Error(s) found: '2'

+ Unable to change databases. Unknown database 'iaennew'.
+ Unable to perform the query SELECT * FROM keywords_description WHERE (language_id = ''). No database selected.
TEXT_VISIBLE_PAGES 137-156 TEXT_OF 982
TEXT_PREVIOUS_20
TEXT_CURRENT_PAGE
TEXT_NEXT_20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/137.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

μυρμήγκι, αετό να χωρίσουν ένα ψόφιο άλογο. Για να του ανταποδώσουν το καλό, το μυρμήγκι του δίνει ένα φτερό, το λιοντάρι μια τρίχα, ο αετός ένα πούπουλο. Σώζει μια μέλισσα, του δίνει κι αυτή ένα φτερό. Συναντάει τους πύργους που είναι κτισμένοι από κεφάλια ανθρώπων. Εκεί μένει η ωραιότερη βασιλοπούλα του κόσμου, θα την παντρευτεί εκείνος που θα λύσει τα τρία αινίγματα του βασιλιά. Ο Νικόλας με τη βοήθεια του αετού μεταμορφώνεται σε πουλί. Η βασιλοπούλα τον κρατάει μέσα σε κλουβί στο δωμάτιο της, της αποκαλύπτεται ένα βράδυ κι εκείνη του υπόσχεται τη βοήθεια της. Ο Νικόλας λύνει τα αινίγματα του βασιλιά (σαράντα περιστέρια, κουκιά και σιτηρά). Γάμος. Ένα χρόνο μετά, ο Νικόλας με τη γυναίκα του επισκέπτεται τα αδέλφια του που τον φθονούν για την όμορφη γυναίκα του κι αποφασίζουν να τον ρίξουν μέσα στο πηγάδι. Στη συνέχεια, συμφυρμός με AT 300 και AT 301.

39. ΛΦ 1785, 14-21, Αργολίδα, "Ο Γιαννάκης". 7: α (μικρότερος τριανταεννιά αδελφών, παρακολουθώντας τους δύο δράκους να μεταφέρουν ένα καζάνι φαΐ, βρίσκει τα αδέλφια του), β , β12 (να μη πάνε ταξίδι). Π', α, α1, α2, α3, α4 (σκοτώνει τη δράκαινα και τους δράκους, τη Λάμια που του σβήνει το κερί), α5, α18, α19. IV'. Το θηρίο στέλνει το Γιαννάκη να του φέρει την Πεντάμορφη, β (βοηθά η φοράδα του θηρίου. Έρχεται στη χώρα της βασιλοπούλας. Με το χρυσάφι που είχε πάρει από την τρύπα της λάμιας, παρουσιάζεται ως γιος της γριάς. Η βασιλοπούλα τρεις φορές του πετάει: αχλάδι, γαρύφαλλο, μήλο. Για να την παντρευτεί πρέπει να γεμίσει με φλουριά σαράντα κάμαρες. Τα φέρνει με τη φοράδα από το σπίτι της Λάμιας και κερδίζει. Την πηγαίνει στο θηρίο και τη βάζει να μάθει που είναι η δύναμη του, β10 (η αγριογούρουνα είναι μέσα στη θάλασσα), γ, γ1, γ4 (με το θηρίο), γ7.

ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ

40. ΛΦ 738, 7-10, Νεοχώριον Ναυπακτίας, "Τα οκτώ αδέλφια". Ι: α (μικρότερος οκτώ αδελφών που ξεκινούν να βρουν τη χαμένη τους αδελφή). ΙΙ: α, α1, α4, α18, α19. IV'. γ, γ4 (σκοτώνει το θηρίο και ελευθερώνει την αδελφή).

41. ΛΦ 1044, 29-33, Φωκίδα, "Το βασιλόπουλο και οι κακοί αδελφοί". Συμφυρμός με AT 301A (όπ. βλ. ανάλυση).

42. ΣΠ 4, 1-27, Στεφάνιον Ευρυτανίας, άτιτλο. Ι: β, β2, β3, β4. ΙΓ. α1, α4 (με εννιά κεφάλια), α6, α8, α11, α15, α20, α21. ΙΙΙ: α, α5, α6, β4. IV: β1, β3, γ4 (ο Απιθαμάς τον κάνει κομμάτια), γ6, γ7.

ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ - ΠΟΝΤΟΣ - ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑ α. Πόντος

43. Αστήρ Πόντου Α', 15, 360, Σούρμενα, "Τα τρία βασιλόπουλα".

TEXT_PAGE_SHORT137
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/138.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

β. Καππαδοκία

44. Dawkins MGin ΑΜ, 355-356, Ουλαγάτς, άτιτλο. ΙΙΙ: β, β5 (ένα θεριό). IV: β5, β9 (με ένα θεριό), β 12 (η δύναμη του θεριού βρίσκεται σε μια σπουργίτα που βρίσκεται μέσα σ' ένα κουτί ανάμεσα στα κέρατα ενός βουβαλιού).

ΚΥΠΡΟΣ

45. ΛΦ 686, 20-34, Ριζοκάρπασον Καρπασίας, "Ο Κομούγλος". Ενωμένο με AT 552A.

46. ΑΦ 829, 43-54, Νέα Πάφος, "Τα τρία αδέλφια". Ενωμένο με AT 552A.

47. ΑΦ 1328, 1-3, "Το ανδρόγυνο με τα 40 παιδιά". 1: α, παιδιά ζητάνε από τον πατέρα τους να τους παντρέψει ή να τους δώσει από ένα σπαθί, μια σκηνή και ένα βιβλίο. ΙΙ: α6, α10, α15, α18, α19.

48. ΛΦ 1593, 15-19, "Ο Ασημένιος". 7: α2 (νυχτώνονται στο βουνό' τα παιδιά αναγκάζονται να κρατήσουν το κερί αναμμένο). ΙΙ: α, α1, α3, α4 (το φίδι), α6, α10 (σαράντα ένας δράκοι), α11. Γυρίζει στον πατέρα του κι ανάβει το κερί. Ο βασιλιάς γειτονικού βασιλείου τους κηρύττει τον πόλεμο. Ο Ασημένιος με την ευχή πατέρα τον πολεμάει και τον νικάει. Ο βασιλιάς είναι στην πραγματικότητα όμορφη γυναίκα, την οποία και τελικά παντρεύεται ο Ασημένιος.

49. Κληρίδης III, 1, 3-4, Δάλι, "Το βασιλόπουλο τζοι δράκοι". 7: β (να τον θάψουν στη χώρα που γεννήθηκε), β8, β 12. ΙΙ: α4 (τρικέφαλος δράκος), α6, α7 (το γέρο), α10, α11, α15 (όπως AT 956B). Η βασιλοπούλα του δίνει το δαχτυλίδι της και τον παντρεύεται.

50. Κληρίδης III, 7, 21-24, Δίκωμο Κυρήνειας, "Ο Δχιαμαντής". Ο βασιλιάς και τα τρία παιδιά του ξενυχτούν σε μια σπηλιά και κάθε βράδυ σκοτώνει ο καθένας τους από ένα δράκο. ΙΙ: α4 (τον τρικέφαλο), α6, α10, α11, α14. ΙΙΙ: α, α4 (το γερο-δράκο), α5, α6.

