Error(s) found: '2'

+ Unable to change databases. Unknown database 'iaennew'.
+ Unable to perform the query SELECT * FROM keywords_description WHERE (language_id = ''). No database selected.
TEXT_VISIBLE_PAGES 112-131 TEXT_OF 982
TEXT_PREVIOUS_20
TEXT_CURRENT_PAGE
TEXT_NEXT_20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/112.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

β. Κρήτη

23. ΛΦ 718, 30-34, Κριτσά Μεραμβέλλου, "Ο ψαράςα1. Ι: α, β1, γ4 (έσταξε από μια στάλα αίμα του ψαριού στις τρεις γωνίες του σπιτιού και μια στη μέση), 84 (από τις τρεις στάλες γεννιούνται τρία παλικάρια και στη μέση φυτρώνει ένα κυπαρίσσι). ΙΙ: α, α1, β. ΙΙΙ: α3 (ο βασιλιάς κρύβει την κόρη του αλλά ο ήρωας με τη βοήθεια της γριάς βρίσκει την κρυψώνα). IV'. γ4 (η βασιλοπούλα του μαρτυράει πως να λύσει και τα άλλα δύο στοιχήματα: να την ξεχωρίσει ανάμεσα στις δώδεκα αδερφές της όταν θα φορούν τα ίδια ρούχα και όταν ο βασιλιάς τις μεταμορφώνει σε πάπιες), δ. V'. αϊ (πηγαίνει στην απαγορευμένη αποθήκη), β. VI'. α, α1, α2, α5. Η μάγισσα μαρμαρώνει το δεύτερο αδερφό. Επανάληψη α, α1, α2 με τον τρίτο αδερφό' στο δρόμο συναντά μια γυναίκα που του λέει πως να ελευθερώσει τ' αδέρφια του, β, β2, γ, δ.

γ. Κυκλάδες

24. ΛΑ 1387, 49, 377-396, Τήνος, "Ο ψαράς και το χρυσό ψάρι". Ι: α, β, γ, γ2 (πλουτίζει). Με συμβουλή της γειτόνισσας η γυναίκα του τρώει το ψάρι, δ, δ3. ΙΓ. α, α1, β και φθάνει στην πολιτεία της βασιλοπούλας που για να τη δουν τα παλικάρια πληρώνουν πολλά λεφτά' όταν τελειώνουν τα λεφτά του παιδιού, λιποθυμάει (ασαφής η πλοκή). VI'. α, α1 (ασαφές)' σώζονται και οι δύο και παντρεύονται.

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΙΟΝΙΟΥ

25. ΛΦ 124, 1-6, Κεφαλλονιά, "Η Σαρανταπλεξιδού". Ι: α3 (μια γυναίκα), δ4 (δύο αγόρια κι ένα κορίτσι). ΙΙ: β (αναζητώντας το πουλί "κόκκινη μηλιά"). ΙΙΙ: α (φτάνει σ' ένα τρίστρατο και διαλέγει το δρόμο που "πηγαίνει και δε γυρίζει"), α2. V'. β2 (μαρμαρώνει όταν γυρίσει να δει από που έρχεται η φωνή που άκουσε μπαίνοντας στο παλάτι). VI'. α (ο δεύτερος αδερφός). Επανάληψη V'. β2 και VI'. α (ξεκινάει να τους αναζητήσει η αδερφή τους' στο δρόμο συναντά και βοηθά μια γριά κι αυτή της λέει πως να σώσει τ' αδέρφια της), β (η αδερφή ξεμαρμαρώνει τ' αδέρφια της και λύνει τα μάγια της Σαρανταπλεξιδούς που την παντρεύεται ο μεγαλύτερος αδερφός).

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

26. ΛΑ 1191, (ΣΜ 21), 39-41, Αγριδέικα Αιγιαλείας και Πύργος Ηλείας, "Ο

1. Το παραμύθι αυτό συναντάται και στο Αμάρι, καθώς επίσης και στις Κυκλάδες, στη Μύκονο και στη θήρα.

TEXT_PAGE_SHORT112
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/113.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ψαράς". Ι: α, β (δύο ψάρια), γ, γ1 (τρία παιδιά, τρία κυπαρίσσια, τρεις βρύσες). ΙΙ: α, α4 (οι βρύσες στερεύουν), β (αναζητά το δράκο). ΙΙΙ: α3 (η γριά του λέει πως θα τον σκοτώσει όταν θα έχει περάσει τρεις τρύπες). V'. β (αφού πέρασε τις δύο πρώτες τρύπες, συναντά στην τρίτη μια γριά που του δίνει να πιάσει τη ρόκα της και τον μαρμαρώνει). VI'. α, αΓ η γριά μαρμαρώνει και το δεύτερο, β (ο τρίτος αδερφός μαρμαρώνει τη μάγισσα και ξεμαρμαρώνει τ' αδέρφια του και τους άλλους).

27. ΛΑ 1277, (ΣΜ 107), 147, Βυζίκιον Γορτυνίας, άτιτλο. ΙΙ: β και παντρεύεται τη κόρη του Χανιάτουρα. V'. β. Το ίδιο παθαίνει και ο δεύτερος αδερφός.

VI: β, β4.

28. ΛΑ 1277, (ΣΜ 139-141), Βεργουβίτσα Φελλόης Καλαβρύτων και Βυζίκιον Γορτυνίας, άτιτλο. Ι: α, β, γ (το ψάρι του δίνει καθημερινά μια σακούλα φλουριά), γ3, γ4, γ6, δ, δ1, δ2, δ3. ΙΙ: α, α1, β. ΙΙΙ: α3 (από τη γριά μαθαίνει για το λιοντάρι που φυλάει το νερό), β, γ (με τη βοήθεια των ζώων), γ1. IV: γ, γ1, δ (τη νύχτα, βάζει ένα σπαθί ανάμεσα τους). V: α2 (ακολουθεί το δρόμο του σκότους), β. VI: α, α1, α2, α4, β4 και ξεμαρμαρώνει τον αδερφό του με αθάνατο νερό. Η βασιλοπούλα μένει γυναίκα του πρώτου.

29. ΑΦ 876, 11-16, Αρκαδία, "Τα τρία βασιλόπουλα". Αρχή όπως το AT 550. Τρία αδέρφια ξεκινούν να γυρίσουν τον κόσμο και να φέρουν το καλύτερο δώρο στον πατέρα τους. ΙΙ: α, α4 (δαχτυλίδια κάτω από μια πέτρα), β2 (τα δύο αδέρφια παίρνουν το δρόμο "που πάει και γυρίζει" και ο τρίτος αυτόν "που πάει και δεν γυρίζει"). ΙΙΙ: "3 (ο μικρότερος αδερφός μαθαίνει από τη γριά ότι κάπου υπάρχει ένα πουλί που κελαηδάει πολύ ωραία· πηγαίνει και το πιάνει αλλά εκεί ζει ένας δράκος), β, γ, γ1 (ο δράκος έχει μια γλώσσα). IV'. α2 (τσομπάνηδες), β1, γ, γ1, δ. V: α1 (μπαίνει σ' ένα δωμάτιο κλειστό, βρίσκει ένα κήπο και σκοτώνει δυο-τρία πουλιά), β. VI'. α (το δεύτερο βασιλόπουλο πέρασε από το παλάτι), α2. Επανάληψη V: α1, β και VI: α (το μεγαλύτερο βασιλόπουλο), α2, β, β3 (μια πέρδικα του λέει πως να ξεμαρμαρώσει τ' αδέρφια του και να μαρμαρώσει τη γριά), δ1 (AT 550). Στο δρόμο του γυρισμού τυφλώνουν το μικρότερο αδερφό γιατί ζηλεύουν το δώρο του. Εκείνος πλένει τα μάτια του και ξαναβρίσκει το φως του, γυρίζει στον πατέρα του και του αποκαλύπτει την προδοσία των αδερφών του. Τα μεγαλύτερα αδέρφια διώχνονται από το βασίλειο και ο μικρότερος ζει ευτυχισμένος με τη γυναίκα του.

30. ΑΦ 876, 44-49, Μαντινεία, "Τα τρία βασιλόπουλα". Ενωμένο με AT 550A και AT 300. ΙΙ: α, α4 (αφήνουν στο τρίστρατο τα δαχτυλίδια τους). V: α, β. VI: α, α1, α2, β.

31. ΑΦ 1276, 10-18, Τρίκαλα Κορινθίας, "Ο βασιλιάς και ο δράκος". ΙΙΙ: β, β2, γ (ένας νέος πολύ δυνατός). IV: α1, α3 (κόβει το μοναδικό κεφάλι), β, γίνεται

TEXT_PAGE_SHORT113
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/114.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ο γάμος του γύφτου με τη βασιλοπούλα. Ο δρακοντοκτόνος συναντά και αναγνωρίζει το δίδυμο αδερφό του που διέταζε δεκατέσσερα θηρία. ΙΙ: β1 (ο αδερφός φεύγει με εφτά από τα θηρία). Συναντά τη βασιλοπούλα που τον θεωρεί σωτήρα της και τον παντρεύεται, αλλά εκείνος δε δέχεται να γίνει άντρας της κι όταν κοιμούνται βάζει ένα σπαθί ανάμεσα τους. V'. β2 (η μητέρα του γύφτου μαρμαρώνει το δρακοντοκτόνο). VI'. α, β (ο δίδυμος αδερφός βρίσκει το γύφτο και τον απειλεί με τα θηρία του για να εξαναγκάσει τη μάνα του να ξεμαγέψει τον αδερφό του. Τ' αδέρφια πηγαίνουν στη βασιλοπούλα που παντρεύεται τον πραγματικό σωτήρα της.

