Συγγραφέας:Αγγελοπούλου, Άννα
 
Μπρούσκου, Αίγλη
 
Τίτλος:Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 300-499, τ. Α΄+Β΄
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:34
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1999
 
Σελίδες:975
 
Αριθμός τόμων:2 τόμοι
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Ελληνικά παραμύθια-Κατάλογος
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Περίληψη:Το βιβλίο αυτό αποτελεί τον τρίτο τόμο του Καταλόγου των Ελληνικών Παραμυθιών του Γ. Α. Μέγα. Υπενθυμίζουμε ότι από το Αρχείο του Γεωργίου Α. Μέγα έχουν ήδη δημοσιευτεί δύο τόμοι. Ο πρώτος, που είναι και ο μόνος που πρόλαβε να δημοσιεύσει ο ίδιος ο συντάκτης του καταλόγου, περιέχει τους Μύθους Ζώων (AT 1-299) . Ο δεύτερος (δημοσίευμα του ΙΑΕΝ αρ. 23), που αποτελεί στην ουσία μία πρόταση επεξεργασίας του καταλόγου του Μέγα, περιλαμβάνει τους παραμυθιακούς τύπους AT 700-749 που αντιπροσωπεύουν το τελευταίο μέρος των Μαγικών Παραμυθιών. Ο παρών τρίτος τόμος περιέχει, πάντα σε αναφορά με τη διεθνή κατάταξη των Aarne-Thompson , τις ελληνικές παραλλαγές των παραμυθιακών τύπων AT 300-499, τύπων που καλύπτουν ένα μεγάλο μέρος από αυτά που ονομάζουμε Μαγικά Παραμύθια (AT 300-749).
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 24.63 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 174-193 από: 982
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/174.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

του), δ (για να μην τον φάνε οι δράκοι), δ4, δ5 (η ωραία δε φεύγει μαζί με τον νέο, γιατί φοβάται τους δράκους. Ο νέος γυρίζει μόνος στη μάνα του που του χαρίζει ένα μαγικό σκαμνάκι που σε πάει όπου θέλεις - Αράπης-Τζιτζιλάκης). Ξαναγυρίζει πάλι στην ωραία, ανεβαίνει πάλι επάνω, δ, δ4, δ6. ΙΙΙ: α (πάνω στο μαγικό σκαμνάκι, από λάθος προσταγή του νέου, οδηγούνται σε άγρια και έρημα βουνά κι όχι στο σπίτι του. Η ωραία ξεγελά το νέο, κάθεται στο σκαμνάκι και βρίσκεται ξανά στον πύργο της, γιατί φοβάται πως οι δράκοι θα χαλάσουν την ομορφιά της). IV'. Ο νέος, ύστερα από πολλές περιπέτειες, βρίσκεται πάλι κάτω από το παράθυρο της Ωραίας, πουλώντας μαύρα σύκα που σε κάνουν να βγάζεις κέρατα και άσπρα που κάνουν τα κέρατα να πέφτουν. Αγοράζει ο υπηρέτης της Ωραίας μαύρα σύκα, εκείνη τρώει και γεμίζει κέρατα. Ο νέος μπαίνει στον πύργο, παριστάνοντας το γιατρό, και της υπόσχεται να την απαλλάξει από τα κέρατα μόνον αν δεχτεί να τον παντρευτεί. Ακολουθεί γάμος.

44. ΛΦ 1033, Ζαχάρω Ολυμπίας, "Η Αγγελοκαμωμένη". Ι: α, α2. II'. α, α1, γ,

γ1. ΙΙΙ: α, α2, α3 (ορμηνεύουν τ' αντικείμενα του σπιτιού να ξεγελάσουν τη μάνα της), α4, α5 (από ένα στραβοκουταλάκι που είχαν ξεχάσει να ορμηνέψουν), α6, α7 (μαύρο), ε (χτένι-γκρεμός), η, η4. IV'. α (ο βασιλιάς βλέποντας τη σκυλόμουτρη, διατάζει να της δώσουν ένα κατώγι να κατοικήσουν με το βασιλόπουλο), ε, ε1, ε4. Συμφυρμός με το AT 402.

45. ΛΦ 1209, 1-8, Ηλεία, "Το βασιλόπουλο και η πεντάμορφη Ανθή". ΙΙ: Η μάγισσα έχει κλεισμένη την πεντάμορφη Ανθή, α1, α4, α5, γ1. ΙΙΙ: α, γ (με το μαγικό ραβδί του βασιλόπουλου), γ3 (δέντρο-πουλί που κελαηδεί, λίμνη - δυο πάπιες), η, η1. IV'. Η πεντάμορφη είναι υπηρέτρια στο παλάτι, δ, δ2 (στο ζυμάρι της ζωγραφισμένο το δέντρο) και την παντρεύεται.

46. ΛΦ 1476, 9-11, Μονεμβασία, "II Χρυσομαλλούσα". Ι: α, α1. ΙΙ: α, α1, α4, γ1, δ4, δ7 (κουβάρι). ΙΙΙ: α, α3 (το περιστέρι της), α6 (και οι αδελφοί), α7 (μάνα και αδελφοί), γ, γ3 (γλάστρα-βασιλικός, κλήμα-σταφύλι, λίμνη-πάπιες), η, η3, η4 (και η γατομούρα). IV'. ε3 (το περιστέρι της), ε4 (με την πίεση των αδελφών στη μάνα), ε5 (τρία φουντούκια). Συμφυρμός με το AT 402.