51. Κληρίδης III, 10, 31-33, Αυσός Πόλης, "Ο τριαντάρης". ΙΙ: α, α1, α2, α3, α4 (το τρικέφαλο φίδι), η μάγισσα με φαρμάκι σκοτώνει τ' αδέλφια του, α15 (τους τριάντα δράκους). Παίρνει πίσω το γιατρικό και ξαναφέρνει στη ζωή τ' αδέλφια του. Αυτά τα παντρεύει κι ο ίδιος αναζητά την Πεντάμορφη. IV: β5, β6, β9 (με τους δράκους και με την Τρακοντάρα), β12 (στο πουκάμισο της), γ, γ1, γ4 (τους δράκους-την τρακοντάρα), γ7. Ενωμένο με AT 301Β και AT 304.

ΑΔΗΛΟΥ ΤΟΠΟΥ

52. ΛΦ 1727, 1-20, άτιτλο. Ενωμένο με AT 550, AT 301A, AT 300. 7: β, β7 (σε αλώνι, στη βρύση, στον πλάτανο). ΙΙ: α, α1, α2, α3, α4 (λάμια και δράκο),

TEXT_PAGE_SHORT138
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/139.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

α10, α11, α18. Πετά τη σιδερένια μπάλα μακρύτερα από τους δράκους και του λένε πως θα πάρει τον καθρέφτη που ζητούσε (η συνέχεια όπως στο AT 350, AT 301A, AT 300).

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Το παραμύθι του Κυνηγού συναντάται από τη Γαλλία και την Ιταλία ως την Κωνσταντινούπολη, και από τις χώρες της Βορείου Αφρικής ως τη Σκανδιναβία, παντού με περιορισμένο αριθμό παραλλαγών. Στη Φινλανδία, λόγου χάρη, όπου τα παραμύθια έχουν συλλεχθεί με επιμέλεια και επιμονή, δεν υπάρχουν παρά ελάχιστες καταγραφές και ο St. Thompson αναφέρει χαρακτηριστικά ότι γνωρίζει συνολικά 75 παραλλαγές του παραμυθιακού αυτού τύπου. Αν κάνουμε τη σύγκριση με το παραμύθι "Τα Δύο αδέλφια", που γνωρίζει 750 παραλλαγές, καταλαβαίνουμε την έλλειψη δημοτικότητας που χαρακτηρίζει την αφήγηση αυτή.

Ο Κυνηγός συνήθως αντιμετωπίζει υπερφυσικούς αντιπάλους, γίγαντες. Τους καθυποτάσσει και τους σκοτώνει έναν προς έναν. Στο παλάτι, συναντά μια κοιμισμένη πριγκίπισσα, κοιμάται μαζί της, κάποτε μάλιστα την αφήνει έγκυο (η εκδοχή αυτή δεν παρατηρείται στις ελληνικές παραλλαγές). Πρόκειται για ένα μοτίβο που υπάρχει και στους παραμ,υθιακούς τύπους AT 551 (Το νερό της ζωής) και AT 410 (Η μαγεμένη βασιλοπούλα) κι έχει λογοκριθεί κατά κόρον από τους λόγιους εκδότες παραμυθιών, συμπεριλαμβανομένων και του Perrault και των Grimm

Την αγάπη της πριγκίπισσας καθώς και τη δόξα για την εξολόθρευση των δράκων διεκδικεί συνήθως κάποιος αντίζηλος του ήρωα. Όμως αυτή αναγνωρίζει τον εραστή της, γιατί μαθαίνει τι συμβαίνει στον κόσμο από τις ιστορίες που διηγούνται οι περαστικοί στο πανδοχείο της. Το μοτίβο αυτό απαντάται και στον παραμυθιακό τύπο AT 425 (Έρως και, ψυχή, υπότυπος D, όπ. βλ. ανάλυση) και στις Χίλιες και Μια Νύχτες (Οι εραστές από τη Συρία) όπου η ηρωίδα χτίζει ένα καραβάν-σεράι, στήνει μέσα ένα άγαλμα που έχει τη μορφή της, και βάζει τους φρουρούς της να παρακολουθούν τις αντιδράσεις αυτών που το αντικρίζουν.

Το παραμύθι αυτό μπορεί να θεωρηθεί ότι σχηματίζει ένα μυθικό πυρήνα μαζί με ορισμένα άλλα, όπως τα AT 551 (Το νερό της ζωής), AT 506A και Β (Η σωτηρία της πριγκίπισσας), AT 507 (Ο ευγνώμων νεκρός) ή ακόμα το AT 306 (7'ο

1 Χίλιες και Μία Νύχτες, όπως εκδόθηκαν από τον Chauvin, τ V, αρ. 30, σ 94 (την παραπομπή δίνει ο Γ. Α Μέγας στη μονογραφία του, Das Märchen von Amor und Psyché , ό.π

TEXT_PAGE_SHORT139
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/140.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

άφαντο σκουφάκι). Σε όλες τις παραπάνω αφηγήσεις αναγνωρίζουμε τον καμβά της ιστορίας του Τοβία, που ανάγεται στο 200 π.Χ. και έχει συμπεριληφθεί στην Παλαιά Διαθήκη: Ο Τοβίας, γέρος πια, χάνει το φως του, ενώ ο γιος του, με τη συνοδεία του αρχάγγελου Ραφαήλ που έχει μεταμφιεστεί σε άνθρωπο, αναχωρεί για τα Εκβάτανα προς ανεύρεση χρημάτων. Εκεί, συναντά την εξαδέρφη του Σάρα, που, δαιμονισμένη, είχε σκοτώσει εφτά συζύγους. Την παντρεύεται, και οι προσευχές του, που διαρκούν τις τρεις πρώτες νύχτες του γάμου, γιατρεύουν τη γυναίκα. Στη συνέχεια, γιατρεύει και τον πατέρα του.

Πρόκειται για το ημέρωμα μιας άγριας, εξωτικής γυναίκας, που θεωρείται επικίνδυνη και ακατάλληλη για γάμο. Ο ήρωας συχνά εξολοθρεύει άγρια φίδια που βγαίνουν από το σώμα της ή από τα δώρα της. Άλλοτε την απειλεί με το σπαθί του, άλλοτε ο βοηθός του προτείνει να την κόψει στα δύο με σολομώντειο τρόπο, πάντως πριν γίνει ο γάμος, η βασιλοπούλα έχει εξημερωθεί. Το μοτίβο αυτό, είτε αναφέρεται ως ένα σημαντικό ανδραγάθημα του ήρωα είτε ως ολοκλήρωση της μυητικής του πορείας, αποτελεί πάντοτε την προϋπόθεση για την αποκατάσταση των σχέσεων των δύο πρωταγωνιστών.' του ήρωα και του ζωντανού (ή και πεθαμένου) βασιλιά πατέρα του.

