Συγγραφέας:Αγγελοπούλου, Άννα
 
Μπρούσκου, Αίγλη
 
Τίτλος:Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 300-499, τ. Α΄+Β΄
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:34
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1999
 
Σελίδες:975
 
Αριθμός τόμων:2 τόμοι
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Ελληνικά παραμύθια-Κατάλογος
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Περίληψη:Το βιβλίο αυτό αποτελεί τον τρίτο τόμο του Καταλόγου των Ελληνικών Παραμυθιών του Γ. Α. Μέγα. Υπενθυμίζουμε ότι από το Αρχείο του Γεωργίου Α. Μέγα έχουν ήδη δημοσιευτεί δύο τόμοι. Ο πρώτος, που είναι και ο μόνος που πρόλαβε να δημοσιεύσει ο ίδιος ο συντάκτης του καταλόγου, περιέχει τους Μύθους Ζώων (AT 1-299) . Ο δεύτερος (δημοσίευμα του ΙΑΕΝ αρ. 23), που αποτελεί στην ουσία μία πρόταση επεξεργασίας του καταλόγου του Μέγα, περιλαμβάνει τους παραμυθιακούς τύπους AT 700-749 που αντιπροσωπεύουν το τελευταίο μέρος των Μαγικών Παραμυθιών. Ο παρών τρίτος τόμος περιέχει, πάντα σε αναφορά με τη διεθνή κατάταξη των Aarne-Thompson , τις ελληνικές παραλλαγές των παραμυθιακών τύπων AT 300-499, τύπων που καλύπτουν ένα μεγάλο μέρος από αυτά που ονομάζουμε Μαγικά Παραμύθια (AT 300-749).
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 24.63 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 121-140 από: 982
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/121.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 304

Σελ. 121
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/122.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 122
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/123.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ  AT 304

Ο κυνηγός

AT: The Hunier

Delarue-Tenèze: Le chasseur adroit

Grimm No 3: Der gelernte Jäger

Ο Σαραντάρης

Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας βασιλιάς που 'χε σαράντα παιδιά. Το τελευταίο απ' αυτά τα παιδιά το λέγαν Σαραντάρη. Αυτό το παιδί είχε μεγάλη δύναμη· με το μικρό του δάχτυλο μπορούσε να γκρεμίσει ένα μεγάλο κάστρο. Επειδή ο βασιλιάς δεν ήθελε τα παιδιά του να έρθουν σε επαφή με το λαό και να πάρουν όλες τις κακίες του, γι' αυτό τα έκλεισε σ' ένα σιδερένιο δωμάτιο του παλατιού κι εκεί τους έδινε κι έτρωγαν. Μια Λαμπρή, επειδή το καλούσε η ημέρα, τους έδωσε κι ήπιαν πολύ κρασί. Τα παιδιά τότε μέθυσαν κι ο Σαραντάρης ο εξυπνότερος κι ο δυνατότερος απ' όλους άνοιξε τη σιδερένια πόρτα κι όλα τα παιδιά βγήκαν στους διαδρόμους του παλατιού. Αμέσως ο βασιλιάς πήγε ο ίδιος να τα συμάσει, αλλά δε μπόρεσε. Τα παιδιά είχαν σκορπιστεί στις κάμαρες του παλατιού. Σε μια κάμαρη του παλατιού ο βασιλιάς δεν ήθελε να πάνε τα παιδιά του, στην πιο κορφυνή' την είχε γεμάτη χρυσάφι κι είχε εκεί μέσα μια ζωγραφιά που παρίστανε σαράντα κοπέλες, σαράντα νεράιδες. Μα τα παιδιά είχαν πάει κιόλας. Μόλις είδαν τις νεράιδες ζουρλάθηκαν, τόσο ήταν όμορφες. Κι αποφάσισαν αμέσως να ξεκινήσουν για να πάνε να τις βρουν. Ο πατέρας τους ο βασιλιάς έκαμε τα χίλια δύο για να τα καταφέρει να μην ξεκινήσουν, γιατί τις σαράντα κοπέλες τις φύλαγε ένας μεγάλος δράκος. Τα βασιλόπουλα όμως ήθελαν να πάνε να τις βρουν και να τις φέρουν στο παλάτι. Όταν ο βασιλιάς είδε κι απόειδε, τότε άρχισε να τα συμβουλεύει. "Ο δρόμος που θα πάρετε, αφού φτάσετε στην άκρη της χώρας μας, θα τον δείτε να γίνεται δύο. Ένας να πηγαίνει δεξιά κι ένας αριστερά. Εσείς θα πάρετε το δεξιό κι όχι τον αριστερό. Αν τυχόν και πάρετε τον αριστερό θα πάτε και θα βρείτε μια βρύση που στην άκρη της είναι ένα μεγάλο, θεόρατο πλατάνι. Εκεί δε θα καθήσετε. Πιο πέρα θα βρείτε ένα αρχοντικό χάνι με στρωμένα τραπέζια, φαγητά, κρασιά κι ό,τι θέλει η ψυχή σας, έτοιμα κρεβάτια για ύπνο κι άλλα πολλά. Εκεί δε θα 'ναι χαντζής, ούτε κανένας υπηρέτης. Σ' αυτό το χάνι εσείς ούτε θα φάτε ούτε θα

Σελ. 123
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/124.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

κοιμηθείτε". Κανένα όμως από τα παιδιά δεν άκουγε τι έλεγε ο πατέρας τους, μονάχα ο Σαραντάρης τα 'βάζε στο νου του.

Την άλλη μέρα το πρωί ξεκίνησαν όλα καβάλα στ' άλογα τους, μπροστά πήγαινε ο πρώτος, ύστερα ο δεύτερος, όλοι με τη σειρά τους και τελευταίος ο Σαραντάρης. Πήγαν, πήγαν, βρήκαν το δρόμο που χώριζε. Αντί όμως να πάρουν το δεξιό, πήραν τον αριστερό. Συνεχίζοντας τον αριστερό δρόμο βρήκαν τη βρύση με το πλατάνι. Ο Σαραντάρης από μακριά που είδε κατάλαβε ότι εκεί ήταν η βρύση με το πλατάνι' αλλά όσο να φωνάξει να μη σταθούν, ο πρώτος, όπως είχε φτάσει, ξεπέζεψε κιόλας. Αφού έφαγαν κι ήπιαν νερό απ' τη βρύση, ξάπλωσαν στον ίσκιο του πλατανιού να ξαποστάσουν. Ο Σαραντάρης ούτε ψωμί έφαγε ούτε νερό από τη βρύση ήπιε. Δεν ξάπλωσε να ξαποστάσει παρά έφερνε γύρω γύρω απ' τα αδέλφια του και πρόσεχε και τ' άλογα που βοσκούσαν κει παρέκει. Σε λίγο και τα τριάντα εννιά παιδιά κοιμούνταν βαθιά, τους είχε αποκοιμήσει το νερό της βρύσης. Καμιά φορά βλέπει ο Σαραντάρης το κακό στοιχειό να βγαίνει μέσα από το κεφαλόβρυσο. Αμέσως ρίχτηκε απάνω του και γερός όπως ήταν το έπιασε από το λαιμό και το 'πνίξε. Του έκοψε τη γλώσσα και την έβαλε στην τσέπη του. Την ίδια στιγμή ξύπνησαν και τα αδέλφια του. Αφού τους είπε πως βγήκε το κακό στοιχειό και πως το σκότωσε, αμέσως συνέχισαν το δρόμο τους.

Καμιά φορά έφτασαν και σ' εκείνη τη λάκκα με το αρχοντικό χάνι. Τραπέζια στρωμένα με φαγητά, κρασιά και του πουλιού το γάλα ήταν εκεί μέσα. Κρεβάτια έτοιμα για ύπνο, μόνο που δεν ήταν ούτε χαντζής, ούτε κανένας άλλος υπηρέτης. Όσο να πει ο Σαραντάρης που ερχόταν τελευταίος, οι πρώτοι είχαν ξεπεζέψει και ρίχτηκαν με τα μούτρα στο φαΐ και στο ποτί. Σε λίγο όλοι εκτός απ' τον Σαραντάρη κοιμόνταν βαθιά στα πουπουλένια κρεβάτια του χανιού. Τότε βλέπει ο Σαραντάρης ν' ανασηκώνεται από λίγο, λίγο ένα μέρος από το πάτωμα κι από μια κρυφή γκλαβανή να βγαίνει ένας τρομερός δράκος. Αμέσως ρίχτηκε απάνω του. Πάλεψαν πολλή ώρα γιατί ήταν και ο ένας και ο άλλος δυνατός και δεν έπεφτε κανένας. Καμιά φορά κατάφερε ο Σαραντάρης να δώσει μια δυνατή σπαθιά στην πλάτη του δράκου. Ούρλιαξε ο δράκος από τον πόνο και γύρισε να χωθεί πάλι στην γκλαβανή. Τον πήρε όμως από κοντά κι ο Σαραντάρης. Μόλις όμως κατέβηκε στην γκλαβανή, τον έχασε το δράκο. Τότε βρέθηκε σε κάτι χρυσαφένιες κάμαρες. Έλαμπαν όλα σαν τον ήλιο εκεί μέσα. Από τη μια κάμαρη στην άλλη βρέθηκε σε μια μεγάλη. Κοιτάζει, τι να δει! Σαράντα κοπέλες, σαράντα νεράιδες. Ήταν εκείνες που είχαν δει στη ζωγραφιά. Άλλη κένταγε, άλλη έραβε, άλλη ύφαινε στον αργαλειό. Σταματήσαν αμέσως μόλις είδαν έναν ξένο. Τότε πάει η μικρότερη, η Σαραντάρισσα, που ήταν και μάγισσα, και τον ρώτησε ποιος είναι και από που ήρθε. Τότε ο Σαραντάρης έκατσε και τα είπε όλα με την αράδα και τις παρακάλεσε να του δείξουν την κάμαρη που 'χε κρυφτεί ο δράκος. Η Σαραντάρισσα του έδειξε την κάμαρη και του είπε, αν δει το δράκο με τα μάτια κλεισμένα, θα σημαίνει ότι είναι ξύπνιος, αν τα 'χει ανοιχτά, κοιμάται. Μπήκε μέσα στην κάμαρη του Δράκου ο Σαραντάρης και τον βρήκε να βογγάει. Αμέσως ρίχτηκε επάνω του και τον