47. ΛΦ 1555, 6-8, Γορτυνία, "Τα τρία μήλα". Ι: Μια αλεπού κλέβει τα μήλα της μηλιάς τριών αδελφών και ο μικρότερος την τσακώνει, α, α3, (η αλεπού προκειμένου να γλιτώσει, του υπόσχεται την πεντάμορφη της οποίας είναι παραμάνα). ΙΙ: α, α1, γ3 (ανεβαίνει στο δέντρο και πηδά στο παράθυρο με τη συμβουλή της αλεπούς), δ (για να μην τον φάνε ο γέρος μάγος και η μάγισσα), δ4, 87 (πορτοκάλι, δαχτυλήθρα). ΙΙΙ: α, αϊ (αφού η βασιλοπούλα ασβέστωσε όλα τα αντικείμενα του σπιτιού για να μη μιλήσουν), α3 (σαπούνι και απόχτενα), α4 (και ο γέρος), α5 (από ένα άχρηστο τσουκάλι που είχαν ξεχάσει ν' ασβεστώσουν), α6 (και ο γέρος), α7 (τις δύο πρώτες φορές ο γέρος σύννεφο

Σελ. 174
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/175.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ξάστερο, την τρίτη φορά η μάνα σύννεφο βουρκωμένο), β, β1, γ, γ1, γ3 (μοναστήρι-καλόγερος), S (ο γέρος), 82, ε (σαπούνι-γλίστρα, απόχτενα λόγγος από βάτα). Η μάγισσα δεν καταφέρνει, να περάσει και σκάει απ' το κακό της. IV'. Το ζευγάρι συναντά την αλεπού στο δρόμο, η βασιλοπούλα την ξεμαγεύει και γίνεται παραμάνα της, α (η βασιλοπούλα οδηγεί τον νέο στους γονείς της), γάμος.

48. ΛΦ 1764, 22-27, Λαμπέτι Ηλείας, "Ο πύργος της μάγισσας". Ι: α, α3 (με την προτροπή και τη βοήθεια μιας γριάς μάγισσας). Π', α, α1, β, β3 (από τη φωνή της), γ3 (αφού της έχει πει ότι ήρθε να τη σώσει), δ, δ4, δ6. ΙΙΙ: α, α3 (μια χτένα), α4, α6 (ο πατέρας), α7 (μαύρο η μάνα, γαλάζιο ο πατέρας που την καταδιώκει δύο φορές), γ, γ3 (αρνάκι-βοσκός, λίμνη-κύκνος), ε (χτένα αγρός με αγκάθια). IV'. α (η νέα στους γονείς της), ο βασιλιάς πατέρας της, κρατώντας την υπόσχεση του, του παραχωρεί το θρόνο και τον παντρεύει με την κόρη του.

49. ΛΦ 1859, 5-8, Τρίπολη, "Η Σελινομαλλούσα". 1'. Μια βασίλισσα, άκληρη, αρρωσταίνει από καημό. Η γριά ζητιάνα της υπόσχεται να αποκτήσει παιδί, τρώγοντας το πιο μεγάλο σέλινο του κήπου, βουτηγμένο στο μέλι, αλλά να μην την ξεχάσει, όταν γεννήσει, αλλιώς στα δώδεκα χρόνια θα της πάρει το παιδί. Η βασίλισσα ξεχνά την υπόσχεση της κι η γριά, μεταμορφωμένη σε σύννεφο, αρπάζει τη βασιλοπούλα, α, αϊ (μαγκούρα), α3 (ακολουθώντας τη συμβουλή του πατέρα του). Π', α, α2 (μια σπηλιά), γ3 (μπαίνει μόνος του στη σπηλιά), δ, δ4, δ5, δ7 (πορτοκάλι). ΙΙΙ: α, α3 (παίρνοντας τα μαγικά της γριάς), α4, α6, β, β1, γ, γ3 (εκκλησία-καλόγερος που χτύπαγε καμπάνα, λίμνη με πάπιες), ε (πλάκα σαπούνι-γλίστρα, τσατσάρα-δέντρα, χτένι-βάτα, αγκάθια, γκρεμοί), η (ενώ ακόμα είναι πάπια στη λίμνη, παρακαλεί τη μητέρα της να τη λυπηθεί και να της δώσει την ευχή της. Η μάγισσα μετανιώνει και της δίνει την ευχή της. Η βασιλοπούλα επιστρέφει στο σπίτι του πατέρα της και παντρεύεται το βασιλόπουλο).

ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ

50. ΛΑ 1171, (ΣΜ 17), 45-46, Βάλτος Ακαρνανίας, "Η κατάρα και η ευχή της μάνας". Αρχή όπως το AT 450. ΙΙ: Τα αδέλφια και οι γονείς ετοιμάζονται να τους φάνε από την πείνα. ΙΙΙ: Μαγική φυγή όπως στο AT 313A, γ, γ3 (μοναστήρι-καλόγερος, θάλασσα-παπάκια), ε (χτένι-λόγγος), η, η3, η5 (ο νέος ελάφι και η νέα αλογομούρα). IV'. Η κόρη καταφεύγει στο καλύβι μιας γριάς. Το βασιλόπουλο την κάνει γυναίκα του, θαυμάζοντας την καθαριότητα της, ε3 (στέλνοντας τη γριά με φλουριά εξαγοράζει τη μάνα της), ε5 (αμύγδαλο, καρύδι, χρυσή κλώσα).