TEXT_PAGE_SHORT140
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/141.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 306

TEXT_PAGE_SHORT141
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/142.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

TEXT_PAGE_SHORT142
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/143.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 306

Το άφαντο σκουφάκι

ή

Η βασιλοπούλα που χαλούσε τα παπούτσια της

AT: The Danced-out Shoes

Delarue-Tenèze: Les souliers usés à la dance

Grimm No 133: Die Zertanzten Schuhe

Ο Γερονικολής

Παλαιά, πολύ παλαιά, στα όμορφα εκείνα χρόνια, ήτανε ένας ξακουστός βασιλιάς με ένανε μεγάλο πύργο όπου μέσα ζούσε η βασιλοπούλα κόρη του. Ευτυχισμένος ήτανε με μοναχικό καημό το ότι η βασιλοπούλα έσκιζε τα παπούτσια της μονομερίς και ότι δαιμονιζόταν. Δεν μπόραγε να καταλάβει την αιτία. Κοντά στο παλάτι βόσκαγε τα πρόβατα ένας τσομπάνης και πολλές νυχτιές έβλεπε τη βασιλοπούλα να κατηφορίζει μαζί με έναν άλλο και να χάνεται μακριά. Αυτό το είχε μολογήσει και σε άλλους και από αυτί σε αυτί έφτασε στο βασιλιά. "Τρεχάτε", λέγει στους δούλους του, "και φέρ'τε τον εδώ". Δεν αργούν να τον κουβαλήσουν στο παλάτι. Εκεί ο βασιλιάς του δίνει τρεις μέρες διορία να του πει που συριανάει η βασιλοπούλα τα βράδυα. Γιομάτος στεναχώρια ο τσομπάνης τραβάει κατά το σπίτι του. Ήταν πολύ θεοσεβούμενος άνθρωπος, της εκκλησίας, γι' αυτό με όλη του την καρδιά παρακάλεγε τον θεό να τον βοηθήσει. Το βράδυ όταν πλάγιασε ονειρεύτηκε την Παναγία. "Πάρε", του λέει, "αυτό το σκουφί και όταν το φοράς θα γίνεσαι αόρατος να την πάρεις ξοπίσω. Αυτή θα πάει με τον έξω από εδώ. θα πιει από τρία ποτήρια, να πιεις και συ, να φας από το φαΐ της. θα χορέψει σε ξυραφάκια και τελευταία θα βυζάξει το παιδί της. Να της το πάρεις".

Ακολούθησε της Παναγίας τα λόγια ο τσομπάνης και σαν τον μετακάλεσε ο βασιλιάς μπροστά στην κόρη του αρχίνησε να του δείχνει το φαΐ που έφαγε η κόρη του. Αυτή φώναζε και τον έβριζε. Όταν έδειξε και το μωρό στο βασιλιά, αυτή έπεσε πεθαμένη χάμου. "Να, βασιλιά μου, γιατί σκίζει τα παπούτσια της", λέει.

Την πεθαμένη την πήγανε σε ένα ξωκκλήσι και βάλανε φύλακες να την φυλάνε. Την άλλη μέρα, οι φρουροί βρισκόντουσαν σκοτωμένοι με ρουφηγμένο το αίμα

TEXT_PAGE_SHORT143
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/144.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

τους. Το ίδιο ολοένα γινότανε κάθε βραδιά. Όπου μια βραδιά ανάμεσα στους φρουρούς ήτανε και το παιδί μιας παπαδιάς. Εκείνη η κακομοίρα μπροστά στο εικονίσματα προσευχήθηκε να σωθεί το παιδί της. Παρουσιάζεται η Παναγία και της λέει να καθήσει το παιδί της κάτω από την Αγία Τράπεζα, όπου καμία διαβολική δύναμη δεν μπορούσε να το βλάψει. Το παιδί, πράγματι, πηγαίνει κάτω από την Αγία Τράπεζα και βλέπει την πεθαμένη να σηκώνεται από την κάσα και να φωνάζει: "Πατέρα μου, σήμερα με άφησες νηστική, γιατί δε μου έστειλες να φάω;" Απόκαμε και πάει και κάθεται γονατιστή μπροστά στην εικόνα της Παναγίας. Το παιδί πετιέται τότε από την Αγία Τράπεζα και κάθεται δίπλα της και οι δύο μαζί μαρμαρώνουνε. Έτσι μαρμαρωμένοι μένουν μαζί μέχρι την άλλη μέρα, όπου κόσμος πολύς μαζεύτηκε να δούνε το περίεργο πράμα. Την ώρα όμως που ο παπάς βάζει το "ευλογητός ει ο θεός..." ξεμαρμαρώνουν και οι δύο τους. Η κοπέλα ένα μοναχικό αμάρτημα είχε κάνει και τώρα απαλλάχτηκε. Έπεσε και προσκύναε το εικόνισμα γιομάτη συγκίνηση. Ο βασιλιάς τρισευτυχισμένος τους πάντρεψε και ζήσανε ευτυχισμένοι.

ΛΦ 516, 9-11. Παραλλαγή που συλλέχτηκε το 1959 από την Κωνσταντίνα Κάππαρη, από διήγηση της Δέσποινας Μεζίνη, ετών 72, στο Χιλιομόδι Κορινθίας.

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ

Ι. Η βασιλοπούλα με τα λιωμένα παπούτσια

α.' Μία βασιλοπούλα (ή τρεις, ή δώδεκα) εξαφανίζεται τις νύχτες· α1.' και κάθε πρωί βρίσκουν λιωμένα τα παπούτσια της· α2: που είναι σιδερένια' α3: που είναι μεταξωτά' α4: κάτω από το προσκέφαλο της" α5: και δηλώνει ότι δεν θέλει να παντρευτεί ποτέ.

β: Ο βασιλιάς βάζει μάταια φρουρούς να την προσέχουν β1: τους βρίσκει νεκρούς το άλλο πρωί' β2: υπόσχεται να παντρέψει την κόρη του με όποιον λύσει το μυστήριο' β3: ή υπόσχεται άλλη αμοιβή' β4: όποιος όμως αποτυγχάνει, τον σκοτώνει.

γ: Βασιλόπουλα από όλα τα μέρη του κόσμου έρχονται να κερδίσουν το χέρι της βασιλοπούλας' γ1: και χάνουν τη ζωή τους· γ2: με τα κεφάλια τους χτίζουν πύργο' γ3: γιατί η βασιλοπούλα καταφέρνει πάντα να τους αποκοιμίσει με ένα πιοτό.

TEXT_PAGE_SHORT144
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/145.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΙΙ. Ο ήρωας και η απόκτηση των μαγικών αντικείμενων

α: Ένας βοσκός· α1: ένας κηπουρός1 α2: ένας φτωχός· α3: άλλο.

β: Αποκτάει μαγικά αντικείμενα' β1: σκουφάκι ή άλλο είδος καπέλου' β2: κάπα ή άλλο είδος ρούχου' β3: που σε κάνει αόρατο' β4: παπούτσια' β5; που σε πηγαίνουν γρήγορα, όπου θέλεις' β6: και αθόρυβα και αόρατα' β7: μπαστούνι' β8: μαχαίρι ή σπαθί' β9: άλλο.

γ: Ξεγελάει κάποιους που μαλώνουν για τη μοιρασιά των μαγικών αντικειμένων γ1: τους προτείνει να τα κρατάει όσο παλεύουν και το σκάει' γ2: άλλο κόλπο.

δ: Συναντάει κάποιον που του τα δίνει με συμβουλές για τη χρήση τους' δ1: ένα γέρο' δ2: μία γυναίκα' 83: τη Μοίρα του (ή τις Μοίρες)' 84: μια μάγισσα.

ε.' Κληρονομεί τα αντικείμενα από τον πατέρα του.