Σελ. 124
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/125.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

έπιασε από το λαιμό. "Άφησε με", του 'πε ο Δράκος, "και θα σου δώσω ό,τι θελήσεις". "Να μου δώσεις τις κοπέλες", του είπε ο Σαραντάρης. "θα στις δώσω", του λέει ο Δράκος, "αν μου φέρεις το αθάνατο νερό να ρίξω στην πληγή μου για να γιάνει". Βγήκε ο Σαραντάρης έξω σκεφτικός και στεναχωρημένος. Πάει αμέσως στη Σαραντάρισσα και της το λέει. "Μονάχα τ' άλογο του δράκου", του λέγει εκείνη, "ξέρει το δρόμο για τ' αθάνατο νερό". Μια αυτού και πάει στο σταύλο που ήταν το άλογο. "Μπορείς", λέγει ο Σαραντάρης στ' άλογο, "να με πας να πάρω το αθάνατο νερό;" "Αν μου δώσεις πρώτα σαράντα χούφτες και σαράντα γκιούμια νερό σε πηγαίνω αμέσως", του 'πε τ' άλογο. Αμέσως ο Σαραντάρης έδωκε την ταγή και το νερό και ύστερα από λίγο καβαλίκεψε και ξεκίνησαν.

Τ' άλογο δεν περπατούσε, έφευγε φωτιά. Καμιά φορά έφτασαν στο μέρος, που ήταν το αθάνατο νερό. Έπρεπε όμως να περάσουν ένα χάος σαράντα μέτρα. "Κρατήσου καλά", είπε τ' άλογο, "γιατί θα πηδήξω αυτό το χάος' δρόμος δεν υπάρχει". Το θηρίο που φύλαγε το αθάνατο νερό, μόλις ένιωσε να πλησιάζει καβαλάρης, ανασηκώθηκε έτοιμο για να τον αρπάξει1 αλλά την ίδια στιγμή το άλογο είχε φτάσει εκεί και με μια σπαθιά ο Σαραντάρης του πήρε το κεφάλι, του έκοψε τη γλώσσα και πήρε το δρόμο του γυρισμού. Περνώντας όμως δε βρήκε πουθενά χάνι. Πέρα σε μια λάκκα βοσκούσαν τ' άλογα τους και τ' αδέλφια του, ξαπλωμένα δω και κει, κοιμούνταν βαθιά σαν πεθαμένοι. Έψαξε ώρες και στον πάτο βρήκε μια τρύπα μέσα στη γη. Χωρίς να διστάσει χώθηκε μέσα, βρέθηκε και πάλι στο υπόγειο παλάτι του δράκου. Πήγε και με το αθάνατο νερό του ράντισε την πληγή κι έγινε αμέσως καλά. Κατάβρεξε και τ' αδέλφια του και ξύπνησαν και κείνα. Τότε ο δράκος του 'δώσε τα σαράντα κορίτσια και ξεκίνησαν να φύγουν. Ο καθένας από τα αδέλφια του θα 'παίρνε κι από μια γυναίκα, ο πρώτος την πρώτη, ο δεύτερος τη δεύτερη και με τη σειρά ο Σαραντάρης τη Σαραντάρισσα. Ο μεγαλύτερος όμως αδελφός είδε ότι η Σαραντάρισσα ήταν η ομορφότερη απ' όλες και ήθελε να πάρει αυτή γυναίκα κι ο Σαραντάρης την πρώτη. Η Σαραντάρισσα το κατάλαβε, σα μάγισσα που ήταν, και κρυφά είπε στον Σαραντάρη: "Ο μεγαλύτερος αδελφός σου θέλει να πάρει εμένα γυναίκα και επειδή εγώ ανήκω σε σένα, θα φροντίσει να χαθείς, θα βρούμε στο δρόμο ένα πηγάδι, με τρόπο θα σε ρίξει μέσα και συ θα πας στον κάτω κόσμο, θα βγεις όμως. Βγαίνοντας θα φροντίσεις να λάβω εγώ τούτο το καρύδι που χει μέσα του τρεις φορεσιές! τον ουρανό με τ' άστρα, την άνοιξη με τα λουλούδια και τη θάλασσα με τα κύματα. Έτσι θα καταλάβω ότι βγήκες απ' τον άλλο κόσμο και θα σε καρτερώ". Και του 'δωκε εκείνη τη στιγμή το μαγικό καρύδι.

Μπήκαν καβάλα τα βασιλόπουλα στ' άλογα τους και πήραν το δρόμο του γυρισμού. Στο δρόμο βρήκαν ένα πηγάδι. Σταμάτησαν να φάνε ψωμί. Δίψασαν όμως τρώγοντας κι ο μεγαλύτερος αποφάσισε να κατεβεί ο Σαραντάρης να γεμίσει τα γκιούμια νερό. Τον έδεσαν κι εκείνος κατέβηκε. Πρώτα γέμισε τα γκιούμια και τ' ανέβαζε απάνω ο μεγαλύτερος. Ξανάριξε το σχοινί για να δεθεί και ν' ανεβάσει τον Σαραντάρη. Αλλά, μόλις τον έφερε ως τη μέση, αφήνει το σχοινί για να πέσει κάτω

Σελ. 125
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/126.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ο αδελφός του και να σκοτωθεί και να του μείνει αυτού η Σαραντάρισσα. Φώναξαν τάχα τ' άλλα αδέλφια ύστερα από το κακό, αλλά τι να έκαναν; Πίστεψαν ότι ο Σαραντάρης σκοτώθηκε και συνέχισαν το δρόμο τους. Ο Σαραντάρης όμως πέφτοντας μέσα στο πηγάδι έπεσε ψηλά σε τρία κριάρια. Το μεγαλύτερο απ' αυτά τον κράτησε στο κορμί του και απαλά τον κατέβασε στον κάτω κόσμο, τον άφησε στη σκεπή του σπιτιού μιας γριούλας. Κατέβηκε από πάνω και μπήκε μέσα. Η γριά του 'δώσε να φάει και του είπε ότι αυτή θα φύγει, θα πάει να πάρει νερό για σαράντα μέρες' γιατί το νερό το κρατάει ένα κακό στοιχειό και μια φορά στις σαράντα μέρες το αφήνει, αφού πρώτα του δώσουν να φάει έναν άνθρωπο' "αυτόν", του είπε, τον άνθρωπο τον βγάζουμε με κλήρο κι ο κλήρος τώρα τελευταία έπεσε στη βασιλοπούλα". Έφυγε η γριά και σε λίγο πήγε και το βασιλόπουλο εκεί. Είχε πει όμως στη γριά να μη μαρτυρήσει τίποτα γι' αυτόν σε κανένα. Όλος ο κόσμος είχε μαζευτεί εκεί και μπροστά στην τρύπα στέκονταν η βασιλοπούλα καρτερώντας να βγει το στοιχειό να τη φάει και ν' αφήσει το νερό. Πήγε τότε κοντά της ο Σαραντάρης και της είπε κρυφά ότι αυτός θα τη σώσει, γιατί θα σκοτώσει το στοιχειό. Την παρακάλεσε όμως να τον αφήσει λίγο να κοιμηθεί στην ποδιά της γιατί είχε μέρες άυπνος και να τον ξυπνήσει όταν δει το στοιχειό να βγαίνει.

Ύστερα από κάμποση ώρα άρχισε να βγαίνει μέσα από τη σπηλιά του το στοιχειό. Μόλις το είδε η βασιλοπούλα ταράχτηκε τόσο που ξέχασε να ξυπνήσει τον Σαραντάρη. Δάκρυσε, κι ένα δάκρυ της έπεσε στο μάγουλο του νιου που κοιμόταν και τον ξύπνησε. Αμέσως ο Σαραντάρης ρίχτηκε απάνω στο στοιχειό κι ύστερα από σκληρό αγώνα το σκότωσε. Το στοιχειό είχε τρεις γλώσσες' του 'κόψε τη μεσαία και την έβαλε στην τσέπη του. Μέσα στην ταραχή, που έγινε απ' το λαό για το σκοτωμό του στοιχειού και τη σωτηρία της βασιλοπούλας, κατάφερε ο Σαραντάρης να φύγει κρυφά και να γυρίσει πάλι στο σπίτι της γριάς. Της είπε δε και πάλι να μη μαρτυρήσει σε κανέναν ότι βρίσκεται εκεί και ότι αυτός σκότωσε το θηρίο.

