Συγγραφέας:Βαρών, Οντέτ
 
Τίτλος:Ελληνικός νεανικός τύπος (1941-1945)
 
Υπότιτλος:Καταγραφή
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:10
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1987
 
Σελίδες:828
 
Αριθμός τόμων:2 τόμοι
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Βιβλιογραφία
 
Νεανικά έντυπα
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Χρονική κάλυψη:1941-1945
 
Περίληψη:Στους δύο τόμους του βιβλίου αυτού καταγράφονται τα νεανικά έντυπα, εφημερίδες και περιοδικά, που κυκλοφόρησαν από το 1941 ως το 1945. Η άνθηση που γνωρίζει το φαινόμενο του Τύπου στα χρόνια της κατοχής, είναι χωρίς ανάλογο προηγούμενο. Εξαντλώντας τα όρια της νομιμότητας και περνώντας παράλληλα στους μηχανισμούς της παρανομίας, παρέες, ομάδες και, κυρίως, αντιστασιακές οργανώσεις νέων εκδίδουν ένα πλήθος έντυπων. Η καταγραφή που παρουσιάζεται σε αυτό το βιβλίο είναι βέβαιο ότι μόνον ενδεικτική μπορεί να θεωρείται μιας πολύ πλουσιότερης εκδοτικής πραγματικότητας. Από την άλλη, όσο εκρηκτικό υπήρξε το εκδοτικό φαινόμενο τα χρόνια εκείνα, τόσες διώξεις αντιμετώπισαν τα έντυπα ίχνη του στα κατοπινά χρόνια, που δυσχέραναν τη διάσωση και διατήρησή τους. Αυτό εξηγεί και τις πολλές δυσκολίες που συνάντησε η έρευνα, καθώς και τα ερωτήματα που έμειναν αναπάντητα.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 30.2 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 38-57 από: 931
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/20/gif/38.gif&w=600&h=91510. Βαρών, Τύπος (1941-1945)

Ιανουάριο (ή Φεβρουάριο) του 1945. Απ' αυτά επισημάνθηκαν:

 

[Έτος A'] Αριθ. φύλλου 2

Απρίλιος

1942

" " " " 4

Μάιος

1942

Έτος A' " " 6

Ιούλιος

1942

" " " " 7

Ιούλιος

1942

" " " " 8/1

Αύγουστος

1942

" " " " 10

Σεπτέμβριος

1942

" " " " 11

Οκτώβριος

1942

" " " " 12

Νοέμβριος

1942

" " " " 13

Δεκέμβριος

1942

" " " " 14

16 Δεκεμβρίου

1942

" " " " 15

12 Ιανουαρίου

1943

" " " " 16

10 Μαρτίου

1943

Έτος Β' " " 17

25 Μαρτίου

1943

" " " " 19

18 Απριλίου

1943

" " " " 20

6 Μαΐου

1943

" " " " 21

21 Μαΐου

1943

" " " " 22

10 Ιουνίου

1943

" " " " 23

5 Ιουλίου

1943

" " " " 24

20 Ιουλίου

1943

" " " " 26

Σεπτέμβριος

1943

" " " " 27

1 Οκτωβρίου

1943

" " " " 28

28 Οκτωβρίου

1943

" " " " 29

20 Νοεμβρίου

1943

" " " " 30

5 Δεκεμβρίου

1943

" " " " 31

15 Ιανουαρίου

1944

" " " " 32

4 Φεβρουαρίου

1944

" " " " 33

20 Φεβρουαρίου

1944

" " " " 34

29 Φεβρουαρίου

1944

Έτος Γ' " " 35-36

14 Μαρτίου

1944

" " " " 37

28 Απριλίου

1944

" " " " 38

13 Μαΐου

1944

" " " " 39

27 Μαΐου

1944

Σελ. 38
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/20/gif/39.gif&w=600&h=91510. Βαρών, Τύπος (1941-1945)

Έτος Γ' Αριθ. φύλλου 40

30 Ιουνίου

1944

» » » » 42

25 Ιουλίου

1944

» » » » 43

10 Αυγούστου

1944

» » » » 44

1 Σεπτεμβρίου

1944

» » » » 45

15 Σεπτεμβρίου

1944

» » » » 46

20 Σεπτεμβρίου

1944

» » » » 47

10 Οκτωβρίου

1944

» » » » 48

12 Οκτωβρίου

1944

»» » » 49

15 Οκτωβρίου

1944

» » » » 51

18 Οκτωβρίου

1944

» » » » 54

21 Οκτωβρίου

1944

» » » » 55

22 Οκτωβρίου

1944

» » » » 56

24 'Οκτωβρίου

1944

» » » » 58

26 Οκτωβρίου

1944

» » » » 59

27 Οκτωβρίου

1944

» » » » 60

28 Οκτωβρίου

1944

» » » » 61

31 Οκτωβρίου

1944

» » » » 62

1 Νοεμβρίου

1944

» » » » 63

2 Νοεμβρίου

1944

» » » » 64

3 Νοεμβρίου

1944

» » » » 65

4 Νοεμβρίου

1944

» » » » 66

5 Νοεμβρίου

1944

» » » » 67

7 Νοεμβρίου

1944

» » » » 68

8 Νοεμβρίου

1944

» » » » 69

9 Νοεμβρίου

1944

» » » » 70

10 Νοεμβρίου

1944

» » » » 71

11 Νοεμβρίου

1944

» » » » 72

12 Νοεμβρίου

1944

» » » » 73

14 Νοεμβρίου

1944

» » » » 74

15 Νοεμβρίου

1944

» » » » 75

16 Νοεμβρίου

1944

» » » » 76

17 Νοεμβρίου

1944

» » » » 77

18 Νοεμβρίου

1944

» » » » 78

19 Νοεμβρίου

1944

 

Σελ. 39
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/20/gif/40.gif&w=600&h=91510. Βαρών, Τύπος (1941-1945)