στ: Με τα μαγικά του παπούτσια πιάνει δουλειά ως βοσκός και πηγαίνει το γάλα ζεστό στη βασιλοπούλα.

ζ.' Μαθαίνει για το μυστικό της βασιλοπούλας και αποφασίζει να λύσει το μυστήριο αυτός ο ίδιος.

ΙΙΙ. Το μυστικό της βασιλοπούλας

α: Ο ήρωας καταφέρνει να μην κοιμηθεί και να παρακολουθήσει τη βασιλοπούλα τη νύχτα' α1: χύνει το πιοτό με το ναρκωτικό σε ένα σφουγγάρι κάτω από τα γένια του' α2: κάνει τον κοιμισμένο.

β: Η βασιλοπούλα' β1: χρησιμοποιώντας μαγικό ραβδί" β2: ανοίγει πόρτες' β3: κατεβαίνει σκάλες' β4: διασχίζει δάση και ερημιές' β5: θάλασσες' β6: κήπους' β7: και φτάνει' β8: σε ένα νησί' β9: σε ένα παλάτι' β10: άλλο' β11: όπου χορεύει και τρώει με' β12: βασιλόπουλο(α)' β13: Αράπη' β14: νεράιδες' β15: άλλα κορίτσια' β16: μόνη της' β17: άλλο.

γ: Ο ήρωας την ακολουθεί φορώντας το μαγικό αντικείμενο που τον κάνει αόρατο' γ1: παίρνει μαζί του τεκμήρια του ταξιδιού αυτού' γ2: κλαδιά από πολύτιμα δέντρα' γ3: λουλούδια' γ4: πολύτιμα σερβίτσια από το τραπέζι' γ5: κοσμήματα που χάνει η βασιλοπούλα' γ6: άλλο.

δ: Μεταμορφώνει σε καρύδι και βάζει στην τσέπη του' δ1: το φρουρό του παλατιού' δ2: τον Αράπη' δ3: με ένα μπάτσο' δ4: αφού έχει δει τη βασιλοπούλα να μεταμορφώνει και ξεμεταμορφώνει με τον ίδιο τρόπο.

ε: Ο ήρωας επιστρέφει πρώτος στο παλάτι και κάνει πάλι τον κοιμισμένο.

IV. Η αποκάλυψη

α: Ο ήρωας διηγείται την επομένη στο βασιλιά' α1: και στους συμβούλους του' α2: παρουσία της βασιλοπούλας' α3: τι είδε' α4: και επιδεικνύει τα πειστήρια.

TEXT_PAGE_SHORT145
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/146.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

β: Ξεμεταμορφώνει το καρύδι μπροστά σε όλους· β1: και αποκεφαλίζει επιτόπου τον άνθρωπο που βγαίνει από μέσα.

γ: Ο ήρωας παίρνει για ανταμοιβή' γ1: τη βασιλοπούλα' γ2: άλλο' γ3: γίνονται οι γάμοι' γ4: φεύγει χωρίς να παντρευτεί τη βασιλοπούλα.

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

ΗΠΕΙΡΟΣ

1. ΑΦ 645, 4-7, Δωδώνη, "Οι 3 βασιλοπούλες και ο φτωχός ζητιάνος". Ι: α (τρεις), α1, β, β2, β3 (να τον κάνει διάδοχο), β4, γ, γ1. II: α3 (ένας ζητιάνος), β, β1, β3, δ, δ3 (που του ζητάει να τον περάσει το ποτάμι), ζ. ΠΙ', α, α.2, β, β3, β6, β7, β9, β11, β12, γ, γ1, γ3, γ6, γ7 (διαμάντια που κάνουν οι απιδιές), ε. IV'. α, α3, α4, γ, γ1 (τη μικρότερη), γ3.

ΘΡΑΚΗ

2. ΛΑ 306, 1, Χατζηγύριο Κεσσάνης (σημ. Τουρκία), "Ο κασιδιάρης γαμβρός του βασιλέως". Ι: α, α1, β, β2. 11'. α3 (κασιδιάρης), β, β2, β3, β9 (τοπούζι), γ, γ1, ζ. ΙΙΙ: α, α2, β, β7, β8 (που δεν φαίνεται τη μέρα), β11 (παίζουν με χρυσά μήλα), β12 (αγγελοκαμωμένο), γ, γ1, γ2, γ6. IV'. α, α3, α4. Με τη βοήθεια των μαγικών του αντικειμένων κάνει τα θελήματα που του θέτει ο βασιλιάς (εδώ ενωμένο με το AT 570), γ, γ1, γ3.

3. ΛΑ 306, 3, Σουφλί, "Η βασιλοπούλα". Ι: α, α1, α2, β, β2, γ. IL α, β, β1, β3 (που σε κάνει μύγα), β4, β5, β8 (που έκοβε τη θάλασσα), γ, γ1, ζ. ΙΙΙ: α, α2, β, β5 (διασχίζει τη θάλασσα πάνω σ' ένα σεντόνι), β16, γ, γ1, γ4, γ5, ε. IV: α, α3, α4, γ, γ1, γ3.

4. θρακικά 16, 114-117, "Η βασιλοπούλα και το τσομπανόπουλο". Ι: α, α1, β, β2, γ. ΙΙ: α, β, β1, β2 (παντελόνι που τρέχει), β3, β7, ε, ζ. ΙΙΙ: α, α2, β, β7, β9, β1 1, β15, γ, γ1, γ3, γ4, γ6, γ7 (χρυσές τρίχες από τον αφαλό της). IV: α, α3, α4, γ, γ1, γ3.

5. Pernot III, 54, 304-308, Χατζηγύριο Κεσσάνης (σημ. Τουρκία), "La princesse magicienne" (Η πριγκίπισσα μάγισσα). Ι: α, α1, β, β2, β4, γ, γ1. ΙΙ:

α3 (τρία παιδιά), β, β1 (φεσάκι), β8, ζ (ο μικρότερος γιος βάζει στοίχημα με

TEXT_PAGE_SHORT146
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/147.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

τη βασιλοπούλα να βρει τι κάνει τα βράδυα, ειδεμή να του πάρει το κεφάλι). ΙΙΙ: α, α2, β, β7, β9, β1 1, β17 (με τους Μωρούς), γ, γ1, γ7 (γεμίζει το μαντίλι του με διαμάντια), ε. IV'. α, α3, α4, γ5 (κόβει το κεφάλι της βασιλοπούλας και ο βασιλιάς τον κάνει βασιλόπουλο).

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

6. ΛΑ 1247, (ΣΜ 77), 51, Ελευθερούπολη Παγγαίου, "Ο βασιλέας και το κορίτσι του". Ι: α, α1, β, β2. ΙΙ: α, β, β1, ζ. ΙΙΙ: α, α2, β, β7 (διασχίζει διαμαντένιο, ασημένιο, μαλαματένιο βουνό), β11, γ, γ1 γ4 (ένα φλυτζάνι του καφέ), γ7 (μία πέτρα από κάθε βουνό). Ελλιπές.

7. Μηλιόπουλος ΜΠ, 53-62, (Miliopoulos MB Vonderlage, 63-73), "Η βασιλοπούλα που χαλνούσε τα παπούτσια της". Ι: α, α1, β, β2, γ. ΙΙ: α, β, β1, β3, β4 β5, γ, γ1, ζ. ΙΙΙ: α, α2, β, β4, β1 1, β14, γ, γ1, γ7 (ασήμι, χρυσάφι, διαμάντια), ε. IV'. α, α2, α3, "4, γ, γ1, γ3.