51. ΛΦ 251, 4-7, Λαμία, "Το βασιλόπουλο που έγινε κυνηγός". ΙΙ: α (χάθηκε

Σελ. 175
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/176.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

στο κυνήγι), α2, α4, α5 (με παράθυρα), β, β2 (πεντάμορφη, έλαμπε σαν τον ήλιο), γ3 (τον είδε η πεντάμορφη δρακοπούλα, έριξε τις κοτσίδες της κι ανέβηκε το βασιλόπουλο), δ, δ4, δ7 (ποτήρι). ΙΙΙ: α, α3 (τα μάγια της μάνας της, χτένι, τσατσάρα και ροΐ), α4 (ο πατέρας ο δράκος), α6 (μία φορά, ο πατέρας δύο), α9 (με το φτερωτό άλογο), γ, γ3 (κύκνος και. πάπια), ε (βάτος, παλιούρια, θάλασσα), η, η5 (να την αφήσει το βασιλόπουλο σε μια σπηλιά και να την ξεχάσει και να τρέξει το μάτι της αίμα και νερό). IV'. αϊ (σε μια σπηλιά), δ (φεύγει το βασιλόπουλο και μαζί του οι καλεσμένοι για το γάμο να πάρουν την άλλη νύφη απ' τη σπηλιά), ε8.

52. ΛΦ 621, 27-30, Δολιανά Ευρυτανίας, "Η Ξανθομαλλούσα". Ι: α, α3 (έχοντας ακούσει ότι, μακριά σ' ένα μέρος, βρίσκεται μια κοπέλα ξανθιά κι όμορφη). ΙΙ: α, α2, γ3 (χτυπάει την πόρτα, μπαίνει μέσα και της φωνάζει να του ρίξει τα μαλλιά της), δ, δ4, δ6, δ7 (μύλο του καφέ). ΙΙΙ: α, α4 (και τα έντεκα αδέλφια της που είναι δράκοι), α6 (και τ' αδέλφια της), α9 (αστραπή η μάνα, βροντές τ' αδέλφια), γ, γ3 (εκκλησιά-εικόνα με καντηλάκι, καλόγερος-καμπαναριό, θάλασσα-πάπια), δ (τ' αδέλφια), δ2, η, η5 (εφτά φορές μαύρη). IV: α (αλλά, επειδή είναι άσχημη, δε θέλει), ε, ε2, ε3 (με γράμμα), ε4 (εφτά φορές ομορφότερη κι ασπρότερη), ε8.

53. ΛΦ 700, 1-5, Υπάτη Φθιώτιδας, "Η Πεντάμορφη". Ι: α, α3 (για να πάρει το βασίλειο). ΙΙ: α (με τη συμβουλή της γριάς (τύχης) του), α1 (γυάλινο), γ3 (δεμένος με το ζωνάρι του πηδά το ψηλό κυπαρίσσι, παίρνει το ζαχαρωμένο πορτοκάλι, περνάει πάνω από τους κοιμισμένους δράκους που έχουν τα μάτια τους ανοιχτά, και τις σαράντα κοπέλες που τραγουδούν, χωρίς να τους δώσει σημασία). ΙΙΙ: Παίρνει την Πεντάμορφη και φεύγει, α6, γ3 (πυκνό δάσος σκάβουν με το τσεκούρι, στρατός-άφαντοι με το καπέλο), η, η5 (όσες ομορφιές έχεις, τόσες σκύλινες...).

54. ΛΦ 1044, 1-10, "Ο Πύργος της μάγισσας". Ι: α, α3 (μαθαίνοντας από το αηδόνι για την πεντάμορφη). ΙΙ: α, α1, α4, γ, γ1. ΙΙΙ: α, α6 (η μάγισσα, στην προσπάθεια της να τους φτάσει, πέφτει και τσακίζεται). IV: ε8.

ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ - ΠΟΝΤΟΣ - ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑ α. Καππαδοκία

55. Σαραντίδης, 201, Φάρασα, άτιτλο. Ι: α, α3 (πάνω στη φυλλάδα του βασιλόπουλου πέφτει ένα ρόδι που σβήνει τα γράμματα της και γράφει άλλα). ΙΙΙ: α, α6, συμφυρμός με το AT 313A, ε (χτένι-δάσος από αγκάθια, σαπούνι-χιόνια και παγούρια, ποτήρι με νερό-θάλασσα), η, η4 (σκυλοπρόσωπη). IV: ε2, ε4, ε5 (φουντούκι, καρυδάκι). Συμφυρμός με το AT 402.

Σελ. 176
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/177.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΚΥΠΡΟΣ

56. ΛΑ 2424, 155-169, Πάφος-Κτήμα, "Άσπρη σαν το γάλα, τζιέ κότσινη σαν το αίμα". Γ. α, α3 (ανοίγει η μύτη του καθώς πίνει γάλα κι εύχεται να βρει κοπέλα άσπρη σαν το γάλα και κόκκινη σαν το αίμα). ΙΙ: α, αϊ (τον οδηγούν εκεί οι δράκοι, γιοι μιας γυναίκας που είχε βοηθήσει), γ1. ΙΙΙ: α, αϊ (αφού ταΐσουν όλα τα αντικείμενα του σπιτιού), α5 (από το γουδί και το γουδοχέρι που είχαν ξεχάσει να ταΐσουν), α6, α7 (άσπρο, μαύρο, κόκκινο), γ, γ3 (περιβόλι-περιβολάρης, εκκλησία-παπάς, λίμνη-ψάρι), η, 7)1, η2. IV'. Μια αραπίνα τρυπάει με το σουβλί την Άσπρη και την μεταμορφώνει σε πουλί. Από τα κόκαλα του πουλιού που σφάζει η Αραπίνα, η Άσπρη μεταμορφώνεται σε κυπαρίσσι, από το ξύλο του κυπαρισσιού που μαζεύει μια γριά γίνεται πάλι γυναίκα, δ, δ3 (πουλιά). Το βασιλόπουλο σκοτώνει την Αραπίνα (βλ. AT 403B).

