Συγγραφέας:Αγγελοπούλου, Άννα
 
Μπρούσκου, Αίγλη
 
Τίτλος:Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 300-499, τ. Α΄+Β΄
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:34
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1999
 
Σελίδες:975
 
Αριθμός τόμων:2 τόμοι
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Ελληνικά παραμύθια-Κατάλογος
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Περίληψη:Το βιβλίο αυτό αποτελεί τον τρίτο τόμο του Καταλόγου των Ελληνικών Παραμυθιών του Γ. Α. Μέγα. Υπενθυμίζουμε ότι από το Αρχείο του Γεωργίου Α. Μέγα έχουν ήδη δημοσιευτεί δύο τόμοι. Ο πρώτος, που είναι και ο μόνος που πρόλαβε να δημοσιεύσει ο ίδιος ο συντάκτης του καταλόγου, περιέχει τους Μύθους Ζώων (AT 1-299) . Ο δεύτερος (δημοσίευμα του ΙΑΕΝ αρ. 23), που αποτελεί στην ουσία μία πρόταση επεξεργασίας του καταλόγου του Μέγα, περιλαμβάνει τους παραμυθιακούς τύπους AT 700-749 που αντιπροσωπεύουν το τελευταίο μέρος των Μαγικών Παραμυθιών. Ο παρών τρίτος τόμος περιέχει, πάντα σε αναφορά με τη διεθνή κατάταξη των Aarne-Thompson , τις ελληνικές παραλλαγές των παραμυθιακών τύπων AT 300-499, τύπων που καλύπτουν ένα μεγάλο μέρος από αυτά που ονομάζουμε Μαγικά Παραμύθια (AT 300-749).
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 24.63 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 167-186 από: 982
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/167.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

408 (Τα τρία κίτρα). Ο γιος του βασιλιά χύνει το περιεχόμενο του τέντζερη μιας γριάς κι αυτή τον καταριέται να μη βρει ησυχία, αν δε βρει τη Χρυσομαλλούσα. Ι: α, α2. II: α, α2, α3, α5 (δράκαινα, αδελφός), β, β2, γ, γ1, δ, δ1, δ2, 83 (σεντούκι). ΙΙΙ: α, α1, α4, α5, α6, α9 (πάνω σε μια αρκούδα), β, β1, ε (χτένι πυκνό-αγκαθιά πυκνή, πεσκίρι-θάλασσα), η, ηΐ (συμβουλεύοντας την συγχρόνως τι πρέπει να κάνει για να την ξαναθυμηθεί ο άντρας της). IV'. Συμφυρμός με το AT 313C και. α1, γ, γ2, δ, δ2, ε8.

10. ΛΑ 223, 127, Αίνος (σημ. Τουρκία), "Η σκυλοπρόσωπη". Ι: α3 (ο μικρότερος γιος του βασιλιά ψάχνει να βρει την τύχη του). ΙΙ: α, α1, α4, α7 (ο δράκος και η δράκαινα). ΙΙΙ: ε2 (φτύνοντας η δρακοπούλα το σκυλάκι της του δίνει δρακοντίσια δύναμη), ε4 (φοβερίζοντας πως θα ρίξει τον πύργο αν η μάνα της δεν της δώσει την ομορφιά της και μια φορεσιά ρούχα), ε5. Συμφυρμός με το AT 402.

11. ΛΑ 1476, 16, Κωνσταντινούπολη (σημ. Τουρκία), "Η Σκυλομούρα". Γ. α1. ΙΙ: α (ο νέος θέλει να γράψει γράμμα στον πατέρα του, αλλά τον παίρνει ο ύπνος. Ξυπνώντας, βρίσκει στο χαρτί ζωγραφισμένο ωραίο πρόσωπο ίδιο μ' αυτό που βλέπει και στο αντικρυνό παράθυρο ενός παλατιού), αϊ (παλάτι), α3, α4, α5, γ1, δ, δ4, δ6. ΙΙΙ: α (όπως στο AT 313A), α6 (ο πατέρας και ο αδελφός), α7 (μαύρο, κόκκινο, άσπρο), γ, γ3 (γλάστρα-τριανταφυλλιά, μοναστήρι-καλογριά, στέρνα-πάπια). Η δράκαινα λυπάται να τη φάει, η3, η4. IV'. α (το βασιλόπουλο δεν τη θέλει άσχημη, αλλά τη λυπάται και την κρατάει), ε2, ε4, ε5. Συμφυρμός με το AT 402.

12. θρακικά, 16, 89-92, Καστανιές Ανδριανουπόλεως (σημ. Τουρκία), "Η Σαρανταπλεξούδα". ΙΙ: Η Σαρανταπλεξούδα είναι κόρη δράκων και μάγισσα η ίδια' γ1, δ, δ4, δ5, δ6 (χρυσό). ΙΙΙ: α (όπως στο AT 313A), α6 (και ο πατέρας), α7 (μαύρο, άσπρο ο πατέρας), γ, γ3 (το βασιλόπουλο καντηλανάφτης σε παρεκκλήσι - η Σαρανταπλεξούδα πάπια σε δεξαμενή), η κόρη βγάζει το μάτι της μάνας της, η, η5 (να γίνει άσχημη). IV'. ε, ε3 (στέλνοντας με το περιστέρι το μάτι της), ε4 (ομορφότερη από πριν), ε5 (ωραίο φουστάνι), ε6 (που θέλει να την παντρευτεί. Έτσι στέλνει το γιο του να φέρει σε πέρας μερικά αδύνατα ζητήματα). Στο τέλος, ο βασιλιάς του κόβει το κεφάλι, αλλά η Σαρανταπλεξούδα τον ανασταίνει με το αθάνατο νερό. Οι δύο τους μαζί σφάζουν το βασιλιά.

13. Πασχαλίδου, 47-55, Κωνσταντινούπολη (σημ. Τουρκία), "Άσπρη σαν το χαρτί". 7: α, α2. ΙΙ: α (χαλώντας τις σιδερένιες φορεσιές), α4, α7, δ4, δ7 (φλυτζάνι). ΙΙΙ: α, α3 (αφού αλείψουν τα έπιπλα με ζυμάρι), α5 (κόσκινο), γ, γ3 (λίμνη με δύο πάπιες), ε (σαπούνι-γλίστρα, χτένι-φράχτη ς, τάσια - κορδέλλα), η, η3, η4. IV'. α, ε2, ε4 (γίνεται πιο όμορφη), ε5 (φουντούκι, καρύδι, μύγδαλο). Ο βασιλιάς δίνει στο γιο του το θρόνο.

Σελ. 167
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/168.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

14. ΛΦ 384, 12-15, Σιάτιστα, "Η κόρη της αλεπούς". Ι: α, α1. II'. α6 (μπροστά σε μια σπηλιά), β, β2, γ3 (μπαίνει, μέσα), δ, 84, 85. ΙΙΙ: α, α3 (χτένι., τάσι, σαπούνι), α6, α7, ε (χτένι-αγκάθια, σαπούνι-λάσπες, τάσι-θάλασσα), η, η4. IV: Το βασιλόπουλο έχει γυναίκα του τη σκύλα, αλλά ντρέπεται και την κρύβει, ε, ε1, ε3 (στέλνει τον άντρα της στην αλεπού-μάνα της με δώρα), ε4 (και προκαλεί το θαυμασμό όλων).

15. ΛΦ 570, 1-5, Δράμα, άτιτλο. Γ. α, α3 (τη θέληση του πατέρα του να δώσει το θρόνο σ' όποιον πάρει την ωραιότερη γυναίκα). ΙΙ: α, α1, α4, α5, α7 (μια χοντρή γυναίκα μαυροφορεμένη που κατέβηκε στη γη μέσα σ' ένα μεγάλο σύννεφο), γ, γ1, δ, δ4, δ5. ΙΙΙ: α, α4, α6, α7, γ, γ3 (πάπια-ωραία λίμνη, μοναστήρι-καλόγρια), δ, 82, η, η3, η5 (δίμουρη). IV'. α (και την παντρεύεται), συμφυρμός με το AT 402, και ε, ε3 (γράφοντας της γράμμα όπου ζητάει τη βοήθεια της), ε4, ε5 (χρυσό καρύδι, χρυσό μαντήλι, μία εσάρπα). Το βασιλόπουλο κερδίζει το θρόνο.

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

α. Νησιά Ανατολικού Αιγαίου

16. ΛΑ 117, 66, Καρδάμυλα Χίου, "Η Χρυσομαλλούσα". Ι: α (το παιδί του ψαρά που η γοργόνα, η κυρά της θάλασσας, του δίνει το χάρισμα να καταλαβαίνει "των πουλιών τας γλώτσες"), α3 (ακολουθώντας δύο πουλιά που φτιάχνουν τις φωλιές τους από της Χρυσομαλλούσας τα μαλλιά). ΙΙ: α, α1, α7 (πατέρας, αδελφός), δ4 (αγγίζοντας τον με βίτσα), 85, δ6, 87 (μικρό ξύλινο κάθισμα). ΙΙΙ: η, η5 (να ξεδοντιαστεί και να βγάλει μια σπάλα ανθρώπινη).

17. ΑΑ 2456, 377-385, Κουρούνα Χίου, άτιτλο. Τα βασιλόπουλα σπάνε με το κόκαλο το γυάλινο πύργο και βλέποντας τον κόσμο θέλουν να τον γνωρίσουν. Ερωτεύονται κι οι τρεις την πρώτη κοπέλα που βλέπουν και, για να μην τσακωθούν, ο πατέρας τους τους δίνει τρία τόξα να ρίξουν τη σαΐτα, και σ όποια κόρη φτάσει η σαΐτα του καθενός, αυτή και να παντρευτεί. Ι: α, α1. ΙΙ: Η σαΐτα του μικρότερου πέφτει στο παράθυρο της Ξανθομαλλούσας, γ3 (κάνει τα μαλλιά της σκάλα και τον ανεβάζει επάνω). ΙΙΙ: α, γ, γ3 (βρύση - νερό, εκκλησία - καλόγερος, λίμνη - πάπια), η, η3, η4. IV: ε, ε3 (στέλνοντας το βασιλόπουλο), ε4 (γίνεται πιο όμορφη από πριν), ε5 (τρία φουντούκια). Συμφυρμός με το AT 402.