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ α. Εύβοια-Σποράδες

8. Πέρδικα, 25-26, 241-251, (Καφαντάρης, 154), Σκύρος, "Τα χρυσά κλαδιά και ο Αλλοίμονος". Ενωμένο με AT 852*, AT 325, και επεισόδιο στο AT *667Α. ΙΙ: α2 (ο Γιαννάκης), β, β1, β3, β4, β5, β6, β8, β9 (άλογο), δ, δ4 (έναν Αράπη που τον νικάει και του δίνει τα μαγικά αντικείμενα). Βρίσκει συντρόφους. Μία από τις περιπέτειες τους είναι και το AT 306 ως επεισόδιο: Ι: α, α1, β, β2, β4, γ, γ1, γ2, γ3. ΙΙΙ: α, α1, α2 (με τις συμβουλές του αλόγου του), β (σχίζεται το τζάκι και έρχεται ο Αράπης εραστής της βασιλοπούλας και την παίρνει βόλτα με το αμάξι), γ, γ1, γ7 (κλέβει από την τσέπη της το αυγό που της είχε δώσει ο Αράπης, που άμα το σπάσει έρχεται ο ίδιος). IV: α, α2, α3, α4, β (σπάει το αυγό μπροστά τους), β1, γ5 (δίνει τη βασιλοπούλα σ' έναν σύντροφο του).

β. Κρήτη

9. ΑΦ 868, 5-8, Αμάρι, άτιτλο. Ι: α, α1, β, β2, β3, (το μισό βασίλειο), β4, γ, γ1. ΙΙΙ: α, α2, β, β3, (εδώ παρεμβάλλεται το επεισόδιο με την απόκτηση των μαγικών αντικειμένων από τον ήρωα). ΙΙ: β, β1, β3, β4, β5, γ, γ1. Παίρνει τα αντικείμενα και τα επιστρέφει στην επιστροφή, β9, β11, β15, γ, γ1, γ3, γ4, γ5 (παίζουν το παιχνίδι με τα δαχτυλίδια), ε. IV'. α, α2, α3, α4, γ, γ1, γ2, (το μισό βασίλειο), γ3.

10. ΣΛ II, 56-65, (Λιουδάκη, Γιαγιά, 23-27), Ιεράπετρα, "Το άφαντο σκουφάκι

TEXT_PAGE_SHORT147
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/148.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

7: α, α1, β, β2, β4, γ, γ1. ΙΙ: α2, β, β1, β3, δ, δ1, ζ. ΙΙΙ: α, α2, β, β3, β7, β9, β11, β12 (εξωτικά), γ, γ1, γ4, γ5 (δαχτυλίδι, μαργαριτάρια), ε. 7F: α, α2, α3, α4, γ, γ1, γ3.

11. ΣΛ III, 123-138, (Λιουδάκη, Παππούς, 166-179), "Ο γιδοβοσκός κι η ματωμένη μάγισσα" (ή "Ο μικρός βοσκός"). Επεισόδιο στο AT *667Α, και ενωμένο με AT 513. 7: α, α1, β, β2, γ. ΙΙ: α, β, β1, β3, ζ. ΙΙΙ: α, α1, α2, β, β7, β9, β11, γ, γ1, γ5 (δαχτυλίδι, μαργαριτάρια). IV: α, α2, α3, α4, γ, γ1.

γ. Κυκλάδες

12. ΛΑ*667Α, 4, Απείρανθος Νάξου, "Του δράκου ο γιος". Επεισόδιο στο AT *667Α. 7: α, α1, β, β2, γ. ΙΙ: α3 (του δράκου ο γιος), β (AT *667A), ζ. ΙΙΙ: α, α1, α2, β, β4, β7, β9, β11, β!3, γ, γ1, γ7 (διαμαντόπετρες που άμα τις έκοβε σκοτείνιαζε ο κόσμος), δ, δ2, δ3, δ4, ε. IV'. α, α3, α4, β, β1, γ, γ1, γ2 (και τη δίνει στο σύντροφο του).

13. ΑΦ 320, 1-6, Απείρανθος Νάξου, "Ο Ραδικάς". Επεισόδιο στο AT *667A. 7: α, α1, β, β2, β4, γ. ΙΙ: Ο ήρωας, β, β1, β3, ζ. ΙΙΙ: α, α2, β, β1 (ανοίγει τον καθρέφτη), β7, β10 (κήπο), β11, β!3, γ, γ1, γ7 (χρωματιστό), ε. IV: α, α3, α4, γ, γ1, γ2 (τη δίνει στον σύντροφο του).

14. ΣΠ 57, 37-81, Πάρος, "Τα δώδεκα αδέρφια". ΙΙ: Ο ήρωας είναι ο μικρότερος από δώδεκα αδέρφια βασιλόπουλα, που τον ζηλεύουν. Τον εγκαταλείπουν μόνο στο δάσος, δ, δ3, β, β1, β3, β9 (δαχτυλίδι που δίνει δύναμη και λαηνάκι με χρήματα). Λιοντάρια του δίνουν τρεις τρίχες, ψάρι ένα λέπι, χελιδόνι ένα φτερό. 7: α, α1, β, β2, γ3. ΙΙΙ: α, α2, β, β7, β8, β11, β!3, γ, γ1, γ1, δ, 82, δ3, δ4, ε. IV: α, α2, α3, α4, β, β1. Συνέχεια AT 329' κρύβεται με τη βοήθεια των ζώων.

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

15. ΛΑ 11876, (ΣΜ 16), 247-248, Ηλεία, "Ο βασιλιάς με τα 12 κορίτσια". 7: oc (δώδεκα), α1, β, β2, γ, γ1, γ3. ΙΙ: α3 (ένας κουτσός), β, β2 (παλτό), β3, δ, δ2, ζ. ΙΙΙ: α, α2, β, β4, β7, β9, β11, γ, γ1, γ2, ε. IV: α, α3, α4, γ, γ1 (τη μικρότερη), γ3.

16. ΛΦ 477, 3-8, Σπάρτη, "Η σπίθα". Επεισόδιο στο AT *667Α. ΙΙ: α3 (ένας φτωχός), β, β1, β3, β8 (που σχίζει βράχια), β9 (άλογο τη Σπίθα), δ (έναν Αράπη που του δίνει τα αντικείμενα και τις συμβουλές). 7: α, α1, β, β2, β4, γ, γ1. ΙΙΙ: α, α2, β, β9, γ, γ1, γ7 (την τσατσάρα που χτενίστηκε), δ, δ1, δ3, δ4, ε. IV: α, α3, α4, β, β1, γ, γ1 γ2 (και τη δίνει στο σύντροφο του).