Έτος Γ' Αριθ. φύλλου 79

21 Νοεμβρίου

1944

" " " " 80

22 Νοεμβρίου

1944

" " " " 81

23 Νοεμβρίου

1944

" " " " 82

24 Νοεμβρίου

1944

" " " " 83

25 Νοεμβρίου

1944

" " " " 84

26 Νοεμβρίου

1944

" " " " 85

28 Νοεμβρίου

1944

" " " " 86

29 Νοεμβρίου

1944

" " " " 87

30 Νοεμβρίου

1944

" " " " 88

1 Δεκεμβρίου

1944

" " " " 91

18 Δεκεμβρίου

1944

" " " " 92

19 Ιανουαρίου

1945

" " " " 94

21 Ιανουαρίου

1945

Η έκδοση γίνεται καθημερινή τον Οκτώβριο και Νοέμβριο του 1944. Βγαίνει δυο φορές τον Δεκέμβριο του 1944 κι άλλες δυο τον Ιανουάριο του 1945. Τερματίστηκε με το τχ 99.

Αριθμός αντιτύπων: άγνωστος

Τιμή: τχ 19-20 200 δρχ., τχ 49 200 εκατ. δρχ., τχ 51 500 εκ. δρχ., τχ 55 1.000.000.000 δρχ., τχ 58-59 2.000.000.000 δρχ., τχ 61 8.000.000.000 δρχ., τχ 66-68 10.000.000.000 δρχ., τχ 70-71 50.000.000.000 δρχ., τχ 72 100.000.000.000 δρχ., τχ 73-88 4 δρχ., τχ 91-94 20 δρχ.

Σχήμα: τχ 2-34 25x17 εκ. 4-8 σ., δίστηλο, με αρίθ.

τχ 35-46 31x22 εκ. 2-4 σ., τρίστηλο, με αρίθ.

τχ 47-94 από 47x30 εκ. έως 50x35 εκ., 2 σ., πεντάστηλο, χ.αρίθ.

Η Δόξα είναι ένα από τα μακροβιότερα νεολαιίστικα έντυπα. Με μια σχεδόν πλήρη σειρά 99 τχ μας δίνει την ευκαιρία να παρακολουθήσουμε τις απόψεις της ΠΕΑΝ από την άνοιξη του 1942 μέχρι τις αρχές του 1945. Όργανο της ΠΕΑΝ, υπηρετεί τους σκοπούς της. Οι σκοποί αυτοί αναφέρονται σε μία "Έκθεσι περί της δράσεως της Οργανώσεως Εθνικής Αντιστάσεως ΠΕΑΝ", που γράφεται στις 24 Φεβρουαρίου 1949, και τώρα βρίσκεται στη Διεύθυνση Ιστορίας Στρατού. Στις

Σελ. 40
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/20/gif/41.gif&w=600&h=91510. Βαρών, Τύπος (1941-1945)

σελ. 2-3 αυτής της εκθέσεως αναφέρεται: «Οι πολιτικοί παιδαγωγικοί σκοποί της Οργανώσεως περιλαμβανόμενοι εν συνόψει εις το κατά Σεπτέμβριον του 1942 εκδοθέν τεύχος υπό τον τίτλον "Τι πιστεύουμε", γραφέν υπό του αειμνήστου Αθ. Σκούρα εν συνεργασία μετά του Γ. Αλεξιάδου, απέβλεπον εις την διάδοσιν παρά τη ελληνική νεότητι των αρχών της υγιούς Δημοκρατίας άνευ αναφοράς εις συγκεκριμένα πρόσωπα ή κόμματα, και εις την επικράτησιν ενός νέου ιδεώδους πολιτικού και μορφωτικού, συνθέτοντος εν εαυτώ τας πατροπαραδότους ηθικάς αξίας προς τας απαιτήσεις των καιρών». Στην ίδια έκθεση σημειώνονται για τη Δόξα (σ. 8): «Η επίδρασις των εντύπων της οργανώσεως διά την αναπτέρωσιν του εθνικού φρονήματος και την διαφώτισιν της κοινής γνώμης υπήρξεν εξαιρετική. Άρθρα της "Δόξης" εξεφωνήθησαν επανειλημμένως από του Ραδιοφωνικού Σταθμού του Λονδίνου και του Καΐρου». Η ιδεολογία της οργάνωσης υπηρετείται στην εφημερίδα με άρθρα ιδεολογικού περιεχομένου, όπως είναι το άρθρο "του συναγωνιστή Ι 753" (τχ 2 σ. 1), όπου γίνεται σκληρή κριτική στους αρχηγούς του Έθνους: «Απευθυνόμαστε σε σας Κύριοι, Που μέχρι τώρα κολακεύατε τον εαυτό σας, πιστεύοντας ότι είσαστε οι πνευματικοί αρχηγοί του Έθνους. Απευθυνόμαστε σε σας, που μέχρι τώρα καθισμένοι στις αναπαυτικές πολυθρόνες του γραφείου σας είχατε τη φαεινή ιδέα να δίνετε τις κατευθυντήριες γραμμές που πρέπει δήθεν να ακολουθήση το Ελληνικό Έθνος. Απευθυνόμαστε σε σας προ παντός, γιατί τώρα που ξέσπασε η μπόρα στα κεφάλια του φτωχού μας λαού, είσαστε από εκείνους που περνάνε ανώδυνα τις τραγικώτερες στιγμές που διέρχεται ο τόπος μας. [...] Σας υποσχόμαστε, εμείς η Ελληνική νεολαία, πως η αμοιβή της δικής σας κακοήθειας θα πληρωθή ακριβά, και ακριβώτερα μάλιστα από ότι νομίζετε, γιατί εκείνοι που θα δουλεύουν και θα διατάσσουν από δω και πέρα στη μελλοντική ελεύθερη Ελλάδα, θάμαστε εμείς, η Ελληνική Νεολαία». Πολύ εντονότερο είναι το ύφος στα άρθρα εναντίον του ΚΚΕ, του