Ο βασιλιάς του κάτω κόσμου χάρηκε πάρα πολύ που γλίτωσε η κόρη του, αλλά στεναχωρέθηκε που δε μπόρεσε να βρει ποιος ήταν αυτός που σκότωσε το στοιχειό και τη γλίτωσε. Έβαλε ντελάληδες να φωνάζουν πως πρέπει να παρουσιαστεί εκείνος που σκότωσε το στοιχειό να πάρει τη βασιλοπούλα γυναίκα του και να γίνει βασιλιάς. Τότε ένας γύφτος πήγε κι έκοψε κρυφά τις άλλες δύο γλώσσες του στοιχειού και παρουσιάστηκε στο βασιλιά λέγοντας ότι αυτός γλίτωσε τη βασιλοπούλα και έδειξε τις γλώσσες του στοιχειού. Η βασιλοπούλα όμως, όταν τον είδε, είπε ότι δεν ήταν αυτός κι ο βασιλιάς διέταξε να τον κρεμάσουν. Τότε ο βασιλιάς έκαμε ένα μεγάλο τραπέζι στο λαό και διέταξε να πάνε όλοι από κάθε σπίτι, να μη μείνει κανένας. Όταν έγινε το τραπέζι, πέρασε η βασιλοπούλα και κοίταξε να δει μη γνωρίσει το νέο που την έσωσε' τίποτε όμως. Σε κάθε τραπέζι ο βασιλιάς είχε βάλει κι έναν άνθρωπο του να παρακολουθεί. Στο τραπέζι του βασιλιά είχε πάει κι η γριά. Εκεί που έτρωγε, παίρνει με τρόπο ένα ψαχνό κομμάτι κρέας και το κρύβει στον κόρφο της για τον Σαραντάρη. Την είδε όμως ο άνθρωπος του

Σελ. 126
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/127.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

βασιλιά που καθόταν εκεί τάχα να εξυπηρετεί το τραπέζι και πήγε και το πε στο βασιλιά.

Ο βασιλιάς, και με τα πολλά, την κατάφερε να του φανερώσει ότι στο σπίτι της κρύβει το νιο που σκότωσε το στοιχειό και γλίτωσε τη βασιλοπούλα. Πήγε αμέσως ο βασιλιάς, η βασιλοπούλα κι όλος ο λαός από κοντά στο σπίτι της γριάς και βρήκαν τον Σαραντάρη. Η βασιλοπούλα τον γνώρισε αμέσως κι ο βασιλιάς τον κάλεσε να πάρει την κόρη του για γυναίκα του και ν' ανεβεί στο θρόνο. Ο Σαραντάρης όμως δε δέχτηκε' ζήτησε μοναχά μια χάρη του βασιλιά. Να τον βοηθήσει ν'ανεβεί στον επάνω κόσμο. Ο βασιλιάς ζήτησε τρεις μέρες προθεσμία για να σκεφτεί. Αυτές τις μέρες, ο Σαραντάρης έβγαινε μέχρι έξω απ' την πολιτεία και πήγαινε περίπατο. Σ' ένα μέρος ήταν ένας πολύ μεγάλος πλάτανος. Στην κορφή του είχε φτιάξει φωλιά ένας Σταυραϊτός. Κάθε χρόνο όμως ένα κακό φίδι πήγαινε και του έτρωγε τα σταυραϊτόπουλα. Την ώρα που έλειπε ο Σταυραϊτός, το κακό φίδι διάλεξε για ν' ανεβεί στον πλάτανο να φάει τα πουλάκια. Στον ίσκιο του καθόταν ο Σαραντάρης. Σφυρίζοντας πλησιάζει το φίδι. Τα σταυραϊτόπουλα άρχισαν να ουρλιάζουν. Τότε ρίχνεται επάνω τους ο Σαραντάρης κι έπνιξε το φίδι ύστερα από πολύ αγώνα. Τη στιγμή αυτή γύριζε κι ο Σταυραϊτός. Είδε τι έγινε και κατεβαίνοντας στον Σαραντάρη τον ρώτησε τι χάρη ήθελε να του κάνει. "Να με βοηθήσεις", του είπε εκείνος, "ν' ανεβώ στον πάνω κόσμο". "Αυτό γίνεται", του είπε ο Σταυρα'ιτός. "θα φέρεις σαράντα κριάρια σφαγμένα και τα τομάρια τους θα τα 'χεις γεμίσει με νερό. Κι εγώ θα καλέσω όλα τα πουλιά του Κόσμου να σε βγάλουμε από πάνω". Ο Σαραντάρης γύρεψε τότε τα κριάρια απ' το βασιλιά, ο οποίος τα 'δώσε πολύ πρόθυμα, τα έσφαξε, γέμισε τα τομάρια τους με νερό και την κανονισμένη μέρα ήταν στον πλάτανο του Σταυραίτού. "Σε λίγο θ' αρχίσουμε ν' ανεβαίνουμε", του είπε ο Σταυραϊτός' "πρόσεξε, όποιο πουλί φωνάξει "Κρα" θα του ρίχνεις κρέας κι όποιο "Ko" θα του δίνεις νερό" γιατί κι ένα πουλάκι μικρό από τον κάτω κόσμο να μη θελήσει δεν μπορώ να σ' ανεβάσω επάνω". Όπως του είπε ο Σταυραϊτός, έτσι κι έκανε κι ο Σαραντάρης. Καμιά φορά όταν κόντευαν να φτάσουν στην κορυφή, σώθηκε το κρέας. "Κρά!", φώναξε τότε ένα πουλάκι. Αμέσως αυτός έκοψε ένα κομμάτι κρέας απ' το πόδι του και το 'ρίξε και το ταξίδι προς τον επάνω κόσμο συνεχίστηκε. Σε λίγο ήταν και πάλι στον επάνω κόσμο. Ευχαρίστησε πάρα πολύ το Σταυραϊτό και τ' άλλα πουλιά που επέστρεψαν στον κάτω κόσμο.

Ξεκίνησε τότε ο Σαραντάρης και πήγε σ' ένα ράφτη. "Πάρε με", του είπε, "να σε δουλεύω για ψωμί". Εκείνος τότε τον κράτησε για να του κάνει και δουλειές στο σπίτι, επειδή ήταν γερός. Τότε έφτασε στην πολιτεία αυτή και απεσταλμένος του βασιλιά που ζήτησε απ' τον ράφτη να του φτιάξει, αν μπορεί, τρία φορέματα! το ένα να 'χει επάνω του τον ουρανό με τ' άστρα, το άλλο την άνοιξη με τα λουλούδια και το τρίτο τη θάλασσα με τα κύματα κι αυτά βαλμένα σ' ένα καρύδι. Αυτά τα είχε ζητήσει ως δώρο η Σαραντάρισσα απ το πρώτο βασιλόπουλο για να γίνει γυναίκα του. Κανένας ράφτης μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν είχε μπορέσει να

Σελ. 127
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/128.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

το φτιάξει. Ο ράφτης ζήτησε προθεσμία εννιά μέρες. Όλες αυτές τις μέρες ήταν καταστεναχωρημένος. "Τι έχεις αφέντη", του είπε ο Σαραντάρης, "κι είσαι χολιασμένος;" "Αυτό κι αυτό", του είπε ο ράφτης. "Αυτό σε στεναχωρεί; Φέρε μου εμένα τρία σακιά καρύδια, τρία σακιά αμύγδαλα και τρία βαρέλια κρασί και σε τρεις μέρες θα σου τα 'χω έτοιμα". Έτσι κι έγινε. Κλείστηκε μάλιστα ο Σαραντάρης για να κάνει καλή δουλειά σ' ένα δωμάτιο μοναχός του. Ήταν όλος χαρά γιατί κατάλαβε ότι η Σαραντάρισσα τον περίμενε. Μέσα που ήταν κλεισμένος δεν έκανε άλλη δουλειά, παρά έσπαγε καρύδια κι αμύγδαλα κι έτρωγε κι έπινε κρασί. Τον παραφύλαξε το αφεντικό απ' την κλειδαρότρυπα κι απορούσε πότε θα έκανε αυτός ο άνθρωπος τη δουλειά που δεν μπόρεσαν να κάνουν οι καλύτεροι ραφτάδες του βασιλείου. Στις τρεις μέρες βγήκε ο Σαραντάρης απ' το δωμάτιο κι έδωσε στ αφεντικό του το καρύδι που 'χε μέσα τα τρία φορέματα που του είχε δώσει κάποτε η Σαραντάρισσα.

Ο ράφτης το έστειλε στο βασιλόπουλο και σε λίγες μέρες θα γινόταν ο γάμος. Χάρηκε πάρα πολύ η Σαραντάρισσα όταν είδε το μαγικό καρύδι, γιατί κατάλαβε ότι βγήκε στον επάνω κόσμο ο Σαραντάρης. Τότε έφυγε απ' το ραφτάδικο ο Σαραντάρης. Καβαλίκεψε ένα άλογο και ξεκίνησε για την πρωτεύουσα. Όταν έφτασε, είδε το παλάτι του πατέρα του στα μαύρα. Ρ αίτησε γιατί είναι έτσι ντυμένο το παλάτι, αφού εκείνη τη μέρα παντρευόταν το βασιλόπουλο και του είπαν ότι ο βασιλιάς πενθεί για το μικρότερο του γιο που πέθανε. Ο ίδιος δε ο βασιλιάς απ' τη στεναχώρια έχει στραβωθεί και δε βλέπει. Τότε πάει αμέσως ο Σαραντάρης στην εκκλησία που ήταν όλος ο κόσμος μαζεμένος κι ο γαμπρός με τη νύφη έτοιμος να στεφανωθεί. Μόλις τον είδε ο αδελφός του, τον γνώρισε κι έπεσε κάτω πεθαμένος. Τότε ο Σαραντάρης του έριξε λίγο αθάνατο νερό κι αναστήθηκε και τότε του είπε ότι είναι ελεύθερος να φύγει. Ο κακός αδελφός έφυγε μακρυά απ' τα σύνορα του βασιλείου κι από τότε δεν ξανακούστηκε λόγος γι' αυτόν. Ο Σαραντάρης παντρεύτηκε τη Σαραντάρισσα. Όταν γύρισε στο παλάτι, έκανε και τον πατέρα του καλά με λίγο αθάνατο νερό. Κι όταν πέθανε εκείνος, έγινε αυτός βασιλιάς κι έζησαν αυτοί καλά κι εμείς ακόμα καλύτερα.