17. ΛΦ 516, 9-11, Χιλιομόδι Κορινθίας, "Ο Γερονικολής". Ενωμένο με το AT 307. 7: α, β (ο βασιλιάς δίνει τρεις μέρες διορία στον ήρωα να βρει τι κάνει η

TEXT_PAGE_SHORT148
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/149.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

κόρη του τα βράδυα). ΙΙ: α, β, β1, β3, δ (προσεύχεται· παρουσιάζεται στο όνειρο του η Παναγία και του δίνει το σκουφάκι). ΙΙΙ: β, β7, β9, β11 (χορεύει πάνω σε ξυραφάκια με το διάβολο και έπειτα θηλάζει το παιδί της), γ, γ1 (παίρνει το παιδί της), γ4, ε. IV'. α (δείχνει το παιδί στο βασιλιά και η βασιλοπούλα πέφτει νεκρή. Η συνέχεια AT 307: οι φρουροί στον τάφο της νεκρής βρίσκονται νεκροί κάθε πρωί. Ο γιος της παπαδιάς καταφέρνει να την αναστήσει, αφού έχει ξεπληρώσει το αμάρτημα της.

18. ΛΦ 561, 7-9, Αίγιο, "Η βασίλισσα με τη μαγική ράβδο". Ι: α, α1, α4, β, β1. ΙΙ: Ο βασιλιάς στέλνει έναν αράπη με γενειάδα. ΙΙΙ: α, α1, α2, β, β1, β2, β4, β6, β11, γ (χωρίς μαγικό σκουφάκι), γ1, (της παίρνει τη μαγική ράβδο), γ3, ε. IV: α, α2, α3, α4, γ, γ2 (τον πήρε στο παλάτι).

19. ΑΦ 1612, 3-6, Βελίτσα Ολυμπίας, "Η βασιλοπούλα". Ι: α, α1, β, β2, β4, γ,

γ3. ΙΙ: α, β, β1, β3, δ, δ4, ζ. ΙΙΙ: α, α2, β, β4 (τρία ποτάμια, πέντε βουνά και οκτώ ρεματιές), β7, β9, β1 1, β 12, γ, γ1, γ5 (δαχτυλίδι που της πέφτει). IV. α, α2, α3, "4, γ, γ1, γ3.

20. ΣΠ 7, 12-14, Κορινθία, "Ο Δρακοντογιαννάκης". Ι: α, α1, β, β2, β4, γ, γ1. ΙΙ: Ο ήρωας είναι ο Δρακοντογιαννάκης, γιατί έχει ψυχοπατέρα ένα δράκο, β, β1 (παλιόφεσο), β3, ε, ζ. ΙΙΙ: α, α2, β, β1 (δύο χρυσές βέργες), β2 (τον τοίχο), β10 (έρχεται ένας Αράπης που τον καβαλάει και την πηγαίνει σ' ένα κήπο), β11, β!3, γ, γ1, γ2, γ4, ε. IV: α, α1, α2, α3, α4, γ, γ1, γ3.

21. Hahn 2, 114, 162, Γύθειο, "Η βασιλοπούλα που δεν θέλει να παντρευθεί". 7: α, α1, α5, β, β2. ΙΙ: α3 (ένα βασιλόπουλο που την ερωτεύεται από τη ζωγραφιά της), β, β1, β3, β7 (που χτυπάει όποιον θέλει), γ, γ1. ΙΙΙ: α, α2, β, β7, β10 (πύργο του δράκου), β1 1, γ, γ1, γ4, ε. IV: α, α3, α4, γ2 (η συνέχεια με ζητήματα που του βάζει ο βασιλιάς για να ξεμαγευτεί η βασιλοπούλα: να φέρει από τον κήπο του δράκου μήλα που γελούν, το δόντι από το στόμα του δράκου. Τα καταφέρνει, αλλά στο τέλος παρατάει τη βασιλοπούλα και παίρνει τη γυναίκα που του διάλεξε ο πατέρας του).

ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ

22. ΛΦ 524, 28-33, Παλαιόπυργος Ναυπακτίας, "Η Πεντάμορφη". Επεισόδιο στο AT *667Α. ΙΙ: α2 (ο Γιαννάκης), β, β1, β3, β8, β9 (φοράδα), δ (του τα δίνει ένας δράκος), ζ. Ι: α, α1, β, β2, β4, γ, γ1, γ2, γ3. ΙΙΙ: α, α2, β, β7, β9, β1 1, β16, γ, γ1, γ7 (ένα μαντίλι), ε. IV: α, α2, α3, α4, γ, γ1, γ2 (και τη δίνει στο σύντροφο του).

23. ΛΦ 811, 15-16, Φθιώτιδα, "Οι 12 βασιλοπούλες". Ι: α (δώδεκα βασιλοπούλες πήγαιναν τα βράδυα και γλεντούσαν), β, β4. ΙΙ: α3 (ένας), β, β1, β3, δ,

TEXT_PAGE_SHORT149
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/150.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

82, ζ. ΙΙΙ: α, α2, β, β7, β 10 (στην ακρογυαλιά όπου τις περιμένουν δώδεκα βασιλόπουλα με βάρκες), β8,γ, ε. IV'. α, γ, γ2 (χρήματα).

24. ΛΦ 1634, 41-48, Αιτωλία, "Η γριά με τα τρία παιδιά της". Οι τρεις γιοι μιας γριάς μπαίνουν ένας-ένας ψυχογιοί σ' έναν παπά και για πληρωμή παίρνουν οι πρώτοι λίρες και ο μικρός (ο ήρωας) μία βέργα που μεταμορφώνει. ΙΙ: β, β1, β3, β4, β5 (που σε κάνουν και πετάς), γ, γ1, ζ (αφού μεταμορφώνει ένα χρυσό πύργο σε καρύδι και τον πηγαίνει στη μάνα του να ζήσει πλούσια). Ι: α, α1, β (βάζει στοίχημα η βασιλοπούλα), β2, β4. ΙΙΙ: α, β, (μεταμορφώνεται σε πέρδικα και πετά σε νησί), γ, (το νησί φωνάζει "χτες με πατούσε ένας, σήμερα με πατούνε δυο"), β1 1, β 13, δ (με τη βέργα του), δ2, ε. IV'. α, α2, α3, α4, β, β1, γ4 (πάει στη μάνα του).

25. ΔΙΕ Α', 20, 693, (Καμπούρογλου, 21, 166, Garnett, 2, 199, Λουκάτος, 1, 61-66), Αθήνα, "Το άφαντο σκουφάτσι". Ι: α, α1, α3, α4, α5, β, β2, β4, γ, γ1, γ3. ΙΙ: α3 (βασιλόπουλο), β, β1, β3, δ, 83, ζ. ΙΙΙ: α, α1, α2, β, β1, β2, β3, β4, β9, β11, β12 (που την αγαπούσαν και τα τρία), γ, γ1, γ2 (δέντρο από διαμάντι και κοράλι), γ4, γ7 (μαντίλι), ε. IV: α, α1, α2, α3, α4, γ, γ1, γ3 (αφού κάψει τις σολωμονικές της και ξεμαγευτεί).

ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ - ΠΟΝΤΟΣ - ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑ

α. Μικρά Ασία

26. ΛΑ 306, 2, Βιθυνία, ΒΔ Μ. Ασία, "Ο δικαιοκρίτης βασιλές". ΙΙ: Ο ήρωας είναι ο δικαιοκρίτης βασιλιάς, β, β1, β3, β4, β5, β9 (δαχτυλίδι), γ, γ1, ζ. Ι: α, α1, β, β2. ΙΙΙ: α, α2, β, β1, β2, β7, β9, β11, β!3, γ, γ1, γ4, γ6 (απίδι, μήλο), ε. IV: α, α3, α4, γ, γ1, γ3.