32. ΛΦ 1620, 64-65, Ηλεία, άτιτλο. Ι: Ο δράκος προκαλεί τη γέννηση των τριών αγοριών και πουλαριών αλλά ζητά για αντάλλαγμα να του δώσουν ένα παιδί. Το δίνει στη δούλα να το σφάξει αλλά εκείνη το λυπάται και το αφήνει να φύγει. Στο δρόμο, το παιδί βρίσκει ένα παλάτι με τρία κορίτσια και παντρεύεται το πρώτο. V'. α, β (παίζει χαρτιά και χάνει). Την ίδια τύχη έχει και ο δεύτερος. VI'. β, β3 (με τη συμβουλή μιας γριάς), δ2, δ3.

33. ΣΠ 37, 13-15, Βεργουβίτσα Φελλόης Καλαβρύτων, "Το χρυσό ψάρι". Ι: α, β, γ, γ2, γ3, γ4, δ, δ1, δ3 (όλα από τρία). ΙΙ: α, α1, β (για να φέρει την Πεντάμορφη που τη φύλαγε η Λάμια). VI'. α, αϊ (τα δύο πρώτα αδέρφια χάνονται), β4 (ο μικρότερος σκοτώνει τη Λάμια και ζωντανεύει τ' αδέρφια του).

34. Ταρσούλη, 135-141, Κορώνη Πυλίας, "Τα τρία κυπαρισσάκια". Ι: α, γ4· το ψάρι λέει στον ψαρά να βράσει το ζουμί του και να το ρίξει στα τρία αγκωνάρια του σπιτιού, δ (3 αγόρια), δ3 (3 κυπαρίσσια). ΙΙ: α, α1, β. V'. α2 (κλέβει το χρυσό κλειδί και μπαίνει στην απαγορευμένη κάμαρα), β. VI'. α (ο δεύτερος αδελφός), αϊ και έχει την ίδια τύχη με τον πρώτο, β.

ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ

35. ΛΑ 1256, (ΣΜ 86), 73-75, Κατούνα, Βόνιτσα και Ξηρόμερον Ακαρνανίας, "Τα τρία κυπαρίσσια". Ι: α, β (όχι χρυσό), γ· το ψάρι του χαρίζει τρία ψάρια που κόβοντας τα γεμίζει χρυσάφι. Από το φάγωμα του ψαριού γεννιούνται τρία παιδιά και από το ζουμί του τρία κυπαρίσσια. Ατελές.

36. ΛΑ 1273, (ΣΜ 103), 57-58, Δόμβραινα Βοιωτίας, "40 αδέρφια". Σαράντα αδέρφια ξεκινούν να ελευθερώσουν την αδερφή τους που την άρπαξε ο Αράπης. V'. β2 (ο Αράπης, γιατί δεν έφαγαν όλα τα ψωμιά του φούρνου). VI'. β (ο μικρότερος), β3 (τρώει όλα τα ψωμιά), β4 (τον Αράπη). Παίρνουν την αδερφή τους και γυρνούν σπίτι τους.

37. ΛΑ 1273, (ΣΜ 103), 75-76, Δόμβραινα Βοιωτίας, "40 αδέρφια στο χορό". Όμοιο με το προηγούμενο.

TEXT_PAGE_SHORT114
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/115.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

38. ΛΦ 681, 15-19, Δρυμών Αιτωλίας, άτιτλο. Ι: α2, β3, β5, γ5, γ6, δ, δ1, S2 (όλα από τρία). ΙΙ: β, β1. ΙΙΙ: α2 (όπου ζουν τρεις κοπέλες). IV'. δ (με τη μεγαλύτερη). V'. α1, β (μια γριά), β1. VI'. α, και επανάληψη ΙΙΙ: α2' ο δεύτερος αδερφός παντρεύεται τη δεύτερη κοπέλα, V'. α1, β, β1. VI'. α (ο τρίτος αδερφός) και επανάληψη ΙΙΙ: α2 παντρεύεται την τρίτη κοπέλα, V'. α1, β, δ2, 83.

ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ - ΠΟΝΤΟΣ - ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑ

α. Μικρά Ασία

39. ΛΦ 1009, 6-12, "Η μαρμαρωμένη πολιτεία". ΙΙ: α, α1, β (τρία αδέρφια). ΙΙΙ: γ (πβλ. AT 300), γ1. IV: δ. V: α2 (μπαίνει στο απαγορευμένο δωμάτιο και βγαίνει σε μαρμαρωμένη πολιτεία), β. VI'. α (ο δεύτερος αδερφός έχει την ίδια τύχη), β, β1. Ο δεύτερος αδερφός παντρεύεται με την κόρη του μαρμαρωμένου βασιλιά και ο τρίτος γυρνάει στο σπίτι του.

β. Πόντος

40. Αρχ. Πόντου ΙΑ', 1, 83-90, Οινόη, άτιτλο. Ι: γ5 (ένας δερβίσης), δ. Ο δερβίσης παίρνει το παιδί που του είχαν τάξει. Ακολουθώντας τις οδηγίες μιας γριάς, το παιδί σκοτώνει το δερβίση. Πίνοντας νερό από μια βρύση, αποκτά τεράστια δύναμη (πβλ. AT 314), νικά τους εχθρούς του βασιλιά και παντρεύεται τη βασιλοπούλα. V'. α2 (πηγαίνει στο απαγορευμένο βουνό, παλεύει με τον αράπη και γίνεται σκλάβος του). VI'. α, β3. Με τη βοήθεια της γριάς βοηθού του νικά τον Αράπη που την τελευταία στιγμή ξεμαγεύεται και ξαναγίνεται κοπέλα. Την παντρεύεται.

γ. Καππαδοκία

41. ΛΑ 303, 6, Σαντζάκιον Καισαρείας, "Η βασιλίς". Μόνο η εισαγωγή. /'. α2, β4 (το Χριστό), β5, γ'5, γ6, δ, δ1, δ2. ΙΙ: α, α4 (φυτεύουν στον κήπο μια τριανταφυλλιά). Ατελές.

42. BCH, 158, Φάρασα, "Η Κουλπερίτσα". Όπως παρακάτω, Dawkins MG in

ΑΜ. ΙΓ. α, α4 (τριαντάφυλλο), β. Παντρεύεται τη βασιλοπούλα. V'. α (χτυπά ένα πουλί, αυτό πέφτει στη λίμνη και εμφανίζεται η Νεράιδα της λίμνης που κερδίζει στα ζάρια το λαγωνικό του, το άλογο του κι αυτόν τον ίδιο. VI'. α, α1 (τα ίδια με το δεύτερο αδερφό), β (κερδίζει πίσω τ' αδέρφια του και παίρνει τη Νεράιδα).

43. Dawkins MG in ΑΜ, 489-491, Φάρασα, "Η Ντιλμπέρτσα". 7: γ5 (του ντερβίση), γ6, δ, δ1, δ2. ΙΙ: α, α4 (τριαντάφυλλο), β. Παντρεύεται τη βασιλοπούλα. V'. α (χτυπά ένα πουλί, αυτό πέφτει στη λίμνη και εμφανίζεται η

TEXT_PAGE_SHORT115
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/116.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

Νεράιδα της λίμνης που κερδίζει στα ζάρια το λαγωνικό του, το άλογο του κι αυτόν τον ίδιο). VI'. α, αϊ (τα ίδια με το δεύτερο αδερφό), β (κερδίζει πίσω τ' αδέρφια του και παίρνει τη Νεράιδα γυναίκα).

ΚΥΠΡΟΣ

44. ΛΦ 113, 1-8, Λάρνακα, "Το μαγικό μήλο". Ι: α2, β4 (ένα γέρο), β5, γ5, γ6, δ, δ1, 82, 83. 11: α, α1, β, β1. ΙΙΙ: γ (πβλ. AT 300, Π: α). IV: δ. V: α2

(ανοίγει το απαγορευμένο παράθυρο, ακολουθεί τη λάμψη και έρχεται στη μαρμαρωμένη πολιτεία), β, β1. VI'. α, α1, α2, β, β1, β2, β4, δ.