ΛΦ 1749, 32-42. Παραλλαγή που συλλέχτηκε στο Κολέντζιο Ιωαννίνων, από τον Κωνσταντίνο Φίλιο καθ' υπαγόρευση του Χρήστου Ζαφείρη.

Σελ. 128
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/129.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ

Ι. Ο ήρωας και το ξεκίνημα του

α: Ο ήρωας είναι ο μικρότερος τριών (σαράντα, άλλο) αδερφών α1: γεννημένος από το λουλούδι που ένας γέρος έδωσε σε μια κόρη να μυρίσει' α2: ο άκληρος βασιλιάς μοίρασε όλα του τα διαμαντικά, χρυσαφικά, ασημικά στους φτωχούς για ν' αποκτήσει παιδί, ακολουθώντας τη συμβουλή ενός γέρου (του Χριστού) κι απόκτησε 3 γιους: τον Διαμαντένιο, τον Χρυσαφένιο και τον Ασημένιο.

β: Ο πατέρας παραγγέλνει στους γιους' β1: να φυλάξουν τρεις νύχτες τον τάφο του, όταν πεθάνει' β2: να δώσουν τις αδερφές τους στον πρώτο γαμπρό που θα τις ζητήσει (συμφυρμός με το AT 552)' β3: και τις δίνουν β4: σε δράκο, λιοντάρι, αετό' β5: άλλο' β6: να μην κοιμηθούν στον κάμπο, μέσα στα χόρτα, αλλά σαράντα βήματα μακριά (άλλο)' β7: να μην κοιμηθούν μέσα σ' ερημικό παλάτι (άλλο)' β8: να τον θάψουν β9: σε τρεις μέρες δρόμο' β 10: αφού τον περπατήσουν τρεις μέρες' β11: να μην ανοίξουν την απαγορευμένη κάμαρα' β12: άλλο.

ΙΙ. Οι νυχτερινές περιπέτειες τον ήρωα

α: Ενώ τ' αδέρφια του' α1: κοιμούνται' α2: παραβιάζοντας την πατρική εντολή' α3: ο ήρωας άγρυπνος· α4: σκοτώνει το δωδεκάφαλο θηρίο (άλλο)· α5: και κρατάει τις γλώσσες του' α6: ψάχνει για φωτιά (φως) και βρίσκει' α7: τη γριά, που τύλιγε το κουβάρι της νύχτας για να ξημερώσει' α8: τη δένει' α9: κόβει το κουβάρι της νύχτας στα δυο· α10: τους σαράντα δράκους (κλέφτες) που τρομάζει' δ1: σηκώνοντας μόνος του το καζάνι· α12: αρπάζοντας από μέσα ένα ποδάρι και κυνηγώντας τους' α13: άλλο' α14: και τον κάνουν σύντροφο (αδερφό)· α15: τους σκοτώνει όλους, έναν-έναν α16: και παίρνει το σπαθί του βασιλιά· α17: σκοτώνει και τη γριά μάνα τους που πηγαίνει να τους ειδοποιήσει' α18: ελευθερώνει φυλακισμένες κοπέλες' α19: και τις αρραβωνιάζει με τ' αδέρφια του- α20: αφού τους φέρει να φάνε απ' το καζάνι' α21: αφού λύσει τη γριά που δένει τη νύχτα· α22: αφού τους πάρει διάφορα σημάδια.

ΙΙΙ. Η κοιμωμένη πριγκίπισσα

α: Ο ήρωας βρίσκει μίαν ωραία κόρη κοιμισμένη· α1: μαζί με τις αδερφές της' α2: της παίρνει το βραχιόλι' α3: τα δαχτυλίδια' α4: αφού σκοτώνει τα θηρία που τη φυλάνε" α5: και την κάνει γυναίκα του' α6: με τις ευλογίες του βασιλιά' α7: καρφώνει το σπαθί του στον τοίχο' α8: και φεύγει' α9: η βασιλοπούλα ξυπνάει και ψάχνει αδίκως να τον βρει' α10: φτιάχνει λοιπόν ένα πανδοχείο όπου οι πελάτες διηγούνται παραμύθια.

Σελ. 129
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/130.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

β: Τη γυναίκα του ήρωα αρπάζει(ουν)' β1: ένας σπανός' β2: τα μεγαλύτερα αδέρφια του' β3: ο διάβολος' β4: ο Απιθαμάς ("μια απιθαμή ανάστημα και δύο απιθαμές γένεια")' β5: άλλο' β6: και τον σκοτώνει' β7: τον κάνει δούλο του.

IV: Αναγνώριση από την πριγκίπισσα και σωτηρία τον ήρωα

α: Η πριγκίπισσα αναγνωρίζει τον καλό της' α1: όταν διηγείται την ιστορία τους στο πανδοχείο' α2: όταν παρουσιάζει τις γλώσσες των θηρίων που σκότωσε, τη στιγμή που τ' αδέρφια του ισχυρίζονται ότι εκείνα ανδραγάθησαν α3: όταν αποδεικνύει πως είναι ο μόνος που μπορεί να βγάλει το σπαθί που είναι καρφωμένο στον τοίχο.

β: Για να ξαναβρεί την αγαπημένη του, ο ήρωας προσφεύγει' β1: στους υπερφυσικούς γαμπρούς του' β2: στο θετό του πατέρα' β3: που του δίνουν μαγική βοήθεια' β4: του λένε που βρίσκεται' β5: κι ο ήρωας αναγκάζεται' β6: να παλέψει' β7: με τον Αράπη' β8: με τον Σκυλοκέφαλο' β9: άλλο' β10: με την αγριογούρουνα' β11: που βόσκει στο καταπράσινο λιβάδι του παπά' β 12: κι έχει τη δύναμη κρυμμένη' β13: στην κοιλιά δύο αγριοπεριστεριών (συμφυρμός με το AT 302)' β14: άλλο.

γ: Ο ήρωας παλεύει' γ1: και νικάει' γ2: τον Αράπη' γ3: την αγριογούρουνα' γ4: άλλο' γ5: και σκοτώνεται' γ6: αλλά τον ανασταίνουν με μάγια' γ7: παίρνει πίσω τη γυναίκα του' γ8: κι επιστρέφουν στο βασιλιά πατέρα της' γ9: τ' αδέρφια του παντρεύονται τις άλλες βασιλοπούλες.

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

ΗΠΕΙΡΟΣ

1. ΛΑ 1293, (ΣΜ 123), Ζαγόρι, "Η Πεντάμορφη". Ι: β, β6 (σε παχύ χορτάρι, σε ίσκιο βαθύ, σε ψηλό βουνό). ΙΙ: α, α1, α3, α4 (το δράκο και βγάζει από μέσα δύο κορίτσια' στον ίσκιο ενός πλατάνου σκοτώνει άλλο δράκο), α18, α19. Ο τρίτος δράκος στο ψηλό βουνό τους μαρμαρώνει όλους εκτός από το μικρότερο και τον στέλνει να του φέρει την Πεντάμορφη. Με τη συμβουλή μιας μάγισσας, κερδίζει την αγάπη της Πεντάμορφης ντυμένος γυναίκα, αλλά δε τη δίνει στο δράκο παρά μόνο αν ξεμαρμαρώσει. τα αδέλφια του. Με την τρίχα που του δίνει η μάγισσα μαρμαρώνει το δράκο και παντρεύεται την Πεντάμορφη.

Σελ. 130
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/131.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

2. ΛΑ 2277Β, 170-176, Κουτσόβλαχοι, "Οι σαράντα σκυλοκέφαλοι". Ενωμένο με AT 302. Ι: α, β, β6 (να μην κοιμηθούν κοντά στη βρύση). ΙΙ: α, α1, α3, α.6, α7, α10 (σαράντα σκυλοκέφαλους), α13 (τους αρπάζει ένα αναμμένο δαυλί), α14, α15 (όλους εκτός από έναν). Οι δράκοι του προτείνουν να πάρει την κοπέλα που θέλει αυτόν που θα βάλει ένα δαχτυλίδι στο χέρι της και θα καρφώσει ένα μαχαίρι στο πάτωμα. ΙΙΙ: β, β5 (ο σκυλοκέφαλος τους μαρμαρώνει όλους εκτός από το παιδί). IV'. β5, β6, β8, β 10, γ, γ1, γ3, γ7.

3. ΛΑ 2753, 263-266, Τσεπέλοβον Ζαγορίων, άτιτλο. Ι: β, β12 (όταν πεθάνει να του κάψουν καντήλι). Π'. α6, α10, α11, α14, α15. Σώζει το βασιλιά από το φίδι. ΙΙΙ: α, α2 (το δαχτυλίδι). IV'. α, α2 (διηγείται ένα παραμύθι), α4.