β. Δωδεκάνησα

18. ΛΑ 2279, 90-95, Λέρος, "Ο Μισοστέφανος". Ι: α, α2. II: α (με τη συμβουλή τριών αδελφών δρακισσών), γ3 (η Ξανθομαλλούσα του ρίχνει τη σκάλα κι

Σελ. 168
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/169.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ανεβαίνει). ΙΙΙ: α, α6 (δράκαινα, αδελφός), γ, γ3 (λίμνη, πάπια, ψάρια), ε (σαπούνι, χτένα, φουντούκι). IV'. α2, β, δ, δ3 (η Ξανθομαλλούσα βάζει τη βασίλισσα να ξαναφιλήσει το γιο της και την ξαναθυμάται), ε8 (βλ. AT 313C).

19. Παπαχριστοδούλου, 120-127, Ρόδος, "Η φτέρενη κόρη". /! α, α1. ΙΙ: α, α1, α4, α5 (μόνον τα παραθύρια), α? (δρακόντισσα, δράκος, αδελφός), γ, γ1, δ, δ4, δ7 (τριαντάφυλλο στ' αυτί της, γατάκι). ΙΙΙ: α, α2, α4 (πατέρας, αδελφός), α6 (πατέρας, αδελφός), α7 (μαύρο η μάνα, κόκκινο ο πατέρας, άσπρο ο αδελφός), β, β1, γ, γ3 (γλάστρα με βασιλικό και το σκυλάκι βάτραχος, την κόρη εκκλησιά με Παναγιά και το σκυλάκι ανθρωπάκι στο στασίδι, ποτάμι με την κόρη παπίτσα και το σκυλάκι ψαράκι), η, η3, η5 (φτέρενη με μύτη σαν του γύπα). IV'. Ο νέος γυρίζει στον τόπο του και κατοικεί με την κόρη σ' ένα σπίτι που έχει νοικιάσει, ε, ε2 (στη θεία της που πάει στη μάνα της τρεις φορές), ε4 (να γίνει όμορφη κι ακόμα πιο καλή), ε5 (μυγδαλάκι, καρυδάκι και γραμίδι), ε7. Συμφυρμός με το AT 402.

γ, Εύβοια-Σποράδες

20. Ρήγας, 8, 33-36, Σκιάθος, "Της Λάμιας η θυγατέρα". Ι: α (γυναίκα άσπρη σαν το χιόνι και κόκκινη σαν το αίμα), α3 (γιατί έτσι επιθυμεί' η μητέρα του τον συμβουλεύει ότι μόνον η κόρη της Λάμιας στον κάτω κόσμο είναι όπως τη θέλει). Π', δ (γιατί η Λάμια είναι ανθρωποφάγος), δ1 (η Λαμιοπούλα). ΙΙΙ: α (ο νέος κι η όμορφη Μαργώ), α6, α7, γ, γ3 (εκκλησία-εικόνισμα, βρύση-νερό, θάλασσα-πάπια), η, ηΐ, η2 (από λούσιμο και χτένισμα της μάνας του). IV: δ3 (με τη γριά που κατέφυγε στο σπίτι της, η Μαργώ στέλνει τρία πουλιά που κάθονται μπροστά στον καθρέφτη που κουρεύεται το βασιλόπουλο και συζητούν).

δ. Κρήτη

21. ΛΦ 384, 12-15, Τέμενος Ηρακλείου, "Η κόρη της αλεπούς". Ι: α, α1. ΙΙ: α, α6 (στη σπηλιά), β, β2 ("έλαμπε σαν τον ήλιο, κούκλα αληθινή, όμορφη! μα τι όμορφη!"), γ3 (μπαίνει μέσα στη σπηλιά), δ, δ4, δ5, δ6. ΙΙΙ: α, α3 (χτένι, τάσι, σαπούνι), α4, ε, η, η3, η4. IV: Το βασιλόπουλο έχει γυναίκα του τη σκύλα, αλλά ντρέπεται και την κρύβει, ε3 (στέλνει τον άντρα της στην αλεπού-μάνα της με δώρα), δ9, ε4, ε5 (μαγικά ρούχα).

ε. Κυκλάδες

22. ΛΑ 310, 1, Κέα, "Η Χρυσομαλλούσα". Ι: α, α1. Π: α, α1, α3, α4, α5, α7 (τη μάγισσα και τους δύο αδελφούς της), γ, γ1, 81, δ4, δ5. ΙΙΙ: α (όπως και το AT 313A), α3 (μύγδαλο και περιστέρι), α6 (και οι αδελφοί), α7 (μαύρα

Σελ. 169
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/170.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

σύννεφα), γ, γ3 (κληματαριά - ρόγα από σταφύλι, στέρνα με νερό-πάπιες), η, η3, η4. IV'. α (ο βασιλιάς θυμώνει με την ασχήμια της νύφης και τους βάζει στο υπόγειο), ε, ε2 (το περιστέρι της), ε4, ε5 (μήλο, καρπούζι, καρύδια). Συμφυρμός με το ΛΤ 402.

23. ΛΑ 584, (ΣΠ 57), 157-194, Πάρος, "Η Σκυλομούτρα". Ι: α1. ΙΙ: α1, α3,

α4, γ1, δ, 84, 86, 87 (ποτήρι, πιάτο). ΙΙΙ: α, α6 (η δράκισσα, ο δράκος και το δρακόπουλο), α7 (μαύρο, κόκκινο και άσπρο), γ, γ3 (εκκλησία-εικόνα, πεζούλι-γλάστρα με γαρουφαλιά, στέρνα με νερό-πάπια), η, η3, η4. IV: ε2 (το γατάκι της), ε4, ε5 (δυο κουτιά, στο ένα υπάρχει ένα άπιαστο πράγμα, η ομορφιά της, και στο άλλο στολή κι αμάξι), ε6 (με μαγικό φουντούκι, με καρύδι και με ρόδι). Συμφυρμός με το AT 402. Ο άνδρας της γίνεται βασιλιάς.

24. ΛΑ 1357, 23, 181-185, Τήνος, "Η Χρυσομαλλούσα". Ι: α, α3 (την ώρα που γράφει, πέφτει στο χαρτί μια σταλαματιά ρόδι). ΙΙ: γ3 (του ρίχνει τα μαλλιά της για σκάλα), 8, 84, 85. ΙΙΙ: α, συμφυρμός με το AT 313A, α6 (και ο πατέρας), α7 (μαύρο η μάνα η δράκαινα, κόκκινο ο πατέρας), β, γ, γ3 (δυο πάπιες), ε (χτένι, διαλυστήρα), η, /)4. IV'. ε3 (το βασιλόπουλο τη στέλνει να ζητήσει από τη μάνα της λίγη ομορφιά), ε4 (ομορφαίνει λίγο-λίγο και γίνεται καλύτερη a.7to πριν), ε5 (φουντούκι, καρύδι, μύγδαλο).

25. ΛΑ 1387, 15, 125-132, Τήνος, άτιτλο. Ι: α, αϊ (που έπεσε σε μια δρακοπούλα, την Τριβανίτσα, που με τα μαλλιά της ανέβαζε δράκους). II: δ, δ4, δ5, 87 (καρφίτσα). III: α (όπως στο AT 313A), α3 (μπουκάλι, χτένι, σαπούνι), α6 (πατέρας, αδελφός), α7 (μαύρο η μάνα, κόκκινο ο πατέρας, άσπρο ο αδελφός), γ, γ3 (εκκλησία-καλόγερος, αμπέλι-σταφύλι, λίμνη με δύο πάπιες), η, η4. IV: Το βασιλόπουλο την παντρεύεται, ε3 (στέλνοντας της αμύγδαλο, μήλο, τρία ρόδα, τρία κάστανα, τρία αμύγδαλα), ο βασιλιάς τους καλεί σε τραπέζι, η δρακοπούλα ξεμαγεύεται κι είναι η πιο όμορφη. Ο βασιλιάς τους χαρίζει το βασίλειο.

26. ΛΑ 1390, 13, 101-103, Τήνος, "Η Ξανθομαλλούσα". Ι: α, α2. ΙΙ: α, α1, γ3

(παίρνοντας την εντολή να μπει στον πύργο της Ξανθομαλλούσας, όταν οι δύο δράκοι που την φυλάγουν θα κοιμούνται με τα μάτια ανοιχτά, και με σαράντα κλειδιά που θα βρει, ν' ανοίξει τις κάμαρες κι απ' την τελευταία να απαγάγει την Ξανθομαλλούσα. Όμως δεν πρέπει να γυρίσει να κοιτάξει πίσω γιατί θα μαρμαρωθεί). Παντρεύεται την Ξανθομαλλούσα και γίνεται βασιλιάς.

27. ΛΑ 1395, (Αδαμαντίου), 231, Τήνος, "Η Ξανθομαλλούσα". Ι: α, α1. 77 αϊ

(της δρακοπούλας της Σαρπαής), δ, δ4, δ7 (με μπάτσο σε κουβάρι). ΙΙΙ: α, η, η3, η5 (πάπια). IV: Συμφυρμός με το AT 402, ε3 (η πάπια στέλνει το βασιλόπουλο στη θεια της την κυρά-θάλασσα κι αυτή να παρακαλέσει τη δράκαινα), ε4 (γίνεται πιο όμορφη από πριν), ε5, ε6 (και το βασιλόπουλο κερδίζει το βασίλειο).