ΚΑΤΩ ΙΤΑΛΙΑ

45. Taibbi-Car., 26, 152-161, Rocca Forte Καλαβρίας. Ι: α, β, γ (ο ψαράς πλουτίζει), γ3, γ4, γ6, δ (τον Πέτρο και τον Γιάννη), 81, δ2' από τα κόκαλα που έριξαν στον κήπο φυτρώνουν δύο σπαθιά. ΙΙ: α, α4 (αν ματώσει το σπαθί που χώνουν στο δέντρο), β2. ΙΙΙ: γ (ο Πέτρος υπόσχεται στη βασιλοπούλα να γυρίσει να την παντρευτεί). V'. α (ο Γιάννης), β. VI'. α, α2 (η γυναίκα του Γιάννη), α3, α4. Ατελές.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Ο παραμυθιακός αυτός τύπος μελετήθηκε από τον Kurt Ranke παράλληλα με το παραμύθι του δρακοντοκτόνου ήρωα (AT 300). Στις δυτικοευρωπαϊκές παραλλαγές υπάρχει συχνότατα συμφυρμός μεταξύ των δύο τύπων, η ιστορία, δηλαδή, των διδύμων αδελφών εμπεριέχει το επεισόδιο της δρακοντοκτονίας, και κάποτε μάλιστα και ολόκληρο τον AT 300. Στο ελληνικό corpus ο συμφυρμός αυτός είναι μάλλον σπάνιος.

Το αρχικό επεισόδιο είναι αυτό που σημαδεύει τον τύπο και καθορίζει την πλοκή του. Ένας άτεκνος ψαράς ψαρεύει ένα χρυσό ψάρι και το αφήνει ελεύθερο. Εκείνο από ευγνωμοσύνη τον συμβουλεύει να το κόψει σε κομμάτια και να δώσει ένα στη γυναίκα του, ένα στη φοράδα του, ένα στη σκύλα του να φάνε και το υπόλοιπο

Κ Ranke, "Die zwei Brüder ", ό.π.

TEXT_PAGE_SHORT116
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/117.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

να το θάψει στον κήπο. Ο ψαράς ακολουθεί τις οδηγίες του ψαριού και όλες οι θηλυκές του σπιτιού του μένουν έγκυες. Οι εγκυμοσύνες αυτές καταλήγουν επιτυχώς σε δίδυμες γεννήσεις, και στον κήπο του σπιτού φυτρώνουν δύο δέντρα. Αργότερα, ο πρώτος από τα δύο δίδυμα θα φύγει μόνος του, ή μαζί με τα ζώα του, σε αναζήτηση μιας Πεντάμορφης ή της τύχης του, αφού ορίσει ένα σημάδι ζωής (το δέντρο που θα μαραθεί, ένα μαχαίρι που θα σκουριάσει, ένα δαχτυλίδι που θα σφίξει). Η πρώτη περιπέτεια του ήρωα είναι η σωτηρία της βασιλοπούλας από το δράκο (όπου και ο συμφυρμός με το AT 300). Μετά το γάμο του όμως δεν ησυχάζει. Φεύγει για έναν τόπο αγύριστο, γεμάτο μυστήριο, όπου συναντά μια μάγισσα που τον νικά με δόλο και τον μαρμαρώνει. Συχνά η μάγισσα κρατάει αιχμάλωτη μια Πεντάμορφη. Πίσω στο σπίτι, ο δίδυμος αδελφός βλέπει το σημάδι ζωής του πρώτου να μεταβάλλεται, αντιλαμβάνεται ότι κάτι κακό συμβαίνει και ξεκινά να βρει το χαμένο αδελφό του. Έτσι φτάνει στη χώρα που είχε παντρευτεί. Όλοι τον περνούν για το δίδυμο αδελφό του, ακόμη και η ίδια του η γυναίκα, με την οποία και θα κοιμηθεί στο ίδιο κρεβάτι, βάζοντας ωστόσο ανάμεσα τους το σπαθί του. Στη συνέχεια της αναζήτησης θα συναντήσει και αυτός τη μάγισσα, θα την αναγκάσει να ξεμαρμαρώσει τον αδελφό του και, ενδεχομένως, θα ελευθερώσει και την Πεντάμορφη την οποία και θα παντρευτεί.

Ο Ranke, όταν κάνει την ανάλυση του παραμυθιακού τύπου AT 770 (The Nan who Saw the World), αναφέρεται και στις παραλλαγές του AT 303 που αναφέρονται στο δρακοντοκτόνο ήρωα. Ανασυνθέτει την παραπάνω τυπική μορφή των διδύμων αδερφών, όπου, κατά κανόνα, έχουμε στη σειρά τα γνωστά μοτίβα της δρακοντοκτονίας, του ψεύτικου ήρωα, των κομμένων γλωσσών του θηρίου, του γάμου με τη βασιλοπούλα.

Στη συνέχεια, προσπαθεί να καταλήξει σε κάποια συμπεράσματα σχετικά με την ιστορία των δύο κατεξοχήν επικών παραμυθιών (AT 300 και AT 303). Πιστεύει ότι η ιστορία της δρακοντοκτονίας είναι προγενέστερη, και ότι συνεπώς η ιστορία των διδύμων αδελφών, ως συνολική οργάνωση μιας σειράς μυθικών μοτίβων, είναι εμβόλιμη στον αρχικό μύθο.

Τα μοτίβα αυτά είναι πανάρχαια. Για παράδειγμα, η θαυμάσια γέννηση, αποτέλεσμα της βρώσης μαγικού καρπού, το σημάδι της ζωής (που υπάρχει ήδη από τον 13ο αιώνα π. Χ. στο αιγυπτιακό παραμύθι "Τα Δύο αδέρφια", όπου, μόλις πεθαίνει ο πρώτος αδερφός, ο ζύθος αναβράζει), το μαρμάρωμα του ήρωα από τη μάγισσα, υπάρχουν από την αρχαιότητα και απαντούν σε διάφορους πολιτισμούς. Ακόμα και το μοτίβο της ζήλειας μεταξύ των δύο αδερφών, εξαιτίας της Πεντάμορφης που κοιμάται και με το δεύτερο αδερφό νομίζοντας ότι είναι ο πρώτος, συναντάται ήδη στον Basile (Ι, αρ. 7 και αρ. 9), δηλαδή από το 1634-1636. Εκεί, ο ξεμαρμαρωμένος αδερφός μαθαίνει ότι ο σωτήρας του κοιμήθηκε με τη γυναίκα του και τον σκοτώνει. Ύστερα μετανιώνει και τον ανασταίνει με τον ίδιο τρόπο που είχε χρησιμοποιήσει ο αδερφός του για να τον ξεμαρμαρώσει. Το τελευταίο αυτό μοτίβο έχει πλατιά γεωγραφική διάδοση, δε συναντάται όμως στην Ελλάδα.

TEXT_PAGE_SHORT117
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/118.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

Ο Ranke αναφέρεται επίσης στον Hartland που συσχετίζει, τα πανάρχαια αυτά μοτίβα με το μυθικό κύκλο του Περσέα (σωτηρία της Ανδρομέδας από το θηρίο, μαρμάρωμα των θυμάτων της Μέδουσας) και υποστηρίζει ότι το λα'ικό παραμύθι προϋπήρχε του μύθου και ότι ο μύθος του Περσέα αποτελεί απλώς μια ελλιπή αφήγηση των κυριότερων επεισοδίων μιας παλαιότερης λαϊκής αφήγησης. Τα επιχειρήματα που προτείνει ο Ranke, με βάση την "αρχική μορφή" του παραμυθιού, συνηγορούν για τον εντοπισμό της κοιτίδας του AT 303 στη Δυτική Ευρώπη, και μάλιστα στη Γαλλία, διότι οι γαλλικές παραλλαγές είναι πλησιέστερες προς τον τύπο που κατασκεύασε. Εξάλλου, σε σχέση με τις παραλλαγές που απαντούν στην Ευρώπη και αλλού, η γεωγραφική διάδοση του παραμυθιακού αυτού τύπου, εξηγείται καλύτερα, αν, στο σχήμα του Ranke, το κέντρο γέννησης του μύθου βρίσκεται στη Γαλλία.

Ωστόσο, είναι δύσκολο να καθοριστεί επακριβώς πότε οργανώθηκε η υπάρχουσα αφηγηματική δομή του παραμυθιού. Ασαφής παραμένει επίσης η πορεία της γεωγραφικής του διάδοσης καθώς και της διάδοσης των μοτίβων του. Ωστόσο, οι μεγάλοι καυγάδες της χρυσής εποχής της ιστορικο-γεωγραφικής μεθόδου για τη μελέτη των παραμυθιών ανήκουν πια στο παρελθόν . Αντίθετα με τον Ranke, άλλοι μελετητές επιμένουν στην ανατολική προέλευση της διήγησης αυτής, και στη διάδοση της από την αρχαία Αίγυπτο, διαμέσου της Συρίας και της Μικράς Ασίας προς την Κωνταντινούπολη απ' όπου, μετά την πτώση της τον 15ο αιώνα, πέρασε προς την Ιταλία και την υπόλοιπη Ευρώπη.

Το παραμύθι Τα Δύο αδέρφια είναι διαδεδομένο σε όλη την Ευρώπη με συχνότητα ακόμη μεγαλύτερη από ότι ο Δρακοντοκτόνος ήρωας. Σε λογοτεχνική μορφή εμφανίζεται τον 14ο αιώνα στην ισλανδική Bjarka saga, και τον 17ο στον Basile. Συχνά βρίσκεται σε συμφυρμό με άλλους παραμυθιακούς τύπους, όπως με τον AT 302 όπου υπεισέρχεται το μοτίβο της εξωτερικής ψυχής ή με τον AT 550 ως εισαγωγή

2. Ε. S Hartland, The Legend of Perseus .., ό.π., τ. Ι, σ. 146 κ.ε.