4. ΛΑ 3018, 133-140, Καπέσοβο Ζαγορίων, "Ο βασιλιάς και τα παιδιά του". Ι: β, β2 (και να φυλάξουν τρία Σάββατα στο μνήμα του και να διαβάσουν ψαλτήρι). II'. α6, α7 (το γέρο), α8 (τον πλακώνει με το λιθάρι), α10 , α11, α21 (ελευθερώνει το γέρο), η συνέχεια όπως στο AT 552A.

5. ΑΦ 789, 7-9, Ζαγόρια, "Τα σαράντα άτια". Ι: β, (η κληρονομιά του πατέρα στα παιδιά του: σαράντα άλογα και δαχτυλίδια με κόκκινη πέτρα), β7 (στο βουνό, στο λιβάδι, στο χάνι). Π', α, α1, α2, α3, α4, α6, α7, α10. Στο χάνι τα αδέλφια ξεχνούν το μικρότερο ο οποίος τους στέλνει γράμμα: να περάσουν από το βουνό κι από το λιβάδι να δουν το θεριό και τους σαράντα δράκους που έχει σκοτώσει. Ο δράκος που είναι στο χάνι τον πιάνει και τον στέλνει να του φέρει την Όμορφη του τόπου. Με το σπαθί του δράκου ανοίγει τις πόρτες και δεν ξαναγυρίζει ποτέ πια.

6. ΛΦ 897, 6-12, Πρέβεζα, "Τα δώδεκα αδέλφια". 7: β, β7 (στον απαγορευμένο πλάτανο). ΙΙ: α, α1, α2, α4 (το δράκο), α5 (στο πηγάδι όπου κοιμούνται παρά την απαγόρευση του πατέρα και του δασκάλου1 ο Χαζογιάννος πληγώνει άλλο δράκο, φτάνει μπροστά σε πόρτα με κουμπιά), α 18, α 19. Στην πολιτεία τους αιχμαλωτίζει ένας δράκος και ο Χαζογιάννος αναλαμβάνει να του φέρει την Πεντάμορφη βασιλοπούλα. Με τη συμβουλή της φοράδας του δράκου, περνάει τα εμπόδια, παίρνει τα χτένια της στρίγκλας, κάνει γέφυρα να περάσει το ποτάμι και με το βιολί του δράκου προσκαλεί την Πεντάμορφη. IV: β5, β6, β10, β12, γ, γ3, γ7.

7. ΛΦ 1653, 1-9, Τσουμέρκα και Άρτα, "Ο Σαραντούλας". 7: β, β7 (στη λάκα δρακότρυπα). ΙΙ: α, α1, α2, α3, α4, α10, α15, α18, α19. Στη βρύση σκοτώνει το τρικέφαλο φίδι και κρύβει τα κεφάλια του. Παραβαίνοντας την τρίτη απαγόρευση του πατέρα, συναντούν τον Αράπη που αιχμαλωτίζει τον Σαραντούλα και του ζητάει να του φέρει την Πεντάμορφη. IV'. β, β3 (μια γριά), β5, β6, β7, β10, β12, γ, γ2, γ3, γ8.

8. ΛΦ 1749, 32-42, Δωδώνη, "Ο Σαραντάρης" (σε συμφυρμό με AT 301A, AT 300). Ι: α (ο βασιλιάς κλείνει τα σαράντα παιδιά του σε πύργο γιατί δε

Σελ. 131
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/132.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

θέλει να γνωρίσουν τον κόσμο. Ο μικρότερος ανοίγει τη σιδερένια πόρτα και βρίσκεται στην κάμαρα γεμάτη χρυσάφι, βλέπει τη ζωγραφιά με τις σαράντα κοπέλες και ξεκινάει να τις βρει). ΙΓ. α, α1, α2, α3, α4 (το κακό στοιχειό-το δράκο), α18 (ο δράκος υπόσχεται να του δώσει τις σαράντα κοπέλες, αν ο Σαραντούλας του φέρει το αθάνατο νερό).

9. Χρηστοβασίλης, 132-158, "Τα τρία αδέλφια και οι τρεις αδελφές". Ενωμένο με AT 552A και AT 302. Τα τρία αδέλφια αναζητούν τις τρεις αδελφές, παντρεμένες με τον Ήλιο, το Φεγγάρι και τον Αυγερινό. ΙΙ: Φυλώντας ο καθένας με τη σειρά του σκοτώνουν από μια Λάμια. Με το αίμα της τρίτης Λάμιας σβήνει η φωτιά του μικρότερου, α6, α10 (τους σαράντα ανθρώπους), α11, α14, α15 (βρίσκουν τις αδελφές τους και τους γαμπρούς, ο βασιλιάς αναγνωρίζει το σωτήρα του και τον κάνει γαμπρό του), β, β5 (ο Σιδερένιος άνθρωπος). IV'. β, β1, β3 (η γυναίκα του μαθαίνει που είναι η δύναμη του Σιδερένιου ανθρώπου), β5, β10, β12 (στα δύο περιστέρια που βρίσκονται μέσα στο δεξί δόντι του αγριογούρουνου), γ, γ1, γ7.

10. Dozon, 15, 121-134, Ιωάννινα, "Les trois frères et les trois sœurs". Συμφύρεται με AT 302. Ι: α. (Οι κόρες παντρεύονται τον Ήλιο, το Φεγγάρι και το

Νότο. Τα τρία αδέλφια ξεκινούν να τις επισκεφτούν. Νυχτώνονται στο βουνό και ο πρώτος σκοτώνει τη Λάμια, τη δεύτερη βραδιά, ο δεύτερος κάνει το ίδιο, την τρίτη βραδιά, επιχειρεί και ο μικρότερος, μα καθώς της επιτίθεται, η Λάμια με την ουρά της του σβήνει τη λαμπάδα). Π'. α6, α7 (τη Νύχτα), α8, α10, α11, α14, α15 (ο βασιλιάς θέλοντας να βρει αυτόν που τον έσωσε από τους σαράντα δράκους, φτιάχνει ξενοδοχείο και ρωτάει τους περαστικούς για τα κατορθώματα τους). ΙΙΙ: β, β5 (ο Μισοσίδερος). IV'. α1, α4, β, β1 (ο Νότος του στέλνει το Γεράκι που τον πάει στον πύργο του Μισοσίδερου. Για να ταΐσει το γεράκι, κόβει από το μερί του, το γεράκι βλέποντας τον ματωμένο ξερνάει και του το ξανακολλάει. Στον πύργο ο Μισοσίδερος του ρουφάει όλο το αίμα. Το γεράκι βρίσκει το σώμα και τα κόκαλα και με το αθάνατο νερό τον ξαναζωντανεύει), β3, β5, β6, β9 (με τον Μισοσίδερο), β10, β12 (στα τρία περιστέρια στην κοιλιά του λαγού που βρίσκεται στους χαυλιόδοντες της αγριογουρούνας), γ, γ1, γ3, γ7, γ8.

ΘΕΣΣΑΛΙΑ

11. ΛΑ 1267, (ΣΜ 97), 33-36, Λάρισα, "Η Πεντάμορφη και οι σαράντα δράκοι". Αναζήτηση της Πεντάμορφης από το βασιλόπουλο. Βοηθοί δύο δράκαινες: της μιας της κόβει τα φρύδια και την άλλη την αποκαλεί Σταυρομάνα. Δεν πρέπει να κόψει από τα δέντρα που φωνάζουν, γιατί θα γίνει κι ο ίδιος δέντρο. Η δράκαινα τον ξανακάνει άνθρωπο. ΙΙ: α10, α11, α14. Αρπάζει την Πεντάμορφη. Σπάζοντας το καρύδι, το αμύγδαλο και το φουντούκι

Σελ. 132
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/133.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

παρουσιάζεται αμάξι που το σέρνουν κεραυνοί. Τους κυνηγούν οι δράκοι, αλλά ξεφεύγουν. IV'. α4.

12. ΛΑ 2301, 380-387 (και 393), Καρδίτσα, "Ο Μακαραντάνης". Ι: α. ΙΙ: α7 (μια γυναίκα), α9, α10 (40 ανθρώπους), δ1, α14, α15. ΙΙΙ: Σκοτώνει το φίδι δίπλα στον κοιμισμένο βασιλιά και δίνοντας ένα φιλί στη μικρότερη από τις τρεις βασιλοπούλες, α8, α10, β, β5 (ο Μακαραντάνης, ένας κακούργος που ελευθερώνει το βασιλόπουλο στις χαρές του γάμου του). IV'. α1, β, β5, β10, β12 (στην κοιλιά του λαγού που βρίσκεται στην κοιλιά της αγριογουρούνας), γ, γ1, γ4 (τον Μακαραντάνη), γ9.

13. ΛΦ 143, 13-17, Γαύροβον Καλαμπάκας, άτιτλο. Ι: β, β6 (να μην κοιμούνται στις βρύσες και στις ερημιές). ΙΙ: α6, α10, α11, α14, α15. Σκοτώνει το θηρίο (ζωύφιο), μπαίνει στο δωμάτιο της βασιλοπούλας και τη φιλάει. Ο βασιλιάς για να βρει το φονιά του θηρίου αναρτά τη φωτογραφία της βασιλοπούλας στη βρύση όταν οι φύλακες ακούνε τα λόγια "Κόρη μου σ' εφίλησα κι ας πέθνησκα", αναγνωρίζουν τον ήρωα, και τον οδηγούν στο βασιλιά που τον κάνει γαμπρό του. ΙΙΙ: β, β5 (ο δράκος). IV'. β, β3 (οι δράκοι-αλεπού), γ, γ4 (με το δράκο), γ5, γ6, γ7.