57. ΛΦ 950, 10-12, Παραλίμνη Αμμοχώστου, "Άσπρη σα χαρτί, κότσινη σα ρόβι, μαύρα τα μάτια της και τα φρύδια της σα μελάνι". Ι: α, α3 (με την ευχή των γονιών του). ΙΙ: α, α1, α7 (ο δράκος και η δράκαινα), γ, γ3 (μπήκε μέσα), δ4, δ7 (καρφίτσα). ΙΙΙ: α, α1 (να κλειδώσουν), α3 (μαγικό ραβδί), α5 (από το γουδί που είχαν ξεχάσει να κλειδώσουν), α6 (η δράκαινα και ο δράκος πατέρας), α7 (άσπρο η μάνα, μαύρο ο πατέρας), γ, γ3 (γέρος-αμπέλι, λίμνη-πάπια), δ, δ2 (ότι δεν είδε κανέναν), ο δράκος δεν κατάφερε να τους πιάσει κι έφυγε μαραζωμένος. IV'. α (και την παντρεύεται).

58. ΛΦ 1347, "Η απαγωγή της Πεντάμορφης". ΙΙ: α, α1, α7 (το δράκο που είχε αρπάξει τη βασιλοπούλα να φωνάζει: "Αριάδνη, Αριάδνη, κατέβασε τ' αδράχτι σου ν' ανέβω!"), γ, γ1, δ, δ5. ΙΙΙ: α, α3 (αφού σκουπίσουν καλά), α5 (από ένα πετραδάκι που είχαν ξεχάσει να σκουπίσουν), α6 (ο δράκος), γ, γ3 (εμπόρευμα-έμπορος, περιβολάρης-περιβόλι). Ο δράκος τους χάνει και σκάει από το κακό του.

59. ΛΦ 1593, 9-14, Λεύκα, "Η Ανανδρίκα". Ι: α, α2. II: α, α1, α? (κι ο κύρης της), γ, γ1, δ4 (βελόνι, ψαθούρι, βρουκάλι). ΙΙΙ: α, α4, α6 (κι ο κύρης της), α7 (κόκκινο, μαύρο ο κύρης), β, γ, γ1, γ3 (λίμνη-πάπιες), η (καλώντας την στην αρχή να θηλάσει από το στήθος της), η 1 (πάνω σ' ένα δέντρο), η2. IV'. αϊ (πάνω σ' ένα δέντρο), α2, β, συμφυρμός με το AT 313C. Η κόρη αλλάζει τα ρούχα της με μια αραπίνα δούλα που έρχεται να πάρει νερό απ' τη βρύση. Της ζητά να πάρει τη θέση της κι αν έρθει το βασιλόπουλο να του πει πως μαύρισε απ' τον ήλιο, δ, δ1 (τ' όνομα της, έρχεται, πιστεύει την αραπίνα και την παντρεύεται). Τυχαία συναντά την Ανανδρίκα σε μια γριά και την αναγνωρίζει. Διώχνει την αραπίνα και παίρνει την Ανανδρίκα γυναίκα του.

60. ΛΦ 1870, 29-33, Αμμόχωστος, "Πελάβριανη". Ι: Ένα βασιλόπουλο που θέλει να παντρευτεί, γεμίζει μια δεξαμενή με μέλι για να έρθουν τα κορίτσια και να διαλέξει ανάμεσα τους, α, α3 (με τη συμβουλή μιας γριάς). ΙΙ: γ1, δ4,

Σελ. 177
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/178.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

δ7 (βελόνα, αδράχτι). ΙΙΙ: α, α3 (αλείφοντας τα πράγματα του σπιτιού με μέλι για να μη μαρτυρήσουν), α5 (από το γουδί και το γουδοχέρι που είχαν ξεχάσει ν' αλείψουν), α6 (ο πατέρας), α7 (άσπρο η μητέρα, μαύρο ο πατέρας), γ, γ3 (εκκλησία-παπάς, λίμνη-πάπια), η μάνα της δεν μπορεί να την πιάσει. IV'. α2, β, δ, δ3 (από ένα σεντόνι με κεντημένα δύο πουλιά που κελαηδούν στο νυφικό κρεβάτι). Το βασιλόπουλο διώχνει τη νύφη και παντρεύεται την Πελάβριανη.

61. Κληρίδης III, 16, 52-62, Κυθρέα, "H Καστανομαλλούσα". Ι: α, α2. ΙΙ: α,

δ4, δ5 (κουμπί, καρφίτσα). ΙΙΙ: α, α3 (ξεχνούν το γουδί και το γουδοχέρι), α6 (ο πατέρας), α7 (μαύρο η δράκαινα, άσπρο ο πατέρας), καταδιώκονται για πρώτη φορά από τον πατέρα, γ, γ3 (το βασιλόπουλο δύο βόδια, η κόρη βουλάτωρας), ε (χτένα, σαπούνι, κουκιά)' για δεύτερη φορά από τον πατέρα, γ, γ3 (εκκλησιά-καλόγερος) ύστερα από τη δράκαινα, γ, γ3 (λίμνη-δυο πάπιες). IV'. Το βασιλόπουλο πηγαίνει στο παλάτι και της φέρνει ρούχα. Συμφυρμός με το AT 313C.