3. Το ιστορικό αυτής της διαμάχης αναλύει κριτικά ο Ranke, στο άρθρο του "Die zwei Brüder", Enzyklopadie des Märchens, τ. 2, σ. 911-919. Οι ειδικοί της ιστορικογεωγραφικής μεθόδου προτείνουν πολλές διαφορετικές κοιτίδες για τη γέννηση του AT 303: την Αίγυπτο (με Τα Δυο αδέρφια), τη Μεσόγειο (με το μύθο του Περσέα), τη Βόρεια Ευρώπη (με τις μυθολογίες Edda και Saga του Sigmung), την Ινδία (προτείνει ο Cosquin), τη Δυτική Ευρώπη (προτείνει ο Ranke). Ο Μέγας αντιτίθεται στη θεωρία του Ranke και αντί για τη Δυτική Ευρώπη προτείνει την Ανατολική Μεσόγειο. Μαζί του συμφωνούν οι W Hierse και W Liungnian, που πιστεύουν ότι από την Ελλάδα πρέπει να περάσουμε στο Βυζάντιο, δηλαδή στην ευρύτερη περιφέρεια που αποτελούσαν οι λαοί της νοτιοανατολικής Ευρώπης' εκεί, κατά την άποψη τους το παραμύθι Τα Δυο αδέρφια έλαβε την οριστική του μορφή.

4. Βλ. για παράδειγμα το παραμύθι αρ. 3 στη συλλογή της Κ. Μουσαίου-Μπουγιούκου, Παραμύθια τον Λιβισιού και της Μάκρης..., ό.π., καθώς και τα σχόλια που κάνει πάνω σ' αυτό ο Μ. Α. Μερακλής.

TEXT_PAGE_SHORT118
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/119.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

όπου τα αδέλφια ξεκινούν να φέρουν σε πέρας μια παραγγελία του πατέρα τους (το καλύτερο δώρο). Συμφύρεται επίσης με τον AT 554 (Τα ευγνώμονα ζώα), όταν ο ήρωας βοηθάει κάποια ζώα να μοιραστούν δίκαια το φαγητό τους κι εκείνα τον βοηθούν να καταφέρει με επιτυχία τα ζητήματα που του θέτει η Πεντάμορφη.

TEXT_PAGE_SHORT119
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/120.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

TEXT_PAGE_SHORT120
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/121.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 304

TEXT_PAGE_SHORT121
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/122.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

TEXT_PAGE_SHORT122
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/123.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ  AT 304

Ο κυνηγός

AT: The Hunier

Delarue-Tenèze: Le chasseur adroit

Grimm No 3: Der gelernte Jäger

Ο Σαραντάρης

Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας βασιλιάς που 'χε σαράντα παιδιά. Το τελευταίο απ' αυτά τα παιδιά το λέγαν Σαραντάρη. Αυτό το παιδί είχε μεγάλη δύναμη· με το μικρό του δάχτυλο μπορούσε να γκρεμίσει ένα μεγάλο κάστρο. Επειδή ο βασιλιάς δεν ήθελε τα παιδιά του να έρθουν σε επαφή με το λαό και να πάρουν όλες τις κακίες του, γι' αυτό τα έκλεισε σ' ένα σιδερένιο δωμάτιο του παλατιού κι εκεί τους έδινε κι έτρωγαν. Μια Λαμπρή, επειδή το καλούσε η ημέρα, τους έδωσε κι ήπιαν πολύ κρασί. Τα παιδιά τότε μέθυσαν κι ο Σαραντάρης ο εξυπνότερος κι ο δυνατότερος απ' όλους άνοιξε τη σιδερένια πόρτα κι όλα τα παιδιά βγήκαν στους διαδρόμους του παλατιού. Αμέσως ο βασιλιάς πήγε ο ίδιος να τα συμάσει, αλλά δε μπόρεσε. Τα παιδιά είχαν σκορπιστεί στις κάμαρες του παλατιού. Σε μια κάμαρη του παλατιού ο βασιλιάς δεν ήθελε να πάνε τα παιδιά του, στην πιο κορφυνή' την είχε γεμάτη χρυσάφι κι είχε εκεί μέσα μια ζωγραφιά που παρίστανε σαράντα κοπέλες, σαράντα νεράιδες. Μα τα παιδιά είχαν πάει κιόλας. Μόλις είδαν τις νεράιδες ζουρλάθηκαν, τόσο ήταν όμορφες. Κι αποφάσισαν αμέσως να ξεκινήσουν για να πάνε να τις βρουν. Ο πατέρας τους ο βασιλιάς έκαμε τα χίλια δύο για να τα καταφέρει να μην ξεκινήσουν, γιατί τις σαράντα κοπέλες τις φύλαγε ένας μεγάλος δράκος. Τα βασιλόπουλα όμως ήθελαν να πάνε να τις βρουν και να τις φέρουν στο παλάτι. Όταν ο βασιλιάς είδε κι απόειδε, τότε άρχισε να τα συμβουλεύει. "Ο δρόμος που θα πάρετε, αφού φτάσετε στην άκρη της χώρας μας, θα τον δείτε να γίνεται δύο. Ένας να πηγαίνει δεξιά κι ένας αριστερά. Εσείς θα πάρετε το δεξιό κι όχι τον αριστερό. Αν τυχόν και πάρετε τον αριστερό θα πάτε και θα βρείτε μια βρύση που στην άκρη της είναι ένα μεγάλο, θεόρατο πλατάνι. Εκεί δε θα καθήσετε. Πιο πέρα θα βρείτε ένα αρχοντικό χάνι με στρωμένα τραπέζια, φαγητά, κρασιά κι ό,τι θέλει η ψυχή σας, έτοιμα κρεβάτια για ύπνο κι άλλα πολλά. Εκεί δε θα 'ναι χαντζής, ούτε κανένας υπηρέτης. Σ' αυτό το χάνι εσείς ούτε θα φάτε ούτε θα

TEXT_PAGE_SHORT123
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/124.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

κοιμηθείτε". Κανένα όμως από τα παιδιά δεν άκουγε τι έλεγε ο πατέρας τους, μονάχα ο Σαραντάρης τα 'βάζε στο νου του.

Την άλλη μέρα το πρωί ξεκίνησαν όλα καβάλα στ' άλογα τους, μπροστά πήγαινε ο πρώτος, ύστερα ο δεύτερος, όλοι με τη σειρά τους και τελευταίος ο Σαραντάρης. Πήγαν, πήγαν, βρήκαν το δρόμο που χώριζε. Αντί όμως να πάρουν το δεξιό, πήραν τον αριστερό. Συνεχίζοντας τον αριστερό δρόμο βρήκαν τη βρύση με το πλατάνι. Ο Σαραντάρης από μακριά που είδε κατάλαβε ότι εκεί ήταν η βρύση με το πλατάνι' αλλά όσο να φωνάξει να μη σταθούν, ο πρώτος, όπως είχε φτάσει, ξεπέζεψε κιόλας. Αφού έφαγαν κι ήπιαν νερό απ' τη βρύση, ξάπλωσαν στον ίσκιο του πλατανιού να ξαποστάσουν. Ο Σαραντάρης ούτε ψωμί έφαγε ούτε νερό από τη βρύση ήπιε. Δεν ξάπλωσε να ξαποστάσει παρά έφερνε γύρω γύρω απ' τα αδέλφια του και πρόσεχε και τ' άλογα που βοσκούσαν κει παρέκει. Σε λίγο και τα τριάντα εννιά παιδιά κοιμούνταν βαθιά, τους είχε αποκοιμήσει το νερό της βρύσης. Καμιά φορά βλέπει ο Σαραντάρης το κακό στοιχειό να βγαίνει μέσα από το κεφαλόβρυσο. Αμέσως ρίχτηκε απάνω του και γερός όπως ήταν το έπιασε από το λαιμό και το 'πνίξε. Του έκοψε τη γλώσσα και την έβαλε στην τσέπη του. Την ίδια στιγμή ξύπνησαν και τα αδέλφια του. Αφού τους είπε πως βγήκε το κακό στοιχειό και πως το σκότωσε, αμέσως συνέχισαν το δρόμο τους.

