Συγγραφέας:Αγγελοπούλου, Άννα
 
Μπρούσκου, Αίγλη
 
Τίτλος:Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 300-499, τ. Α΄+Β΄
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:34
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1999
 
Σελίδες:975
 
Αριθμός τόμων:2 τόμοι
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Ελληνικά παραμύθια-Κατάλογος
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Περίληψη:Το βιβλίο αυτό αποτελεί τον τρίτο τόμο του Καταλόγου των Ελληνικών Παραμυθιών του Γ. Α. Μέγα. Υπενθυμίζουμε ότι από το Αρχείο του Γεωργίου Α. Μέγα έχουν ήδη δημοσιευτεί δύο τόμοι. Ο πρώτος, που είναι και ο μόνος που πρόλαβε να δημοσιεύσει ο ίδιος ο συντάκτης του καταλόγου, περιέχει τους Μύθους Ζώων (AT 1-299) . Ο δεύτερος (δημοσίευμα του ΙΑΕΝ αρ. 23), που αποτελεί στην ουσία μία πρόταση επεξεργασίας του καταλόγου του Μέγα, περιλαμβάνει τους παραμυθιακούς τύπους AT 700-749 που αντιπροσωπεύουν το τελευταίο μέρος των Μαγικών Παραμυθιών. Ο παρών τρίτος τόμος περιέχει, πάντα σε αναφορά με τη διεθνή κατάταξη των Aarne-Thompson , τις ελληνικές παραλλαγές των παραμυθιακών τύπων AT 300-499, τύπων που καλύπτουν ένα μεγάλο μέρος από αυτά που ονομάζουμε Μαγικά Παραμύθια (AT 300-749).
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 24.63 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 155-174 από: 982
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/155.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 307

Σελ. 155
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/156.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 156
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/157.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ  AT 307

Η βασιλοπούλα, στα σάβανα

AT: The Princess in thé Shroud

Delarue-Tenèze: La princesse délivrée

Grimm No 219: Die Prinzessin im Sarge und die Schildwache

Περίληψη

Μια βασιλοπούλα πεθαίνοντας γίνεται βρυκόλακας (στρίγκλα) που τρώει όσους φυλάνε το μνήμα της. Ένα παλικάρι ακολουθώντας τις συμβουλές ενός γέροντα φυλάει τρεις νύχτες τον τάφο και κατορθώνει να την ξεμαγέψει. Την παντρεύεται.

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

ΗΠΕΙΡΟΣ

1. ΛΑ 1259, (ΣΜ 89), 43-46, Επαρχία Κονίτσης, «Για τη βασιλοπούλα». Ενωμένο με AT 315A.

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

2. ΛΦ 516, 9-11, Χιλιομόδι Κορινθίας, «Ο Γερονικολής». Η αρχή όπως AT 306.

ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ

3. ΛΦ 1260, 5-8, Καρπενήσι Ευρυτανίας. Η αρχή όπως AT 315A.

ΚΑΤΩ ΙΤΑΛΙΑ

4. Taibbi-Car., 24, 148-151, Rocca Forte Καλαβρίας, «Ο Πεππίνος κι θυγατέρα του Ρήγα».

Σελ. 157
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/158.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 158
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/159.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 310

Σελ. 159
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/160.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 160
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/161.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 310

Η Χρυσομαλλούσα

AT: The Maiden in thé Tower Delarue-Tenèze: Persinette Grimm No 12: Rapunzel Basile: Petrosellina, La Palomma

H Ανθούσα, η Ξανθούσα, η Χρυσομαλλούσα

Έναν καιρό κι ένα ζαμάνι ήτανε μια γριά. Η κακότυχη εφτά χρόνια πεθυμούσε τη φακή και δε μπορούσε να την πετύχει. Όταν έβρισκε τη φακή, δεν είχε κρομύδι, όταν έβρισκε κρομύδι, δεν είχε λάδι, όταν έβρισκε λάδι, δεν είχε νερό. Για τούτο κακιωνόταν κι έλεγε: "Αχ! και δα πια! βουλήθηκε ο φτωχός να παντρευτεί, χάθηκαν τα νταούλια". Κατόπι πια τα ήβρε όλα. Πήρε μια μέρα τον τέντζερη και πήγε και τον έστησε μες στη μέση στη ρεματιά. Πάει του βασιλιά ο γιος να ποτίσει το άλογο του. Σαν είδε το άλογο τον τέντζερη, ξιπάστηκε και δεν έπινε. Μανιώθηκε εκείνος, έδωσε τον τέντζερη μια προποδιά και τον έχυσε. Σαν τον είδε η πολλά καμένη μπάμπω, τον καταρίστηκε και του είπε: "Αχ πια! έτσι που πεθυμούσα εγώ εφτά χρόνια τη φακή, έτσι κι εσύ να πεθυμάς την Ανθούσα, την ξανθούσα και τη μακρομαλλούσα".

Μόλις τ' άκουσεν αυτό ο του βασιλιά ο γιος, πήρε τα χωριά με την αράδα κι έτρεχε και γύρευε την Ανθούσα, την ξανθούσα, τη μακρομαλλούσα. Τρεις μήνες έτρεξε, δεν την ήβρε. Από τους τρεις κι ύστερα πήγε σ' ένα χωριό και ρωτάει: "Μη λάχει και βρίσκεται δωπέρα η Ανθούσα, η ξανθούσα, η μακρομαλλούσα;" "Δωπέρα κάθεται", του είπαν. "Πού είναι το σπίτι της; Να με πάτε κει πέρα". Τον πήρανε, τον πήγανε. Κει που πήγε, κοιτάζει το σπίτι, σκάλα δεν είχε. Από που ν' ανέβει; Κει κοντά είδεν ένα δέντρο κι ανέβηκε απάνω και κοίταζε γύρω. Καθώς κοίταζε γύρω, έρχεται μια δράκαινα' πήγε από κάτω στο σπίτι και φώναξε: Ανθούσα μου, ξανθούσα μου, χρυσομαλλούσα μου, ρίξε τα μαλλάκια σου ν' ανέβω να κατέβω.

Βγήκε ένα όμορφο κορίτσι, έριξε τα μαλλιά του κι ανέβηκε πάνω η δράκαινα. Σε λίγο πήγε κι ο αδερφός της και φώναξε:

Ανθούσα μου, ξανθούσα μου, χρυσομαλλούσα μου, ρίξε τα μαλλάκια σου ν' ανέβω να κατέβω.

Σελ. 161
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/162.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

Βγήκε πάλι από το παραθύρι η Ανθούσα, έριξε τα μαλλιά της κι ανέβηκε κι ο αδερφός της. Έφαγαν, ήπιαν κι έπειτα κατέβηκαν η μάνα της κι ο αδερφός της. Του βασιλιά ο γιος, σαν είδε που φύγανε, κατεβαίνει από το δέντρο, πάει κοντά στο σπίτι και φωνάζει:

Ανθούσα μου, ξανθούσα μου, χρυσομαλλούσα μου, ρίξε τα μαλλάκια σου ν' ανεβώ να κατέβω.

Σαν το άκουσεν αυτή, πάλι έριξε τα μαλλιά της κι ανέβηκε απάνω του βασιλιά ο γιος. Άμα ανέβηκε, της είπε που ήθελε να την πάρει γυναίκα. Κι εκείνη του είπε: "Εγώ σε παίρνω. Μα τώρα που να σε κρύψω; Μη λάχει κι έρθει η μάνα μου και σε βρει εδωπέρα, γιατί θα σε φάει". Τον τυλίγει μες στο πάπλωμα και τον βάζει μες στο σεντούκι. Σφουγγάρισε κιόλα να μη μυρίζει ανθρωπίλα το σπίτι. Σαν βράδιασε, πήγε η μάνα της και φώναξε:

Ανθούσα μου, ξανθούσα μου, χρυσομαλλούσα μου, ρίξε τα μαλλάκια σου ν' ανέβω να κατέβω.