ΑΔΗΛΟΥ ΤΟΠΟΥ

62. ΛΦ 1050, 8-11, "Η Πεντάμορφη". 7: α, α3 (ανοίγοντας το απαγορευμένο δωμάτιο του βασιλικού πύργου και βλέποντας τη φωτογραφία μιας πεντάμορφης κοπέλας). ΙΙ: α (με το γρηγορότερο άλογο του παλατιού), α1, α5, β, β1, γ3 (με τη βοήθεια μιας γριάς μάγισσας που του έδωσε ένα μαντίλι, ρίχνει στο παράθυρο του πύργου το μαντίλι που γίνεται μακρύ σκοινί και η βασιλοπούλα κατεβαίνει). ΙΙΙ: α (με το άλογο), α6 (ο πατέρας της που χτίζει πύργο με τα κεφάλια των παλικαριών και του λείπει ένα ακόμη), α8 (μεγάλο φτερωτό πουλί), ε (το βασιλόπουλο φύσηξε τη μαγική σκόνη που του έδωσε η αδελφή της μάγισσας κι ένα λευκό σύννεφο τους σκέπασε). IV'. α, ε8.

63. ΛΦ 1396, 5-7, άτιτλο. 7: α, αϊ (σ' ένα πηγάδι, κάτω από μια πέτρα). ΙΙ: α, αϊ (γυάλινο), α7 (στη δράκαινα), γ, γ1, δ, δ1, δ3 (κάτω από το τελάρο). ΙΙΙ: α, α2, α4, η, η3, η4. IV'. α, ε, ε2 (μ' ένα σημείωμα στο λαιμό), ε4. Συμφυρμός με το AT 402, ο βασιλιάς δίνει το θρόνο στο γιο του που παντρεύτηκε την κόρη της δράκαινας.

Σελ. 178
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/179.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Με το παραμύθι αυτό ασχολήθηκε ο Μ. Γ. Μερακλής σε μία μονογραφία του . Στις παρατηρήσεις του σημειώνει ότι οι αδελφοί Grimm που είχαν μάθει το παραμύθι της Χρυσομαλλούσας από τα Kleinen Romanien του Friedrich Schulz , πίστευαν ότι πρόκειται για γνήσιο λαϊκό γερμανικό παραμύθι. Κατά τον Ελβετό παραμυθολόγο Max Liithi όμως, ο Schulz άντλησε τη Χρυσομαλλούσα από τη συλλογή παραμυθιών της λογίας γαλλίδας Mlle de la Force (1698), επιφέροντας ορισμένες αλλαγές στο γαλλικό κείμενο.

Στη Δυτική Ευρώπη τα βασικά μοτίβα του παραμυθιού, με εισαγωγικό τη θαυμάσια γέννηση της ηρωίδας, έχουν ως εξής:

α. Τάξιμο παιδιού: μια έγκυος γυναίκα κυριεύεται από την επιθυμία να φάει μαϊντανό (persil, η κόρη ονομάζεται Persinette, Petrosinella, Πετροσέλινο). Ο άντρας της κλέβει μια ρίζα από την αυλή μιας μάγισσας, που τον πιάνει επ' αυτοφόρω και του ζητάει για αντάλλαγμα το παιδί που θα γεννηθεί.

β. Τα μαλλιά για σκάλα: Το παιδί είναι κοριτσάκι κι η μάγισσα το μεγαλώνει φυλακισμένο σ έναν πολύ ψηλό πύργο που δεν έχει πόρτα. Κάθε φορά που η μάγισσα πηγαίνει να τη δει, η κόρη ρίχνει τα χρυσά της μαλλιά για ν' ανέβει και να κατέβει η νονά της. Κάποτε περνάει από κει κι ένα βασιλόπουλο, ανεβαίνει στον πύργο με το ίδιο κόλπο, ερωτεύεται την ηρωίδα και αποφασίζουν να φύγουν μαζί.

γ. Εγκατάλειψη και τύφλωση: Η μάγισσα, μην μπορώντας να τους πιάσει, καταριέται την κόρη να γίνει άσχημη ή τυφλώνει (μεταμορφώνει) τον πρίγκιπα.

δ. Στο τέλος η τάξη των πραγμάτων αποκαθίσταται, η νέα ξαναπαίρνει πίσω την ομορφιά της κι οι δύο νέοι παντρεύονται.

Ο Lüthi διευκρινίζει ότι το παραμύθι αυτό δεν αποτελεί καθαρά λόγιο κατασκεύασμα, αλλά έχει λαϊκή βάση η οποία όμως βρίσκεται σε γαλλικό κι όχι γερμανικό πρότυπο. Καταρρίπτει τον ισχυρισμό της Mlle de la Force ότι το παραμύθι είναι εξ ολοκλήρου δική της έμπνευση, παραθέτοντας την προγενέστερη παραλλαγή του Basile με τον τίτλο Petrosinella (Pentamerone 11), όπου βρίσκουμε πανομοιότυπα και το προοίμιο και τη σκηνή του πύργου, θεωρεί ότι η γαλλίδα συγγραφέας βασίστηκε σ' ένα λαϊκό γαλλικό παραμύθι, πράγμα που συμπεραίνει από μια σειρά εσωτερικών ενδείξεων, όπως, για παράδειγμα, το κάλεσμα "ρίξε τα μαλλάκια σου ν' ανέβω", ή η κατάληξη του παραμυθιού με το μοτίβο της μάγισσας

1 Μ. Γ. Μερακλής, Τα παραμύθια μας, Μελέτη, 8, εκδ. Κωνσταντινίδη, θεσσαλονίκη

1973, σ. 97-143.