Καμιά φορά έφτασαν και σ' εκείνη τη λάκκα με το αρχοντικό χάνι. Τραπέζια στρωμένα με φαγητά, κρασιά και του πουλιού το γάλα ήταν εκεί μέσα. Κρεβάτια έτοιμα για ύπνο, μόνο που δεν ήταν ούτε χαντζής, ούτε κανένας άλλος υπηρέτης. Όσο να πει ο Σαραντάρης που ερχόταν τελευταίος, οι πρώτοι είχαν ξεπεζέψει και ρίχτηκαν με τα μούτρα στο φαΐ και στο ποτί. Σε λίγο όλοι εκτός απ' τον Σαραντάρη κοιμόνταν βαθιά στα πουπουλένια κρεβάτια του χανιού. Τότε βλέπει ο Σαραντάρης ν' ανασηκώνεται από λίγο, λίγο ένα μέρος από το πάτωμα κι από μια κρυφή γκλαβανή να βγαίνει ένας τρομερός δράκος. Αμέσως ρίχτηκε απάνω του. Πάλεψαν πολλή ώρα γιατί ήταν και ο ένας και ο άλλος δυνατός και δεν έπεφτε κανένας. Καμιά φορά κατάφερε ο Σαραντάρης να δώσει μια δυνατή σπαθιά στην πλάτη του δράκου. Ούρλιαξε ο δράκος από τον πόνο και γύρισε να χωθεί πάλι στην γκλαβανή. Τον πήρε όμως από κοντά κι ο Σαραντάρης. Μόλις όμως κατέβηκε στην γκλαβανή, τον έχασε το δράκο. Τότε βρέθηκε σε κάτι χρυσαφένιες κάμαρες. Έλαμπαν όλα σαν τον ήλιο εκεί μέσα. Από τη μια κάμαρη στην άλλη βρέθηκε σε μια μεγάλη. Κοιτάζει, τι να δει! Σαράντα κοπέλες, σαράντα νεράιδες. Ήταν εκείνες που είχαν δει στη ζωγραφιά. Άλλη κένταγε, άλλη έραβε, άλλη ύφαινε στον αργαλειό. Σταματήσαν αμέσως μόλις είδαν έναν ξένο. Τότε πάει η μικρότερη, η Σαραντάρισσα, που ήταν και μάγισσα, και τον ρώτησε ποιος είναι και από που ήρθε. Τότε ο Σαραντάρης έκατσε και τα είπε όλα με την αράδα και τις παρακάλεσε να του δείξουν την κάμαρη που 'χε κρυφτεί ο δράκος. Η Σαραντάρισσα του έδειξε την κάμαρη και του είπε, αν δει το δράκο με τα μάτια κλεισμένα, θα σημαίνει ότι είναι ξύπνιος, αν τα 'χει ανοιχτά, κοιμάται. Μπήκε μέσα στην κάμαρη του Δράκου ο Σαραντάρης και τον βρήκε να βογγάει. Αμέσως ρίχτηκε επάνω του και τον

TEXT_PAGE_SHORT124
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/125.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

έπιασε από το λαιμό. "Άφησε με", του 'πε ο Δράκος, "και θα σου δώσω ό,τι θελήσεις". "Να μου δώσεις τις κοπέλες", του είπε ο Σαραντάρης. "θα στις δώσω", του λέει ο Δράκος, "αν μου φέρεις το αθάνατο νερό να ρίξω στην πληγή μου για να γιάνει". Βγήκε ο Σαραντάρης έξω σκεφτικός και στεναχωρημένος. Πάει αμέσως στη Σαραντάρισσα και της το λέει. "Μονάχα τ' άλογο του δράκου", του λέγει εκείνη, "ξέρει το δρόμο για τ' αθάνατο νερό". Μια αυτού και πάει στο σταύλο που ήταν το άλογο. "Μπορείς", λέγει ο Σαραντάρης στ' άλογο, "να με πας να πάρω το αθάνατο νερό;" "Αν μου δώσεις πρώτα σαράντα χούφτες και σαράντα γκιούμια νερό σε πηγαίνω αμέσως", του 'πε τ' άλογο. Αμέσως ο Σαραντάρης έδωκε την ταγή και το νερό και ύστερα από λίγο καβαλίκεψε και ξεκίνησαν.

Τ' άλογο δεν περπατούσε, έφευγε φωτιά. Καμιά φορά έφτασαν στο μέρος, που ήταν το αθάνατο νερό. Έπρεπε όμως να περάσουν ένα χάος σαράντα μέτρα. "Κρατήσου καλά", είπε τ' άλογο, "γιατί θα πηδήξω αυτό το χάος' δρόμος δεν υπάρχει". Το θηρίο που φύλαγε το αθάνατο νερό, μόλις ένιωσε να πλησιάζει καβαλάρης, ανασηκώθηκε έτοιμο για να τον αρπάξει1 αλλά την ίδια στιγμή το άλογο είχε φτάσει εκεί και με μια σπαθιά ο Σαραντάρης του πήρε το κεφάλι, του έκοψε τη γλώσσα και πήρε το δρόμο του γυρισμού. Περνώντας όμως δε βρήκε πουθενά χάνι. Πέρα σε μια λάκκα βοσκούσαν τ' άλογα τους και τ' αδέλφια του, ξαπλωμένα δω και κει, κοιμούνταν βαθιά σαν πεθαμένοι. Έψαξε ώρες και στον πάτο βρήκε μια τρύπα μέσα στη γη. Χωρίς να διστάσει χώθηκε μέσα, βρέθηκε και πάλι στο υπόγειο παλάτι του δράκου. Πήγε και με το αθάνατο νερό του ράντισε την πληγή κι έγινε αμέσως καλά. Κατάβρεξε και τ' αδέλφια του και ξύπνησαν και κείνα. Τότε ο δράκος του 'δώσε τα σαράντα κορίτσια και ξεκίνησαν να φύγουν. Ο καθένας από τα αδέλφια του θα 'παίρνε κι από μια γυναίκα, ο πρώτος την πρώτη, ο δεύτερος τη δεύτερη και με τη σειρά ο Σαραντάρης τη Σαραντάρισσα. Ο μεγαλύτερος όμως αδελφός είδε ότι η Σαραντάρισσα ήταν η ομορφότερη απ' όλες και ήθελε να πάρει αυτή γυναίκα κι ο Σαραντάρης την πρώτη. Η Σαραντάρισσα το κατάλαβε, σα μάγισσα που ήταν, και κρυφά είπε στον Σαραντάρη: "Ο μεγαλύτερος αδελφός σου θέλει να πάρει εμένα γυναίκα και επειδή εγώ ανήκω σε σένα, θα φροντίσει να χαθείς, θα βρούμε στο δρόμο ένα πηγάδι, με τρόπο θα σε ρίξει μέσα και συ θα πας στον κάτω κόσμο, θα βγεις όμως. Βγαίνοντας θα φροντίσεις να λάβω εγώ τούτο το καρύδι που χει μέσα του τρεις φορεσιές! τον ουρανό με τ' άστρα, την άνοιξη με τα λουλούδια και τη θάλασσα με τα κύματα. Έτσι θα καταλάβω ότι βγήκες απ' τον άλλο κόσμο και θα σε καρτερώ". Και του 'δωκε εκείνη τη στιγμή το μαγικό καρύδι.

Μπήκαν καβάλα τα βασιλόπουλα στ' άλογα τους και πήραν το δρόμο του γυρισμού. Στο δρόμο βρήκαν ένα πηγάδι. Σταμάτησαν να φάνε ψωμί. Δίψασαν όμως τρώγοντας κι ο μεγαλύτερος αποφάσισε να κατεβεί ο Σαραντάρης να γεμίσει τα γκιούμια νερό. Τον έδεσαν κι εκείνος κατέβηκε. Πρώτα γέμισε τα γκιούμια και τ' ανέβαζε απάνω ο μεγαλύτερος. Ξανάριξε το σχοινί για να δεθεί και ν' ανεβάσει τον Σαραντάρη. Αλλά, μόλις τον έφερε ως τη μέση, αφήνει το σχοινί για να πέσει κάτω

TEXT_PAGE_SHORT125
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/126.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ο αδελφός του και να σκοτωθεί και να του μείνει αυτού η Σαραντάρισσα. Φώναξαν τάχα τ' άλλα αδέλφια ύστερα από το κακό, αλλά τι να έκαναν; Πίστεψαν ότι ο Σαραντάρης σκοτώθηκε και συνέχισαν το δρόμο τους. Ο Σαραντάρης όμως πέφτοντας μέσα στο πηγάδι έπεσε ψηλά σε τρία κριάρια. Το μεγαλύτερο απ' αυτά τον κράτησε στο κορμί του και απαλά τον κατέβασε στον κάτω κόσμο, τον άφησε στη σκεπή του σπιτιού μιας γριούλας. Κατέβηκε από πάνω και μπήκε μέσα. Η γριά του 'δώσε να φάει και του είπε ότι αυτή θα φύγει, θα πάει να πάρει νερό για σαράντα μέρες' γιατί το νερό το κρατάει ένα κακό στοιχειό και μια φορά στις σαράντα μέρες το αφήνει, αφού πρώτα του δώσουν να φάει έναν άνθρωπο' "αυτόν", του είπε, τον άνθρωπο τον βγάζουμε με κλήρο κι ο κλήρος τώρα τελευταία έπεσε στη βασιλοπούλα". Έφυγε η γριά και σε λίγο πήγε και το βασιλόπουλο εκεί. Είχε πει όμως στη γριά να μη μαρτυρήσει τίποτα γι' αυτόν σε κανένα. Όλος ο κόσμος είχε μαζευτεί εκεί και μπροστά στην τρύπα στέκονταν η βασιλοπούλα καρτερώντας να βγει το στοιχειό να τη φάει και ν' αφήσει το νερό. Πήγε τότε κοντά της ο Σαραντάρης και της είπε κρυφά ότι αυτός θα τη σώσει, γιατί θα σκοτώσει το στοιχειό. Την παρακάλεσε όμως να τον αφήσει λίγο να κοιμηθεί στην ποδιά της γιατί είχε μέρες άυπνος και να τον ξυπνήσει όταν δει το στοιχειό να βγαίνει.