Έριξε τα μαλλιά της, ανέβηκε απάνω, άρχισε να μυρίζεται και να λέει: "Ανθρωπιάς μυρίζει". Της λέει η θυγατέρα της: "θα έφαγες κανέναν και για κείνον σου μυρίζει".

Το πρωί, μόλις έφυγεν η μάνα της, τον έβγαλε από μέσα απ' το σεντούκι. Έπειτα τα μιλήσανε οι δύο να φύγουν. Μα σε κείνο το σπίτι όλα μιλούσανε. Για να μη το πούνε που φύγανε, πιάσανε και τα δέσανε όλα το στόμα τους κι ύστερα φύγανε. Μόλις φύγανε, πήγε η γριά η δράκαινα στο σπίτι. Φωνάζει, ξαναφωνάζει: Ανθούσα μου, ξανθούσα μου, χρυσομαλλούσα μου, ρίξε τα μαλλάκια σου ν' ανέβω να κατέβω.

Κανένας δεν αποκρίνεται. Σαν είδε που δε φάνηκε, σκαρφάλωσε κι ανέβηκε απάνω. Ξαναφωνάζει πάλι:

Ανθούσα μου, ξανθούσα μου και χρυσομαλλούσα μου, που είσαι;

Όλα είχαν δεμένο το στόμα τους και δεν αποκρίθηκαν. Μόνο το γουδί αστόχησαν να δέσουν το στόμα του κι από κει στην κώχη που καθότανε αποκρίθηκε και είπε: "Χτες ήρθε του βασιλιά ο γιος και τον έκρυψε και τώρα φύγανε μαζί". Σαν το άκουσε αυτό η δράκαινα, θε να τρελλαθεί. Είχε μες στο στάβλο μίαν αρκούδα, πάει την παίρνει, ανεβαίνει απάνω και απολιέται καταπόδι τους. Πήγε, πήγε δρόμο πολύν, τους έφτασε. Το κορίτσι είχε μαζί του τα χτένια του και το πεσκίρι του. Σαν είδε που τους έφτασε, ρίχνει το χτένι το αρύ και γίνεται μια παλιούρια και δεν μπορούσε να περάσει η δράκαινα. Τράβηξε η αρκούδα από δω, τσαλαπάτησε από κει, άνοιξε τόπο με τα χίλια ζόρια και πέρασε. Πήγε, πήγε, πάλι τους έφτασε. Σαν είδαν πως τους έφτασε, ρίχνει το κορίτσι το χτένι το πυκνό και γίνεται μια αγκάθια ακόμα πιο πυκνή. Όσο να ξεμπλέξει η αρκούδα, εκείνοι πήγαν πολύ μακριά. Πέρασε πάλι η αρκούδα, πήγε, πήγε, τους πρόφτασε. Σαν είδαν πάλι που τους έφτασε, ρίχνει το πεσκίρι και γίνεται θάλασσα. Η κακότυχη η μπάμπω, η δράκαινα, έκλαιγε και παρακαλούσε τη θυγατέρα της να γυρίσει πίσω"

Σελ. 162
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/163.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

εκείνη δεν την άκουσε, δεν ήθελε ν' αφήσει τον άντρα της. II δράκαινα, σαν είδε που δεν μπορούσε να καταφέρει τη θυγατέρα της, γυρίζει και. της λέει! "Εσύ, κορίτσι μου, αφήκες εμένα τη μάνα σου κι ακολούθησες αυτόν, μα στάσου να σου πω κι εγώ τι θα σου κάνει αυτός. Τώρα κει που θα πάτε, θα σ' αφήσει απάνω σ' ένα δέντρο, αφορμή να πάει να πάρει τη μάνα του να 'ρθουν να σε πάρουν, και θα τον φιλήσει η μάνα του και θα αστοχήσει και θα πάρει άλληνα. Μόνο εσύ να κατέβεις απ το δέντρο, να πας εκεί που ζυμώνουν ψωμιά για τη χαρά και να κάνεις ό,τι κάνεις να πάρεις ένα κομμάτι ζυμάρι και να κάνεις από κείνο δύο πουλάκια, να τα στείλεις να πάνε να κάτσουν στο παραθύρι του να τον ξυπνήσουν, για να σε συλλογιστεί".

Κατά πως το είπεν η μάνα της, έτσι το έπαθε. Όταν ήρθε κοντά στου βασιλιά το παλάτι, ανέβηκε εκείνη απάνω σ' ένα δέντρο. Έκατσε, έκατσε, είδε που δε φάνηκε να 'ρθουνε να την πάρουν, στενοχωρήθηκε. Έγινε μια κατσιβέλα και πήγε στο φούρνο. Είδε κει που πλάθανε ψωμιά και ρώτησε! "Τι θα τα κάνετε τόσα ψωμιά;" Της είπανε! "Του βασιλιά ο γιος θα κάνει χαρά και για τη χαρά τα ψήνουμε". Από δω είχε, από κει είχε, έκλεψε ένα κομμάτι ζυμάρι, έκανε δύο πουλάκια, τα έστειλε στου βασιλιά το παραθύρι κι αυτή πάλι γύρισε και πήγε κι ανέβηκε απάνω σε κείνο το δέντρο. Πήγανε τώρα τα πουλάκια, έκατσαν πάνω στο παραθύρι κι άρχισε το ένα να λέει στο άλλο! "θυμάσαι άραγε που έτρεχες τρεις μήνες και γύρευες την Ανθούσα, την ξανθούσα, τη χρυσομαλλούσα;" "Δε θυμούμαι", έλεγε το άλλο. "θυμάσαι που ήρθες κι ανέβηκες απάνω στο δέντρο και, σαν έφυγε η μάνα μου, φώναξες, Ανθούσα μου, ξανθούσα μου και χρυσομαλλούσα μου, ρίξε τα μαλλάκια σου, κι έριξα τα μαλλιά μου κι ανέβηκες και σε τύλιξα μες στο πάπλωμα;" "Δε θυμούμαι", "θυμάσαι που ήρθε η μάνα μου κι εφάγαμε και, σαν την ξεπροβόδισα, σ' έβγαλα κι εφύγαμε κι εμείς; Και κείνη σαν πήγε στο σπίτι και είδε που δεν ήμουνα, ανέβηκε πάνω στην αρκούδα και μας έφτασε;" "Δε θυμούμαι", "θυμάσαι άραγε που έριξα το χτένι το αρύ κι έγινε μια παλιούρια και την τσάκισε η αρκούδα με τα δόντια της και μας έφτασε πάλι;" "Δε θυμούμαι", "θυμάσαι που έριξα το πυκνό το χτένι κι έγινε μια ακόμα αγκάθια και πάλι πέρασε και μας έφτασε κι ύστερα έριξα το πεσκίρι κι έγινε θάλασσα και δεν μπρόρεσε πια να περάσει;" "Δε θυμούμαι", "θυμάσαι άραγε που μ' ανέβασες πάνω σ ένα δέντρο και πήγες να φέρεις αμάξια να με πάρεις και σε φίλησε η μάνα σου και κοιμήθηκες και μ' αστόχησες;" "Α! θυμούμαι, θυμούμαι, θυμούμαι".

Του βασιλιά ο γιος όλα αυτά τα άκουσε, γιατί απ' την αρχή ήτανε ξυπνητός. Πρώτα δεν καταλάβαινε τι ήθελαν να πούνε τα πουλιά, μα ευθύς κατόπι του ήρθαν στο νου όλα. Σηκώνεται τότε, πάει στο δέντρο, πήρε την Ανθούσα κι έκανε μια χαρά που βάσταξε σαράντα μέρες και σαράντα νύχτες.

Ήμουνα κι εγώ εκεί και με κέρασε του βασιλιά η γυναίκα τρεις χρυσές κούπες κρασί.

ΛΑ 149, 58, Γέννα Σαράντα Εκκλησιών (σημ. Τουρκία). Δημοσιευμένη από τον Μέγα, Ι,

137-142.