Σελ. 41
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/20/gif/42.gif&w=600&h=91510. Βαρών, Τύπος (1941-1945)

EAM και του ΕΛΑΣ, που επανέρχονται πολύ συχνά. Ενδεικτικά στο τχ 12 αναφέρεται: «Το μίσος μας για τους επιδρομείς είναι χρέος αυτονόητο. Ένα ανώτερο όμως χρέος προς την πατρίδα, μας καλεί να γεμίσουμε την ψυχή μας με ένα άλλο μίσος απείρως σφοδρότερο, το μίσος προς τους Έλληνες εκείνους που στις μαύρες αυτές ημέρες πουλούν αναίσχυντα την Ελλάδα στον εχθρό». Για τον ΕΛΑΣ στο τχ 34: «Είναι καιρός πια που ο περίφημος "Ελληνικός" Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός τάχθηκε στην υπηρεσία των εχθρών της Ελλάδας».

Το πώς αντιμετωπίζεται η εφημερίδα από την αριστερά γίνεται φανερό στο παρακάτω απόσπασμα από το άρθρο «Ελληνική Πλουτοκρατία και ιδεολογικός αγώνας - Ο "Παράνομος" τύπος της», στην Κομμουνιστική Επιθεώρηση, τχ 25 Απρίλης 1944, σ. 591-595, (σ. 592 σημειώνεται): «Η "Δόξα" σαν όργανο των χορτάτων δείχνει όλη την αναλγησία της ελληνικής πλουτοκρατίας μπρος στο δράμα της πείνας του ελληνικού λαού. Όλο τον τομαρισμό των μαυραγοριτών του πατριωτισμού που βαδίζουν και με τους Γερμανούς ακόμα φτάνει να μη χειραφετηθεί ο ελληνικός λαός και μάθει να διεκδικεί».

Στη διάρκεια της κατοχής υπάρχουν πολλά άρθρα με αγωνιστικό πνεύμα, όπως στο τχ 7: "... Διακηρύσσουμε πως ο δρόμος που όλοι μας, ενωμένοι, πρέπει ν' ακολουθήσουμε είνε εκείνος που φέρνη στη λευτεριά ή στο χαμό". Πράγματι, ο ιδρυτής της εφημερίδας, Κωνσταντίνος Περρίκος, και οι συντάκτες της Α. Σκούρας και Δ. Λόης, εκτελέστηκαν από τους Γερμανούς, στις αρχές του 1943.

Τα περισσότερα άρθρα εναντίον του εχθρού έχουν στόχο τους Βουλγάρους. Για την Μεγάλη Ιδέα σημειώνεται (τχ 49 σ. 2): "η Μ. Ιδέα δεν πέθανε. Δεν πεθαίνουν οι ιδέες. Ωρίζετο κι εξακολουθεί να ορίζεται: απελευθέρωση της Ελλάδος και όλων των ελληνικών χωρών που στενάζουν κάτω από ξενικό ζυγό". Τέλος, "κινδυνεύουν οι αστοί", που είναι τα

Σελ. 42
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/20/gif/43.gif&w=600&h=91510. Βαρών, Τύπος (1941-1945)

ΕΙΚΟΝΑ

6. Πρώτη σελίδα του τχ 16 του αρ. *14 (για τον θάνατο του Κ. Περρίκου)

Σελ. 43
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/20/gif/44.gif&w=600&h=91510. Βαρών, Τύπος (1941-1945)

στηρίγματα του έθνους (τχ 49 σ. 2): "Ο αστικός κόσμος της χώρας κινδυνεύει. Αι παραγωγικαί τάξεις, είναι δε παραγωγικαί τάξεις οι έμποροι και οι βιομήχανοι, απειλούνται υπό εξοντώσεως. Η Πατρίς η Θρησκεία, η Οικογένεια, ό,τι υψηλόν, ωραίον και ευγενές εκληροδότησαν εις την ανθρωπότητα οι αιώνες και φυλάσσουν αυτοί ανιδιοτελώς εις τας αποθήκας των υπάρχει φόβος να συμπαρασυρθή εις την εξαφάνισιν μετ' αυτών".

Στο πρώτο τχ που εκδίδεται μετά τα Δεκεμβριανά αιτιολογείται η διακοπή της έκδοσης τις μέρες των ταραχών ως εξής (τχ 91 σ. 1): Στη στήλη "Η σκοπιά μας", με τίτλο "Η επανέκδοσίς μας": «Η "Δόξα", όπως και αι πλείσται εκ των άλλων συναδέλφων της, δεν εξεδόθη από της εκρήξεως της στάσεως. Ο λόγος είναι ευνόητος. Η "Δόξα" δεν είναι ούτε απλούν δελτίον ειδήσεων, ούτε επιχείρησις χρηματοθηρική. Αποτελεί όργανον δημιουργίας κοινής γνώμης και σποράς ιδεών. Συναφής προς την αποστολήν της αυτήν είναι η άσκησις κριτικής γεγονότων και προσώπων. Κριτική όμως κατά την διάρκειαν του κινήματος ηδύνατο δικαίως να ερμηνευθή ως διάσπασις του αγώνος. Επροτίμησε λοιπόν η "Δόξα" ν' αναβάλει την έκδοσίν της δι' ευθετωτέρους καιρούς». Εξάλλου, μερικά τχ αργότερα, με το τχ 99, τερματίζεται η έκδοση της εφημερίδας.

Περιεχόμενα και συνεργάτες:

Τα κύρια άρθρα αναφέρονται κυρίως στον αγώνα που πρέπει να διεξαχθεί για την απελευθέρωση. Συχνά, θέτουν ζητήματα ιδεολογικής φύσεως· αναλύουν τι είδους αγώνα εννοούν και τι κοινωνία οραματίζονται, όπως στο τχ 43 σ. 1 : "Κ.Κ. Αστοί, ζητείτε πάντοτε τας αποδείξεις σας".