Ύστερα από κάμποση ώρα άρχισε να βγαίνει μέσα από τη σπηλιά του το στοιχειό. Μόλις το είδε η βασιλοπούλα ταράχτηκε τόσο που ξέχασε να ξυπνήσει τον Σαραντάρη. Δάκρυσε, κι ένα δάκρυ της έπεσε στο μάγουλο του νιου που κοιμόταν και τον ξύπνησε. Αμέσως ο Σαραντάρης ρίχτηκε απάνω στο στοιχειό κι ύστερα από σκληρό αγώνα το σκότωσε. Το στοιχειό είχε τρεις γλώσσες' του 'κόψε τη μεσαία και την έβαλε στην τσέπη του. Μέσα στην ταραχή, που έγινε απ' το λαό για το σκοτωμό του στοιχειού και τη σωτηρία της βασιλοπούλας, κατάφερε ο Σαραντάρης να φύγει κρυφά και να γυρίσει πάλι στο σπίτι της γριάς. Της είπε δε και πάλι να μη μαρτυρήσει σε κανέναν ότι βρίσκεται εκεί και ότι αυτός σκότωσε το θηρίο.

Ο βασιλιάς του κάτω κόσμου χάρηκε πάρα πολύ που γλίτωσε η κόρη του, αλλά στεναχωρέθηκε που δε μπόρεσε να βρει ποιος ήταν αυτός που σκότωσε το στοιχειό και τη γλίτωσε. Έβαλε ντελάληδες να φωνάζουν πως πρέπει να παρουσιαστεί εκείνος που σκότωσε το στοιχειό να πάρει τη βασιλοπούλα γυναίκα του και να γίνει βασιλιάς. Τότε ένας γύφτος πήγε κι έκοψε κρυφά τις άλλες δύο γλώσσες του στοιχειού και παρουσιάστηκε στο βασιλιά λέγοντας ότι αυτός γλίτωσε τη βασιλοπούλα και έδειξε τις γλώσσες του στοιχειού. Η βασιλοπούλα όμως, όταν τον είδε, είπε ότι δεν ήταν αυτός κι ο βασιλιάς διέταξε να τον κρεμάσουν. Τότε ο βασιλιάς έκαμε ένα μεγάλο τραπέζι στο λαό και διέταξε να πάνε όλοι από κάθε σπίτι, να μη μείνει κανένας. Όταν έγινε το τραπέζι, πέρασε η βασιλοπούλα και κοίταξε να δει μη γνωρίσει το νέο που την έσωσε' τίποτε όμως. Σε κάθε τραπέζι ο βασιλιάς είχε βάλει κι έναν άνθρωπο του να παρακολουθεί. Στο τραπέζι του βασιλιά είχε πάει κι η γριά. Εκεί που έτρωγε, παίρνει με τρόπο ένα ψαχνό κομμάτι κρέας και το κρύβει στον κόρφο της για τον Σαραντάρη. Την είδε όμως ο άνθρωπος του

TEXT_PAGE_SHORT126
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/127.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

βασιλιά που καθόταν εκεί τάχα να εξυπηρετεί το τραπέζι και πήγε και το πε στο βασιλιά.

Ο βασιλιάς, και με τα πολλά, την κατάφερε να του φανερώσει ότι στο σπίτι της κρύβει το νιο που σκότωσε το στοιχειό και γλίτωσε τη βασιλοπούλα. Πήγε αμέσως ο βασιλιάς, η βασιλοπούλα κι όλος ο λαός από κοντά στο σπίτι της γριάς και βρήκαν τον Σαραντάρη. Η βασιλοπούλα τον γνώρισε αμέσως κι ο βασιλιάς τον κάλεσε να πάρει την κόρη του για γυναίκα του και ν' ανεβεί στο θρόνο. Ο Σαραντάρης όμως δε δέχτηκε' ζήτησε μοναχά μια χάρη του βασιλιά. Να τον βοηθήσει ν'ανεβεί στον επάνω κόσμο. Ο βασιλιάς ζήτησε τρεις μέρες προθεσμία για να σκεφτεί. Αυτές τις μέρες, ο Σαραντάρης έβγαινε μέχρι έξω απ' την πολιτεία και πήγαινε περίπατο. Σ' ένα μέρος ήταν ένας πολύ μεγάλος πλάτανος. Στην κορφή του είχε φτιάξει φωλιά ένας Σταυραϊτός. Κάθε χρόνο όμως ένα κακό φίδι πήγαινε και του έτρωγε τα σταυραϊτόπουλα. Την ώρα που έλειπε ο Σταυραϊτός, το κακό φίδι διάλεξε για ν' ανεβεί στον πλάτανο να φάει τα πουλάκια. Στον ίσκιο του καθόταν ο Σαραντάρης. Σφυρίζοντας πλησιάζει το φίδι. Τα σταυραϊτόπουλα άρχισαν να ουρλιάζουν. Τότε ρίχνεται επάνω τους ο Σαραντάρης κι έπνιξε το φίδι ύστερα από πολύ αγώνα. Τη στιγμή αυτή γύριζε κι ο Σταυραϊτός. Είδε τι έγινε και κατεβαίνοντας στον Σαραντάρη τον ρώτησε τι χάρη ήθελε να του κάνει. "Να με βοηθήσεις", του είπε εκείνος, "ν' ανεβώ στον πάνω κόσμο". "Αυτό γίνεται", του είπε ο Σταυρα'ιτός. "θα φέρεις σαράντα κριάρια σφαγμένα και τα τομάρια τους θα τα 'χεις γεμίσει με νερό. Κι εγώ θα καλέσω όλα τα πουλιά του Κόσμου να σε βγάλουμε από πάνω". Ο Σαραντάρης γύρεψε τότε τα κριάρια απ' το βασιλιά, ο οποίος τα 'δώσε πολύ πρόθυμα, τα έσφαξε, γέμισε τα τομάρια τους με νερό και την κανονισμένη μέρα ήταν στον πλάτανο του Σταυραίτού. "Σε λίγο θ' αρχίσουμε ν' ανεβαίνουμε", του είπε ο Σταυραϊτός' "πρόσεξε, όποιο πουλί φωνάξει "Κρα" θα του ρίχνεις κρέας κι όποιο "Ko" θα του δίνεις νερό" γιατί κι ένα πουλάκι μικρό από τον κάτω κόσμο να μη θελήσει δεν μπορώ να σ' ανεβάσω επάνω". Όπως του είπε ο Σταυραϊτός, έτσι κι έκανε κι ο Σαραντάρης. Καμιά φορά όταν κόντευαν να φτάσουν στην κορυφή, σώθηκε το κρέας. "Κρά!", φώναξε τότε ένα πουλάκι. Αμέσως αυτός έκοψε ένα κομμάτι κρέας απ' το πόδι του και το 'ρίξε και το ταξίδι προς τον επάνω κόσμο συνεχίστηκε. Σε λίγο ήταν και πάλι στον επάνω κόσμο. Ευχαρίστησε πάρα πολύ το Σταυραϊτό και τ' άλλα πουλιά που επέστρεψαν στον κάτω κόσμο.

Ξεκίνησε τότε ο Σαραντάρης και πήγε σ' ένα ράφτη. "Πάρε με", του είπε, "να σε δουλεύω για ψωμί". Εκείνος τότε τον κράτησε για να του κάνει και δουλειές στο σπίτι, επειδή ήταν γερός. Τότε έφτασε στην πολιτεία αυτή και απεσταλμένος του βασιλιά που ζήτησε απ' τον ράφτη να του φτιάξει, αν μπορεί, τρία φορέματα! το ένα να 'χει επάνω του τον ουρανό με τ' άστρα, το άλλο την άνοιξη με τα λουλούδια και το τρίτο τη θάλασσα με τα κύματα κι αυτά βαλμένα σ' ένα καρύδι. Αυτά τα είχε ζητήσει ως δώρο η Σαραντάρισσα απ το πρώτο βασιλόπουλο για να γίνει γυναίκα του. Κανένας ράφτης μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν είχε μπορέσει να

TEXT_PAGE_SHORT127
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/128.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

το φτιάξει. Ο ράφτης ζήτησε προθεσμία εννιά μέρες. Όλες αυτές τις μέρες ήταν καταστεναχωρημένος. "Τι έχεις αφέντη", του είπε ο Σαραντάρης, "κι είσαι χολιασμένος;" "Αυτό κι αυτό", του είπε ο ράφτης. "Αυτό σε στεναχωρεί; Φέρε μου εμένα τρία σακιά καρύδια, τρία σακιά αμύγδαλα και τρία βαρέλια κρασί και σε τρεις μέρες θα σου τα 'χω έτοιμα". Έτσι κι έγινε. Κλείστηκε μάλιστα ο Σαραντάρης για να κάνει καλή δουλειά σ' ένα δωμάτιο μοναχός του. Ήταν όλος χαρά γιατί κατάλαβε ότι η Σαραντάρισσα τον περίμενε. Μέσα που ήταν κλεισμένος δεν έκανε άλλη δουλειά, παρά έσπαγε καρύδια κι αμύγδαλα κι έτρωγε κι έπινε κρασί. Τον παραφύλαξε το αφεντικό απ' την κλειδαρότρυπα κι απορούσε πότε θα έκανε αυτός ο άνθρωπος τη δουλειά που δεν μπόρεσαν να κάνουν οι καλύτεροι ραφτάδες του βασιλείου. Στις τρεις μέρες βγήκε ο Σαραντάρης απ' το δωμάτιο κι έδωσε στ αφεντικό του το καρύδι που 'χε μέσα τα τρία φορέματα που του είχε δώσει κάποτε η Σαραντάρισσα.