Σελ. 170
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/171.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

28. ΛΦ 24, (συλλ. Γρ. Αλατζόγλου), 1-2, Νάξος, "Η Τζωρτζώνα". Ι: α3 (ένας νέος ψάχνει, να βρει την τύχη του). ΙΙ: α2, α7, γ, γ1 (και της δίνει ένα μαγικό δαχτυλίδι), δ, δ4, δ7 (με το δαχτυλίδι σε πιάτο, πορτοκάλι). ΙΙΙ: α (η κόρη παίρνει το πορτοκάλι, το μεταμορφωμένο νέο, και φεύγει), α4, α6, ε. Ο νέος δίνει μαγικά αντικείμενα στην κόρη να τα πετάξει πίσω της! τσατσάρα-δάσος, σαπούνι-γλίστρα. Όταν η μάνα της κόρης τους φτάνει - ο νέος και η νέα είναι μεταμορφωμένοι σε πουλιά - ο νέος της απαντά πως τώρα πια δεν μπορεί να τους να τους βλάψει.

29. ΛΦ 1565, 5-8, Σύρος, "Η σκύλα βασιλοπούλα". Ι: α, α1. ΙΙ: α, α2, α5, α7 (τους σαράντα δράκους), β, β2, γ, γ1, δ4, δ6. ΙΙΙ: α, α3 (το μαγικό φουντούκι κι ένα καρύδι), α4 (οι δράκοι), α6 (ο πατέρας), β, β1, γ, γ3 (εκκλησιά-καντηλανάφτης, λίμνη-πάπια), η (αφού πρώτα την καλεί να πάει στην αγκαλιά του), η3, η4 (σκύλα και να γεννήσει σκυλάκια). IV'. α (και την παντρεύεται, παρόλο που τον κοροϊδεύουνε οι δικοί του' η γυναίκα γεννάει σκυλάκι), ε, ε2 (που είναι το παιδί της και ζητώντας το αμύγδαλο και το φυστίκι), ε4 (αμύγδαλο και φυστίκι με το σπάσιμο του οποίου ο γιος της γίνεται άνθρωπος), ε6 (που τους δίνει το θρόνο του).

30. Παρνασσός 9, 370-374, Σαντορίνη, "Η άσπρη σαν το χιόνι και κόκκινη σαν το αίμα". Ι: Αρχή όπως του AT 408 (Τα τρία κίτρα), α, α2. ΙΙ: α, α1, α7 (δρακόντισσα), β, β2, γ, γ1 (η κόρη του δείχνει όλα τα έπιπλα του πύργου από μάρμαρο και του εξηγεί ότι είναι άνθρωποι που τους έχει μαρμαρώσει η μάνα της), δ, δ4, δ6 (στη σακούλα της). ΙΙΙ: α (η κόρη φεύγοντας ελευθερώνει όλους τους μαρμαρωμένους βάζοντας μπροστά σε κάθε μάρμαρο ένα πιάτο ζουμί, λίγο ψωμί κι ένα κομματάκι κρέας), α4, α5 (από ένα νέο που είχαν ξεχάσει να ξεμαρμαρώσουν), α6, α7, β, β1, γ, γ2, γ3 (περιβόλι και περιβολάρη), δ, δ2, η, 7)1, η2. IV'. α, α1, β, β1, γ, γ3 (νοικιάζει δωμάτιο σε ξενοδοχείο, απέναντι από το παλάτι και ξεγελά με τους έρωτες της πολλούς παλατιανούς), δ3 (το βασιλόπουλο ξαναθυμάται την κόρη χάρη στη βοήθεια του πατέρα του), ε8.

31. Κρίσπης, 211-224 (ΛΑ 585, (ΣΠ 58), 173-193), Νάξος, "Η Ξανθομαλλούσα", Ι: α, α1. II: α, α1, α7. ΙΙΙ: α, η, η5 (να γίνει η μύτη της σαν της πάπιας κι ο νέος που έχει κοντά της να την ξεχάσει). IV'. δ, δ1, ε4 (της στέλνει την ευχή της μέσα σε ταμπακιέρα). Συμφυρμός με το AT 313C.

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΙΟΝΙΟΥ

32. ΛΑ 577, (ΣΠ 50), 13-27, Πάλη Ληξουρίου Κεφαλλονιάς, "Η Ροδοσταμένια". Ι: α. ΙΙ: α, α2 (σαν ανεμόμυλος), α5, α7 (στρίγκλα), δ4, δ7 (κανιστράκι, ψαλιδάκι). ΙΙΙ: α, α3, α5 (από ένα κουτσοσάρωμα που ξέχασαν να

Σελ. 171
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/172.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

γυρίσουν ανάποδα), α6 (και οι θείες της), α? (κόκκινο και γαλάζιο οι θείες, μαύρο η μάνα), γ, γ3 (ανεμόμυλος-μυλωνάς, περιστέρι και περιστέρα στη λίμνη), ε (φουρκέτες, σαπούνι), η, η5 (να γίνει άσχημη). IV'. ε2, ε5, ε6, ε8.

33. ΛΦ 15, Καραβάδος Λιβαθούς Κεφαλλονιάς, "Το Μασαδάκι". Ι: Συμφυρμός με το AT 402, α, α1. ΙΙ: α, αϊ (που βρίσκεται στα βάθη της γης), β, β2 (ενώ εκείνη στέκει στο κατώφλι), γ3 (ο νέος χτυπάει μια πόρτα και η πεντάμορφη τον προσκαλεί μέσα), δ, δ4, S7 (ψαλιδάκι). ΙΙΙ: α, α2 (το Μασαδάκι), α3 (τρία μπουκαλάκια), α6, α7 (μαύρο), β, β1, γ, γ3 (μύλος-μυλωνάς, εκκλησάκι-καλόγερος, λίμνη με δύο κύκνους), δ, δ1, ε (το περιεχόμενο των τριών μπουκαλιών), η, η4. IV'. Ο νέος κατοικεί με τη γυναίκα του κοντά στο παλάτι, γιατί διστάζει να την παρουσιάσει στο παλάτι, τόσο άσχημη που είναι. Συμφυρμός με το AT 402, δ5, ε2 (το μυγδαλάκι, το καρύδι, το μαγικό μπουκαλάκι), ε4 (και δύο καρύδια ακόμη), ε6, ε8.

34. ΛΦ 1232, 1-4, Κέρκυρα, "Το μαγεμένο βασιλόπουλο". Ι: α, α2. ΙΙ: α (με τη βοήθεια τριών μαγισσών), α1, α4, α5, α? (μάγισσα), γ, γ1, δ (για να μην τον φάει η μάγισσα), δ4, δ? (βάζο). ΙΙΙ: α, α3, γ, γ3 (λίμνη-πάπια, εκκλησία - καλογριά - παπάς). IV'. Στο γάμο της ένα περιστέρι αγκυλώνει με μια καρφίτσα τη νύφη, παρουσιάζεται η μάνα της και τη συγχωρεί.

35. ΛΦ 1585, 1-3, Ζάκυνθος, "Η πεντάμορφη". /! α, α3 (την επιθυμία του). 11'. α (ακολουθώντας τη συμβουλή μιας γριάς, δεν παίρνει το μήλο που του προσφέρει η μάνα της Πεντάμορφης για να τον μαγέψει), α1, γ1 (με τη συμβουλή της γριάς), δ, δ4, δ7 (σε χρυσό κανάτι). ΙΙΙ: α (ανεβασμένοι σε δύο μουλάρια), α3 (τρία μουλάρια με θησαυρούς), α4, α5 (μια μαγεμένη σκούπα), α6, α? (μαύρο), γ (μεταμορφώντας τα μουλάρια), γ3 (εκκλησία με καμπαναριό - παπάς, λίμνη-παπάκια), δ, δ2, η, η3, η5 (όσο όμορφη ήταν τόσο άσχημη να γίνει). IV'. α (εκείνη κλείστηκε στο παλάτι, σ' ένα σκοτεινό δωμάτιο), ε, ε2 (που ζήτησε να της δώσουν για να του μάθει πως θα πάει), ε5 (δυο φορές χωρίς να πάρει την ευχή της, τρίτη με την ευχή της), ε4 (χίλιες φορές πιο όμορφη), ε8.

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

36. ΛΑ 571, (ΣΠ 44), 91-95, Κυπαρισσία Τριφυλίας, άτιτλο. Ι: α, α3 (ενώ το βασιλόπουλο γράφει, στο χαρτί πέφτουν τρεις στάλες, κόκκινη, άσπρη, ξανθή. Η γυναίκα που θα πάρει θα είναι κόκκινη σαν το μήλο, άσπρη σαν το χαρτί και θα 'χει ξανθά μαλλιά). Π', α, αϊ (των δράκων). ΙΙΙ: Μαγική φυγή, γ, γ3 (παπάς και εκκλησία).

37. ΛΑ 1187, (ΣΜ 17), 111-113, Ηλεία, "II Ξανθομαλλούσα". Ι: α, αϊ (στο παράθυρο ενός πύργου). ΙΙ: α7 (η στρίγκλα η μάνα της με τα σαράντα παιδιά

Σελ. 172
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/173.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

της), γ, γ1, δ, δ4, δ6. ΙΙΙ: α (όπως στο AT 313A), α6, α7, β, γ (σπώντας καρύδια), γ3 (λίμνη με πάπιες), ε (φωτιά), η, η3, η5 (η πιο άσχημη). IV'. Η μάνα της μετανιώνει και της εύχεται να γίνει πιο όμορφη από πριν.

38. ΛΑ 1193, (ΣΜ 23), 63-65, Βελίτσα Ολυμπίας Ηλιείας, «Η Ανταλλαγή των αμοιβών» (σαν επεισόδιο στο AT 667A). Η κατάρα του Αράπη στο παιδί: «Να μη χαρείς την ομορφιά που σου 'δωσα». Το παιδί γίνεται αμέσως άσχημο.