Σελ. 163
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/164.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ

Ι. Η αναζήτηση της πεντάμορφης

α: Ένας νέος ξεκινά να βρει την πεντάμορφη' α1: ακολουθώντας τη σαΐτα που έριξε" α2: παρακινημένος από την κατάρα μιας γριάς· α3: άλλο.

ΙΙ. Η νεαρή κόρη μέσα στον πύργο

α! Ο νέος, ύστερα από περιπέτειες, φτάνει' α1: στον πύργο' α2: στο σπίτι της πεντάμορφης' α3: που δεν έχει σκάλα' α4: που δεν έχει πόρτα' α5: έχει μόνον ένα παράθυρο' α6: άλλο' α7: παραμονεύοντας βλέπει τη μάνα της (τον πατέρα της, τ' αδέλφια της, άλλο) να σκαρφαλώνει(ουν) κάνοντας σκάλα τα μαλλιά της κόρης.

β: Ο νέος μαγεύεται από' β1: το τραγούδι της κόρης" β2: την ομορφιά της' β3: άλλο.

'γ: Ο νέος με τη σειρά του, μιμούμενος το κάλεσμα της μάνας· γ1: σκαρφαλώνει έχοντας σκάλα τα μαλλιά της κόρης' γ2: ανεβαίνει μόνος του' γ3: άλλο.

δ: Η παρουσία του νέου δεν πρέπει να γίνει αντιληπτή κι η κόρη' 81.' τον κρύβει' δ2: σ' ένα πάπλωμα' δ3: αλλού' δ4: τον μεταμορφώνει σε' δ5: σκούπα' 86: μήλο' δ7: άλλο.

ΙΙΙ. Η μαγική φυγή και οι συνέπειες της

α: Η όμορφη κόρη κι ο νέος δραπετεύουν α1: αφού δέσουν τα αντικείμενα του σπιτιού για να μη μιλήσουν α2: παίρνοντας μαζί και το σκυλάκι της' α3: άλλο' α4: η μάνα (ο πατέρας, ο αδελφός, άλλο) ψάχνει να τη βρει" α5: πληροφορείται τη φυγή από κάποιο αντικείμενο που είχαν ξεχάσει να δέσουν α6: η μάνα (ο πατέρας, τ' αδέλφια, άλλο) τους παρακολουθεί(ούν) σαν α7: σύννεφο' α8: αετός' α9: άλλο.

β: Η κόρη' β1: βλέπει τη μάνα της (τον πατέρα της, τον αδελφό της, άλλο) να πλησιάζει και' β2: με μαγικό τρόπο μεταμορφώνεται μαζί με το σύντροφο της σε' β3: περιβόλι με περιβολάρη' β4: γούρνα με νερό και χέλι' β5: άλλο.

γ: Η μάνα (ο πατέρας, ο αδελφός, άλλο)' γ1: ρωτά τους μεταμορφωμένους αν έχουν δει τους φυγάδες' γ2: δεν παίρνει απάντηση' γ3: παίρνει απάντηση που την (τον) ξεγελά.

δ: Η κόρη, για να εμποδίσει το(τους) διώκτη(ες) να τους φτάσει(ουν), ρίχνει πίσω της μαγικά αντικείμενα' δ1: χτένα' δ2: πετσέτα' δ3: άλλο' δ4: που γίνονται εμπόδια' δ5: δάσος' δ6: θάλασσα' δ7: βουνό' δ8: άλλο.

ε: Ο διώκτης, μπροστά στα εμπόδια, καταριέται την κόρη' ε1: να την ξεχάσει ο

Σελ. 164
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/165.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

άνδρας της' ε2: από το φιλί που θα του δώσει, η μάνα του' ε3: να μεταμορφωθεί σε' ε4: σκυλομούρα' ε5: άλλο.

IV. Η λησμονημένη νύφη

α: Ο νέος οδηγεί την πεντάμορφη στους γονείς του και' α1: την αφήνει., με την υπόσχεση να γυρίσει να την πάρει' α2: η κόρη του ζητά να μην αφήσει κανέναν από την οικογένεια του να τον φιλήσει, γιατί θα τη λησμονήσει.

β: Η απαγόρευση παραβιάζεται' β1: ενόσω κοιμάται1 β2: με άλλο τρόπο (βλ. και ανάλυση AT 313).

γ: Η πεντάμορφη' γ1: με τη μαγική της τέχνη φτιάχνει ένα παλάτι' γ2: κατοικεί πάνω σ' ένα δέντρο' γ3: άλλο.

δ: Ο νέος, που ετοιμάζεται να παντρευτεί άλλη γυναίκα, θυμάται τη λησμονημένη κόρη, ακούγοντας' 81: το τραγούδι της' δ2: ζυμαρένιες φιγούρες να συνομιλούν δ3: άλλο.

ε: Η κόρη ζητά συγνώμη απ' τη μάνα της και παίρνει την ευχή της' ε1: ύστερα από παρακάλια' ε2: στέλνοντας το σκυλάκι της' ε3: άλλο' ε4: παίρνει πίσω την ομορφιά της από τη μάνα της' ε5: που της δίνει και μαγικά δώρα' ε6: και προκαλεί το θαυμασμό του βασιλιά (συμφυρμός με το AT 402)' ε7: που διώχνει τις

άλλες συνυφάδες από το παλάτι' ε8: η κόρη παντρεύεται το βασιλόπουλο.

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

ΗΠΕΙΡΟΣ

1. ΛΑ 310, 5, Πάργα Θεσπρωτίας, "Το βασιλόπουλο κι η αδελφή με τα εφτά αδέλφια της".

2. ΛΑ 1260, (ΣΜ 90), 25-29, Πυρσόγιαννη Κονίτσης, "Η Ξανθομαλλούσα". Ι: α, α3 (τα δύο πρώτα βασιλόπουλα παντρεύονται δούλες, το τρίτο θέλει την Ξανθομαλλούσα). ΙΙ: α, α1, α4, γ, γ1. ΙΙΙ: α, α6 (και τ' αδέλφια του), η, η5 (κατάμαυρη σαν κοράκι). IV: γ3 (στο υπόγειο), δ? (το περιστέρι δύο φορές), δ8 ("όσο μαύρη είσαι, τόσο άσπρη να γίνεις").

3. ΛΑ 1298, (ΣΜ 128), 544-545, Ζαγόρι, "Ο δράκος και η δράκισσα". Ι: α. ΙΙ: α, α1, α4, γ1, δ, δ4, δ7 (πορτοκάλι). ΙΙΙ: α, α3 (σαπούνι, χτένι, καθρέφτη), γ, γ3 (παπάς-εκκλησιά), ε (τους δράκους). Γλιτώνει η πεντάμορφη με το βασιλόπουλο.

Σελ. 165
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/166.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΘΕΣΣΑΛΙΑ

4. ΛΑ 1268, (ΣΜ 98), 11-15, Λάρισα, "Το χρυσό ψάρι". Ι: α3 (για να μην τον φάει ο πατέρας του). ΓΙ', α1, γ3 (του ρίχνει τα μαλλιά της κι ανεβαίνει), δ (για να μην τον φάνε η μάνα της κι ο πατέρας της), 84, 87 (σε καθρέφτη). III: α, η, ηΐ. Οι κακές δούλες ρίχνουν την κόρη στο πηγάδι και γίνεται χρυσόψαρο κι από τα κόκαλα του γίνεται μηλιά" απ' το ξυλαράκι του παίρνει η γριά, γίνεται πάλι κοπέλα. Συμφυρμός με το AT 403B. IV'. 83 (δαχτυλίδι χωμένο στην πίτα που του έστειλε).

5. ΑΦ 493, 5-9, Παλαμάς Καρδίτσας, "Η Ξανθομαλλούσα". Ι: α, α1. ΙΙ: α, α1, γ, γ1. ΙΙΙ: α, α2, α6 (ο πατέρας), α7 (ο πατέρας, η μάνα σα βουνό), γ, γ1, γ3 (κληματαριά - σταφύλι - βρύση, καμπαναριό - καμπάνα - άνθρωπος που χτυπάει την καμπάνα, στέρνα - νερό - πάπια), η (η μάνα, ο πατέρας), η3, η5 (μισό ψάρι-μισό άνθρωπος, αρκούδα). IV'. ε. ε2, ε4 (μεσολαβεί κι ο πατέρας της και της εύχεται να γίνει πιο όμορφη από πριν), ε5 (χρυσό μήλο). Συμφυρμός με το AT 402.

