καταγραφή
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 25
    5α. Πανοπούλου - Τσικνάκης, Τύπος (1936-1941)

    τυπώθηκε το χειμώνα του 1940-1941 το Ημερολόγιον ΝΕΟΛΑΙΑΣ με πολλές επώνυμες συνεργασίες.

    Στην προσπάθειά της η Ε.Ο.Ν. να επιτύχει την αυξημένη κυκλοφορία του εντύπου άρχισε να το προπαγανδίζει από νωρίς. Έτσι, στις 6 Οκτωβρίου 1938, ο Κυβερνητικός Επίτροπος Αλέξανδρος Κανελλόπουλος με την υπ. αρ. 571 διαταγή του προς τις Περιφερειακές Διοικήσεις τις ενημέρωνε για την επικείμενη έκδοση της Νεολαίας, εφιστώντας την προσοχή τους στην όσο το δυνατόν μεγαλύτερη διάδοσή της29. Στις 15 Οκτωβρίου 1938, ημερομηνία κυκλοφορίας του πρώτου τεύχους, ο ίδιος ο Ιωάννης Μεταξάς με την υπ' αρ. Ε.Π. 195 διαταγή που απέστειλε προς τους Υπουργούς, τους Γενικούς Διοικητές και τους Νομάρχες του Κράτους τόνιζε την ανάγκη ενίσχυσης του περιοδικού30. Λίγες μέρες αργότερα, στις 7 Νοεμβρίου 1938, επανέρχεται στο ίδιο θέμα ο Ιωάννης Μεταξάς και με την υπ. αρ. Ε.Π. 205 διαταγή του προς τους Γενικούς Διοικητές και τους Νομάρχες του Κράτους τους παρακαλεί να φροντίσουν ώστε οι δήμοι και οι κοινότητες της χώρας να εξωφλήσουν τις συνδρομές που όφειλαν στη Νεολαία για το τρέχον έτος και παράλληλα να τις ανανεώσουν για το επόμενο έτος31.

    Η ανταπόκριση ωστόσο των νέων, παρά τις εκκλήσεις που είχαν γίνει, δεν ήταν, αρχικά τουλάχιστον, η αναμενόμενη. Το αρνητικό για την Ε.Ο.Ν. γεγονός σχολίαζε ο Κυβερνητικός Επίτροπος σε εγκύκλιό του προς τις Περιφερειακές Διοικήσεις στις 11 Φεβρουαρίου 1939 και το απέδιδε στην αδιαφορία που επιδείκνυαν οι ανώτεροι κυρίως βαθμοφόροι. Γι' αυτό συνιστούσε την ένταση των ενεργειών τους στη διάδοση του περιοδικού, με την

    —————————————————

    29. Γενικά Αρχεία του Κράτους, Αρχείον Εθνικής Οργανώσεως Νεολαίας, φάκελος 13.

    30. Γενικά Αρχεία του Κράτους, Αρχείον Εθνικής Οργανώσεως Νεολαίας, φάκελος 13. Πρβλ. Αθανασία Μπαλτά, "Το περιοδικό της Ε.Ο.Ν. Η Νεολαία: Σκοποί και απήχηση", ό.π., σ. 632.

    31. Γενικά Αρχεία του Κράτους, Αρχείον Εθνικής Οργανώσεως Νεολαίας, φάκελος 13.