39. ΛΑ 1281, (ΣΜ 111), 228-234, Κυπαρισσία Τριφυλίας, «Η Πεντάμορφη». 7: α3 (το βασιλόπουλο βλέπει όνειρο που ούτε οι σοφοί δεν μπορούν να εξηγήσουν, η υπηρέτρια όμως του λέει να πάει να βρει τον πύργο χωρίς σκάλες και να φωνάξει.' «Ασπρη!»). ΙΙ: γ3 (Η Πεντάμορφη, κόρη στοίχισσας, τον ανεβάζει πάνω), δ, δ4, δ7 (παραμάνα). ΠΓ. α, α2, α4 (ζητάει από την αδελφή της να της κάνει σκάλα για ν' ανέβει στον πύργο κι εκείνη την καθυστερεί επίτηδες, ώσπου ν' απομακρυνθεί η Πεντάμορφη με το βασιλόπουλο), γ, γ1 (εκκλησία - κεραμίδια - βρύση, στασίδι - Άγια Τράπεζα - παπάς με θυμιατό). IV'. Ο πατέρας του βασιλόπουλου υπόσχεται το βασίλειο του στο γιο που θα του φέρει την ωραιότερη νύφη, ε2. Συμφυρμός με το AT 402.

40. ΛΑ 2934,15-16, Βουρνάζι Μεσσήνης, «Άσπρη σαν το χαρτί και γαϊτανοφρυδούσα». Ι: α, α3 (γιατί ήταν πολύ ανήσυχος κι η μάνα του τον βαρέθηκε). ΙΙ: δ (για να μη τον φάει ο αδελφός της ο δράκος), δ4, δ7 (σε σκαφίδι). ΙΙΙ: α, ε (σαπούνι-γλίστρα, χτένι-βατουλιά, καθρέφτης-θάλασσα). Το παλικάρι παντρεύεται τη δρακοπούλα.

41. ΑΦ 318, 15-18, Μονεμβασία, «Η Σαρανταπλεξουδού». ΙΙ: α, α1, α7 (μάγισσα), γ, γ1, δ, δ4, δ7 (σάρωμα και φαράσι). ΙΙΙ: α (για το χωριό του άνδρα), α3 (ένα μπουκάλι λάδι, τ' αποχτενίδια και μια πλάκα σαπούνι), α4, α6, α7 (σαν μαυρίλα στον ουρανό), β, β1, ε (λάδι-λίμνη, αποχτενίδια-δάσος, σαπούνι-μεγάλη γλιστρά), η, η3, η4 (σκυλίτσα). IV'. α (όπου είχαν αρχίσει οι ετοιμασίες για το γάμο τους), ε, ε3 (στέλνοντας έναν ταξιδιώτη), ε4 (της δίνει την ανθρώπινη μορφή της). Γάμος με το παλικάρι.

42. ΑΦ 481, 4-6, Βαρθολομιό Ηλείας, «Η σκυλομούρα». Ι: α3 (ρίχνοντας λαχνό που έπεσε στη μέση της θάλασσας). ΙΙ: α (μπαίνοντας σε βάρκα), αϊ (θάλασσα), β, β2, γ3 (την βρήκε στον πύργο). ΙΙΙ: α (με μια βάρκα), α6 (και ο πατέρας), α7 (η μάνα μαύρο, άσπρο ο πατέρας), β, γ, γ3 (κουρέλι-πάπια), η, η3, η4. IV'. α (ο πεθερός θυμωμένος με την ασχήμια της νύφης, τους βάζει να μείνουν στο σταύλο), ε3 (το περιστέρι της), ε5 (δυο καρύδια, ένα μύγδαλο). Συμφυρμός με το AT 402.

43. ΛΦ 914, 5-9, Γύθειο, «Ο Τζιτζιλάκης». 7: α, α3 (θέλοντας να βρει την τύχη του και με τη συμβουλή της μάνας του). ΙΙ: α, α1, α4 (πόρτες), β, β2, γ3 (της φωνάζει να του ρίξει τα μαλλιά της, όπως τον είχε συμβουλέψει η μάνα

Σελ. 173
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/174.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

του), δ (για να μην τον φάνε οι δράκοι), δ4, δ5 (η ωραία δε φεύγει μαζί με τον νέο, γιατί φοβάται τους δράκους. Ο νέος γυρίζει μόνος στη μάνα του που του χαρίζει ένα μαγικό σκαμνάκι που σε πάει όπου θέλεις - Αράπης-Τζιτζιλάκης). Ξαναγυρίζει πάλι στην ωραία, ανεβαίνει πάλι επάνω, δ, δ4, δ6. ΙΙΙ: α (πάνω στο μαγικό σκαμνάκι, από λάθος προσταγή του νέου, οδηγούνται σε άγρια και έρημα βουνά κι όχι στο σπίτι του. Η ωραία ξεγελά το νέο, κάθεται στο σκαμνάκι και βρίσκεται ξανά στον πύργο της, γιατί φοβάται πως οι δράκοι θα χαλάσουν την ομορφιά της). IV'. Ο νέος, ύστερα από πολλές περιπέτειες, βρίσκεται πάλι κάτω από το παράθυρο της Ωραίας, πουλώντας μαύρα σύκα που σε κάνουν να βγάζεις κέρατα και άσπρα που κάνουν τα κέρατα να πέφτουν. Αγοράζει ο υπηρέτης της Ωραίας μαύρα σύκα, εκείνη τρώει και γεμίζει κέρατα. Ο νέος μπαίνει στον πύργο, παριστάνοντας το γιατρό, και της υπόσχεται να την απαλλάξει από τα κέρατα μόνον αν δεχτεί να τον παντρευτεί. Ακολουθεί γάμος.

44. ΛΦ 1033, Ζαχάρω Ολυμπίας, "Η Αγγελοκαμωμένη". Ι: α, α2. II'. α, α1, γ,

γ1. ΙΙΙ: α, α2, α3 (ορμηνεύουν τ' αντικείμενα του σπιτιού να ξεγελάσουν τη μάνα της), α4, α5 (από ένα στραβοκουταλάκι που είχαν ξεχάσει να ορμηνέψουν), α6, α7 (μαύρο), ε (χτένι-γκρεμός), η, η4. IV'. α (ο βασιλιάς βλέποντας τη σκυλόμουτρη, διατάζει να της δώσουν ένα κατώγι να κατοικήσουν με το βασιλόπουλο), ε, ε1, ε4. Συμφυρμός με το AT 402.

45. ΛΦ 1209, 1-8, Ηλεία, "Το βασιλόπουλο και η πεντάμορφη Ανθή". ΙΙ: Η μάγισσα έχει κλεισμένη την πεντάμορφη Ανθή, α1, α4, α5, γ1. ΙΙΙ: α, γ (με το μαγικό ραβδί του βασιλόπουλου), γ3 (δέντρο-πουλί που κελαηδεί, λίμνη - δυο πάπιες), η, η1. IV'. Η πεντάμορφη είναι υπηρέτρια στο παλάτι, δ, δ2 (στο ζυμάρι της ζωγραφισμένο το δέντρο) και την παντρεύεται.

46. ΛΦ 1476, 9-11, Μονεμβασία, "II Χρυσομαλλούσα". Ι: α, α1. ΙΙ: α, α1, α4, γ1, δ4, δ7 (κουβάρι). ΙΙΙ: α, α3 (το περιστέρι της), α6 (και οι αδελφοί), α7 (μάνα και αδελφοί), γ, γ3 (γλάστρα-βασιλικός, κλήμα-σταφύλι, λίμνη-πάπιες), η, η3, η4 (και η γατομούρα). IV'. ε3 (το περιστέρι της), ε4 (με την πίεση των αδελφών στη μάνα), ε5 (τρία φουντούκια). Συμφυρμός με το AT 402.

47. ΛΦ 1555, 6-8, Γορτυνία, "Τα τρία μήλα". Ι: Μια αλεπού κλέβει τα μήλα της μηλιάς τριών αδελφών και ο μικρότερος την τσακώνει, α, α3, (η αλεπού προκειμένου να γλιτώσει, του υπόσχεται την πεντάμορφη της οποίας είναι παραμάνα). ΙΙ: α, α1, γ3 (ανεβαίνει στο δέντρο και πηδά στο παράθυρο με τη συμβουλή της αλεπούς), δ (για να μην τον φάνε ο γέρος μάγος και η μάγισσα), δ4, 87 (πορτοκάλι, δαχτυλήθρα). ΙΙΙ: α, αϊ (αφού η βασιλοπούλα ασβέστωσε όλα τα αντικείμενα του σπιτιού για να μη μιλήσουν), α3 (σαπούνι και απόχτενα), α4 (και ο γέρος), α5 (από ένα άχρηστο τσουκάλι που είχαν ξεχάσει ν' ασβεστώσουν), α6 (και ο γέρος), α7 (τις δύο πρώτες φορές ο γέρος σύννεφο

Σελ. 174
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/175.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ξάστερο, την τρίτη φορά η μάνα σύννεφο βουρκωμένο), β, β1, γ, γ1, γ3 (μοναστήρι-καλόγερος), S (ο γέρος), 82, ε (σαπούνι-γλίστρα, απόχτενα λόγγος από βάτα). Η μάγισσα δεν καταφέρνει, να περάσει και σκάει απ' το κακό της. IV'. Το ζευγάρι συναντά την αλεπού στο δρόμο, η βασιλοπούλα την ξεμαγεύει και γίνεται παραμάνα της, α (η βασιλοπούλα οδηγεί τον νέο στους γονείς της), γάμος.

48. ΛΦ 1764, 22-27, Λαμπέτι Ηλείας, "Ο πύργος της μάγισσας". Ι: α, α3 (με την προτροπή και τη βοήθεια μιας γριάς μάγισσας). Π', α, α1, β, β3 (από τη φωνή της), γ3 (αφού της έχει πει ότι ήρθε να τη σώσει), δ, δ4, δ6. ΙΙΙ: α, α3 (μια χτένα), α4, α6 (ο πατέρας), α7 (μαύρο η μάνα, γαλάζιο ο πατέρας που την καταδιώκει δύο φορές), γ, γ3 (αρνάκι-βοσκός, λίμνη-κύκνος), ε (χτένα αγρός με αγκάθια). IV'. α (η νέα στους γονείς της), ο βασιλιάς πατέρας της, κρατώντας την υπόσχεση του, του παραχωρεί το θρόνο και τον παντρεύει με την κόρη του.