Ο ράφτης το έστειλε στο βασιλόπουλο και σε λίγες μέρες θα γινόταν ο γάμος. Χάρηκε πάρα πολύ η Σαραντάρισσα όταν είδε το μαγικό καρύδι, γιατί κατάλαβε ότι βγήκε στον επάνω κόσμο ο Σαραντάρης. Τότε έφυγε απ' το ραφτάδικο ο Σαραντάρης. Καβαλίκεψε ένα άλογο και ξεκίνησε για την πρωτεύουσα. Όταν έφτασε, είδε το παλάτι του πατέρα του στα μαύρα. Ρ αίτησε γιατί είναι έτσι ντυμένο το παλάτι, αφού εκείνη τη μέρα παντρευόταν το βασιλόπουλο και του είπαν ότι ο βασιλιάς πενθεί για το μικρότερο του γιο που πέθανε. Ο ίδιος δε ο βασιλιάς απ' τη στεναχώρια έχει στραβωθεί και δε βλέπει. Τότε πάει αμέσως ο Σαραντάρης στην εκκλησία που ήταν όλος ο κόσμος μαζεμένος κι ο γαμπρός με τη νύφη έτοιμος να στεφανωθεί. Μόλις τον είδε ο αδελφός του, τον γνώρισε κι έπεσε κάτω πεθαμένος. Τότε ο Σαραντάρης του έριξε λίγο αθάνατο νερό κι αναστήθηκε και τότε του είπε ότι είναι ελεύθερος να φύγει. Ο κακός αδελφός έφυγε μακρυά απ' τα σύνορα του βασιλείου κι από τότε δεν ξανακούστηκε λόγος γι' αυτόν. Ο Σαραντάρης παντρεύτηκε τη Σαραντάρισσα. Όταν γύρισε στο παλάτι, έκανε και τον πατέρα του καλά με λίγο αθάνατο νερό. Κι όταν πέθανε εκείνος, έγινε αυτός βασιλιάς κι έζησαν αυτοί καλά κι εμείς ακόμα καλύτερα.

ΛΦ 1749, 32-42. Παραλλαγή που συλλέχτηκε στο Κολέντζιο Ιωαννίνων, από τον Κωνσταντίνο Φίλιο καθ' υπαγόρευση του Χρήστου Ζαφείρη.

TEXT_PAGE_SHORT128
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/129.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ

Ι. Ο ήρωας και το ξεκίνημα του

α: Ο ήρωας είναι ο μικρότερος τριών (σαράντα, άλλο) αδερφών α1: γεννημένος από το λουλούδι που ένας γέρος έδωσε σε μια κόρη να μυρίσει' α2: ο άκληρος βασιλιάς μοίρασε όλα του τα διαμαντικά, χρυσαφικά, ασημικά στους φτωχούς για ν' αποκτήσει παιδί, ακολουθώντας τη συμβουλή ενός γέρου (του Χριστού) κι απόκτησε 3 γιους: τον Διαμαντένιο, τον Χρυσαφένιο και τον Ασημένιο.

β: Ο πατέρας παραγγέλνει στους γιους' β1: να φυλάξουν τρεις νύχτες τον τάφο του, όταν πεθάνει' β2: να δώσουν τις αδερφές τους στον πρώτο γαμπρό που θα τις ζητήσει (συμφυρμός με το AT 552)' β3: και τις δίνουν β4: σε δράκο, λιοντάρι, αετό' β5: άλλο' β6: να μην κοιμηθούν στον κάμπο, μέσα στα χόρτα, αλλά σαράντα βήματα μακριά (άλλο)' β7: να μην κοιμηθούν μέσα σ' ερημικό παλάτι (άλλο)' β8: να τον θάψουν β9: σε τρεις μέρες δρόμο' β 10: αφού τον περπατήσουν τρεις μέρες' β11: να μην ανοίξουν την απαγορευμένη κάμαρα' β12: άλλο.

ΙΙ. Οι νυχτερινές περιπέτειες τον ήρωα

α: Ενώ τ' αδέρφια του' α1: κοιμούνται' α2: παραβιάζοντας την πατρική εντολή' α3: ο ήρωας άγρυπνος· α4: σκοτώνει το δωδεκάφαλο θηρίο (άλλο)· α5: και κρατάει τις γλώσσες του' α6: ψάχνει για φωτιά (φως) και βρίσκει' α7: τη γριά, που τύλιγε το κουβάρι της νύχτας για να ξημερώσει' α8: τη δένει' α9: κόβει το κουβάρι της νύχτας στα δυο· α10: τους σαράντα δράκους (κλέφτες) που τρομάζει' δ1: σηκώνοντας μόνος του το καζάνι· α12: αρπάζοντας από μέσα ένα ποδάρι και κυνηγώντας τους' α13: άλλο' α14: και τον κάνουν σύντροφο (αδερφό)· α15: τους σκοτώνει όλους, έναν-έναν α16: και παίρνει το σπαθί του βασιλιά· α17: σκοτώνει και τη γριά μάνα τους που πηγαίνει να τους ειδοποιήσει' α18: ελευθερώνει φυλακισμένες κοπέλες' α19: και τις αρραβωνιάζει με τ' αδέρφια του- α20: αφού τους φέρει να φάνε απ' το καζάνι' α21: αφού λύσει τη γριά που δένει τη νύχτα· α22: αφού τους πάρει διάφορα σημάδια.

ΙΙΙ. Η κοιμωμένη πριγκίπισσα

α: Ο ήρωας βρίσκει μίαν ωραία κόρη κοιμισμένη· α1: μαζί με τις αδερφές της' α2: της παίρνει το βραχιόλι' α3: τα δαχτυλίδια' α4: αφού σκοτώνει τα θηρία που τη φυλάνε" α5: και την κάνει γυναίκα του' α6: με τις ευλογίες του βασιλιά' α7: καρφώνει το σπαθί του στον τοίχο' α8: και φεύγει' α9: η βασιλοπούλα ξυπνάει και ψάχνει αδίκως να τον βρει' α10: φτιάχνει λοιπόν ένα πανδοχείο όπου οι πελάτες διηγούνται παραμύθια.

TEXT_PAGE_SHORT129
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/130.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

β: Τη γυναίκα του ήρωα αρπάζει(ουν)' β1: ένας σπανός' β2: τα μεγαλύτερα αδέρφια του' β3: ο διάβολος' β4: ο Απιθαμάς ("μια απιθαμή ανάστημα και δύο απιθαμές γένεια")' β5: άλλο' β6: και τον σκοτώνει' β7: τον κάνει δούλο του.

IV: Αναγνώριση από την πριγκίπισσα και σωτηρία τον ήρωα

α: Η πριγκίπισσα αναγνωρίζει τον καλό της' α1: όταν διηγείται την ιστορία τους στο πανδοχείο' α2: όταν παρουσιάζει τις γλώσσες των θηρίων που σκότωσε, τη στιγμή που τ' αδέρφια του ισχυρίζονται ότι εκείνα ανδραγάθησαν α3: όταν αποδεικνύει πως είναι ο μόνος που μπορεί να βγάλει το σπαθί που είναι καρφωμένο στον τοίχο.

β: Για να ξαναβρεί την αγαπημένη του, ο ήρωας προσφεύγει' β1: στους υπερφυσικούς γαμπρούς του' β2: στο θετό του πατέρα' β3: που του δίνουν μαγική βοήθεια' β4: του λένε που βρίσκεται' β5: κι ο ήρωας αναγκάζεται' β6: να παλέψει' β7: με τον Αράπη' β8: με τον Σκυλοκέφαλο' β9: άλλο' β10: με την αγριογούρουνα' β11: που βόσκει στο καταπράσινο λιβάδι του παπά' β 12: κι έχει τη δύναμη κρυμμένη' β13: στην κοιλιά δύο αγριοπεριστεριών (συμφυρμός με το AT 302)' β14: άλλο.

γ: Ο ήρωας παλεύει' γ1: και νικάει' γ2: τον Αράπη' γ3: την αγριογούρουνα' γ4: άλλο' γ5: και σκοτώνεται' γ6: αλλά τον ανασταίνουν με μάγια' γ7: παίρνει πίσω τη γυναίκα του' γ8: κι επιστρέφουν στο βασιλιά πατέρα της' γ9: τ' αδέρφια του παντρεύονται τις άλλες βασιλοπούλες.