Επίσης καθορίζεται ποιοι θεωρούνται σύμμαχοι και ποιοι εχθροί. Έτσι πολλά κύρια άρθρα καταφέρονται εναντίον του ΚΚΕ, του EAM και του ΕΛΑΣ. Αναφέρω ενδεικτικά: τχ 29 σ. 3 «Ο Ε.Λ.A.Σ.»· τχ 29 σ. 4 «Κρίσεις πάνω σ' ένα έντυπο. Λαοκρατία και Σοσιαλισμός. Εκδόσεις "Ριζοσπάστη" -

Σελ. 44
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/20/gif/45.gif&w=600&h=91510. Βαρών, Τύπος (1941-1945)

ΕΙΚΟΝΑ

7. Πρώτη σελίδα του τχ. 27 του αρ. *14

Σελ. 45
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/20/gif/46.gif&w=600&h=91510. Βαρών, Τύπος (1941-1945)

Αθήνα 1943»· τχ 30 σ. 1 "Μπροστά στο φάσμα της πείνας. Οι τέσσεροι εχθροί του ψωμιού του ελληνικού λαού"· τχ 34 σ. 1 "Για τη λευτεριά και τη λαοκρατια"· τχ 35 σ. 1 "Τον δάχτυλον επί τον τύπον των ήλων"· τχ 40 σ. 1 "Ζήτω η αιωνία Ελλάς"· τχ 46 σ. 1 "Ζητούμε σαφείς εξηγήσεις"· τχ 47 σ. 1 "Ανοικτό γράμμα προς το K.K.E.". Αυτά τα άρθρα συνεχίζονται και μετά την απελευθέρωση: τχ 80 "Σοσιαλισμός και ΚΚΕ", τχ 82 "Αδελφοκτόνοι", τχ 84 "Μοιραίαι συνέπειαι μοιραίων ασυνεπειών", τχ 92 "Προς μίαν νέαν ζωήν".

Χειρότερος εξωτερικός εχθρός αξιολογούνται οι Βούλγαροι, πράγμα που γίνεται σαφές στα έντονα αντιβουλγαρικά άρθρα: τχ 24 σ. 1 "Οι Βούλγαροι θα πληρώσουν ακριβά"· τχ 24 σ. 2 "Ενώ οι Βούλγαροι κατεβαίνουν"· τχ 26 σ. 1 "Αντιμέτωποι στο Βουλγαρικό κτήνος". Αυτό συνδέεται και με το ιδιαίτερο ενδιαφέρον που εκδηλώνεται για τη Μακεδονία μετά την απελευθέρωση, σε άρθρα όπως στο τχ 81 "Όλων τα μάτια προς τον Βορράν". Πολλά άρθρα φέρουν συνθηματικές υπογραφές, όπως: τχ 2 σ. 1 "Απευθυνόμαστε προς σας Κύριοι (ανοιχτή επιστολή)" Ι 753· τχ 2 σ. 2 "Κουβέντα μ' ένα Αυστριακό (συνέντευξη)" E 2109/Ι 103· τχ 4 σ. 3 "Ένα γράμμα από την Αυστρία" Ε 2123/Ι 753· τχ 4 σ. 3 "Ιταλία του 1942" Ι 110· τχ 4 σ. 3 "Μια τελετή στο Λονδίνο" και τχ 6, σ. 3 "Αγρυπνείτε" E 2124/I 953" τχ 6 σ. 3 "Ο δρόμος μας (ποίημα)" E 2109/Ι 103· τχ 7 σ. 2 "Βροντοφωνούμε το δίκιο μας" και τχ 8 σ. 4 "Στον Παύλο Μελά" Ε 2109/Ι 103· τχ 8 σ., 1 "Μακεδονία-Θράκη" Ε 2000· τχ 11 σ. 8 "Νίκος Παπαλεονάρδος" (Στη στήλη "Φυσιογνωμίες της εποχής") Ε 2203/N 201· τχ 11 σ. 2 "Ελάτε μαζί μας αδέρφια" Ε 2109/Ι 103· τχ 12 σ. 3 "Η Φωνή της Ελληνίδας" και τχ 12 "Και η γυναίκα πολεμά" και τχ 14 "Πώς πολεμά η γυναίκα. Η συμβολή της στον αγώνα" [σε μόνιμη στήλη για τη γυναίκα] Ε· τχ 14 σ. 7 "Μάχη χήρα Ναυάρχου Καζάκου" (Στήλη "Φυσιογνωμίες της εποχής") Ε 384.

Σελ. 46
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/20/gif/47.gif&w=600&h=91510. Βαρών, Τύπος (1941-1945)

Μερικά ενυπόγραφα κύρια άρθρα μετά την απελευθέρωση: τχ 64 "Τα παλαιά πολιτικά κόμματα και ο πολιτικός προσανατολισμός των νέων, Θεμιστοκλή Τσάτσου τ. Υπουργού Δικαιοσύνης"· τχ 68 "Το απαιτούμε όσοι πιστεύουμε στην Ελλάδα, Παν. Κανελλόπουλου Υπουργού των Ναυτικών, Αρχηγού του Εθνικού Ενωτικού Κόμματος"· τχ 72 "Πατρός και μητρός..., Π. Τσιμπίδαρου Πρώην βουλευτού και διευθυντού του πολιτικού γραφείου του Ελ. Βενιζέλου"· τχ 74-76 "Αι πράξεις των κυβερνήσεων κατοχής, του Γ. Ι. Οικονομοπούλου".