2. Fr Schulz, Kleinen Romanien, τ. 5, 1790, σ. 269-288.

3. M Luthi, "Die Herkunft des Grimmschen Rapunzelmàrchens", Fabula (1959-1960), Zurich, σ. 95-118

Σελ. 179
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/180.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

που συγχωρεί το ζευγάρι. Οι αδελφοί Grimm λοιπόν δεν είχαν άδικο όταν χαρακτήρισαν το παραμύθι αυτό λαϊκό, έσφαλαν ωστόσο ως προς την εθνική του προέλευση.

Ο Lüthi δε φαίνεται να γνωρίζει πάνω από μια ελληνική παραλλαγή" σ αυτήν, ως εισαγωγικό μοτίβο για τη γνωριμία των δύο νέων, δίνεται η κατάρα της αδικημένης γριάς (μοτίβο που χρησιμοποιείται εξάλλου ως εισαγωγή και σ' άλλα ελληνικά παραμύθια, όπως το AT 408 - Τα τρία κίτρα). Γίνεται λόγος για ένα τσουκάλι φακές που μαγείρεψε με χίλιους κόπους μια γριά, κι ο ήρωας το σπάει κατά λάθος. Η γριά του δίνει την κατάρα της να μην ησυχάσει, αν δε βρει τη Χρυσομαλλούσα. Ο Lûthi, σχολιάζοντας το μοτίβο της φακής, λανθασμένα υποστηρίζει ότι πρόκειται για ένα καρπό αντίστοιχο του μαϊντανού των άλλων ξένων παραλλαγών.

Ο ελληνικός οικότυπος, που αποτελείται από 63 παραλλαγές, καθορίζεται ως εξής:

α. Ένα βασιλόπουλο ξεκινάει να βρει την Πεντάμορφη, ακολουθώντας τη σαΐτα που έριξε ή επειδή το καταράστηκε μια γριά ή για κάποιο άλλο λόγο.

β. Φτάνει στον πύργο κι η κόρη κρεμάει τα μαλλιά της για ν' ανέβει η μάνα της.

γ. Το βασιλόπουλο, μιμούμενο τη φωνή της μάνας, ανεβαίνει επάνω. Η νέα τον ερωτεύεται, τον κρύβει, τον μεταμορφώνει σε σκούπα, χρυσό μήλο, κλπ.

δ. Η κόρη της δράκισσας κι ο νέος φεύγουν από τον πύργο, αφού "δέσουν" τα πράγματα του σπιτιού να μη μιλήσουν. Ακολουθεί μαγική φυγή. Η μάνα καταριέται την κόρη να την ξεχάσει ο άντρας της από φιλί που θα του δώσει η δικιά του μάνα κι έτσι δημιουργείται συμφυρμός με τον τύπο AT 313C (Η λησμονημένη νύφη) ή να γίνει άσχημη, σκυλομούρα, κλπ.

ε. Στο τέλος, το βασιλόπουλο ξαναθυμάται την κόρη που λησμόνησε, ακούγοντας το τραγούδι της ή αφού πάρει πίσω από τη μάνα της την ομορφιά της. Μαζί με την ομορφιά, η μάγισσα της δίνει και μαγικά δώρα, με τα οποία διώχνει τις αντίζηλες της από το παλάτι" ο πατέρας του ήρωα, γοητευμένος από τα μαγικά κόλπα της Ξανθομαλλούσας, τη διαλέγει για νύφη του γιου του, και απορρίπτει τις γυναίκες των άλλων του γιων.

Στο τελευταίο αυτό σημείο παρατηρείται συμφυρμός με τον τύπο AT 402 (Η χελώνα), όπου ο ήρωας έχει αδέλφια και πρέπει ν' αποδείξει στον πατέρα του πως η δική του η γυναίκα είναι και η καλύτερη νύφη. Το θέμα του ανταγωνισμού των τριών αδελφών προκαλεί άλλωστε συμφυρμό με τον AT 402 και στα εισαγωγικά μοτίβα ορισμένων παραλλαγών, όπου τ' αδέλφια υποχρεώνονται από τον πατέρα τους να βρουν γυναίκα ρίχνοντας τη σαΐτα τους μακριά" σ' όποιο σημείο πέσουν οι σαΐτες, από κει να πάρουν και νύφη.

Στην Ελλάδα, τη Γιουγκοσλαβία και την Κορσική η ηρωίδα είναι πραγματική κόρη της μάγισσας. Το εισαγωγικό μοτίβο του κλεμμένου φυτού ή φρούτου και της θαυμάσιας γέννησης των δυτικοευρωπαϊκών παραλλαγών, δεν εμφανίζεται ποτέ στην εισαγωγή της πλοκής. Η δαιμονική φύση της νέας, όπως παρατηρεί ο Μ. Μερακλής, βρίσκεται σε συμφωνία με το μοτίβο της μαγικής φυγής, την οποία

Σελ. 180
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/181.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

εκτελεί κανονικά μια ηρωίδα που είναι από φύση μάγισσα. Η μαγική φυγή ανήκει ουσιαστικά στον τύπο AT 313 (The Girl as a Helper in the Hero's Flight). Το τέλος άλλωστε των περισσότερων ελληνικών παραλλαγών του AT 310, με την επίσκεψη της Πεντάμορφης στο παλάτι του συζύγου της, αντιστοιχεί ακριβώς στο τέλος των παραμυθιακών τύπων που περιέχουν μαγική φυγή (AT 313 και AT 314), ενώ στα παραμύθια όπου πρόκειται για θαυμάσια γέννηση, παιδί ταμένο (στο δαίμονα, στη μάγισσα, κλπ.), η νέα επιστρέφει στο τέλος στους δικούς της γονείς (AT 810-ΑΤ 814). Ο συμφυρμός αυτός του AT 310 με τον AT 313 στις ελληνικές παραλλαγές, αν και αφαιρεί τη γοητεία της μαγικής γέννησης από την ελληνική Χρυσομαλλούσα, ευνοεί ωστόσο την κατάληξη του παραμυθιού, τη λύση της πλοκής που στο δυτικό πρότυπο παραμένει ασαφής και αδέξια.