14. ΛΦ 493, 10-15, Καρδίτσα, "Γιάννης ο αντρειωμένος". Αρχή όπως το AT 315. II'. α15 (μένει με την αδελφή του στο παλάτι των δράκων. Η αδελφή του βρίσκει έναν από τους δράκους ζωντανό και τον κρύβει. Κάνει μαζί του ένα παιδί. Το παιδί (Γιάννης) συντροφεύει το θείο του στο κυνήγι και όταν μαθαίνει πως ο δράκος πατέρας του κρύφτηκε στη βουρλένια ψάθα για να σκοτώσει το θείο του, βάζει να κάψουν την ψάθα. Ο θείος του μαθαίνει την αλήθεια, σκοτώνει το δράκο και μαζί και την άπιστη αδελφή του. II'. α 10, α11, α14, α15. ΙΙΙ: α, α2 (το δαχτυλίδι), α7 (το φίδι), β, β5 (ένας γεροδράκος). Ο βασιλιάς υπόσχεται να κάνει γαμπρό του όποιον θα μπορέσει να βγάλει το μαχαίρι από τον τοίχο, θείος και ανεψιός πηγαίνουν, το βγάζει ο Γιάννης αλλά βάζει το δαχτυλίδι στο δάχτυλο του θείου του και λέει πως αυτός είναι ο σωτήρας και τον παντρεύει με τη βασιλοπούλα. IV'. β5, β6, β9 (με το γερο-δράκο), γ, γ1, γ4 (το γερο-δράκο), γ7.

15. ΛΦ 1425, 5-9, Παληούρι Καρδίτσας, άτιτλο. Ι: α, αϊ (από εφτά αδέλφια), β, β7 (να πάρουν τον αχορτάριαστο δρόμο και να μην κοιμηθούν κοντά στη βρύση). II'. α, αϊ α2, α3, α4 (το φίδι). Πηγαίνουν στο καφενείο της δράκαινας και ο μικρότερος ρίχνει τους δηλητηριασμένους καφέδες κι ο Γιάννος σκοτώνει τη δράκαινα, α18, α19. ΙΙΙ: β7 (ο δράκος). IV: β5, β10, β12, γ, γ1, γ3.

ΘΡΑΚΗ 16. ΛΑ 304, 2, Αδριανούπολις (σημ. Τουρκία), "Άλογο με τρία ποδάρια". Ι: α.

Σελ. 133
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/134.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΙΙ: "4 (το αγρίμι), α6, α7, α10, α11, α14, α15, α16. ΙΙΙ: α,6, β1, β5 (ένα άλογο με τρία ποδάρια). IV'. β9 (γριά), γ7.

17. ΛΑ 551, 1, Σαράντα Εκκλησιές (σημ. Τουρκία), "Το γραμματισμένο βασιλόπουλο". Ενωμένο με AT 551.

18. Αρχ. θρ. θησ. Δ', 171-187, (Αθανασούλα, 95-105), Σαράντα Εκκλησιές (σημ. Τουρκία), "Ο κυνηγός". 7: α, 7/1 α4 (ένα θεριό που έτρωγε όσα παιδιά γεννούσε, κλείνει το δρόμο που οδηγεί στην πολιτεία που είναι το χώμα που γιατρεύει τα μάτια), α22. IV'. α2.

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

19. ΛΑ 304, 1, άτιτλο. 7: α1. ΙΙ: α7 (γέρος), α10, α12, α15, α21. ΙΙΙ: α6, β3.

IV: β (γέρος), β9 (λάμια), γ7.

20. ΛΑ 2763, 381-423, Νιγρίτα, άτιτλο. 7: α (ανοίγοντας με το κλειδάκι που βρίσκει στα γένια του πατέρα του, ελευθερώνει το θηρίο), β, β2, β4 (όπως ΛΤ 552Α), β12 (σε τρία υψώματα). ΙΙ: α, α1, α3, α4 (σκοτώνει τα δύο θηρία, αλλά όχι και το τρίτο), α6, α7 (δύο γριές), α8, α10, α11, α14, α15, α21. ΙΙΙ: α, α3 (αφήνοντας τις γλώσσες των δράκων κάτω από το μαξιλάρι της), α7, β, β5 (το θηρίο). IV: α2, β, β1, γ, γ1, γ2, γ7, γ8.

21. ΛΑ 2763, 359-380, Νιγρίτα, "Ο Αρκουδογιάννης". Ι: α (βαφτισμένος από τον Χριστό). Ο βασιλιάς, διωγμένος από το λαό του νυχτώνεται στο βουνό με τους τρεις γιους του. Τα βασιλόπουλα πίνουν νερό από το πηγάδι και πεθαίνουν. Ο ήρωας, αναζητώντας τους, φτάνει στην πολιτεία. Εκεί θέλουν να σκοτώσουν το μάγο που μαγεύει το νερό. Ο πύργος του είναι από σίδερο, με ένα μόνο άνοιγμα στην κορυφή. Ο Μαλαματής παλεύει και νικάει το Μάγο με τη βοήθεια του Χριστού. Ο μάγος ξεμαγεύει το νερό. Χαρές στην πολιτεία. Αρραβωνιάζεται τη βασιλοπούλα. Τα αδέλφια ανασταίνονται. Γυρίζουν όλοι πίσω. Χτυπάει το στρατό του νέου βασιλιά. Ξαναφέρνει τον πατέρα του στο θρόνο. Επιστρέφει πίσω στην αρραβωνιαστικιά του και την παντρεύεται. Μαθαίνει από τον Ήλιο πως ο Αρκουδογιάννης είναι δυνατότερος απ' αυτόν. Παλεύουν τα άλογα τους, ξεγελάει τον Αρκουδογιάννη μόνο με τη φωτιά.

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

α. Νησιά Ανατολικού Αιγαίου

22. Argenti-Rose 2, 1476-1483, (Αθανασούλα, 70-78), Καρδάμυλα Χίου, "Η ευκή του γονιού". 7: α, β 12 (μένει στο λείψανο του πατέρα κοντά). ΙΙ: α4 (το δράκο με εννιά κεφάλια), α5, α6, α10, α11, α14, α15.

Σελ. 134
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/135.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

23. Buchon, 267, (Legrand, 145, Misotakis, 18, 152, Argenti-Rose 1,17, 476), Χίος, "Le dracophage". Ι: β1. III: β, β5 (ένας αράπης). IV'. β1, β7.

β. Δωδεκάνησα

24. ΙΛ 727, 303-312, Κάλυμνος, "Ο Σαραντάρης". Ι: α. ΙΙ: α, α1, α2, α3, α4

(τους σαράντα δράκους στη σπηλιά, τον τρικέφαλο στο παλάτι, τον τρικέφαλο αράπη στον πύργο), α5, α18, α19. IV'. γ, γ1, γ2.

25. ΙΛ 783, 208-293, Κάσος, "Ο πικρογιαννάκης". Ι: α, β, β2. ΙΙ: α, α2, α3, α4 (το εξακέφαλο φίδι), α5, α6, α7 (δύο γυναίκες), α 10 (εικοσιένας δράκοι), δ1. ΙΙΙ: α, α4 (το φίδι), α9, β5 (ένας αράπης). IV: α, α2, α4, β, β1, β3, γ, γ2, γ5, γ6 (ο παπάς και η παπαδιά), γ7, γ8.

γ. Εύβοια-Σποράδες

26. Hahn 1, 52, 286, Αγία Άννα Ιστιαίας Εύβοιας, άτιτλο. Ι: α. ΙΙ: α4 (λάμιες), α6, α7, "8, "10, α11. ΙΙΙ: α6, α10.

δ. Κρήτη

27. ΑΦ 1398, 14-18, Αποκόρωνας, "Οι σαράντα δράκοι". Ι: α. ΙΙ: α, α1, α3, α4 (το δράκο), α10, α15, α18, α19. ΙΙΙ: Βρίσκει δράκο που του ζητάει να του φέρει την Πεντάμορφη. Με το δηλητηριασμένο ακόντιο που του έδωσε μια γριά, σκοτώνει το δράκο που τη φυλάει και πιάνοντας την από τα μαλλιά την αφήνει, μόνο αφού του ορκιστεί στο γάλα της μάνας της. IV'. Μαθαίνει ότι η δύναμη του δράκου βρίσκεται σε τρία περιστέρια στην κοιλιά ενός ελαφιού, γίνεται βοσκός του παπά, β5, β6, β9 (με το ελάφι), γ, γ1, γ4 (το ελάφι) , γ7.

ε. Κυκλάδες

28. ΛΑ 304, 6, Απείρανθος Νάξου, "Ο βασιλιάς που 'χει τρεις γιους και τρεις θυγατέρες ή ο Δρακοϊωάννης". 7: β, β2, β8, β10, β1ΐ. ΙΙ: α, α1, α4 (το εννιακέφαλο φίδι), α6, α7 (δύο γριές), α10, δ1, α14, α15. ΙΙΙ: α, α4 (το φίδι), α5, β5 (ανοίγοντας την απαγορευμένη κάμαρα, χάνει τη γυναίκα του). IV: β, β1, β3, γ, γ4 (τους κυνηγάει το τελώνιο. Φτάνει στα σύνορα που το τελώνιο δεν μπορεί να περάσει), γ7.