6. ΑΦ 666, 1-2, Μαυρομάτι Καρδίτσας, "Η Ξανθομαλλούσα". ΙΓ. α (ένας νέος που κυνηγούσε), α7, γ, γ1, δ, 84, 85, 87 (ντουλάπα). ΙΙΙ: α, α3 (μπουκάλι λάδι και δασύ χτένι), α4, α6, ε (δάσος, θάλασσα), η, η3, η4. IV'. Ο νέος ζει μαζί με την κόρη παρόλο που ο κόσμος τον λυπάται για την τόσο άσχημη γυναίκα που έχει' ε, ε1, ε3 (στέλνοντας το πουλάκι της πολλές φορές), ε4.

7. ΑΦ 747, 30-35, Καρδίτσα, "Η κακιά δράκαινα". Ι: α, α3 (μαθαίνει την ύπαρξη της από ένα καναρίνι). ΙΙ: α (βρίσκει τρεις αδελφές, τις βοηθά και η τρίτη τον συμβουλεύει τι να πει για να του ανοίξει η βασιλοπούλα), δ, δ4, δ7 (πορτοκάλι, δαχτυλήθρα, βελόνα). ΙΙΙ: α, α3 (αφού ασβεστώσουν όλα τα αντικείμενα του σπιτιού), α5 (από το παλιό τσουκάλι που είχαν ξεχάσει ν' ασβεστώσουν), ε (χτένα-λόγγος, σαπούνι-γλίστρα, μπούκλα από τα μαλλιά της-ποτάμι). Η μάνα της την καταδιώκει, την αποκαλεί στρίγκλα. Η μάνα σκάει από το κακό της.

8. ΛΦ 1629, 1-2, Καρδίτσα, "Τα πέντε αδέλφια". Ι: α, α1. ΙΙ: α, α2, α7 (τον πατέρα), β, β2, δ, δ4, δ7. ΙΙΙ: Ο νέος κλέβει την όμορφη κόρη, α4 (οι γονείς της), α6 (και ο πατέρας), α7 (αετός), γ, γ3 (σε δύο πάπιες στο ποτάμι), η, η3, η5 (γουρούνι). IV'. ε (ο νέος παίρνει την ευχή του πατέρα της), ε1, ε4 (παίρνει την ανθρώπινη μορφή από τον πατέρα της και γυρίζουν σπίτι του πατέρα του νέου).

ΘΡΑΚΗ

9. ΛΑ 149, 58, (Μέγας Ι, 137-142), Γέννα Σαράντα Εκκλησιών (σημ. Τουρκία), "Η Ανθούσα, η Ξανθούσα, η Χρυσομαλλούσα". Συμφυρμός με το AT

Σελ. 166
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/167.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

408 (Τα τρία κίτρα). Ο γιος του βασιλιά χύνει το περιεχόμενο του τέντζερη μιας γριάς κι αυτή τον καταριέται να μη βρει ησυχία, αν δε βρει τη Χρυσομαλλούσα. Ι: α, α2. II: α, α2, α3, α5 (δράκαινα, αδελφός), β, β2, γ, γ1, δ, δ1, δ2, 83 (σεντούκι). ΙΙΙ: α, α1, α4, α5, α6, α9 (πάνω σε μια αρκούδα), β, β1, ε (χτένι πυκνό-αγκαθιά πυκνή, πεσκίρι-θάλασσα), η, ηΐ (συμβουλεύοντας την συγχρόνως τι πρέπει να κάνει για να την ξαναθυμηθεί ο άντρας της). IV'. Συμφυρμός με το AT 313C και. α1, γ, γ2, δ, δ2, ε8.

10. ΛΑ 223, 127, Αίνος (σημ. Τουρκία), "Η σκυλοπρόσωπη". Ι: α3 (ο μικρότερος γιος του βασιλιά ψάχνει να βρει την τύχη του). ΙΙ: α, α1, α4, α7 (ο δράκος και η δράκαινα). ΙΙΙ: ε2 (φτύνοντας η δρακοπούλα το σκυλάκι της του δίνει δρακοντίσια δύναμη), ε4 (φοβερίζοντας πως θα ρίξει τον πύργο αν η μάνα της δεν της δώσει την ομορφιά της και μια φορεσιά ρούχα), ε5. Συμφυρμός με το AT 402.

11. ΛΑ 1476, 16, Κωνσταντινούπολη (σημ. Τουρκία), "Η Σκυλομούρα". Γ. α1. ΙΙ: α (ο νέος θέλει να γράψει γράμμα στον πατέρα του, αλλά τον παίρνει ο ύπνος. Ξυπνώντας, βρίσκει στο χαρτί ζωγραφισμένο ωραίο πρόσωπο ίδιο μ' αυτό που βλέπει και στο αντικρυνό παράθυρο ενός παλατιού), αϊ (παλάτι), α3, α4, α5, γ1, δ, δ4, δ6. ΙΙΙ: α (όπως στο AT 313A), α6 (ο πατέρας και ο αδελφός), α7 (μαύρο, κόκκινο, άσπρο), γ, γ3 (γλάστρα-τριανταφυλλιά, μοναστήρι-καλογριά, στέρνα-πάπια). Η δράκαινα λυπάται να τη φάει, η3, η4. IV'. α (το βασιλόπουλο δεν τη θέλει άσχημη, αλλά τη λυπάται και την κρατάει), ε2, ε4, ε5. Συμφυρμός με το AT 402.

12. θρακικά, 16, 89-92, Καστανιές Ανδριανουπόλεως (σημ. Τουρκία), "Η Σαρανταπλεξούδα". ΙΙ: Η Σαρανταπλεξούδα είναι κόρη δράκων και μάγισσα η ίδια' γ1, δ, δ4, δ5, δ6 (χρυσό). ΙΙΙ: α (όπως στο AT 313A), α6 (και ο πατέρας), α7 (μαύρο, άσπρο ο πατέρας), γ, γ3 (το βασιλόπουλο καντηλανάφτης σε παρεκκλήσι - η Σαρανταπλεξούδα πάπια σε δεξαμενή), η κόρη βγάζει το μάτι της μάνας της, η, η5 (να γίνει άσχημη). IV'. ε, ε3 (στέλνοντας με το περιστέρι το μάτι της), ε4 (ομορφότερη από πριν), ε5 (ωραίο φουστάνι), ε6 (που θέλει να την παντρευτεί. Έτσι στέλνει το γιο του να φέρει σε πέρας μερικά αδύνατα ζητήματα). Στο τέλος, ο βασιλιάς του κόβει το κεφάλι, αλλά η Σαρανταπλεξούδα τον ανασταίνει με το αθάνατο νερό. Οι δύο τους μαζί σφάζουν το βασιλιά.

13. Πασχαλίδου, 47-55, Κωνσταντινούπολη (σημ. Τουρκία), "Άσπρη σαν το χαρτί". 7: α, α2. ΙΙ: α (χαλώντας τις σιδερένιες φορεσιές), α4, α7, δ4, δ7 (φλυτζάνι). ΙΙΙ: α, α3 (αφού αλείψουν τα έπιπλα με ζυμάρι), α5 (κόσκινο), γ, γ3 (λίμνη με δύο πάπιες), ε (σαπούνι-γλίστρα, χτένι-φράχτη ς, τάσια - κορδέλλα), η, η3, η4. IV'. α, ε2, ε4 (γίνεται πιο όμορφη), ε5 (φουντούκι, καρύδι, μύγδαλο). Ο βασιλιάς δίνει στο γιο του το θρόνο.