Για την ερμηνεία του παραμυθιού θα ήταν ενδιαφέρον να μελετηθεί κάποτε η σημασία της εμφάνισης ή της εξαφάνισης ενός τόσο πλούσιου εισαγωγικού μοτίβου, όπως είναι η θαυματουργή γέννηση της ηρωίδας, πράγμα που φωτίζει εντελώς διαφορετικά την προϊστορία του μυθικού ήρωα. Το ερώτημα στην προκειμένη περίπτωση θα ήταν: ποιο είναι το βαθύτερο νόημα αυτής της συλλογικής αμνησίας που διαγράφει εντελώς από το παραμύθι της Πεντάμορφης τη θαυμάσια γέννηση μιας δαιμονικής γυναίκας, διαμορφώνοντας έτσι, χωρίς αυτό το μοτίβο, ένα σχετικά μεγάλο οικότυπο, τον ελληνικό; Και τι σχέση υπάρχει ανάμεσα στο λησμονημένο θέμα της θαυμάσιας γέννησης και στο θέμα της λησμονημένης νύφης, όταν μάλιστα πρόκειται για ένα συμφυρμό πλατιά διαδεδομένο σ' αυτόν τον παραμυθιακό τύπο στην Ελλάδα;

Σελ. 181
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/182.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 182
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/183.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 311

Σελ. 183
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/184.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 184
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/185.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ  AT 311

Της κάτω γης ο αφέντης

AT: Rescue by thé sister Delarue-Tenèze: Barbe-bleue

Άτιτλο

Κάποτε ζούσε ένας φτωχός γέρος με τις τρεις κόρες του. Συχνά ο γέρος έβγαινε να μαζέψει χόρτα. Μια μέρα, εκεί που μάζευε χόρτα είδε μια μεγάλη βρούβα. Προσπάθησε να την ξεριζώσει, μα δεν έβγαινε. Εκεί που την κουνούσε, πετάχτηκε μπροστά του ένας αράπης, "θέλεις", είπε ο αράπης στον έκπληκτο γέρο, "να σου δώσω ένα τσουβάλι λίρες και να μου φέρεις την πρώτη κόρη σου;" Το σκέφτηκε ο γέρος και μια και το ποσόν ήταν μεγάλο δέχτηκε. Την άλλη μέρα, ο αράπης του πήγε τις λίρες και ο γέρος παρέδωσε την κόρη του.

Την πήρε ο αράπης και την κατέβασε σε ένα υπέροχο παλάτι με σαράντα δύο δωμάτια. Αφού τη γύρισε να δει όλους τους θησαυρούς του, της είπε: "'Ολ' αυτά θα γίνουν δικά σου αρκεί να φας αυτήν την ανθρώπινη γλώσσα". Και της έδωσε τη γλώσσα συνεχίζοντας: "Εγώ θα φύγω για τρεις μέρες και, όταν θα ξανάρθω και έχεις φάει τη γλώσσα, θα γίνεις κυρία του παλατιού". Η κοπέλα συμφώνησε κι ο αράπης έφυγε. Αλλά η γλώσσα ήταν σκληρή και η κοπέλα σκέφτηκε: "Δεν την πετάω καλύτερα στα κεραμίδια και, όταν με ρωτήσει αν την έφαγα, του λέω πως ναι". Πράγματι την πέταξε στα κεραμίδια και όταν ο αράπης ήλθε και την ρώτησε τρεις φορές "Την έφαγες τη γλώσσα;" αυτή απήντησε "Ναι". Αλλ' ο αράπης τότε φώναξε δυνατά: "Γλώσσα, γλώσσα που είσαι;" Η γλώσσα απήντησε: "Στα κεραμίδια". Τότε ο αράπης της έκοψε το κεφάλι και την κρέμασε σε ένα δωμάτιο όπου υπήρχαν ήδη κρεμασμένα βασιλόπουλα και πρίγκιπες.

Μετά από λίγες μέρες, ο γέρος πήγε στη βρούβα να ρωτήσει τι κάνει η κόρη του. Τότε ο αράπης του είπε: "Καλά είναι, αλλά ζητάει την αδερφή της. θα σου δώσω ένα τσουβάλι λίρες να μου τη δώσεις κι αυτή". Ο γέρος σκέφτηκε πολύ αυτή τη φορά και τέλος αποφάσισε να δεχτεί. Του πήγε λοιπόν και τη δεύτερη κόρη του. Ο αράπης την πήρε και, αφού τη γύρισε κι αυτή στο παλάτι, της είπε τα ίδια όπως και στην αδερφή της. Όταν ο αράπης έφυγε, η κοπέλα σκέφτηκε, επειδή η γλώσσα ήταν σκληρή, να τη χώσει στο χώμα. Όταν ο αράπης γύρισε και τη ρώτησε

Σελ. 185
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/186.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

αν έφαγε τη γλώσσα, του είπε ναι. Αλλ' ο αράπης ξαναρώτησε: "Γλώσσα, γλώσσα που είσαι;" Και η γλώσσα απήντησε: "Χωμένη στο χώμα". Ο αράπης τότε της έκοψε κι αυτής το κεφάλι και την κρέμασε κοντά στην αδερφή της και τους άλλους.