29. ΛΑ 304, 7, Τήνος, άτιτλο. Ι: α (μεγαλύτερος τριών αδελφών), β, β8, β9. II: α4 (το μονοκέφαλο φίδι), α6, α7 (τη μάγισσα), α10, α11, α14 (μαζί πηγαίνουν για την Ωραία του κόσμου στον πύργο χωρίς πόρτες και παράθυρα. Βάζει τους δράκους να καρφώσουν τριακόσια καρφιά). ΙΙΙ: α, α3, α4 (το φίδι), α.9. IV: α.4.

30. ΛΑ 304, 8, Τήνος, "Τα σαράντα αδέλφια". 7: α. ΙΙ: α, α1, α3, α4 (το επτακέφαλο θηρίο), α5, α10, αϊ5, α18, α19. IV: γ, γ4 (με το δράκο), γ9.

Σελ. 135
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/136.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

31. ΛΑ 304, 9, Τήνος, άτιτλο. ΙΙ: α4 (το εφτακέφαλο φίδι), α5, α6 (τις δύο γυναίκες που μαλώνουν μέρα-νύχτα), α10, α11, α14, α15 (γλιτώνει μόνο ο τελευταίος που ήτανε και μάγος), α18 (έξι βασιλοπούλες), α21 (τη νύχτα και τη μέρα). ΙΙΙ: α (Μαμζέλ-κορμούζ-Μαργαριτάρ). IV'. α4, β, β5 (την ημέρα των γάμων του ο μάγος-δράκος ανοίγει τη γη και τους μαρμαρώνει όλους εκτός από τη γυναίκα του), β9 (με το μάγο δράκο), β10, β12, γ3, γ4 (ο μάγος πεθαίνει και ο Γιαννάκης ξεμαρμαρώνει με το αθάνατο νερό το στρατό και όλους τους άλλους).

32. ΛΑ 2342, 23-31, Μέλανες Νάξου, άτιτλο. Συμφύρεται με AT 302. 7: α, β12 (η μάνα παραγγέλνει να φυλάει πάντα κάποιος σκοπός). II'. α4 (σαράντα δράκους), α5, αϊ8, α19, β7 (ο Αράπης, ο αθάνατος αδελφός της μητέρας των δράκων). IV: β, β1 (στους θαυμαστούς συντρόφους του), β3, β5, β10, β12, γ, γ3.

33. Roussel, αρ. 15, Μύκονος, άτιτλο. 7: α, β, β6, β7. ΙΙ: α4 (τα θεριά), α6, α7, α8. ΙΙΙ: α4 (τα δύο λιοντάρια που φύλαγαν τον κοιτώνα της).

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

34. ΙΑ 833, 45-50, Γαλανάς Τροιζηνίας, άτιτλο. ΙΙ: α2 , α3 , α4 , α5, α13 (στο χάνι σκοτώνει τη δράκαινα), α18, α19. IV'. β9 (με το δράκο), β12, γ7.

35. ΛΑ 552, 2, Αρεόπολις Οιτύλου, "Οι τρεις Αράπηδες" (πβλ. AT 304, 2).

36. ΛΑ 2934, 49-52, "Το παραμύθι της βασιλοπούλας". ΙΙ: α6, α7, α10, α14,

αϊ 5. ΙΙΙ: α5, α6, β (παρά την απαγόρευση του πατέρα τρώει από τον απαγορευμένο καρπό και κακός αέρας έρχεται και την αρπάζει). IV'. β, β1, β9 (διάβολος), γ7.

37. ΛΦ 780, 1-7, Καλαμάτα, "Ο βασιλιάς και τα σαράντα βασιλόπουλα". 7: α, β, β7 (να μην κοιμηθούν στο χάνι). ΙΙ: α, α1, α2, α3, α4, α5, α15, "17, α18, α19. IV'. β6, β9 (με το Χασάν που γίνεται φωτιά), β10, β11, β13 (σε αυγά μέσα στην κοιλιά της), γ, γ3 (ακούγονται τα λόγια της αρραβωνιαστικιάς του: "Μαχαίρι, τι να κάνω; Πάρε με και σφάξου. Σκοινί, τι να κάνω; Πάρε με και πνίξου. Πέτρα, τι να κάνω; υπομονή, υπομονή, υπομονή").

38. ΛΦ 1203, 1-26, Μάνη, "Ο Νικόλας". 7: α (τριών αδελφών), β, β7 (να μην κοιμηθούν στο πλατάνι). ΙΙ: α4 (το πεντακέφαλο θηρίο), α10 (ο Νικόλας αφήνει τα αδέλφια του, πάει στο κάστρο της βασιλοπούλας όπου το τέρας της πίνει το αίμα από το δάχτυλο), α14. ΙΙΙ: α, α4 (το τέρας). Αφήνει το σπαθί του καρφωμένο στον τοίχο. Ο βασιλιάς υπόσχεται την κόρη του σε όποιον ξεκαρφώσει το σπαθί. Ο Νικόλας ξεκαρφώνει το σπαθί, αλλά δε δέχεται να παντρευτεί τη βασιλοπούλα. Την παντρεύει με το μεγάλο του αδελφό. Συνεχίζει το ταξίδι με τον άλλο του αδελφό. Φτάνει σε μια πολιτεία, όπου μένει στο σπίτι μιας γριούλας και της φέρνει καθημερινά κυνήγι. Βοηθά λιοντάρι,

Σελ. 136
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/137.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

μυρμήγκι, αετό να χωρίσουν ένα ψόφιο άλογο. Για να του ανταποδώσουν το καλό, το μυρμήγκι του δίνει ένα φτερό, το λιοντάρι μια τρίχα, ο αετός ένα πούπουλο. Σώζει μια μέλισσα, του δίνει κι αυτή ένα φτερό. Συναντάει τους πύργους που είναι κτισμένοι από κεφάλια ανθρώπων. Εκεί μένει η ωραιότερη βασιλοπούλα του κόσμου, θα την παντρευτεί εκείνος που θα λύσει τα τρία αινίγματα του βασιλιά. Ο Νικόλας με τη βοήθεια του αετού μεταμορφώνεται σε πουλί. Η βασιλοπούλα τον κρατάει μέσα σε κλουβί στο δωμάτιο της, της αποκαλύπτεται ένα βράδυ κι εκείνη του υπόσχεται τη βοήθεια της. Ο Νικόλας λύνει τα αινίγματα του βασιλιά (σαράντα περιστέρια, κουκιά και σιτηρά). Γάμος. Ένα χρόνο μετά, ο Νικόλας με τη γυναίκα του επισκέπτεται τα αδέλφια του που τον φθονούν για την όμορφη γυναίκα του κι αποφασίζουν να τον ρίξουν μέσα στο πηγάδι. Στη συνέχεια, συμφυρμός με AT 300 και AT 301.

39. ΛΦ 1785, 14-21, Αργολίδα, "Ο Γιαννάκης". 7: α (μικρότερος τριανταεννιά αδελφών, παρακολουθώντας τους δύο δράκους να μεταφέρουν ένα καζάνι φαΐ, βρίσκει τα αδέλφια του), β , β12 (να μη πάνε ταξίδι). Π', α, α1, α2, α3, α4 (σκοτώνει τη δράκαινα και τους δράκους, τη Λάμια που του σβήνει το κερί), α5, α18, α19. IV'. Το θηρίο στέλνει το Γιαννάκη να του φέρει την Πεντάμορφη, β (βοηθά η φοράδα του θηρίου. Έρχεται στη χώρα της βασιλοπούλας. Με το χρυσάφι που είχε πάρει από την τρύπα της λάμιας, παρουσιάζεται ως γιος της γριάς. Η βασιλοπούλα τρεις φορές του πετάει: αχλάδι, γαρύφαλλο, μήλο. Για να την παντρευτεί πρέπει να γεμίσει με φλουριά σαράντα κάμαρες. Τα φέρνει με τη φοράδα από το σπίτι της Λάμιας και κερδίζει. Την πηγαίνει στο θηρίο και τη βάζει να μάθει που είναι η δύναμη του, β10 (η αγριογούρουνα είναι μέσα στη θάλασσα), γ, γ1, γ4 (με το θηρίο), γ7.

ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ

40. ΛΦ 738, 7-10, Νεοχώριον Ναυπακτίας, "Τα οκτώ αδέλφια". Ι: α (μικρότερος οκτώ αδελφών που ξεκινούν να βρουν τη χαμένη τους αδελφή). ΙΙ: α, α1, α4, α18, α19. IV'. γ, γ4 (σκοτώνει το θηρίο και ελευθερώνει την αδελφή).

41. ΛΦ 1044, 29-33, Φωκίδα, "Το βασιλόπουλο και οι κακοί αδελφοί". Συμφυρμός με AT 301A (όπ. βλ. ανάλυση).

42. ΣΠ 4, 1-27, Στεφάνιον Ευρυτανίας, άτιτλο. Ι: β, β2, β3, β4. ΙΓ. α1, α4 (με εννιά κεφάλια), α6, α8, α11, α15, α20, α21. ΙΙΙ: α, α5, α6, β4. IV: β1, β3, γ4 (ο Απιθαμάς τον κάνει κομμάτια), γ6, γ7.

ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ - ΠΟΝΤΟΣ - ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑ α. Πόντος

43. Αστήρ Πόντου Α', 15, 360, Σούρμενα, "Τα τρία βασιλόπουλα".