Σελ. 167
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/168.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

14. ΛΦ 384, 12-15, Σιάτιστα, "Η κόρη της αλεπούς". Ι: α, α1. II'. α6 (μπροστά σε μια σπηλιά), β, β2, γ3 (μπαίνει, μέσα), δ, 84, 85. ΙΙΙ: α, α3 (χτένι., τάσι, σαπούνι), α6, α7, ε (χτένι-αγκάθια, σαπούνι-λάσπες, τάσι-θάλασσα), η, η4. IV: Το βασιλόπουλο έχει γυναίκα του τη σκύλα, αλλά ντρέπεται και την κρύβει, ε, ε1, ε3 (στέλνει τον άντρα της στην αλεπού-μάνα της με δώρα), ε4 (και προκαλεί το θαυμασμό όλων).

15. ΛΦ 570, 1-5, Δράμα, άτιτλο. Γ. α, α3 (τη θέληση του πατέρα του να δώσει το θρόνο σ' όποιον πάρει την ωραιότερη γυναίκα). ΙΙ: α, α1, α4, α5, α7 (μια χοντρή γυναίκα μαυροφορεμένη που κατέβηκε στη γη μέσα σ' ένα μεγάλο σύννεφο), γ, γ1, δ, δ4, δ5. ΙΙΙ: α, α4, α6, α7, γ, γ3 (πάπια-ωραία λίμνη, μοναστήρι-καλόγρια), δ, 82, η, η3, η5 (δίμουρη). IV'. α (και την παντρεύεται), συμφυρμός με το AT 402, και ε, ε3 (γράφοντας της γράμμα όπου ζητάει τη βοήθεια της), ε4, ε5 (χρυσό καρύδι, χρυσό μαντήλι, μία εσάρπα). Το βασιλόπουλο κερδίζει το θρόνο.

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

α. Νησιά Ανατολικού Αιγαίου

16. ΛΑ 117, 66, Καρδάμυλα Χίου, "Η Χρυσομαλλούσα". Ι: α (το παιδί του ψαρά που η γοργόνα, η κυρά της θάλασσας, του δίνει το χάρισμα να καταλαβαίνει "των πουλιών τας γλώτσες"), α3 (ακολουθώντας δύο πουλιά που φτιάχνουν τις φωλιές τους από της Χρυσομαλλούσας τα μαλλιά). ΙΙ: α, α1, α7 (πατέρας, αδελφός), δ4 (αγγίζοντας τον με βίτσα), 85, δ6, 87 (μικρό ξύλινο κάθισμα). ΙΙΙ: η, η5 (να ξεδοντιαστεί και να βγάλει μια σπάλα ανθρώπινη).

17. ΑΑ 2456, 377-385, Κουρούνα Χίου, άτιτλο. Τα βασιλόπουλα σπάνε με το κόκαλο το γυάλινο πύργο και βλέποντας τον κόσμο θέλουν να τον γνωρίσουν. Ερωτεύονται κι οι τρεις την πρώτη κοπέλα που βλέπουν και, για να μην τσακωθούν, ο πατέρας τους τους δίνει τρία τόξα να ρίξουν τη σαΐτα, και σ όποια κόρη φτάσει η σαΐτα του καθενός, αυτή και να παντρευτεί. Ι: α, α1. ΙΙ: Η σαΐτα του μικρότερου πέφτει στο παράθυρο της Ξανθομαλλούσας, γ3 (κάνει τα μαλλιά της σκάλα και τον ανεβάζει επάνω). ΙΙΙ: α, γ, γ3 (βρύση - νερό, εκκλησία - καλόγερος, λίμνη - πάπια), η, η3, η4. IV: ε, ε3 (στέλνοντας το βασιλόπουλο), ε4 (γίνεται πιο όμορφη από πριν), ε5 (τρία φουντούκια). Συμφυρμός με το AT 402.

β. Δωδεκάνησα

18. ΛΑ 2279, 90-95, Λέρος, "Ο Μισοστέφανος". Ι: α, α2. II: α (με τη συμβουλή τριών αδελφών δρακισσών), γ3 (η Ξανθομαλλούσα του ρίχνει τη σκάλα κι

Σελ. 168
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/169.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ανεβαίνει). ΙΙΙ: α, α6 (δράκαινα, αδελφός), γ, γ3 (λίμνη, πάπια, ψάρια), ε (σαπούνι, χτένα, φουντούκι). IV'. α2, β, δ, δ3 (η Ξανθομαλλούσα βάζει τη βασίλισσα να ξαναφιλήσει το γιο της και την ξαναθυμάται), ε8 (βλ. AT 313C).

19. Παπαχριστοδούλου, 120-127, Ρόδος, "Η φτέρενη κόρη". /! α, α1. ΙΙ: α, α1, α4, α5 (μόνον τα παραθύρια), α? (δρακόντισσα, δράκος, αδελφός), γ, γ1, δ, δ4, δ7 (τριαντάφυλλο στ' αυτί της, γατάκι). ΙΙΙ: α, α2, α4 (πατέρας, αδελφός), α6 (πατέρας, αδελφός), α7 (μαύρο η μάνα, κόκκινο ο πατέρας, άσπρο ο αδελφός), β, β1, γ, γ3 (γλάστρα με βασιλικό και το σκυλάκι βάτραχος, την κόρη εκκλησιά με Παναγιά και το σκυλάκι ανθρωπάκι στο στασίδι, ποτάμι με την κόρη παπίτσα και το σκυλάκι ψαράκι), η, η3, η5 (φτέρενη με μύτη σαν του γύπα). IV'. Ο νέος γυρίζει στον τόπο του και κατοικεί με την κόρη σ' ένα σπίτι που έχει νοικιάσει, ε, ε2 (στη θεία της που πάει στη μάνα της τρεις φορές), ε4 (να γίνει όμορφη κι ακόμα πιο καλή), ε5 (μυγδαλάκι, καρυδάκι και γραμίδι), ε7. Συμφυρμός με το AT 402.

γ, Εύβοια-Σποράδες

20. Ρήγας, 8, 33-36, Σκιάθος, "Της Λάμιας η θυγατέρα". Ι: α (γυναίκα άσπρη σαν το χιόνι και κόκκινη σαν το αίμα), α3 (γιατί έτσι επιθυμεί' η μητέρα του τον συμβουλεύει ότι μόνον η κόρη της Λάμιας στον κάτω κόσμο είναι όπως τη θέλει). Π', δ (γιατί η Λάμια είναι ανθρωποφάγος), δ1 (η Λαμιοπούλα). ΙΙΙ: α (ο νέος κι η όμορφη Μαργώ), α6, α7, γ, γ3 (εκκλησία-εικόνισμα, βρύση-νερό, θάλασσα-πάπια), η, ηΐ, η2 (από λούσιμο και χτένισμα της μάνας του). IV: δ3 (με τη γριά που κατέφυγε στο σπίτι της, η Μαργώ στέλνει τρία πουλιά που κάθονται μπροστά στον καθρέφτη που κουρεύεται το βασιλόπουλο και συζητούν).

δ. Κρήτη

21. ΛΦ 384, 12-15, Τέμενος Ηρακλείου, "Η κόρη της αλεπούς". Ι: α, α1. ΙΙ: α, α6 (στη σπηλιά), β, β2 ("έλαμπε σαν τον ήλιο, κούκλα αληθινή, όμορφη! μα τι όμορφη!"), γ3 (μπαίνει μέσα στη σπηλιά), δ, δ4, δ5, δ6. ΙΙΙ: α, α3 (χτένι, τάσι, σαπούνι), α4, ε, η, η3, η4. IV: Το βασιλόπουλο έχει γυναίκα του τη σκύλα, αλλά ντρέπεται και την κρύβει, ε3 (στέλνει τον άντρα της στην αλεπού-μάνα της με δώρα), δ9, ε4, ε5 (μαγικά ρούχα).