Μόνιμες στήλες: τχ 2-4 "Εσωτερικά Νέα"· τχ 4-6 "Πορτραίρα προδοτών"· τχ 11-15 "Φυσιογνωμίες της εποχής"· τχ 12, 14 "Η Φωνή της Ελληνίδας"· τχ 14-20 "Από τη δράση της Ελληνικής λεβεντιάς"· τχ 4-30 [Η 4η σ. είναι αφιερωμένη σε ειδήσεις του πολέμου]· τχ 40-94 "Η σκοπιά μας"· τχ 14-22 "Γεγονότα και σχόλια"· τχ 54-69 "Ματιές στην πόλη", υπογρ. Ο Συλλέκτης· τχ 54-94 "Έμμετρη εφημερίδα", υπογρ. Ασμοδαίος και τχ 91-94 Αρχίλοχος· τχ 58-94 "Θεάματα"· τχ 67-82 "Εμείς κι εμείς", διαφ. υπογρ.· τχ 83-88 "Αθηναϊκοί περίπατοι", υπογρ. Ερευνητής.

Εκτός από τα ονόματα συνεργατών που μας είναι γνωστά από τις υπογραφές τους στο ίδιο το έντυπο, για τη νόμιμη περίοδο κυκλοφορίας ο Μάγερ (σ. 325) σημειώνει: "Συντάκται: Κ. Περρίκος, Α. Σκούρας, Δ. Λόης, Ι. Κατεβάτης, Γ. Αλεξιάδης. Π. Λιαρούτσος, A. Μίχας, Β. Παπαδόπουλος. Οι τρεις πρώτοι εξετελέσθησαν". Περισσότερα στοιχεία γι' αυτούς δίνει η Ιωάννα Τσάτσου, Φύλλα Κατοχής, Δ' Έκδοση, Βιβλιοπωλείον της Εστίας", Αθήνα 1981, σ. 59, 60, 66, 69.

Εικονογράφηση: Στην περίοδο της κατοχής δεν υπάρχει καθόλου εικονογράφηση. Μετά την απελευθέρωση δημοσιεύονται οι παρακάτω φωτογραφίες με τις αντίστοιχες λεζάντες τους: τχ 59 Ήντεν και Παπανδρέου· τχ 60 Αναμνηστικά στρατιωτικά μετάλλια των Ιταλών· τχ 70 Έλληνες αξιωματικοί στο μνημείο των πεσόντων του Ρίμινι· τχ 77 Οι αφιχθέντες Αεροπόροι

Σελ. 47
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/20/gif/48.gif&w=600&h=91510. Βαρών, Τύπος (1941-1945)

μας. Η παρέλαση των τμημάτων· τχ 79 Από την παρέλαση των Ικάρων· τχ 80 Άποψις του σιδηροδρομικού σταθμού του Ρίμινι· τχ 83 Από την χθεσινήν Συγκέντρωσιν: Το πλήθος εις την πλατείαν του Συντάγματος ενώ ομιλεί ο [...] κ. Ναπολέων Ζέρβας· τχ 88 Μέλη της Διοικήσεως των ΑΧΕΠΑΝΣ εύχονται στον Πρόεδρο Ρούζβελτ. Εκτός από τις φωτογραφίες, υπάρχουν και κάποιες γελοιογραφίες του Σ. Πολενάκη.

Βιβλιογραφία: Ανταίος AΙΙ σ. 522 (φωτοτυπίες τίτλων 5 τχ)· Ελληνικά περιοδικά για παιδιά και εφήβους αρ. 102, 103· Ιστορία της Αντίστασης τ. 6 σ. 1474· Γιάννης Καιροφύλας, Η Αθήνα του '40 και της κατοχής, Εκδ. Φιλιππότη, Αθήνα 1985, σ. 199· «Ελληνική Πλουτοκρατία και ιδεολογικός αγώνας. - Ο "Παράνομος" τύπος της»· Καρυκόπουλος σ. 128 π. Κομμουνιστική Επιθεώρηση, αρ. 25, Απρίλης 1944, σ. 591-595· Μάγερ σ. 325, 329 (φωτογραφία της 1ης σ. του τχ 11)· Μεγάλη Εγκυκλοπαίδεια της νεοελληνικής λογοτεχνίας Χάρη Πάτση, τ. 6ος, σ. 289 (πληροφορία για 99 τχ)· Κώστας Παράσχος, Η απελευθέρωση. Χρονικό με σπάνιες φωτογραφίες, Εκδ. Ερμής, Αθήνα 1983, φωτογραφία 1ης σ. του τχ 7· Αν. Ι. Πεπονής, Προσωπική Μαρτυρία· Εκδ. Κέδρος, Αθήνα 1970, σ. 47-48· "Η ανατίναξη της ΕΣΠΟ από την ΠΕΑΝ Χρονικό [...] των Δ. Δέπου και Κ. Κουκκίδη", π. Τότε, τχ 18, Νοέμβριος 1984, σ. 8-22.

Αρχείο EPT τχ 16, 32, 35 (φωτογραφία)

ΒΒ/ΜΠΕΝ τχ 46-48, 51, 54-56, 58-88, 91-92, 94

ΓΑΚ (Αρχ. Πετιμεζά Κ52Α'-1) τχ 16, 20, 23, 26, 27, 28

ΓΕΝ τχ 28

ΔΦΛ τχ 18, 19, 26, 49, 51, 54, 56, 64, 68

EBE (περ. 796 D/Dα) τχ 63, 67

EEA τχ 2-49 (λείπουν τα τχ 1, 3, 5, 9, 18, 23, 25, 27, 28, 38, 41)

Σελ. 48
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/20/gif/49.gif&w=600&h=91510. Βαρών, Τύπος (1941-1945)

ΕΛΙΑ τχ 4, 21, 49, 50, 54, 64, 68, 91

ΕΣΗΕΑ τχ 6, 7, 12, 26, 29, 33, 34, 37-40, 47-49, 51, 55, 58, 59, 61, 66, 68, 70-73, 79, 92

ΜΜΠ/IA τχ 27

ΕΙΚΟΝΑ

8. Τίτλος του τχ 76 (νόμιμη έκδοση) του αρ. *14

Σελ. 49
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/20/gif/50.gif&w=600&h=91512 - 0147.htm