27. ΑΦ 1558, Δυτ. Μ. Ασία, 19-23, "Τα τσαρχέλια". Π: α3 (ο οκνός γιος), β, β4, β5, β6, στ, ζ. Ι: α, β (και έχει βάλει στοίχημα), β2, β4, γ, γ1, γ2. ΙΙΙ: α, β, β3, β4, β11, β15, γ, γ1, γ3 (από τριανταφυλλιά και γαρυφαλιά), γ4, ε. IV: α, α1, α2, α3, α4, γ, γ1, γ3.

β. Πόντος

28. Ποντ. Εστία, 25 (1952), 1277-1280, Κοτύωρα (Ordu), "Τη χήρας ο γιον". Το παιδί της χήρας αναζητώντας την τύχη του, μαθαίνει για την άρρωστη βασιλοπούλα. Μάγισσες την επισκέπτονται και την ξελιγώνουν κάθε βράδυ στο χορό, και την αφήνουν το πρωί άπνοη. Με βοηθό μία γριά ζωγραφίζει το ταβάνι του δωματίου με τον ουρανό και τ' άστρα, και κάνει τις μάγισσες να ξεχαστούν ως το πρωί. Όταν βλέπουν τον ήλιο φεύγουν χωρίς να της πάρουν την πνοή. Γάμος.

TEXT_PAGE_SHORT150
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/151.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΑΔΗΛΟΥ ΤΟΠΟΥ

29. ΛΦ 1051, 1-4, «Οι βασιλοπούλες». Ι: α (τρεις), α1, β, β1 (εξαφανισμένους). ΙΙ: α1, β, β4 (κόκκινα σανδάλια που σε κάνουν αυλό), S, S4, ζ. ΙΙΙ: α (γλυστράει στην κάμαρα τους χωρίς να τον πάρουν είδηση, β, β3, β5 (στην ακροποταμιά τις περιμένουν τρεις βαρκάρηδες), β4 (περνούν μέσα από ασημένια δάση με μαγεμένα πουλιά), β7, β9, β 17 (τις περιμένουν οι τρεις φρουροί που είχαν εξαφανιστεί), γ, γ1, γ2, ε. IV'. α, α3, α4, γ, γ1 (τη μικρότερη), γ3 (όπου παραβρίσκονται και τα χαμένα παλικάρια).

30. ΛΑ 1490Α, 6-9, άτιτλο. 7: α, α1, α2, β, β2. ΙΙ: α, ζ. ΙΙΙ: α, α2, β, β5 (διασχίζει τη θάλασσα πάνω σε ένα σεντόνι). Εδώ παρεμβάλλεται το επεισόδιο με την απόκτηση των μαγικών αντικειμένων: Π', β, β1, β3, β8 (σπαθί που κόβει τη θάλασσα), γ, γ1. Συνέχεια του ΙΙΙ: β9, β11, β:6, γ, γ], γ4, ε. IV'. α, α3, α4, γ, γ1, γ3.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Η διάδοση του παραμυθιού αυτού έχει ως επίκεντρο την Κεντρική Ευρώπη και δεν φαίνεται να έφτασε πολύ πιο μακριά. Οι περισσότερες παραλλαγές του, κατά τον St. Thompson εμφανίζονται ανάμεσα στη Σερβία και τη Φιλλανδία. Ο Paul Delarue προσθέτει μία άλλη διάσταση της εξάπλωσης, ως τις Γαλλικές Αντίλλες, από όπου προέρχονται οι πέντε από τις οκτώ γαλλόφωνες παραλλαγές που παρουσιάζει. Επισημαίνει επίσης μια παραλλαγή πορτογαλικής προέλευσης, καταγραμμένη στη Νότια Αφρική, όπου το AT 306 συμφύρεται με το AT 307 (The Princess in thé Shroud - H βασιλοπούλα στα σάβανα).

Ο Ε. Cosquin μας παραδίδει επίσης ορισμένες παραλλαγές που προέρχονται από τη Μέση Ανατολή και ανάγει την καταγωγή του παραμυθιακού αυτού τύπου στην Ινδία, περνώντας από την Ινδία και το Ιράν. Τον ονομάζει «Η υπνωτισμένη πριγκίπισσα», θεωρώντας ότι η ηρωίδα είναι ξωτικό (pari) και ανάγοντας τις χορευτικές της επιδόσεις στο χορό των χιλίων parîs.

Συμφυρμό του AT 306 και AT 307 παρουσιάζει και η παραλλαγή του Γερονικολή

1. St Thompson, The Folktale..., ό.π., σ. 34-35.

2. Ρ Delarue, Le conte populaire français.., ό.π., τ. Ι, σ. 171.

3 Ε. Cosquin, Les contes indiens et l'Occident, Champion, Paris 1922, σ. 381-390.

TEXT_PAGE_SHORT151
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/152.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

που επιλέξαμε να παρουσιάσουμε εδώ, όχι τόσο γιατί αποτελεί ένα χαρακτηριστικό δείγμα των ελληνικών παραλλαγών του AT 306, όσο γιατί είναι μία ασυνήθης "εκχριστιανισμένη" παραλλαγή του μαγικού αυτού παραμυθιού. Το θέμα της ανυπότακτης στο γάμο βασιλοπούλας αναπτύσσεται σε πολλούς παραμυθιακούς τύπους, καταταγμένους στο Διεθνή Κατάλογο μέσα σε ευρύτερες θεματικές ενότητες. Οι μνηστήρες πρέπει να κερδίσουν στοιχήματα, να λύσουν αινίγματα, να κάνουν την βασιλοπούλα να γελάσει, να διεκπεραιώσουν δύσκολα ζητήματα. Στον παραμυθιακό τύπο AT 306 το προς λύση αίνιγμα (πώς λιώνουν τα παπούτσια της) αφορά περιφραστικά την ερωτική συμπεριφορά της βασιλοπούλας! που πάει και τι κάνει τις νύχτες; Σε όλες τις ελληνικές παραλλαγές, όπως και στις ξένες, οι βραδυνές της περιπέτειες περιγράφονται ως άκρως ευχάριστες: χορεύει, τρώει, πίνει, διασκεδάζει σε μαγικούς κόσμους. Σύντροφοί της στο χορό μπορεί να είναι νόστιμα βασιλόπουλα, δράκοι και αράπηδες, ακόμα νεράιδες ή απλώς "κορίτσια". Άλλοτε πάλι χορεύει μόνη της. Η βασιλοπούλα δε φαίνεται να θέλει να απαλλαγεί από αυτούς τους συντρόφους. Μόνο στο τέλος του παραμυθιού, σποραδικά, δηλώνεται ότι "ξεμαγεύτηκε" από την επιρροή τους .