Σελ. 137
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/138.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

β. Καππαδοκία

44. Dawkins MGin ΑΜ, 355-356, Ουλαγάτς, άτιτλο. ΙΙΙ: β, β5 (ένα θεριό). IV: β5, β9 (με ένα θεριό), β 12 (η δύναμη του θεριού βρίσκεται σε μια σπουργίτα που βρίσκεται μέσα σ' ένα κουτί ανάμεσα στα κέρατα ενός βουβαλιού).

ΚΥΠΡΟΣ

45. ΛΦ 686, 20-34, Ριζοκάρπασον Καρπασίας, "Ο Κομούγλος". Ενωμένο με AT 552A.

46. ΑΦ 829, 43-54, Νέα Πάφος, "Τα τρία αδέλφια". Ενωμένο με AT 552A.

47. ΑΦ 1328, 1-3, "Το ανδρόγυνο με τα 40 παιδιά". 1: α, παιδιά ζητάνε από τον πατέρα τους να τους παντρέψει ή να τους δώσει από ένα σπαθί, μια σκηνή και ένα βιβλίο. ΙΙ: α6, α10, α15, α18, α19.

48. ΛΦ 1593, 15-19, "Ο Ασημένιος". 7: α2 (νυχτώνονται στο βουνό' τα παιδιά αναγκάζονται να κρατήσουν το κερί αναμμένο). ΙΙ: α, α1, α3, α4 (το φίδι), α6, α10 (σαράντα ένας δράκοι), α11. Γυρίζει στον πατέρα του κι ανάβει το κερί. Ο βασιλιάς γειτονικού βασιλείου τους κηρύττει τον πόλεμο. Ο Ασημένιος με την ευχή πατέρα τον πολεμάει και τον νικάει. Ο βασιλιάς είναι στην πραγματικότητα όμορφη γυναίκα, την οποία και τελικά παντρεύεται ο Ασημένιος.

49. Κληρίδης III, 1, 3-4, Δάλι, "Το βασιλόπουλο τζοι δράκοι". 7: β (να τον θάψουν στη χώρα που γεννήθηκε), β8, β 12. ΙΙ: α4 (τρικέφαλος δράκος), α6, α7 (το γέρο), α10, α11, α15 (όπως AT 956B). Η βασιλοπούλα του δίνει το δαχτυλίδι της και τον παντρεύεται.

50. Κληρίδης III, 7, 21-24, Δίκωμο Κυρήνειας, "Ο Δχιαμαντής". Ο βασιλιάς και τα τρία παιδιά του ξενυχτούν σε μια σπηλιά και κάθε βράδυ σκοτώνει ο καθένας τους από ένα δράκο. ΙΙ: α4 (τον τρικέφαλο), α6, α10, α11, α14. ΙΙΙ: α, α4 (το γερο-δράκο), α5, α6.

51. Κληρίδης III, 10, 31-33, Αυσός Πόλης, "Ο τριαντάρης". ΙΙ: α, α1, α2, α3, α4 (το τρικέφαλο φίδι), η μάγισσα με φαρμάκι σκοτώνει τ' αδέλφια του, α15 (τους τριάντα δράκους). Παίρνει πίσω το γιατρικό και ξαναφέρνει στη ζωή τ' αδέλφια του. Αυτά τα παντρεύει κι ο ίδιος αναζητά την Πεντάμορφη. IV: β5, β6, β9 (με τους δράκους και με την Τρακοντάρα), β12 (στο πουκάμισο της), γ, γ1, γ4 (τους δράκους-την τρακοντάρα), γ7. Ενωμένο με AT 301Β και AT 304.

ΑΔΗΛΟΥ ΤΟΠΟΥ

52. ΛΦ 1727, 1-20, άτιτλο. Ενωμένο με AT 550, AT 301A, AT 300. 7: β, β7 (σε αλώνι, στη βρύση, στον πλάτανο). ΙΙ: α, α1, α2, α3, α4 (λάμια και δράκο),

Σελ. 138
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/139.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

α10, α11, α18. Πετά τη σιδερένια μπάλα μακρύτερα από τους δράκους και του λένε πως θα πάρει τον καθρέφτη που ζητούσε (η συνέχεια όπως στο AT 350, AT 301A, AT 300).

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Το παραμύθι του Κυνηγού συναντάται από τη Γαλλία και την Ιταλία ως την Κωνσταντινούπολη, και από τις χώρες της Βορείου Αφρικής ως τη Σκανδιναβία, παντού με περιορισμένο αριθμό παραλλαγών. Στη Φινλανδία, λόγου χάρη, όπου τα παραμύθια έχουν συλλεχθεί με επιμέλεια και επιμονή, δεν υπάρχουν παρά ελάχιστες καταγραφές και ο St. Thompson αναφέρει χαρακτηριστικά ότι γνωρίζει συνολικά 75 παραλλαγές του παραμυθιακού αυτού τύπου. Αν κάνουμε τη σύγκριση με το παραμύθι "Τα Δύο αδέλφια", που γνωρίζει 750 παραλλαγές, καταλαβαίνουμε την έλλειψη δημοτικότητας που χαρακτηρίζει την αφήγηση αυτή.

Ο Κυνηγός συνήθως αντιμετωπίζει υπερφυσικούς αντιπάλους, γίγαντες. Τους καθυποτάσσει και τους σκοτώνει έναν προς έναν. Στο παλάτι, συναντά μια κοιμισμένη πριγκίπισσα, κοιμάται μαζί της, κάποτε μάλιστα την αφήνει έγκυο (η εκδοχή αυτή δεν παρατηρείται στις ελληνικές παραλλαγές). Πρόκειται για ένα μοτίβο που υπάρχει και στους παραμ,υθιακούς τύπους AT 551 (Το νερό της ζωής) και AT 410 (Η μαγεμένη βασιλοπούλα) κι έχει λογοκριθεί κατά κόρον από τους λόγιους εκδότες παραμυθιών, συμπεριλαμβανομένων και του Perrault και των Grimm

Την αγάπη της πριγκίπισσας καθώς και τη δόξα για την εξολόθρευση των δράκων διεκδικεί συνήθως κάποιος αντίζηλος του ήρωα. Όμως αυτή αναγνωρίζει τον εραστή της, γιατί μαθαίνει τι συμβαίνει στον κόσμο από τις ιστορίες που διηγούνται οι περαστικοί στο πανδοχείο της. Το μοτίβο αυτό απαντάται και στον παραμυθιακό τύπο AT 425 (Έρως και, ψυχή, υπότυπος D, όπ. βλ. ανάλυση) και στις Χίλιες και Μια Νύχτες (Οι εραστές από τη Συρία) όπου η ηρωίδα χτίζει ένα καραβάν-σεράι, στήνει μέσα ένα άγαλμα που έχει τη μορφή της, και βάζει τους φρουρούς της να παρακολουθούν τις αντιδράσεις αυτών που το αντικρίζουν.

Το παραμύθι αυτό μπορεί να θεωρηθεί ότι σχηματίζει ένα μυθικό πυρήνα μαζί με ορισμένα άλλα, όπως τα AT 551 (Το νερό της ζωής), AT 506A και Β (Η σωτηρία της πριγκίπισσας), AT 507 (Ο ευγνώμων νεκρός) ή ακόμα το AT 306 (7'ο

1 Χίλιες και Μία Νύχτες, όπως εκδόθηκαν από τον Chauvin, τ V, αρ. 30, σ 94 (την παραπομπή δίνει ο Γ. Α Μέγας στη μονογραφία του, Das Märchen von Amor und Psyché , ό.π

Σελ. 139
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/140.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

άφαντο σκουφάκι). Σε όλες τις παραπάνω αφηγήσεις αναγνωρίζουμε τον καμβά της ιστορίας του Τοβία, που ανάγεται στο 200 π.Χ. και έχει συμπεριληφθεί στην Παλαιά Διαθήκη: Ο Τοβίας, γέρος πια, χάνει το φως του, ενώ ο γιος του, με τη συνοδεία του αρχάγγελου Ραφαήλ που έχει μεταμφιεστεί σε άνθρωπο, αναχωρεί για τα Εκβάτανα προς ανεύρεση χρημάτων. Εκεί, συναντά την εξαδέρφη του Σάρα, που, δαιμονισμένη, είχε σκοτώσει εφτά συζύγους. Την παντρεύεται, και οι προσευχές του, που διαρκούν τις τρεις πρώτες νύχτες του γάμου, γιατρεύουν τη γυναίκα. Στη συνέχεια, γιατρεύει και τον πατέρα του.

Πρόκειται για το ημέρωμα μιας άγριας, εξωτικής γυναίκας, που θεωρείται επικίνδυνη και ακατάλληλη για γάμο. Ο ήρωας συχνά εξολοθρεύει άγρια φίδια που βγαίνουν από το σώμα της ή από τα δώρα της. Άλλοτε την απειλεί με το σπαθί του, άλλοτε ο βοηθός του προτείνει να την κόψει στα δύο με σολομώντειο τρόπο, πάντως πριν γίνει ο γάμος, η βασιλοπούλα έχει εξημερωθεί. Το μοτίβο αυτό, είτε αναφέρεται ως ένα σημαντικό ανδραγάθημα του ήρωα είτε ως ολοκλήρωση της μυητικής του πορείας, αποτελεί πάντοτε την προϋπόθεση για την αποκατάσταση των σχέσεων των δύο πρωταγωνιστών.' του ήρωα και του ζωντανού (ή και πεθαμένου) βασιλιά πατέρα του.

Σελ. 140
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 300-499, τ. Α΄+Β΄
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 121
    34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

    ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 304