ε. Κυκλάδες

22. ΛΑ 310, 1, Κέα, "Η Χρυσομαλλούσα". Ι: α, α1. Π: α, α1, α3, α4, α5, α7 (τη μάγισσα και τους δύο αδελφούς της), γ, γ1, 81, δ4, δ5. ΙΙΙ: α (όπως και το AT 313A), α3 (μύγδαλο και περιστέρι), α6 (και οι αδελφοί), α7 (μαύρα

Σελ. 169
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/170.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

σύννεφα), γ, γ3 (κληματαριά - ρόγα από σταφύλι, στέρνα με νερό-πάπιες), η, η3, η4. IV'. α (ο βασιλιάς θυμώνει με την ασχήμια της νύφης και τους βάζει στο υπόγειο), ε, ε2 (το περιστέρι της), ε4, ε5 (μήλο, καρπούζι, καρύδια). Συμφυρμός με το ΛΤ 402.

23. ΛΑ 584, (ΣΠ 57), 157-194, Πάρος, "Η Σκυλομούτρα". Ι: α1. ΙΙ: α1, α3,

α4, γ1, δ, 84, 86, 87 (ποτήρι, πιάτο). ΙΙΙ: α, α6 (η δράκισσα, ο δράκος και το δρακόπουλο), α7 (μαύρο, κόκκινο και άσπρο), γ, γ3 (εκκλησία-εικόνα, πεζούλι-γλάστρα με γαρουφαλιά, στέρνα με νερό-πάπια), η, η3, η4. IV: ε2 (το γατάκι της), ε4, ε5 (δυο κουτιά, στο ένα υπάρχει ένα άπιαστο πράγμα, η ομορφιά της, και στο άλλο στολή κι αμάξι), ε6 (με μαγικό φουντούκι, με καρύδι και με ρόδι). Συμφυρμός με το AT 402. Ο άνδρας της γίνεται βασιλιάς.

24. ΛΑ 1357, 23, 181-185, Τήνος, "Η Χρυσομαλλούσα". Ι: α, α3 (την ώρα που γράφει, πέφτει στο χαρτί μια σταλαματιά ρόδι). ΙΙ: γ3 (του ρίχνει τα μαλλιά της για σκάλα), 8, 84, 85. ΙΙΙ: α, συμφυρμός με το AT 313A, α6 (και ο πατέρας), α7 (μαύρο η μάνα η δράκαινα, κόκκινο ο πατέρας), β, γ, γ3 (δυο πάπιες), ε (χτένι, διαλυστήρα), η, /)4. IV'. ε3 (το βασιλόπουλο τη στέλνει να ζητήσει από τη μάνα της λίγη ομορφιά), ε4 (ομορφαίνει λίγο-λίγο και γίνεται καλύτερη a.7to πριν), ε5 (φουντούκι, καρύδι, μύγδαλο).

25. ΛΑ 1387, 15, 125-132, Τήνος, άτιτλο. Ι: α, αϊ (που έπεσε σε μια δρακοπούλα, την Τριβανίτσα, που με τα μαλλιά της ανέβαζε δράκους). II: δ, δ4, δ5, 87 (καρφίτσα). III: α (όπως στο AT 313A), α3 (μπουκάλι, χτένι, σαπούνι), α6 (πατέρας, αδελφός), α7 (μαύρο η μάνα, κόκκινο ο πατέρας, άσπρο ο αδελφός), γ, γ3 (εκκλησία-καλόγερος, αμπέλι-σταφύλι, λίμνη με δύο πάπιες), η, η4. IV: Το βασιλόπουλο την παντρεύεται, ε3 (στέλνοντας της αμύγδαλο, μήλο, τρία ρόδα, τρία κάστανα, τρία αμύγδαλα), ο βασιλιάς τους καλεί σε τραπέζι, η δρακοπούλα ξεμαγεύεται κι είναι η πιο όμορφη. Ο βασιλιάς τους χαρίζει το βασίλειο.

26. ΛΑ 1390, 13, 101-103, Τήνος, "Η Ξανθομαλλούσα". Ι: α, α2. ΙΙ: α, α1, γ3

(παίρνοντας την εντολή να μπει στον πύργο της Ξανθομαλλούσας, όταν οι δύο δράκοι που την φυλάγουν θα κοιμούνται με τα μάτια ανοιχτά, και με σαράντα κλειδιά που θα βρει, ν' ανοίξει τις κάμαρες κι απ' την τελευταία να απαγάγει την Ξανθομαλλούσα. Όμως δεν πρέπει να γυρίσει να κοιτάξει πίσω γιατί θα μαρμαρωθεί). Παντρεύεται την Ξανθομαλλούσα και γίνεται βασιλιάς.

27. ΛΑ 1395, (Αδαμαντίου), 231, Τήνος, "Η Ξανθομαλλούσα". Ι: α, α1. 77 αϊ

(της δρακοπούλας της Σαρπαής), δ, δ4, δ7 (με μπάτσο σε κουβάρι). ΙΙΙ: α, η, η3, η5 (πάπια). IV: Συμφυρμός με το AT 402, ε3 (η πάπια στέλνει το βασιλόπουλο στη θεια της την κυρά-θάλασσα κι αυτή να παρακαλέσει τη δράκαινα), ε4 (γίνεται πιο όμορφη από πριν), ε5, ε6 (και το βασιλόπουλο κερδίζει το βασίλειο).

Σελ. 170
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/171.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

28. ΛΦ 24, (συλλ. Γρ. Αλατζόγλου), 1-2, Νάξος, "Η Τζωρτζώνα". Ι: α3 (ένας νέος ψάχνει, να βρει την τύχη του). ΙΙ: α2, α7, γ, γ1 (και της δίνει ένα μαγικό δαχτυλίδι), δ, δ4, δ7 (με το δαχτυλίδι σε πιάτο, πορτοκάλι). ΙΙΙ: α (η κόρη παίρνει το πορτοκάλι, το μεταμορφωμένο νέο, και φεύγει), α4, α6, ε. Ο νέος δίνει μαγικά αντικείμενα στην κόρη να τα πετάξει πίσω της! τσατσάρα-δάσος, σαπούνι-γλίστρα. Όταν η μάνα της κόρης τους φτάνει - ο νέος και η νέα είναι μεταμορφωμένοι σε πουλιά - ο νέος της απαντά πως τώρα πια δεν μπορεί να τους να τους βλάψει.

29. ΛΦ 1565, 5-8, Σύρος, "Η σκύλα βασιλοπούλα". Ι: α, α1. ΙΙ: α, α2, α5, α7 (τους σαράντα δράκους), β, β2, γ, γ1, δ4, δ6. ΙΙΙ: α, α3 (το μαγικό φουντούκι κι ένα καρύδι), α4 (οι δράκοι), α6 (ο πατέρας), β, β1, γ, γ3 (εκκλησιά-καντηλανάφτης, λίμνη-πάπια), η (αφού πρώτα την καλεί να πάει στην αγκαλιά του), η3, η4 (σκύλα και να γεννήσει σκυλάκια). IV'. α (και την παντρεύεται, παρόλο που τον κοροϊδεύουνε οι δικοί του' η γυναίκα γεννάει σκυλάκι), ε, ε2 (που είναι το παιδί της και ζητώντας το αμύγδαλο και το φυστίκι), ε4 (αμύγδαλο και φυστίκι με το σπάσιμο του οποίου ο γιος της γίνεται άνθρωπος), ε6 (που τους δίνει το θρόνο του).

30. Παρνασσός 9, 370-374, Σαντορίνη, "Η άσπρη σαν το χιόνι και κόκκινη σαν το αίμα". Ι: Αρχή όπως του AT 408 (Τα τρία κίτρα), α, α2. ΙΙ: α, α1, α7 (δρακόντισσα), β, β2, γ, γ1 (η κόρη του δείχνει όλα τα έπιπλα του πύργου από μάρμαρο και του εξηγεί ότι είναι άνθρωποι που τους έχει μαρμαρώσει η μάνα της), δ, δ4, δ6 (στη σακούλα της). ΙΙΙ: α (η κόρη φεύγοντας ελευθερώνει όλους τους μαρμαρωμένους βάζοντας μπροστά σε κάθε μάρμαρο ένα πιάτο ζουμί, λίγο ψωμί κι ένα κομματάκι κρέας), α4, α5 (από ένα νέο που είχαν ξεχάσει να ξεμαρμαρώσουν), α6, α7, β, β1, γ, γ2, γ3 (περιβόλι και περιβολάρη), δ, δ2, η, 7)1, η2. IV'. α, α1, β, β1, γ, γ3 (νοικιάζει δωμάτιο σε ξενοδοχείο, απέναντι από το παλάτι και ξεγελά με τους έρωτες της πολλούς παλατιανούς), δ3 (το βασιλόπουλο ξαναθυμάται την κόρη χάρη στη βοήθεια του πατέρα του), ε8.