*15. Εθνική Επανάσταση

ΑΘΗΝΑ 1942-1943

Υπότιτλος: Μαχητική έκδοση της οργάνωσης η "Εθνική Επανάσταση" (ΕΘΝΕΠ)

Αθήνα

Κυκλοφόρησαν 4 τουλάχιστον τχ από τον Δεκέμβριο 1942 μέχρι τον Φεβρουάριο 1943, όπως σημειώνει ο Μάγερ. Ίσως η έκδοση συνεχίστηκε και μέχρι τον Ιούνιο του 1943, γιατί στην εφ. Μάχη, της Εθνικής Δράσεως, αναφέρεται το τχ 4 στη στήλη "Επιθεώρησις του παρανόμου τύπου", στο τχ 26 (13 Ιουνίου 1943), σ. 3. Επισημάνθηκε μόνο το τχ 3:

Έτος A' 8 Ιανουαρίου 1943 αριθ. 3

Η εφ. Μάχη παραθέτει απόσπασμα απ' το τχ 4 της Εθνικής Επανάστασης: "Η Ελλάς, μετά την νίκην, θα γίνη αυτοκρατορία, θα λάβη δε μεγίστην θέσιν εν τη Μεσογείω. Διότι τούτο είναι η θέλησις παντός Άγγλου... Τούτο οφείλεται, όχι τόσον εις την γενναιοτάτην στάσιν την οποίαν επέδειξε η Ελλάς κατά τον πόλεμον... όσο εις το ιστορικόν ΟΧΙ... Και το ΟΧΙ αυτό οφείλεται εις το Βασιλέα μας". Απ' την Κομμουνιστική Επιθεώρηση γίνεται η εξής κριτική: «Και τώρα σάς παρουσιάζουμε ένα 4αυγουστιανό φρούτο, με νέο όνομα: "Εθνική Επανάσταση". Αυτή τη βγάνει ένας μεγάλος αξιωματούχος της 4ης Αύγουστου. Στο πρώτο Ν° λέει: "Κηρύσομε την Εθνική Ένωση στον απελευθερωτικό αγώνα εναντίον του καταχτητού"».

Συνεργάτες: "Συντάκται: Σ. Αποστολάτος, Μ. Αλιβιζάτος, A. Γκότσης, Ι. Κροντήρης, Δ. Δεληδημήτρης" (Μάγερ σ. 324).

Βιβλιογραφία: Αναγνωστόπουλος σ. 13· "Πεμπτοφαλαγγίτικο μπουκέτο", π. Κομμουνιστική Επιθεώρηση, αρ. φ. 11 (Μάρτης 1943), σ. 246-248· Μάγερ σ. 324.

ΓΑΚ τχ 3

Σελ. 50
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/20/gif/51.gif&w=600&h=91512 - 0148.htm

ΕΙΚΟΝΑ

9. Πρώτη σελίδα του τχ 3 του αρ. *Ι5

Σελ. 51
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/20/gif/52.gif&w=600&h=91512 - 0149.htm

*16. Ελεύθερη Σκέψη

ΑΘΗΝΑ 1942-1944

Υπότιτλος: Όργανο Εθνικού Κομιτάτου Νέων (τχ 1-12)

Όργανο του 'Εθνικού Κομιτάτου (τχ 13-26)

Μόττο: Αλλά τώρα αντιπαλεύει / κάθε τέκνο σου με ορμή / κι' άκατάπαυτα γυρεύει / η τη νίκη η τη θανή. Δ. Σολωμός (στ' αριστερά του τίτλου)

...Ους νυν υμείς ζηλώσαντες και το εϋδαιμον, το ελεύθερον, το δε ελεύθερον το εϋψυχον κρίναντες, μη περιοράσθε τους πολεμικούς κινδύνους. Περικλής (στα δεξιά του τίτλου)

Αθήνα

"Εκδόται: Κ. Καραμάνος, Γ, Βήχος, Κ. Βέρροιος" (Μάγερ σ., 331)

Κυκλοφόρησαν 26 τχ από τον Ιούνιο του 1942 ώςτόν Σεπτέμβριο του 1944:

Έτος πρώτο αριθμός φύλλου  1   Ιούνιος               1942

» » » » 2 Ιούλιος 1942

» » » » 3 Αύγουστος 1942

» » » » 4 Σεπτέμβριος 1942

» » » » 5 Οκτώβριος 1942

» » » » 6 Νοέμβριος 1942

» » » » 7 Δεκέμβριος 1942

» » » » 8 Ιανουάριος 1943

» » » » 9 Φεβρουάριος 1943

» » » » 10 Μάρτιος 1943

» » » » 11 Απρίλιος 1943

» » » » 12 Μάιος-Ιούνιος 1943

» δεύτερο » » 13 Ιούλιος 1943

» » » » 14 Σεπτέμβριος 1943

» » » » 15 Οκτώβριος 1943

» » » » 16 Νοέμβριος 1943

» » » » 17 Δεκέμβριος 1943

» » » » 18 Ιανουάρ.-Φεβρ. 1944

» » » » 19 Μάρτιος 1944

Σελ. 52
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/20/gif/53.gif&w=600&h=91512 - 0150.htm

Έτος δεύτερο αριθμός φύλλου 20 Ιούλιος 1944

» τρίτον » » 26 16 Σεπτεμβρίου 1944

Δεν επισημάνθηκαν τα τχ 21-25 που πρέπει να κυκλοφόρησαν τέλη Ιουλίου του 1944 με αρχές Σεπτεμβρίου, με άγνωστο ρυθμό. Επίσης δεν επισημάνθηκε άλλο τχ μετά το 26, που είναι, ίσως, τελευταίο.

Αριθμός αντιτύπων: άγνωστος

Τιμή: Διανέμεται δωρεάν. Τα τχ 9 και 10 έχουν τιμή 200 δρχ. αλλά υπάρχει από πάνω σφραγίδα "δωρεάν". Όλα τα άλλα δωρεάν.