49. ΛΦ 1859, 5-8, Τρίπολη, "Η Σελινομαλλούσα". 1'. Μια βασίλισσα, άκληρη, αρρωσταίνει από καημό. Η γριά ζητιάνα της υπόσχεται να αποκτήσει παιδί, τρώγοντας το πιο μεγάλο σέλινο του κήπου, βουτηγμένο στο μέλι, αλλά να μην την ξεχάσει, όταν γεννήσει, αλλιώς στα δώδεκα χρόνια θα της πάρει το παιδί. Η βασίλισσα ξεχνά την υπόσχεση της κι η γριά, μεταμορφωμένη σε σύννεφο, αρπάζει τη βασιλοπούλα, α, αϊ (μαγκούρα), α3 (ακολουθώντας τη συμβουλή του πατέρα του). Π', α, α2 (μια σπηλιά), γ3 (μπαίνει μόνος του στη σπηλιά), δ, δ4, δ5, δ7 (πορτοκάλι). ΙΙΙ: α, α3 (παίρνοντας τα μαγικά της γριάς), α4, α6, β, β1, γ, γ3 (εκκλησία-καλόγερος που χτύπαγε καμπάνα, λίμνη με πάπιες), ε (πλάκα σαπούνι-γλίστρα, τσατσάρα-δέντρα, χτένι-βάτα, αγκάθια, γκρεμοί), η (ενώ ακόμα είναι πάπια στη λίμνη, παρακαλεί τη μητέρα της να τη λυπηθεί και να της δώσει την ευχή της. Η μάγισσα μετανιώνει και της δίνει την ευχή της. Η βασιλοπούλα επιστρέφει στο σπίτι του πατέρα της και παντρεύεται το βασιλόπουλο).

ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ

50. ΛΑ 1171, (ΣΜ 17), 45-46, Βάλτος Ακαρνανίας, "Η κατάρα και η ευχή της μάνας". Αρχή όπως το AT 450. ΙΙ: Τα αδέλφια και οι γονείς ετοιμάζονται να τους φάνε από την πείνα. ΙΙΙ: Μαγική φυγή όπως στο AT 313A, γ, γ3 (μοναστήρι-καλόγερος, θάλασσα-παπάκια), ε (χτένι-λόγγος), η, η3, η5 (ο νέος ελάφι και η νέα αλογομούρα). IV'. Η κόρη καταφεύγει στο καλύβι μιας γριάς. Το βασιλόπουλο την κάνει γυναίκα του, θαυμάζοντας την καθαριότητα της, ε3 (στέλνοντας τη γριά με φλουριά εξαγοράζει τη μάνα της), ε5 (αμύγδαλο, καρύδι, χρυσή κλώσα).

51. ΛΦ 251, 4-7, Λαμία, "Το βασιλόπουλο που έγινε κυνηγός". ΙΙ: α (χάθηκε

Σελ. 175
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/176.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

στο κυνήγι), α2, α4, α5 (με παράθυρα), β, β2 (πεντάμορφη, έλαμπε σαν τον ήλιο), γ3 (τον είδε η πεντάμορφη δρακοπούλα, έριξε τις κοτσίδες της κι ανέβηκε το βασιλόπουλο), δ, δ4, δ7 (ποτήρι). ΙΙΙ: α, α3 (τα μάγια της μάνας της, χτένι, τσατσάρα και ροΐ), α4 (ο πατέρας ο δράκος), α6 (μία φορά, ο πατέρας δύο), α9 (με το φτερωτό άλογο), γ, γ3 (κύκνος και. πάπια), ε (βάτος, παλιούρια, θάλασσα), η, η5 (να την αφήσει το βασιλόπουλο σε μια σπηλιά και να την ξεχάσει και να τρέξει το μάτι της αίμα και νερό). IV'. αϊ (σε μια σπηλιά), δ (φεύγει το βασιλόπουλο και μαζί του οι καλεσμένοι για το γάμο να πάρουν την άλλη νύφη απ' τη σπηλιά), ε8.

52. ΛΦ 621, 27-30, Δολιανά Ευρυτανίας, "Η Ξανθομαλλούσα". Ι: α, α3 (έχοντας ακούσει ότι, μακριά σ' ένα μέρος, βρίσκεται μια κοπέλα ξανθιά κι όμορφη). ΙΙ: α, α2, γ3 (χτυπάει την πόρτα, μπαίνει μέσα και της φωνάζει να του ρίξει τα μαλλιά της), δ, δ4, δ6, δ7 (μύλο του καφέ). ΙΙΙ: α, α4 (και τα έντεκα αδέλφια της που είναι δράκοι), α6 (και τ' αδέλφια της), α9 (αστραπή η μάνα, βροντές τ' αδέλφια), γ, γ3 (εκκλησιά-εικόνα με καντηλάκι, καλόγερος-καμπαναριό, θάλασσα-πάπια), δ (τ' αδέλφια), δ2, η, η5 (εφτά φορές μαύρη). IV: α (αλλά, επειδή είναι άσχημη, δε θέλει), ε, ε2, ε3 (με γράμμα), ε4 (εφτά φορές ομορφότερη κι ασπρότερη), ε8.

53. ΛΦ 700, 1-5, Υπάτη Φθιώτιδας, "Η Πεντάμορφη". Ι: α, α3 (για να πάρει το βασίλειο). ΙΙ: α (με τη συμβουλή της γριάς (τύχης) του), α1 (γυάλινο), γ3 (δεμένος με το ζωνάρι του πηδά το ψηλό κυπαρίσσι, παίρνει το ζαχαρωμένο πορτοκάλι, περνάει πάνω από τους κοιμισμένους δράκους που έχουν τα μάτια τους ανοιχτά, και τις σαράντα κοπέλες που τραγουδούν, χωρίς να τους δώσει σημασία). ΙΙΙ: Παίρνει την Πεντάμορφη και φεύγει, α6, γ3 (πυκνό δάσος σκάβουν με το τσεκούρι, στρατός-άφαντοι με το καπέλο), η, η5 (όσες ομορφιές έχεις, τόσες σκύλινες...).

54. ΛΦ 1044, 1-10, "Ο Πύργος της μάγισσας". Ι: α, α3 (μαθαίνοντας από το αηδόνι για την πεντάμορφη). ΙΙ: α, α1, α4, γ, γ1. ΙΙΙ: α, α6 (η μάγισσα, στην προσπάθεια της να τους φτάσει, πέφτει και τσακίζεται). IV: ε8.

ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ - ΠΟΝΤΟΣ - ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑ α. Καππαδοκία

55. Σαραντίδης, 201, Φάρασα, άτιτλο. Ι: α, α3 (πάνω στη φυλλάδα του βασιλόπουλου πέφτει ένα ρόδι που σβήνει τα γράμματα της και γράφει άλλα). ΙΙΙ: α, α6, συμφυρμός με το AT 313A, ε (χτένι-δάσος από αγκάθια, σαπούνι-χιόνια και παγούρια, ποτήρι με νερό-θάλασσα), η, η4 (σκυλοπρόσωπη). IV: ε2, ε4, ε5 (φουντούκι, καρυδάκι). Συμφυρμός με το AT 402.

Σελ. 176
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/177.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΚΥΠΡΟΣ

56. ΛΑ 2424, 155-169, Πάφος-Κτήμα, "Άσπρη σαν το γάλα, τζιέ κότσινη σαν το αίμα". Γ. α, α3 (ανοίγει η μύτη του καθώς πίνει γάλα κι εύχεται να βρει κοπέλα άσπρη σαν το γάλα και κόκκινη σαν το αίμα). ΙΙ: α, αϊ (τον οδηγούν εκεί οι δράκοι, γιοι μιας γυναίκας που είχε βοηθήσει), γ1. ΙΙΙ: α, αϊ (αφού ταΐσουν όλα τα αντικείμενα του σπιτιού), α5 (από το γουδί και το γουδοχέρι που είχαν ξεχάσει να ταΐσουν), α6, α7 (άσπρο, μαύρο, κόκκινο), γ, γ3 (περιβόλι-περιβολάρης, εκκλησία-παπάς, λίμνη-ψάρι), η, 7)1, η2. IV'. Μια αραπίνα τρυπάει με το σουβλί την Άσπρη και την μεταμορφώνει σε πουλί. Από τα κόκαλα του πουλιού που σφάζει η Αραπίνα, η Άσπρη μεταμορφώνεται σε κυπαρίσσι, από το ξύλο του κυπαρισσιού που μαζεύει μια γριά γίνεται πάλι γυναίκα, δ, δ3 (πουλιά). Το βασιλόπουλο σκοτώνει την Αραπίνα (βλ. AT 403B).

57. ΛΦ 950, 10-12, Παραλίμνη Αμμοχώστου, "Άσπρη σα χαρτί, κότσινη σα ρόβι, μαύρα τα μάτια της και τα φρύδια της σα μελάνι". Ι: α, α3 (με την ευχή των γονιών του). ΙΙ: α, α1, α7 (ο δράκος και η δράκαινα), γ, γ3 (μπήκε μέσα), δ4, δ7 (καρφίτσα). ΙΙΙ: α, α1 (να κλειδώσουν), α3 (μαγικό ραβδί), α5 (από το γουδί που είχαν ξεχάσει να κλειδώσουν), α6 (η δράκαινα και ο δράκος πατέρας), α7 (άσπρο η μάνα, μαύρο ο πατέρας), γ, γ3 (γέρος-αμπέλι, λίμνη-πάπια), δ, δ2 (ότι δεν είδε κανέναν), ο δράκος δεν κατάφερε να τους πιάσει κι έφυγε μαραζωμένος. IV'. α (και την παντρεύεται).