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

ΗΠΕΙΡΟΣ

1. ΛΑ 1293, (ΣΜ 123), Ζαγόρι, "Η Πεντάμορφη". Ι: β, β6 (σε παχύ χορτάρι, σε ίσκιο βαθύ, σε ψηλό βουνό). ΙΙ: α, α1, α3, α4 (το δράκο και βγάζει από μέσα δύο κορίτσια' στον ίσκιο ενός πλατάνου σκοτώνει άλλο δράκο), α18, α19. Ο τρίτος δράκος στο ψηλό βουνό τους μαρμαρώνει όλους εκτός από το μικρότερο και τον στέλνει να του φέρει την Πεντάμορφη. Με τη συμβουλή μιας μάγισσας, κερδίζει την αγάπη της Πεντάμορφης ντυμένος γυναίκα, αλλά δε τη δίνει στο δράκο παρά μόνο αν ξεμαρμαρώσει. τα αδέλφια του. Με την τρίχα που του δίνει η μάγισσα μαρμαρώνει το δράκο και παντρεύεται την Πεντάμορφη.

TEXT_PAGE_SHORT130
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/131.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

2. ΛΑ 2277Β, 170-176, Κουτσόβλαχοι, "Οι σαράντα σκυλοκέφαλοι". Ενωμένο με AT 302. Ι: α, β, β6 (να μην κοιμηθούν κοντά στη βρύση). ΙΙ: α, α1, α3, α.6, α7, α10 (σαράντα σκυλοκέφαλους), α13 (τους αρπάζει ένα αναμμένο δαυλί), α14, α15 (όλους εκτός από έναν). Οι δράκοι του προτείνουν να πάρει την κοπέλα που θέλει αυτόν που θα βάλει ένα δαχτυλίδι στο χέρι της και θα καρφώσει ένα μαχαίρι στο πάτωμα. ΙΙΙ: β, β5 (ο σκυλοκέφαλος τους μαρμαρώνει όλους εκτός από το παιδί). IV'. β5, β6, β8, β 10, γ, γ1, γ3, γ7.

3. ΛΑ 2753, 263-266, Τσεπέλοβον Ζαγορίων, άτιτλο. Ι: β, β12 (όταν πεθάνει να του κάψουν καντήλι). Π'. α6, α10, α11, α14, α15. Σώζει το βασιλιά από το φίδι. ΙΙΙ: α, α2 (το δαχτυλίδι). IV'. α, α2 (διηγείται ένα παραμύθι), α4.

4. ΛΑ 3018, 133-140, Καπέσοβο Ζαγορίων, "Ο βασιλιάς και τα παιδιά του". Ι: β, β2 (και να φυλάξουν τρία Σάββατα στο μνήμα του και να διαβάσουν ψαλτήρι). II'. α6, α7 (το γέρο), α8 (τον πλακώνει με το λιθάρι), α10 , α11, α21 (ελευθερώνει το γέρο), η συνέχεια όπως στο AT 552A.

5. ΑΦ 789, 7-9, Ζαγόρια, "Τα σαράντα άτια". Ι: β, (η κληρονομιά του πατέρα στα παιδιά του: σαράντα άλογα και δαχτυλίδια με κόκκινη πέτρα), β7 (στο βουνό, στο λιβάδι, στο χάνι). Π', α, α1, α2, α3, α4, α6, α7, α10. Στο χάνι τα αδέλφια ξεχνούν το μικρότερο ο οποίος τους στέλνει γράμμα: να περάσουν από το βουνό κι από το λιβάδι να δουν το θεριό και τους σαράντα δράκους που έχει σκοτώσει. Ο δράκος που είναι στο χάνι τον πιάνει και τον στέλνει να του φέρει την Όμορφη του τόπου. Με το σπαθί του δράκου ανοίγει τις πόρτες και δεν ξαναγυρίζει ποτέ πια.

6. ΛΦ 897, 6-12, Πρέβεζα, "Τα δώδεκα αδέλφια". 7: β, β7 (στον απαγορευμένο πλάτανο). ΙΙ: α, α1, α2, α4 (το δράκο), α5 (στο πηγάδι όπου κοιμούνται παρά την απαγόρευση του πατέρα και του δασκάλου1 ο Χαζογιάννος πληγώνει άλλο δράκο, φτάνει μπροστά σε πόρτα με κουμπιά), α 18, α 19. Στην πολιτεία τους αιχμαλωτίζει ένας δράκος και ο Χαζογιάννος αναλαμβάνει να του φέρει την Πεντάμορφη βασιλοπούλα. Με τη συμβουλή της φοράδας του δράκου, περνάει τα εμπόδια, παίρνει τα χτένια της στρίγκλας, κάνει γέφυρα να περάσει το ποτάμι και με το βιολί του δράκου προσκαλεί την Πεντάμορφη. IV: β5, β6, β10, β12, γ, γ3, γ7.

7. ΛΦ 1653, 1-9, Τσουμέρκα και Άρτα, "Ο Σαραντούλας". 7: β, β7 (στη λάκα δρακότρυπα). ΙΙ: α, α1, α2, α3, α4, α10, α15, α18, α19. Στη βρύση σκοτώνει το τρικέφαλο φίδι και κρύβει τα κεφάλια του. Παραβαίνοντας την τρίτη απαγόρευση του πατέρα, συναντούν τον Αράπη που αιχμαλωτίζει τον Σαραντούλα και του ζητάει να του φέρει την Πεντάμορφη. IV'. β, β3 (μια γριά), β5, β6, β7, β10, β12, γ, γ2, γ3, γ8.

8. ΛΦ 1749, 32-42, Δωδώνη, "Ο Σαραντάρης" (σε συμφυρμό με AT 301A, AT 300). Ι: α (ο βασιλιάς κλείνει τα σαράντα παιδιά του σε πύργο γιατί δε

TEXT_PAGE_SHORT131
    TEXT_SEARCH_FORM
    TEXT_SEARCH_IN_BOOK
    TEXT_SEARCH_RESULTS
      TEXT_BOOK_LIST
        34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

        β. Κρήτη

        23. ΛΦ 718, 30-34, Κριτσά Μεραμβέλλου, "Ο ψαράςα1. Ι: α, β1, γ4 (έσταξε από μια στάλα αίμα του ψαριού στις τρεις γωνίες του σπιτιού και μια στη μέση), 84 (από τις τρεις στάλες γεννιούνται τρία παλικάρια και στη μέση φυτρώνει ένα κυπαρίσσι). ΙΙ: α, α1, β. ΙΙΙ: α3 (ο βασιλιάς κρύβει την κόρη του αλλά ο ήρωας με τη βοήθεια της γριάς βρίσκει την κρυψώνα). IV'. γ4 (η βασιλοπούλα του μαρτυράει πως να λύσει και τα άλλα δύο στοιχήματα: να την ξεχωρίσει ανάμεσα στις δώδεκα αδερφές της όταν θα φορούν τα ίδια ρούχα και όταν ο βασιλιάς τις μεταμορφώνει σε πάπιες), δ. V'. αϊ (πηγαίνει στην απαγορευμένη αποθήκη), β. VI'. α, α1, α2, α5. Η μάγισσα μαρμαρώνει το δεύτερο αδερφό. Επανάληψη α, α1, α2 με τον τρίτο αδερφό' στο δρόμο συναντά μια γυναίκα που του λέει πως να ελευθερώσει τ' αδέρφια του, β, β2, γ, δ.

        γ. Κυκλάδες

        24. ΛΑ 1387, 49, 377-396, Τήνος, "Ο ψαράς και το χρυσό ψάρι". Ι: α, β, γ, γ2 (πλουτίζει). Με συμβουλή της γειτόνισσας η γυναίκα του τρώει το ψάρι, δ, δ3. ΙΓ. α, α1, β και φθάνει στην πολιτεία της βασιλοπούλας που για να τη δουν τα παλικάρια πληρώνουν πολλά λεφτά' όταν τελειώνουν τα λεφτά του παιδιού, λιποθυμάει (ασαφής η πλοκή). VI'. α, α1 (ασαφές)' σώζονται και οι δύο και παντρεύονται.

        ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΙΟΝΙΟΥ

        25. ΛΦ 124, 1-6, Κεφαλλονιά, "Η Σαρανταπλεξιδού". Ι: α3 (μια γυναίκα), δ4 (δύο αγόρια κι ένα κορίτσι). ΙΙ: β (αναζητώντας το πουλί "κόκκινη μηλιά"). ΙΙΙ: α (φτάνει σ' ένα τρίστρατο και διαλέγει το δρόμο που "πηγαίνει και δε γυρίζει"), α2. V'. β2 (μαρμαρώνει όταν γυρίσει να δει από που έρχεται η φωνή που άκουσε μπαίνοντας στο παλάτι). VI'. α (ο δεύτερος αδερφός). Επανάληψη V'. β2 και VI'. α (ξεκινάει να τους αναζητήσει η αδερφή τους' στο δρόμο συναντά και βοηθά μια γριά κι αυτή της λέει πως να σώσει τ' αδέρφια της), β (η αδερφή ξεμαρμαρώνει τ' αδέρφια της και λύνει τα μάγια της Σαρανταπλεξιδούς που την παντρεύεται ο μεγαλύτερος αδερφός).

        ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

        26. ΛΑ 1191, (ΣΜ 21), 39-41, Αγριδέικα Αιγιαλείας και Πύργος Ηλείας, "Ο

        1. Το παραμύθι αυτό συναντάται και στο Αμάρι, καθώς επίσης και στις Κυκλάδες, στη Μύκονο και στη θήρα.