Σχήμα: 32x22 εκ. 4 σ. με αρίθ. ανά τχ τρίστηλο

Από το τχ 13 σ. 1, που εγκαινιάζει τον δεύτερο χρόνο κυκλοφορίας του εντύπου: «Με το φύλλο αυτού του μηνός η "Ελεύθερη Σκέψη" μπαίνει στο δεύτερο χρόνο της τυπωμένης έκδοσής της. Στους δώδεκα μήνες και τα ισάριθμα φύλλα που προηγήθησαν, η "Ελεύθερη Σκέψη" ακολουθώντας και χαράζοντας τη γραμμή του "Εθνικού Κομιτάτου" δεν προσπάθησε μήτε να πολιτευθή, μήτε να ειδησεογραφήση, μήτε να θέλξη τους περισσότερους ή τους λιγότερους. Η "Ελεύθερη Σκέψη" θέλησε να κρατήση ψηλά το εθνικό φρόνημα και να εμπνεύση αισιοδοξία και πίστη· θέλησε να κηρύξη αλήθειες, να δείξη τον δρόμο του καθήκοντος». Η ιδεολογία της Μεγάλης Ελλάδας διαπερνά όλο το έντυπο· ενδεικτικά από το τχ 19 σ. 1, κύριο άρθρο με υπογρ. 83 E.A. : "Κι' ας ορμήσουμε μετά στον Αγώνα για τη Νίκη κι' ας μη σταθούμε παρά μόνο όταν υψώσουμε ψηλά τις σημαίες μας στη Βόρειο Ήπειρο... στον Αίμο... στα Δωδεκάνησα... στην Κύπρο!...".

Περιεχόμενα: Κύρια άρθρα (αναφέρονται ενδεικτικά): τχ 5 "Νίκες που ντροπιάζουν", τχ 6 "Εθνικά Προβλήματα", τχ 7 "Σταθερή μας απόφαση", τχ 8 "Οι πολιτικοί και εμείς", τχ 9 "Είναι για μας πανηγύρια!...", τχ 10 "Ας εμπνευσθούμε!...", τχ 11 "Θέλουμε να πείσουμε", τχ 12 "Είμαστε έτοιμοι", τχ 13 "Εν όψει μάχης", τχ 14 "Ο πέμπτος χρόνος", τχ 15 «Η "Έξω" Κυβέρνηση», τχ 16 "Τρεις επέτειοι-Τρεις λαοί", τχ

Σελ. 53
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/20/gif/54.gif&w=600&h=39312 - 0151.htm

ΕΙΚΟΝΑ

10. Από την πρώτη σελίδα του τχ 5 του αρ. *16

Σελ. 54
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/20/gif/55.gif&w=600&h=91512 - 0152.htm

17 "Μεγάλες αλήθειες", τχ 18 "Κατευθύνσεις και δικαίωσις", τχ 19 "25η Μαρτίου", τχ 20 "Το καθήκον των Ελλήνων", τχ 26 "Φωτιά και θάνατο στους Βουλγάρους".

Ως προς τον χαρακτήρα των άρθρων, υπάρχουν πολλά άρθρα με αντικομμουνιστικό περιεχόμενο, και άλλα που στρέφονται εναντίον της Ιταλίας και ιδιαίτερα της Βουλγαρίας. Από τα επιχειρήματα εναντίον της Βουλγαρίας που επαναλαμβάνονται συχνά: στο τχ 16 σ. 1 «Τώχαμε μελετήσει [...] ότι το ατιμώτερο και το αισχρότερο πράγμα στον κόσμο είναι να είσαι βούλγαρος. [...] Παραδεχόμαστε ότι το αισχρότερο κι ατιμώτερο πράγμα στον κόσμο είναι να είσαι "έλλην" βουλγαρόφιλος» (από το κύριο άρθρο με υπογρ. 83 E.A.). Ή ακόμη από το τχ 26 σ. 1 : "Ανήθικοι από φύσεως [οι Βούλγαροι] αποστρέφονται κάθε τίμια πράξη. Τώρα σπεύδουν να παρουσιαστούν ως θύματα Φασιστικών καθεστώτων με την ελπίδα του φτηνού κέρδους". Το μίσος για τους Βουλγάρους συνδέεται με το μελλοντικό σχέδιο για κατάληψη των εδαφών τους: τχ 6 σ. 2 "Την ώρα εκείνη": [αναφέρεται στο τι πρέπει να γίνει με την απελευθέρωση] "η εθελοντικη συγκρότηση στρατιωτικών σωμάτων [...] για την άμεση στρατιωτική κατάληψη των εδαφών στα οποία τ' αδέλφια μας έζησαν έως τώρα υπόδουλα και για την είσοδο στα βουλγαρικά εδάφη μετά το ξεπάστρεμμα των Βουλγάρων της Ελληνικής Μακεδονίας και Θράκης". Μόνιμες στήλες: "Σημειώματα", "Χρονικά κατοχής" (ανυπόγραφες). Υπάρχουν ακόμα ειδήσεις από τη δραστηριότητα των δυνάμεων κατοχής στις διάφορες πόλεις της Ελλάδας καθώς και καταγγελίες δοσιλόγων που κάνουν οι αναγνώστες με επιστολές.

Τέλος, τα άρθρα βρίσκονται μέσα στο πνεύμα της εξυπηρέτησης των σκοπών του "Εθνικού Κομιτάτου Νέων" που διατυπώνονται σαφώς στο τχ 6, στο κέντρο της σ. 1, μέσα σε πλαίσιο: «Το "Εθνικό Κομιτάτο Νέων" έχει σκοπούς καθαρά εθνικοαπελευθερωτικούς. Κάνει γι' αυτό έντονο απελευθερωτικό αγώνα.