58. ΛΦ 1347, "Η απαγωγή της Πεντάμορφης". ΙΙ: α, α1, α7 (το δράκο που είχε αρπάξει τη βασιλοπούλα να φωνάζει: "Αριάδνη, Αριάδνη, κατέβασε τ' αδράχτι σου ν' ανέβω!"), γ, γ1, δ, δ5. ΙΙΙ: α, α3 (αφού σκουπίσουν καλά), α5 (από ένα πετραδάκι που είχαν ξεχάσει να σκουπίσουν), α6 (ο δράκος), γ, γ3 (εμπόρευμα-έμπορος, περιβολάρης-περιβόλι). Ο δράκος τους χάνει και σκάει από το κακό του.

59. ΛΦ 1593, 9-14, Λεύκα, "Η Ανανδρίκα". Ι: α, α2. II: α, α1, α? (κι ο κύρης της), γ, γ1, δ4 (βελόνι, ψαθούρι, βρουκάλι). ΙΙΙ: α, α4, α6 (κι ο κύρης της), α7 (κόκκινο, μαύρο ο κύρης), β, γ, γ1, γ3 (λίμνη-πάπιες), η (καλώντας την στην αρχή να θηλάσει από το στήθος της), η 1 (πάνω σ' ένα δέντρο), η2. IV'. αϊ (πάνω σ' ένα δέντρο), α2, β, συμφυρμός με το AT 313C. Η κόρη αλλάζει τα ρούχα της με μια αραπίνα δούλα που έρχεται να πάρει νερό απ' τη βρύση. Της ζητά να πάρει τη θέση της κι αν έρθει το βασιλόπουλο να του πει πως μαύρισε απ' τον ήλιο, δ, δ1 (τ' όνομα της, έρχεται, πιστεύει την αραπίνα και την παντρεύεται). Τυχαία συναντά την Ανανδρίκα σε μια γριά και την αναγνωρίζει. Διώχνει την αραπίνα και παίρνει την Ανανδρίκα γυναίκα του.

60. ΛΦ 1870, 29-33, Αμμόχωστος, "Πελάβριανη". Ι: Ένα βασιλόπουλο που θέλει να παντρευτεί, γεμίζει μια δεξαμενή με μέλι για να έρθουν τα κορίτσια και να διαλέξει ανάμεσα τους, α, α3 (με τη συμβουλή μιας γριάς). ΙΙ: γ1, δ4,

Σελ. 177
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/178.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

δ7 (βελόνα, αδράχτι). ΙΙΙ: α, α3 (αλείφοντας τα πράγματα του σπιτιού με μέλι για να μη μαρτυρήσουν), α5 (από το γουδί και το γουδοχέρι που είχαν ξεχάσει ν' αλείψουν), α6 (ο πατέρας), α7 (άσπρο η μητέρα, μαύρο ο πατέρας), γ, γ3 (εκκλησία-παπάς, λίμνη-πάπια), η μάνα της δεν μπορεί να την πιάσει. IV'. α2, β, δ, δ3 (από ένα σεντόνι με κεντημένα δύο πουλιά που κελαηδούν στο νυφικό κρεβάτι). Το βασιλόπουλο διώχνει τη νύφη και παντρεύεται την Πελάβριανη.

61. Κληρίδης III, 16, 52-62, Κυθρέα, "H Καστανομαλλούσα". Ι: α, α2. ΙΙ: α,

δ4, δ5 (κουμπί, καρφίτσα). ΙΙΙ: α, α3 (ξεχνούν το γουδί και το γουδοχέρι), α6 (ο πατέρας), α7 (μαύρο η δράκαινα, άσπρο ο πατέρας), καταδιώκονται για πρώτη φορά από τον πατέρα, γ, γ3 (το βασιλόπουλο δύο βόδια, η κόρη βουλάτωρας), ε (χτένα, σαπούνι, κουκιά)' για δεύτερη φορά από τον πατέρα, γ, γ3 (εκκλησιά-καλόγερος) ύστερα από τη δράκαινα, γ, γ3 (λίμνη-δυο πάπιες). IV'. Το βασιλόπουλο πηγαίνει στο παλάτι και της φέρνει ρούχα. Συμφυρμός με το AT 313C.

ΑΔΗΛΟΥ ΤΟΠΟΥ

62. ΛΦ 1050, 8-11, "Η Πεντάμορφη". 7: α, α3 (ανοίγοντας το απαγορευμένο δωμάτιο του βασιλικού πύργου και βλέποντας τη φωτογραφία μιας πεντάμορφης κοπέλας). ΙΙ: α (με το γρηγορότερο άλογο του παλατιού), α1, α5, β, β1, γ3 (με τη βοήθεια μιας γριάς μάγισσας που του έδωσε ένα μαντίλι, ρίχνει στο παράθυρο του πύργου το μαντίλι που γίνεται μακρύ σκοινί και η βασιλοπούλα κατεβαίνει). ΙΙΙ: α (με το άλογο), α6 (ο πατέρας της που χτίζει πύργο με τα κεφάλια των παλικαριών και του λείπει ένα ακόμη), α8 (μεγάλο φτερωτό πουλί), ε (το βασιλόπουλο φύσηξε τη μαγική σκόνη που του έδωσε η αδελφή της μάγισσας κι ένα λευκό σύννεφο τους σκέπασε). IV'. α, ε8.

63. ΛΦ 1396, 5-7, άτιτλο. 7: α, αϊ (σ' ένα πηγάδι, κάτω από μια πέτρα). ΙΙ: α, αϊ (γυάλινο), α7 (στη δράκαινα), γ, γ1, δ, δ1, δ3 (κάτω από το τελάρο). ΙΙΙ: α, α2, α4, η, η3, η4. IV'. α, ε, ε2 (μ' ένα σημείωμα στο λαιμό), ε4. Συμφυρμός με το AT 402, ο βασιλιάς δίνει το θρόνο στο γιο του που παντρεύτηκε την κόρη της δράκαινας.

Σελ. 178
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/179.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Με το παραμύθι αυτό ασχολήθηκε ο Μ. Γ. Μερακλής σε μία μονογραφία του . Στις παρατηρήσεις του σημειώνει ότι οι αδελφοί Grimm που είχαν μάθει το παραμύθι της Χρυσομαλλούσας από τα Kleinen Romanien του Friedrich Schulz , πίστευαν ότι πρόκειται για γνήσιο λαϊκό γερμανικό παραμύθι. Κατά τον Ελβετό παραμυθολόγο Max Liithi όμως, ο Schulz άντλησε τη Χρυσομαλλούσα από τη συλλογή παραμυθιών της λογίας γαλλίδας Mlle de la Force (1698), επιφέροντας ορισμένες αλλαγές στο γαλλικό κείμενο.

Στη Δυτική Ευρώπη τα βασικά μοτίβα του παραμυθιού, με εισαγωγικό τη θαυμάσια γέννηση της ηρωίδας, έχουν ως εξής:

α. Τάξιμο παιδιού: μια έγκυος γυναίκα κυριεύεται από την επιθυμία να φάει μαϊντανό (persil, η κόρη ονομάζεται Persinette, Petrosinella, Πετροσέλινο). Ο άντρας της κλέβει μια ρίζα από την αυλή μιας μάγισσας, που τον πιάνει επ' αυτοφόρω και του ζητάει για αντάλλαγμα το παιδί που θα γεννηθεί.

β. Τα μαλλιά για σκάλα: Το παιδί είναι κοριτσάκι κι η μάγισσα το μεγαλώνει φυλακισμένο σ έναν πολύ ψηλό πύργο που δεν έχει πόρτα. Κάθε φορά που η μάγισσα πηγαίνει να τη δει, η κόρη ρίχνει τα χρυσά της μαλλιά για ν' ανέβει και να κατέβει η νονά της. Κάποτε περνάει από κει κι ένα βασιλόπουλο, ανεβαίνει στον πύργο με το ίδιο κόλπο, ερωτεύεται την ηρωίδα και αποφασίζουν να φύγουν μαζί.

γ. Εγκατάλειψη και τύφλωση: Η μάγισσα, μην μπορώντας να τους πιάσει, καταριέται την κόρη να γίνει άσχημη ή τυφλώνει (μεταμορφώνει) τον πρίγκιπα.

δ. Στο τέλος η τάξη των πραγμάτων αποκαθίσταται, η νέα ξαναπαίρνει πίσω την ομορφιά της κι οι δύο νέοι παντρεύονται.

Ο Lüthi διευκρινίζει ότι το παραμύθι αυτό δεν αποτελεί καθαρά λόγιο κατασκεύασμα, αλλά έχει λαϊκή βάση η οποία όμως βρίσκεται σε γαλλικό κι όχι γερμανικό πρότυπο. Καταρρίπτει τον ισχυρισμό της Mlle de la Force ότι το παραμύθι είναι εξ ολοκλήρου δική της έμπνευση, παραθέτοντας την προγενέστερη παραλλαγή του Basile με τον τίτλο Petrosinella (Pentamerone 11), όπου βρίσκουμε πανομοιότυπα και το προοίμιο και τη σκηνή του πύργου, θεωρεί ότι η γαλλίδα συγγραφέας βασίστηκε σ' ένα λαϊκό γαλλικό παραμύθι, πράγμα που συμπεραίνει από μια σειρά εσωτερικών ενδείξεων, όπως, για παράδειγμα, το κάλεσμα "ρίξε τα μαλλάκια σου ν' ανέβω", ή η κατάληξη του παραμυθιού με το μοτίβο της μάγισσας

1 Μ. Γ. Μερακλής, Τα παραμύθια μας, Μελέτη, 8, εκδ. Κωνσταντινίδη, θεσσαλονίκη

1973, σ. 97-143.