31. Κρίσπης, 211-224 (ΛΑ 585, (ΣΠ 58), 173-193), Νάξος, "Η Ξανθομαλλούσα", Ι: α, α1. II: α, α1, α7. ΙΙΙ: α, η, η5 (να γίνει η μύτη της σαν της πάπιας κι ο νέος που έχει κοντά της να την ξεχάσει). IV'. δ, δ1, ε4 (της στέλνει την ευχή της μέσα σε ταμπακιέρα). Συμφυρμός με το AT 313C.

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΙΟΝΙΟΥ

32. ΛΑ 577, (ΣΠ 50), 13-27, Πάλη Ληξουρίου Κεφαλλονιάς, "Η Ροδοσταμένια". Ι: α. ΙΙ: α, α2 (σαν ανεμόμυλος), α5, α7 (στρίγκλα), δ4, δ7 (κανιστράκι, ψαλιδάκι). ΙΙΙ: α, α3, α5 (από ένα κουτσοσάρωμα που ξέχασαν να

Σελ. 171
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/172.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

γυρίσουν ανάποδα), α6 (και οι θείες της), α? (κόκκινο και γαλάζιο οι θείες, μαύρο η μάνα), γ, γ3 (ανεμόμυλος-μυλωνάς, περιστέρι και περιστέρα στη λίμνη), ε (φουρκέτες, σαπούνι), η, η5 (να γίνει άσχημη). IV'. ε2, ε5, ε6, ε8.

33. ΛΦ 15, Καραβάδος Λιβαθούς Κεφαλλονιάς, "Το Μασαδάκι". Ι: Συμφυρμός με το AT 402, α, α1. ΙΙ: α, αϊ (που βρίσκεται στα βάθη της γης), β, β2 (ενώ εκείνη στέκει στο κατώφλι), γ3 (ο νέος χτυπάει μια πόρτα και η πεντάμορφη τον προσκαλεί μέσα), δ, δ4, S7 (ψαλιδάκι). ΙΙΙ: α, α2 (το Μασαδάκι), α3 (τρία μπουκαλάκια), α6, α7 (μαύρο), β, β1, γ, γ3 (μύλος-μυλωνάς, εκκλησάκι-καλόγερος, λίμνη με δύο κύκνους), δ, δ1, ε (το περιεχόμενο των τριών μπουκαλιών), η, η4. IV'. Ο νέος κατοικεί με τη γυναίκα του κοντά στο παλάτι, γιατί διστάζει να την παρουσιάσει στο παλάτι, τόσο άσχημη που είναι. Συμφυρμός με το AT 402, δ5, ε2 (το μυγδαλάκι, το καρύδι, το μαγικό μπουκαλάκι), ε4 (και δύο καρύδια ακόμη), ε6, ε8.

34. ΛΦ 1232, 1-4, Κέρκυρα, "Το μαγεμένο βασιλόπουλο". Ι: α, α2. ΙΙ: α (με τη βοήθεια τριών μαγισσών), α1, α4, α5, α? (μάγισσα), γ, γ1, δ (για να μην τον φάει η μάγισσα), δ4, δ? (βάζο). ΙΙΙ: α, α3, γ, γ3 (λίμνη-πάπια, εκκλησία - καλογριά - παπάς). IV'. Στο γάμο της ένα περιστέρι αγκυλώνει με μια καρφίτσα τη νύφη, παρουσιάζεται η μάνα της και τη συγχωρεί.

35. ΛΦ 1585, 1-3, Ζάκυνθος, "Η πεντάμορφη". /! α, α3 (την επιθυμία του). 11'. α (ακολουθώντας τη συμβουλή μιας γριάς, δεν παίρνει το μήλο που του προσφέρει η μάνα της Πεντάμορφης για να τον μαγέψει), α1, γ1 (με τη συμβουλή της γριάς), δ, δ4, δ7 (σε χρυσό κανάτι). ΙΙΙ: α (ανεβασμένοι σε δύο μουλάρια), α3 (τρία μουλάρια με θησαυρούς), α4, α5 (μια μαγεμένη σκούπα), α6, α? (μαύρο), γ (μεταμορφώντας τα μουλάρια), γ3 (εκκλησία με καμπαναριό - παπάς, λίμνη-παπάκια), δ, δ2, η, η3, η5 (όσο όμορφη ήταν τόσο άσχημη να γίνει). IV'. α (εκείνη κλείστηκε στο παλάτι, σ' ένα σκοτεινό δωμάτιο), ε, ε2 (που ζήτησε να της δώσουν για να του μάθει πως θα πάει), ε5 (δυο φορές χωρίς να πάρει την ευχή της, τρίτη με την ευχή της), ε4 (χίλιες φορές πιο όμορφη), ε8.

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

36. ΛΑ 571, (ΣΠ 44), 91-95, Κυπαρισσία Τριφυλίας, άτιτλο. Ι: α, α3 (ενώ το βασιλόπουλο γράφει, στο χαρτί πέφτουν τρεις στάλες, κόκκινη, άσπρη, ξανθή. Η γυναίκα που θα πάρει θα είναι κόκκινη σαν το μήλο, άσπρη σαν το χαρτί και θα 'χει ξανθά μαλλιά). Π', α, αϊ (των δράκων). ΙΙΙ: Μαγική φυγή, γ, γ3 (παπάς και εκκλησία).

37. ΛΑ 1187, (ΣΜ 17), 111-113, Ηλεία, "II Ξανθομαλλούσα". Ι: α, αϊ (στο παράθυρο ενός πύργου). ΙΙ: α7 (η στρίγκλα η μάνα της με τα σαράντα παιδιά

Σελ. 172
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/173.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

της), γ, γ1, δ, δ4, δ6. ΙΙΙ: α (όπως στο AT 313A), α6, α7, β, γ (σπώντας καρύδια), γ3 (λίμνη με πάπιες), ε (φωτιά), η, η3, η5 (η πιο άσχημη). IV'. Η μάνα της μετανιώνει και της εύχεται να γίνει πιο όμορφη από πριν.

38. ΛΑ 1193, (ΣΜ 23), 63-65, Βελίτσα Ολυμπίας Ηλιείας, «Η Ανταλλαγή των αμοιβών» (σαν επεισόδιο στο AT 667A). Η κατάρα του Αράπη στο παιδί: «Να μη χαρείς την ομορφιά που σου 'δωσα». Το παιδί γίνεται αμέσως άσχημο.

39. ΛΑ 1281, (ΣΜ 111), 228-234, Κυπαρισσία Τριφυλίας, «Η Πεντάμορφη». 7: α3 (το βασιλόπουλο βλέπει όνειρο που ούτε οι σοφοί δεν μπορούν να εξηγήσουν, η υπηρέτρια όμως του λέει να πάει να βρει τον πύργο χωρίς σκάλες και να φωνάξει.' «Ασπρη!»). ΙΙ: γ3 (Η Πεντάμορφη, κόρη στοίχισσας, τον ανεβάζει πάνω), δ, δ4, δ7 (παραμάνα). ΠΓ. α, α2, α4 (ζητάει από την αδελφή της να της κάνει σκάλα για ν' ανέβει στον πύργο κι εκείνη την καθυστερεί επίτηδες, ώσπου ν' απομακρυνθεί η Πεντάμορφη με το βασιλόπουλο), γ, γ1 (εκκλησία - κεραμίδια - βρύση, στασίδι - Άγια Τράπεζα - παπάς με θυμιατό). IV'. Ο πατέρας του βασιλόπουλου υπόσχεται το βασίλειο του στο γιο που θα του φέρει την ωραιότερη νύφη, ε2. Συμφυρμός με το AT 402.