Σελ. 55
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/20/gif/56.gif&w=600&h=91512 - 0153.htm

― Κηρύσσει χάριν του αγώνος αυτού αυστηρή εθνική ενότητα που είναι αποφασισμένο να κρατήση και να επιβάλη μ' οτιδήποτε μέσα και στους πειο αδιόρθωτους έλληνες.

― Προσπαθεί να κρατήση ψηλά την εθνική μας αξιοπρέπεια [...]

― Προετοιμάζει την ώρα της Εξέγερσης, της Απελευθέρωσης και της Τιμωρίας.

― Αγωνίζεται μόνο για το Έθνος και για τη Νίκη. [...]».

Συνεργάτες (Μάγερ σ. 331): "Ν. Γρηγοριάδης, Σ. Κανονίδης, Κ. Λαμπαδάριος, Δ. Ρεδιάδης, Αχ. Κύρου, Δ. Τσίμπος, Σ. Ζαχαράκης, Β. Σταματόπουλος, Γ. Νταουντάκης, Γ. Ζαρκάδας, Δ. Καψάλης. Τυπογράφοι: Κ. Παλαιολόγος, Σ. Γεωργόπουλος, A. Μπούφας".

Στο ίδιο το έντυπο δεν αναφέρονται καθόλου ονόματα παρά μόνο κάποια αρχικά με αριθμούς. Έτσι το κύριο άρθρο του τχ 5 υπογράφει ο 1333 ΕΑ., ενώ πολλά άλλα ο 83 E.A.

Βιβλιογραφία: Ανταίος AI σ. 163· Ιστορία της Αντίστασης σ. 1467- Μάγερ σ. 331.

Ο Γιώργος Βήχος, από τα ιδρυτικά στελέχη του Εθνικού Κομιτάτου Νέων και υπεύθυνος για την Ελεύθερη Σκέψη, αναφέρει [Αρχείο EPT, φάκελλος Αθήνα Α', σ. 70]:

"Αυτός ο τυπογράφος [της Ελεύθερης Σκέψης] ήτανε στη Νέα Σμύρνη και μέσα στο σπίτι του είχε δυο ή τρεις μηχανές τυπογραφείου, στοιχεία κλπ. Αυτό ήταν άγνωστο, δηλαδή ήταν ημιπαράνομο. Έκανε πολύ καλή δουλειά, η δε διαδικασία ήταν η εξής: Την Ελεύθερη Σκέψη, τουλάχιστον το διάστημα το οποίο την εξέδιδα εγώ και ήμουν υπεύθυνος -σχεδόν 2 χρόνια- εμάζευα την ύλη. [..,] Τα δύο τρίτα τα έγραφα εγώ [...] Τ' άλλο ένα τρίτο, συνεισέφεραν μερικοί αλλά δεν ήταν πάντοτε η καλύτερη δουλειά [...] Τα χειρόγραφα αυτά κατόπι, με εμένα οδηγό και μεταφορέα επήγαιναν στη Νέα Σμύρνη στο τυπογραφείο".

Σελ. 56
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/20/gif/57.gif&w=600&h=91512 - 0154.htm

ΒΒ/ΜΠΕΝ τχ 26

ΓΑΚ (Αρχ. Πετιμεζά K52A'-1) τχ 5, 12-14, 16

ΓΑΚ (Αρχ. Φλάμπουρα Κ 103-ε) τχ 15, 16, 20, 26

ΓΕΝ τχ 7

ΔΙΣ τχ 6

ΔΦΛ τχ 6, 8, 10-18, 20, 26

EEA τχ 1-20

ΕΛIA τχ 5, 6, 8, 15

ΙΑΠΜ τχ 9, 10, 13, 14, 17, 19

ΕΙΚΟΝΑ

11. Τίτλος του τχ 15 του αρ. *16

Σελ. 57
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Ελληνικός νεανικός τύπος (1941-1945)
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 38
    10. Βαρών, Τύπος (1941-1945)

    Ιανουάριο (ή Φεβρουάριο) του 1945. Απ' αυτά επισημάνθηκαν:

     

    [Έτος A'] Αριθ. φύλλου 2

    Απρίλιος

    1942

    " " " " 4

    Μάιος

    1942

    Έτος A' " " 6

    Ιούλιος

    1942

    " " " " 7

    Ιούλιος

    1942

    " " " " 8/1

    Αύγουστος

    1942

    " " " " 10

    Σεπτέμβριος

    1942

    " " " " 11

    Οκτώβριος

    1942

    " " " " 12

    Νοέμβριος

    1942

    " " " " 13

    Δεκέμβριος

    1942

    " " " " 14

    16 Δεκεμβρίου

    1942

    " " " " 15

    12 Ιανουαρίου

    1943

    " " " " 16

    10 Μαρτίου

    1943

    Έτος Β' " " 17

    25 Μαρτίου

    1943

    " " " " 19

    18 Απριλίου

    1943

    " " " " 20

    6 Μαΐου

    1943

    " " " " 21

    21 Μαΐου

    1943

    " " " " 22

    10 Ιουνίου

    1943

    " " " " 23

    5 Ιουλίου

    1943

    " " " " 24

    20 Ιουλίου

    1943

    " " " " 26

    Σεπτέμβριος

    1943

    " " " " 27

    1 Οκτωβρίου

    1943

    " " " " 28

    28 Οκτωβρίου

    1943

    " " " " 29

    20 Νοεμβρίου

    1943

    " " " " 30

    5 Δεκεμβρίου

    1943

    " " " " 31

    15 Ιανουαρίου

    1944

    " " " " 32

    4 Φεβρουαρίου

    1944

    " " " " 33

    20 Φεβρουαρίου

    1944

    " " " " 34

    29 Φεβρουαρίου

    1944

    Έτος Γ' " " 35-36

    14 Μαρτίου

    1944

    " " " " 37

    28 Απριλίου

    1944

    " " " " 38

    13 Μαΐου

    1944

    " " " " 39

    27 Μαΐου

    1944