2. Fr Schulz, Kleinen Romanien, τ. 5, 1790, σ. 269-288.

3. M Luthi, "Die Herkunft des Grimmschen Rapunzelmàrchens", Fabula (1959-1960), Zurich, σ. 95-118

Σελ. 179
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/180.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

που συγχωρεί το ζευγάρι. Οι αδελφοί Grimm λοιπόν δεν είχαν άδικο όταν χαρακτήρισαν το παραμύθι αυτό λαϊκό, έσφαλαν ωστόσο ως προς την εθνική του προέλευση.

Ο Lüthi δε φαίνεται να γνωρίζει πάνω από μια ελληνική παραλλαγή" σ αυτήν, ως εισαγωγικό μοτίβο για τη γνωριμία των δύο νέων, δίνεται η κατάρα της αδικημένης γριάς (μοτίβο που χρησιμοποιείται εξάλλου ως εισαγωγή και σ' άλλα ελληνικά παραμύθια, όπως το AT 408 - Τα τρία κίτρα). Γίνεται λόγος για ένα τσουκάλι φακές που μαγείρεψε με χίλιους κόπους μια γριά, κι ο ήρωας το σπάει κατά λάθος. Η γριά του δίνει την κατάρα της να μην ησυχάσει, αν δε βρει τη Χρυσομαλλούσα. Ο Lûthi, σχολιάζοντας το μοτίβο της φακής, λανθασμένα υποστηρίζει ότι πρόκειται για ένα καρπό αντίστοιχο του μαϊντανού των άλλων ξένων παραλλαγών.

Ο ελληνικός οικότυπος, που αποτελείται από 63 παραλλαγές, καθορίζεται ως εξής:

α. Ένα βασιλόπουλο ξεκινάει να βρει την Πεντάμορφη, ακολουθώντας τη σαΐτα που έριξε ή επειδή το καταράστηκε μια γριά ή για κάποιο άλλο λόγο.

β. Φτάνει στον πύργο κι η κόρη κρεμάει τα μαλλιά της για ν' ανέβει η μάνα της.

γ. Το βασιλόπουλο, μιμούμενο τη φωνή της μάνας, ανεβαίνει επάνω. Η νέα τον ερωτεύεται, τον κρύβει, τον μεταμορφώνει σε σκούπα, χρυσό μήλο, κλπ.

δ. Η κόρη της δράκισσας κι ο νέος φεύγουν από τον πύργο, αφού "δέσουν" τα πράγματα του σπιτιού να μη μιλήσουν. Ακολουθεί μαγική φυγή. Η μάνα καταριέται την κόρη να την ξεχάσει ο άντρας της από φιλί που θα του δώσει η δικιά του μάνα κι έτσι δημιουργείται συμφυρμός με τον τύπο AT 313C (Η λησμονημένη νύφη) ή να γίνει άσχημη, σκυλομούρα, κλπ.

ε. Στο τέλος, το βασιλόπουλο ξαναθυμάται την κόρη που λησμόνησε, ακούγοντας το τραγούδι της ή αφού πάρει πίσω από τη μάνα της την ομορφιά της. Μαζί με την ομορφιά, η μάγισσα της δίνει και μαγικά δώρα, με τα οποία διώχνει τις αντίζηλες της από το παλάτι" ο πατέρας του ήρωα, γοητευμένος από τα μαγικά κόλπα της Ξανθομαλλούσας, τη διαλέγει για νύφη του γιου του, και απορρίπτει τις γυναίκες των άλλων του γιων.

Στο τελευταίο αυτό σημείο παρατηρείται συμφυρμός με τον τύπο AT 402 (Η χελώνα), όπου ο ήρωας έχει αδέλφια και πρέπει ν' αποδείξει στον πατέρα του πως η δική του η γυναίκα είναι και η καλύτερη νύφη. Το θέμα του ανταγωνισμού των τριών αδελφών προκαλεί άλλωστε συμφυρμό με τον AT 402 και στα εισαγωγικά μοτίβα ορισμένων παραλλαγών, όπου τ' αδέλφια υποχρεώνονται από τον πατέρα τους να βρουν γυναίκα ρίχνοντας τη σαΐτα τους μακριά" σ' όποιο σημείο πέσουν οι σαΐτες, από κει να πάρουν και νύφη.

Στην Ελλάδα, τη Γιουγκοσλαβία και την Κορσική η ηρωίδα είναι πραγματική κόρη της μάγισσας. Το εισαγωγικό μοτίβο του κλεμμένου φυτού ή φρούτου και της θαυμάσιας γέννησης των δυτικοευρωπαϊκών παραλλαγών, δεν εμφανίζεται ποτέ στην εισαγωγή της πλοκής. Η δαιμονική φύση της νέας, όπως παρατηρεί ο Μ. Μερακλής, βρίσκεται σε συμφωνία με το μοτίβο της μαγικής φυγής, την οποία

Σελ. 180
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/181.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

εκτελεί κανονικά μια ηρωίδα που είναι από φύση μάγισσα. Η μαγική φυγή ανήκει ουσιαστικά στον τύπο AT 313 (The Girl as a Helper in the Hero's Flight). Το τέλος άλλωστε των περισσότερων ελληνικών παραλλαγών του AT 310, με την επίσκεψη της Πεντάμορφης στο παλάτι του συζύγου της, αντιστοιχεί ακριβώς στο τέλος των παραμυθιακών τύπων που περιέχουν μαγική φυγή (AT 313 και AT 314), ενώ στα παραμύθια όπου πρόκειται για θαυμάσια γέννηση, παιδί ταμένο (στο δαίμονα, στη μάγισσα, κλπ.), η νέα επιστρέφει στο τέλος στους δικούς της γονείς (AT 810-ΑΤ 814). Ο συμφυρμός αυτός του AT 310 με τον AT 313 στις ελληνικές παραλλαγές, αν και αφαιρεί τη γοητεία της μαγικής γέννησης από την ελληνική Χρυσομαλλούσα, ευνοεί ωστόσο την κατάληξη του παραμυθιού, τη λύση της πλοκής που στο δυτικό πρότυπο παραμένει ασαφής και αδέξια.

Για την ερμηνεία του παραμυθιού θα ήταν ενδιαφέρον να μελετηθεί κάποτε η σημασία της εμφάνισης ή της εξαφάνισης ενός τόσο πλούσιου εισαγωγικού μοτίβου, όπως είναι η θαυματουργή γέννηση της ηρωίδας, πράγμα που φωτίζει εντελώς διαφορετικά την προϊστορία του μυθικού ήρωα. Το ερώτημα στην προκειμένη περίπτωση θα ήταν: ποιο είναι το βαθύτερο νόημα αυτής της συλλογικής αμνησίας που διαγράφει εντελώς από το παραμύθι της Πεντάμορφης τη θαυμάσια γέννηση μιας δαιμονικής γυναίκας, διαμορφώνοντας έτσι, χωρίς αυτό το μοτίβο, ένα σχετικά μεγάλο οικότυπο, τον ελληνικό; Και τι σχέση υπάρχει ανάμεσα στο λησμονημένο θέμα της θαυμάσιας γέννησης και στο θέμα της λησμονημένης νύφης, όταν μάλιστα πρόκειται για ένα συμφυρμό πλατιά διαδεδομένο σ' αυτόν τον παραμυθιακό τύπο στην Ελλάδα;

Σελ. 181
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/182.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 182
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/183.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 311

Σελ. 183
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/184.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 184
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/185.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ  AT 311

Της κάτω γης ο αφέντης

AT: Rescue by thé sister Delarue-Tenèze: Barbe-bleue

Άτιτλο

Κάποτε ζούσε ένας φτωχός γέρος με τις τρεις κόρες του. Συχνά ο γέρος έβγαινε να μαζέψει χόρτα. Μια μέρα, εκεί που μάζευε χόρτα είδε μια μεγάλη βρούβα. Προσπάθησε να την ξεριζώσει, μα δεν έβγαινε. Εκεί που την κουνούσε, πετάχτηκε μπροστά του ένας αράπης, "θέλεις", είπε ο αράπης στον έκπληκτο γέρο, "να σου δώσω ένα τσουβάλι λίρες και να μου φέρεις την πρώτη κόρη σου;" Το σκέφτηκε ο γέρος και μια και το ποσόν ήταν μεγάλο δέχτηκε. Την άλλη μέρα, ο αράπης του πήγε τις λίρες και ο γέρος παρέδωσε την κόρη του.

Την πήρε ο αράπης και την κατέβασε σε ένα υπέροχο παλάτι με σαράντα δύο δωμάτια. Αφού τη γύρισε να δει όλους τους θησαυρούς του, της είπε: "'Ολ' αυτά θα γίνουν δικά σου αρκεί να φας αυτήν την ανθρώπινη γλώσσα". Και της έδωσε τη γλώσσα συνεχίζοντας: "Εγώ θα φύγω για τρεις μέρες και, όταν θα ξανάρθω και έχεις φάει τη γλώσσα, θα γίνεις κυρία του παλατιού". Η κοπέλα συμφώνησε κι ο αράπης έφυγε. Αλλά η γλώσσα ήταν σκληρή και η κοπέλα σκέφτηκε: "Δεν την πετάω καλύτερα στα κεραμίδια και, όταν με ρωτήσει αν την έφαγα, του λέω πως ναι". Πράγματι την πέταξε στα κεραμίδια και όταν ο αράπης ήλθε και την ρώτησε τρεις φορές "Την έφαγες τη γλώσσα;" αυτή απήντησε "Ναι". Αλλ' ο αράπης τότε φώναξε δυνατά: "Γλώσσα, γλώσσα που είσαι;" Η γλώσσα απήντησε: "Στα κεραμίδια". Τότε ο αράπης της έκοψε το κεφάλι και την κρέμασε σε ένα δωμάτιο όπου υπήρχαν ήδη κρεμασμένα βασιλόπουλα και πρίγκιπες.