Το παραμύθι αυτό είναι αρκετά διαδεδομένο στον ελληνικό χώρο. Δεν αντιπροσωπεύονται σε αυτόν τον κατάλογο η Ήπειρος, η Θεσσαλία, τα Ιόνια Νησιά και η Κύπρος. Οι 30 παραλλαγές του, έτσι όπως καταγράφηκαν από τον Γ. Α. Μέγα, μαρτυρούν μία σχετικά ομοιόμορφη διάδοση. Το παραμύθι εμφανίζεται είτε (συχνότερα) αυτοδύναμο, είτε ως επεισόδιο στον ελληνικό οικότυπο AT *667A, όπου ο ήρωας αφού αποκτήσει τα μαγικά αντικείμενα, ξεκινά να βρει την εκλεκτή της καρδιάς του, με τη βοήθεια συντρόφων. Η επίλυση του αινίγματος των λιωμένων παπουτσιών της βασιλοπούλας είναι σε αυτές τις περιπτώσεις μία από τις περιπέτειες του. Στο τέλος του εμβόλιμου αυτού επεισοδίου θα δώσει τη βασιλοπούλα για γάμο σε έναν από τους συντρόφους του (βλ. παραλλαγές αρ. 8 από τη Σκύρο, αρ. 11 από την Κρήτη, αρ. 12 και 13 από τη Νάξο, αρ. 16 από τη Σπάρτη, αρ. 22 από την Ναυπακτία).

Όταν το μοτίβο αυτό απουσιάζει, η ηρωίδα εμφανίζεται ως βασιλοπούλα δαιμονική, βάναυση που προκαλεί τον ήρωα σε αγώνα και τον καταπονεί συμμαχώντας στην αγριότητα με τον πατέρα της για να τον νικήσει. Στις περιπτώσεις αυτές, η νεαρή κόρη παραμένει μέχρι το τέλος απειλητική και δαιμόνια. Ο ήρωας που καταφέρνει να τη δαμάσει διά της βίας δεν παρεμβαίνει ωστόσο για ν αλλάξει τη βαθύτερη φύση της, μια που κι ο ίδιος, ανάμεσα σ' όλους τους μνηστήρες, είναι ο πιο "παράξενος" και κοινωνικά ο πιο απομακρυσμένος από τη βασιλοπούλα.

Το αρχικό επεισόδιο πολλών παραλλαγών (η απόκτηση των μαγικών αντικειμένων) είναι κοινό σε πολλούς άλλους παραμυθιακούς τύπους (AT 302, AT

4 Για το θέμα αυτό βλ. Ν. Σκουτέρη-Διδασκάλου, Γυναίκες εξωτικές και γυναίκες οικόσιτες. Ανθρωπολογικά για το γυναικείο ζήτημα, εκδ. Ο Πολίτης, Αθήνα 1991, σ. 281-320.

TEXT_PAGE_SHORT152
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/153.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

313Β, AT 400, AT 401, AT 507, AT 552, AT 569) και προέρχεται από τον τύπο AT 518 (Fight over Magie Objects).

H γνωστότερη και παλαιότερη (1883) ελληνική παραλλαγή είναι από την Αθήνα (αρ. 25), της συλλογής των Αθηναϊκών Παραμυθιών του Δ. Καμπούρογλου. Έχει αναδημοσιευθεί πολλές φορές και σίγουρα είναι ένα από τα ωραιότερα ελληνικά παραμύθια.

TEXT_PAGE_SHORT153
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/154.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

TEXT_PAGE_SHORT154
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/155.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 307

TEXT_PAGE_SHORT155
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/156.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

TEXT_PAGE_SHORT156
    TEXT_SEARCH_FORM
    TEXT_SEARCH_IN_BOOK
    TEXT_SEARCH_RESULTS
      TEXT_BOOK_LIST
        34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

        μυρμήγκι, αετό να χωρίσουν ένα ψόφιο άλογο. Για να του ανταποδώσουν το καλό, το μυρμήγκι του δίνει ένα φτερό, το λιοντάρι μια τρίχα, ο αετός ένα πούπουλο. Σώζει μια μέλισσα, του δίνει κι αυτή ένα φτερό. Συναντάει τους πύργους που είναι κτισμένοι από κεφάλια ανθρώπων. Εκεί μένει η ωραιότερη βασιλοπούλα του κόσμου, θα την παντρευτεί εκείνος που θα λύσει τα τρία αινίγματα του βασιλιά. Ο Νικόλας με τη βοήθεια του αετού μεταμορφώνεται σε πουλί. Η βασιλοπούλα τον κρατάει μέσα σε κλουβί στο δωμάτιο της, της αποκαλύπτεται ένα βράδυ κι εκείνη του υπόσχεται τη βοήθεια της. Ο Νικόλας λύνει τα αινίγματα του βασιλιά (σαράντα περιστέρια, κουκιά και σιτηρά). Γάμος. Ένα χρόνο μετά, ο Νικόλας με τη γυναίκα του επισκέπτεται τα αδέλφια του που τον φθονούν για την όμορφη γυναίκα του κι αποφασίζουν να τον ρίξουν μέσα στο πηγάδι. Στη συνέχεια, συμφυρμός με AT 300 και AT 301.

        39. ΛΦ 1785, 14-21, Αργολίδα, "Ο Γιαννάκης". 7: α (μικρότερος τριανταεννιά αδελφών, παρακολουθώντας τους δύο δράκους να μεταφέρουν ένα καζάνι φαΐ, βρίσκει τα αδέλφια του), β , β12 (να μη πάνε ταξίδι). Π', α, α1, α2, α3, α4 (σκοτώνει τη δράκαινα και τους δράκους, τη Λάμια που του σβήνει το κερί), α5, α18, α19. IV'. Το θηρίο στέλνει το Γιαννάκη να του φέρει την Πεντάμορφη, β (βοηθά η φοράδα του θηρίου. Έρχεται στη χώρα της βασιλοπούλας. Με το χρυσάφι που είχε πάρει από την τρύπα της λάμιας, παρουσιάζεται ως γιος της γριάς. Η βασιλοπούλα τρεις φορές του πετάει: αχλάδι, γαρύφαλλο, μήλο. Για να την παντρευτεί πρέπει να γεμίσει με φλουριά σαράντα κάμαρες. Τα φέρνει με τη φοράδα από το σπίτι της Λάμιας και κερδίζει. Την πηγαίνει στο θηρίο και τη βάζει να μάθει που είναι η δύναμη του, β10 (η αγριογούρουνα είναι μέσα στη θάλασσα), γ, γ1, γ4 (με το θηρίο), γ7.

        ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ

        40. ΛΦ 738, 7-10, Νεοχώριον Ναυπακτίας, "Τα οκτώ αδέλφια". Ι: α (μικρότερος οκτώ αδελφών που ξεκινούν να βρουν τη χαμένη τους αδελφή). ΙΙ: α, α1, α4, α18, α19. IV'. γ, γ4 (σκοτώνει το θηρίο και ελευθερώνει την αδελφή).

        41. ΛΦ 1044, 29-33, Φωκίδα, "Το βασιλόπουλο και οι κακοί αδελφοί". Συμφυρμός με AT 301A (όπ. βλ. ανάλυση).

        42. ΣΠ 4, 1-27, Στεφάνιον Ευρυτανίας, άτιτλο. Ι: β, β2, β3, β4. ΙΓ. α1, α4 (με εννιά κεφάλια), α6, α8, α11, α15, α20, α21. ΙΙΙ: α, α5, α6, β4. IV: β1, β3, γ4 (ο Απιθαμάς τον κάνει κομμάτια), γ6, γ7.

        ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ - ΠΟΝΤΟΣ - ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑ α. Πόντος

        43. Αστήρ Πόντου Α', 15, 360, Σούρμενα, "Τα τρία βασιλόπουλα".