40. ΛΑ 2934,15-16, Βουρνάζι Μεσσήνης, «Άσπρη σαν το χαρτί και γαϊτανοφρυδούσα». Ι: α, α3 (γιατί ήταν πολύ ανήσυχος κι η μάνα του τον βαρέθηκε). ΙΙ: δ (για να μη τον φάει ο αδελφός της ο δράκος), δ4, δ7 (σε σκαφίδι). ΙΙΙ: α, ε (σαπούνι-γλίστρα, χτένι-βατουλιά, καθρέφτης-θάλασσα). Το παλικάρι παντρεύεται τη δρακοπούλα.

41. ΑΦ 318, 15-18, Μονεμβασία, «Η Σαρανταπλεξουδού». ΙΙ: α, α1, α7 (μάγισσα), γ, γ1, δ, δ4, δ7 (σάρωμα και φαράσι). ΙΙΙ: α (για το χωριό του άνδρα), α3 (ένα μπουκάλι λάδι, τ' αποχτενίδια και μια πλάκα σαπούνι), α4, α6, α7 (σαν μαυρίλα στον ουρανό), β, β1, ε (λάδι-λίμνη, αποχτενίδια-δάσος, σαπούνι-μεγάλη γλιστρά), η, η3, η4 (σκυλίτσα). IV'. α (όπου είχαν αρχίσει οι ετοιμασίες για το γάμο τους), ε, ε3 (στέλνοντας έναν ταξιδιώτη), ε4 (της δίνει την ανθρώπινη μορφή της). Γάμος με το παλικάρι.

42. ΑΦ 481, 4-6, Βαρθολομιό Ηλείας, «Η σκυλομούρα». Ι: α3 (ρίχνοντας λαχνό που έπεσε στη μέση της θάλασσας). ΙΙ: α (μπαίνοντας σε βάρκα), αϊ (θάλασσα), β, β2, γ3 (την βρήκε στον πύργο). ΙΙΙ: α (με μια βάρκα), α6 (και ο πατέρας), α7 (η μάνα μαύρο, άσπρο ο πατέρας), β, γ, γ3 (κουρέλι-πάπια), η, η3, η4. IV'. α (ο πεθερός θυμωμένος με την ασχήμια της νύφης, τους βάζει να μείνουν στο σταύλο), ε3 (το περιστέρι της), ε5 (δυο καρύδια, ένα μύγδαλο). Συμφυρμός με το AT 402.

43. ΛΦ 914, 5-9, Γύθειο, «Ο Τζιτζιλάκης». 7: α, α3 (θέλοντας να βρει την τύχη του και με τη συμβουλή της μάνας του). ΙΙ: α, α1, α4 (πόρτες), β, β2, γ3 (της φωνάζει να του ρίξει τα μαλλιά της, όπως τον είχε συμβουλέψει η μάνα

Σελ. 173
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/174.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

του), δ (για να μην τον φάνε οι δράκοι), δ4, δ5 (η ωραία δε φεύγει μαζί με τον νέο, γιατί φοβάται τους δράκους. Ο νέος γυρίζει μόνος στη μάνα του που του χαρίζει ένα μαγικό σκαμνάκι που σε πάει όπου θέλεις - Αράπης-Τζιτζιλάκης). Ξαναγυρίζει πάλι στην ωραία, ανεβαίνει πάλι επάνω, δ, δ4, δ6. ΙΙΙ: α (πάνω στο μαγικό σκαμνάκι, από λάθος προσταγή του νέου, οδηγούνται σε άγρια και έρημα βουνά κι όχι στο σπίτι του. Η ωραία ξεγελά το νέο, κάθεται στο σκαμνάκι και βρίσκεται ξανά στον πύργο της, γιατί φοβάται πως οι δράκοι θα χαλάσουν την ομορφιά της). IV'. Ο νέος, ύστερα από πολλές περιπέτειες, βρίσκεται πάλι κάτω από το παράθυρο της Ωραίας, πουλώντας μαύρα σύκα που σε κάνουν να βγάζεις κέρατα και άσπρα που κάνουν τα κέρατα να πέφτουν. Αγοράζει ο υπηρέτης της Ωραίας μαύρα σύκα, εκείνη τρώει και γεμίζει κέρατα. Ο νέος μπαίνει στον πύργο, παριστάνοντας το γιατρό, και της υπόσχεται να την απαλλάξει από τα κέρατα μόνον αν δεχτεί να τον παντρευτεί. Ακολουθεί γάμος.

44. ΛΦ 1033, Ζαχάρω Ολυμπίας, "Η Αγγελοκαμωμένη". Ι: α, α2. II'. α, α1, γ,

γ1. ΙΙΙ: α, α2, α3 (ορμηνεύουν τ' αντικείμενα του σπιτιού να ξεγελάσουν τη μάνα της), α4, α5 (από ένα στραβοκουταλάκι που είχαν ξεχάσει να ορμηνέψουν), α6, α7 (μαύρο), ε (χτένι-γκρεμός), η, η4. IV'. α (ο βασιλιάς βλέποντας τη σκυλόμουτρη, διατάζει να της δώσουν ένα κατώγι να κατοικήσουν με το βασιλόπουλο), ε, ε1, ε4. Συμφυρμός με το AT 402.

45. ΛΦ 1209, 1-8, Ηλεία, "Το βασιλόπουλο και η πεντάμορφη Ανθή". ΙΙ: Η μάγισσα έχει κλεισμένη την πεντάμορφη Ανθή, α1, α4, α5, γ1. ΙΙΙ: α, γ (με το μαγικό ραβδί του βασιλόπουλου), γ3 (δέντρο-πουλί που κελαηδεί, λίμνη - δυο πάπιες), η, η1. IV'. Η πεντάμορφη είναι υπηρέτρια στο παλάτι, δ, δ2 (στο ζυμάρι της ζωγραφισμένο το δέντρο) και την παντρεύεται.

46. ΛΦ 1476, 9-11, Μονεμβασία, "II Χρυσομαλλούσα". Ι: α, α1. ΙΙ: α, α1, α4, γ1, δ4, δ7 (κουβάρι). ΙΙΙ: α, α3 (το περιστέρι της), α6 (και οι αδελφοί), α7 (μάνα και αδελφοί), γ, γ3 (γλάστρα-βασιλικός, κλήμα-σταφύλι, λίμνη-πάπιες), η, η3, η4 (και η γατομούρα). IV'. ε3 (το περιστέρι της), ε4 (με την πίεση των αδελφών στη μάνα), ε5 (τρία φουντούκια). Συμφυρμός με το AT 402.

47. ΛΦ 1555, 6-8, Γορτυνία, "Τα τρία μήλα". Ι: Μια αλεπού κλέβει τα μήλα της μηλιάς τριών αδελφών και ο μικρότερος την τσακώνει, α, α3, (η αλεπού προκειμένου να γλιτώσει, του υπόσχεται την πεντάμορφη της οποίας είναι παραμάνα). ΙΙ: α, α1, γ3 (ανεβαίνει στο δέντρο και πηδά στο παράθυρο με τη συμβουλή της αλεπούς), δ (για να μην τον φάνε ο γέρος μάγος και η μάγισσα), δ4, 87 (πορτοκάλι, δαχτυλήθρα). ΙΙΙ: α, αϊ (αφού η βασιλοπούλα ασβέστωσε όλα τα αντικείμενα του σπιτιού για να μη μιλήσουν), α3 (σαπούνι και απόχτενα), α4 (και ο γέρος), α5 (από ένα άχρηστο τσουκάλι που είχαν ξεχάσει ν' ασβεστώσουν), α6 (και ο γέρος), α7 (τις δύο πρώτες φορές ο γέρος σύννεφο

Σελ. 174
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 300-499, τ. Α΄+Β΄
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 155
    34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

    ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 307