Μετά από λίγες μέρες, ο γέρος πήγε στη βρούβα να ρωτήσει τι κάνει η κόρη του. Τότε ο αράπης του είπε: "Καλά είναι, αλλά ζητάει την αδερφή της. θα σου δώσω ένα τσουβάλι λίρες να μου τη δώσεις κι αυτή". Ο γέρος σκέφτηκε πολύ αυτή τη φορά και τέλος αποφάσισε να δεχτεί. Του πήγε λοιπόν και τη δεύτερη κόρη του. Ο αράπης την πήρε και, αφού τη γύρισε κι αυτή στο παλάτι, της είπε τα ίδια όπως και στην αδερφή της. Όταν ο αράπης έφυγε, η κοπέλα σκέφτηκε, επειδή η γλώσσα ήταν σκληρή, να τη χώσει στο χώμα. Όταν ο αράπης γύρισε και τη ρώτησε

Σελ. 185
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/186.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

αν έφαγε τη γλώσσα, του είπε ναι. Αλλ' ο αράπης ξαναρώτησε: "Γλώσσα, γλώσσα που είσαι;" Και η γλώσσα απήντησε: "Χωμένη στο χώμα". Ο αράπης τότε της έκοψε κι αυτής το κεφάλι και την κρέμασε κοντά στην αδερφή της και τους άλλους.

Μετά από λίγο καιρό, πάλι ο πατέρας των κοριτσιών πήγε να ρωτήσει για τις κόρες του. Ο αράπης του είπε ότι ήταν πολύ ευτυχισμένες αλλά τους έλειπε η παρουσία της μικρότερης αδερφής τους. "θα σου δώσω άλλο ένα τσουβάλι λίρες να μου τη φέρεις κι αυτή", του είπε. Ο γέρος με μεγαλύτερο δισταγμό δέχτηκε και πάλι κι ο αράπης πήρε τη μικρότερη και, αφού της έδειξε και αυτής το παλάτι, της έδωσε τη γλώσσα λέγοντας της τα ίδια πράγματα. Η κοπέλα έκοψε τη γλώσσα κομμάτια μόλις ο αράπης έφυγε και τα έδωσε σε μια γάτα. Όταν ο αράπης γύρισε και τη ρώτησε αν έφαγε τη γλώσσα, αυτή απάντησε ναι. Και όταν ο αράπης ρώτησε: "Γλώσσα, γλώσσα που είσαι;" η γλώσσα απάντησε: "Στην κοιλιά". Ευχαριστημένος ο αράπης της έδωσε σαράντα κλειδιά" κράτησε τα κλειδιά των δύο δωματίων στα οποία είχε στο μεν ένα, τους κρεμασμένους, στο δε άλλο, το αθάνατο νερό, και έφυγε για μακρινό ταξίδι.

Η μικρή, αφού θαύμασε τους θησαυρούς του αράπη, άρχισε να την τρώει η περιέργεια να δει και τα δύο απαγορευμένα δωμάτια και άρχισε να ψάχνει για τα κλειδιά. Κάποια μέρα, εκεί που ξεσκόνιζε ένα καπέλο του αράπη, βρήκε τα δύο κλειδιά μέσα στη φόδρα του καπέλου. Γρήγορα άνοιξε τα δωμάτια και, όταν είδε τους κρεμασμένους, πήρε αθάνατο νερό και τους ράντισε και οι πεθαμένοι αναστήθηκαν, μαζί μ' αυτούς και οι αδερφές της κι ένα βασιλόπουλο που ερωτεύτηκε τη μικρότερη και ζήτησε να την παντρευτεί. Βγήκαν όλοι τότε από το παλάτι του αράπη και, αφού το βασιλόπουλο διέταξε να μεταφερθούν οι θησαυροί του αράπη στο παλάτι του, παντρεύτηκαν μεγαλοπρεπώς.

Όταν ο αράπης γύρισε στο παλάτι του και είδε τους θησαυρούς του να λείπουν μαζί με τα θύματα του, τα κατάλαβε όλα και, αφού μεταμορφώθηκε σε άγιο, πλήρωσε ανθρώπους να μεταφέρουν το κουτί, μέσα στο οποίο μπήκε, στο παλάτι του βασιλόπουλου και της κοπέλας που ήταν βασίλισσα πια. Όταν αυτοί είδαν τον άγιο, ενθουσιάστηκαν και διέταξαν τους υπηρέτες να τον μεταφέρουν στο δωμάτιο τους. Το βραδύ, ενώ το βασιλόπουλο κοιμόταν, η βασίλισσα είδε τα μάτια του αράπη να λάμπουν. Κατάλαβε τότε ποιος ήταν και ότι είχε πάει για να τους σκοτώσει την ώρα που θα κοιμόντουσαν. Αμέσως χτύπησε τα κουδούνια και οι υπηρέτες που ήρθαν σκότωσαν τον κακό αράπη και έζησαν αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα.

ΛΦ 1365, 1-4. Η παραλλαγή αυτή συλλέχτηκε από την Ιωάννα Πλαφουντζή στο Γαλαξείδι Φωκίδας.

Σελ. 186
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 300-499, τ. Α΄+Β΄
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 167
    34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

    408 (Τα τρία κίτρα). Ο γιος του βασιλιά χύνει το περιεχόμενο του τέντζερη μιας γριάς κι αυτή τον καταριέται να μη βρει ησυχία, αν δε βρει τη Χρυσομαλλούσα. Ι: α, α2. II: α, α2, α3, α5 (δράκαινα, αδελφός), β, β2, γ, γ1, δ, δ1, δ2, 83 (σεντούκι). ΙΙΙ: α, α1, α4, α5, α6, α9 (πάνω σε μια αρκούδα), β, β1, ε (χτένι πυκνό-αγκαθιά πυκνή, πεσκίρι-θάλασσα), η, ηΐ (συμβουλεύοντας την συγχρόνως τι πρέπει να κάνει για να την ξαναθυμηθεί ο άντρας της). IV'. Συμφυρμός με το AT 313C και. α1, γ, γ2, δ, δ2, ε8.

    10. ΛΑ 223, 127, Αίνος (σημ. Τουρκία), "Η σκυλοπρόσωπη". Ι: α3 (ο μικρότερος γιος του βασιλιά ψάχνει να βρει την τύχη του). ΙΙ: α, α1, α4, α7 (ο δράκος και η δράκαινα). ΙΙΙ: ε2 (φτύνοντας η δρακοπούλα το σκυλάκι της του δίνει δρακοντίσια δύναμη), ε4 (φοβερίζοντας πως θα ρίξει τον πύργο αν η μάνα της δεν της δώσει την ομορφιά της και μια φορεσιά ρούχα), ε5. Συμφυρμός με το AT 402.

    11. ΛΑ 1476, 16, Κωνσταντινούπολη (σημ. Τουρκία), "Η Σκυλομούρα". Γ. α1. ΙΙ: α (ο νέος θέλει να γράψει γράμμα στον πατέρα του, αλλά τον παίρνει ο ύπνος. Ξυπνώντας, βρίσκει στο χαρτί ζωγραφισμένο ωραίο πρόσωπο ίδιο μ' αυτό που βλέπει και στο αντικρυνό παράθυρο ενός παλατιού), αϊ (παλάτι), α3, α4, α5, γ1, δ, δ4, δ6. ΙΙΙ: α (όπως στο AT 313A), α6 (ο πατέρας και ο αδελφός), α7 (μαύρο, κόκκινο, άσπρο), γ, γ3 (γλάστρα-τριανταφυλλιά, μοναστήρι-καλογριά, στέρνα-πάπια). Η δράκαινα λυπάται να τη φάει, η3, η4. IV'. α (το βασιλόπουλο δεν τη θέλει άσχημη, αλλά τη λυπάται και την κρατάει), ε2, ε4, ε5. Συμφυρμός με το AT 402.

    12. θρακικά, 16, 89-92, Καστανιές Ανδριανουπόλεως (σημ. Τουρκία), "Η Σαρανταπλεξούδα". ΙΙ: Η Σαρανταπλεξούδα είναι κόρη δράκων και μάγισσα η ίδια' γ1, δ, δ4, δ5, δ6 (χρυσό). ΙΙΙ: α (όπως στο AT 313A), α6 (και ο πατέρας), α7 (μαύρο, άσπρο ο πατέρας), γ, γ3 (το βασιλόπουλο καντηλανάφτης σε παρεκκλήσι - η Σαρανταπλεξούδα πάπια σε δεξαμενή), η κόρη βγάζει το μάτι της μάνας της, η, η5 (να γίνει άσχημη). IV'. ε, ε3 (στέλνοντας με το περιστέρι το μάτι της), ε4 (ομορφότερη από πριν), ε5 (ωραίο φουστάνι), ε6 (που θέλει να την παντρευτεί. Έτσι στέλνει το γιο του να φέρει σε πέρας μερικά αδύνατα ζητήματα). Στο τέλος, ο βασιλιάς του κόβει το κεφάλι, αλλά η Σαρανταπλεξούδα τον ανασταίνει με το αθάνατο νερό. Οι δύο τους μαζί σφάζουν το βασιλιά.

    13. Πασχαλίδου, 47-55, Κωνσταντινούπολη (σημ. Τουρκία), "Άσπρη σαν το χαρτί". 7: α, α2. ΙΙ: α (χαλώντας τις σιδερένιες φορεσιές), α4, α7, δ4, δ7 (φλυτζάνι). ΙΙΙ: α, α3 (αφού αλείψουν τα έπιπλα με ζυμάρι), α5 (κόσκινο), γ, γ3 (λίμνη με δύο πάπιες), ε (σαπούνι-γλίστρα, χτένι-φράχτη ς, τάσια - κορδέλλα), η, η3, η4. IV'. α, ε2, ε4 (γίνεται πιο όμορφη), ε5 (φουντούκι, καρύδι, μύγδαλο). Ο βασιλιάς δίνει στο γιο του το θρόνο.