Μετά από λίγο καιρό, πάλι ο πατέρας των κοριτσιών πήγε να ρωτήσει για τις κόρες του. Ο αράπης του είπε ότι ήταν πολύ ευτυχισμένες αλλά τους έλειπε η παρουσία της μικρότερης αδερφής τους. "θα σου δώσω άλλο ένα τσουβάλι λίρες να μου τη φέρεις κι αυτή", του είπε. Ο γέρος με μεγαλύτερο δισταγμό δέχτηκε και πάλι κι ο αράπης πήρε τη μικρότερη και, αφού της έδειξε και αυτής το παλάτι, της έδωσε τη γλώσσα λέγοντας της τα ίδια πράγματα. Η κοπέλα έκοψε τη γλώσσα κομμάτια μόλις ο αράπης έφυγε και τα έδωσε σε μια γάτα. Όταν ο αράπης γύρισε και τη ρώτησε αν έφαγε τη γλώσσα, αυτή απάντησε ναι. Και όταν ο αράπης ρώτησε: "Γλώσσα, γλώσσα που είσαι;" η γλώσσα απάντησε: "Στην κοιλιά". Ευχαριστημένος ο αράπης της έδωσε σαράντα κλειδιά" κράτησε τα κλειδιά των δύο δωματίων στα οποία είχε στο μεν ένα, τους κρεμασμένους, στο δε άλλο, το αθάνατο νερό, και έφυγε για μακρινό ταξίδι.

Η μικρή, αφού θαύμασε τους θησαυρούς του αράπη, άρχισε να την τρώει η περιέργεια να δει και τα δύο απαγορευμένα δωμάτια και άρχισε να ψάχνει για τα κλειδιά. Κάποια μέρα, εκεί που ξεσκόνιζε ένα καπέλο του αράπη, βρήκε τα δύο κλειδιά μέσα στη φόδρα του καπέλου. Γρήγορα άνοιξε τα δωμάτια και, όταν είδε τους κρεμασμένους, πήρε αθάνατο νερό και τους ράντισε και οι πεθαμένοι αναστήθηκαν, μαζί μ' αυτούς και οι αδερφές της κι ένα βασιλόπουλο που ερωτεύτηκε τη μικρότερη και ζήτησε να την παντρευτεί. Βγήκαν όλοι τότε από το παλάτι του αράπη και, αφού το βασιλόπουλο διέταξε να μεταφερθούν οι θησαυροί του αράπη στο παλάτι του, παντρεύτηκαν μεγαλοπρεπώς.

Όταν ο αράπης γύρισε στο παλάτι του και είδε τους θησαυρούς του να λείπουν μαζί με τα θύματα του, τα κατάλαβε όλα και, αφού μεταμορφώθηκε σε άγιο, πλήρωσε ανθρώπους να μεταφέρουν το κουτί, μέσα στο οποίο μπήκε, στο παλάτι του βασιλόπουλου και της κοπέλας που ήταν βασίλισσα πια. Όταν αυτοί είδαν τον άγιο, ενθουσιάστηκαν και διέταξαν τους υπηρέτες να τον μεταφέρουν στο δωμάτιο τους. Το βραδύ, ενώ το βασιλόπουλο κοιμόταν, η βασίλισσα είδε τα μάτια του αράπη να λάμπουν. Κατάλαβε τότε ποιος ήταν και ότι είχε πάει για να τους σκοτώσει την ώρα που θα κοιμόντουσαν. Αμέσως χτύπησε τα κουδούνια και οι υπηρέτες που ήρθαν σκότωσαν τον κακό αράπη και έζησαν αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα.

ΛΦ 1365, 1-4. Η παραλλαγή αυτή συλλέχτηκε από την Ιωάννα Πλαφουντζή στο Γαλαξείδι Φωκίδας.

Σελ. 186
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/187.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ

Ι. Ο υπερφυσικός μνηστήρας και τα θύματά του

α: Ο υπερφυσικός μνηστήρας είναι' α1: δράκος· α2: διάβολος· α3: ληστής' α4: αράπης' α5: μάγος· α6: μάγισσα' α7: άλλο' α8: μεταμορφωμένος σε' α10: όμορφο παλικάρι' α9: άλλο.

β: Ο υπερφυσικός μνηστήρας" β1: παίρνει' β2: για γυναίκα' β3: για υπηρέτρια' β4: στέλνει προξενείο' β5: δίνοντας για αντάλλαγμα' β6: χρήματα' β7: άλλο' β8: τη μια κόρη' β9: τις τρεις κόρες, τη μία μετά την άλλη· β10: τις δύο κόρες' β11: φτωχού γέρου' β12: φτωχής γριάς' β13: που αναστενάζει για την κακή του(της) τύχη· β 14: άλλο.

γ: Ο μνηστήρας την οδηγεί στην κατοικία του που είναι· γ1: σπηλιά' γ2: υπόγειο παλάτι' γ3: πύργος' γ4: με τις σαράντα κάμαρες" γ5: άλλο.

77. Η απαγόρευση, η υπέρβαση της και η τιμωρία

α: Μετά την είσοδο στην κατοικία του, ο μνηστήρας ζητά από την κόρη κατά τη διάρκεια της απουσίας του" α1: να φάει' α2: χέρι' α3: γλώσσα' α4: πόδι' α5: (ανθρώπινο) μέλος σε αποσύνθεση' α6: άλλο' α7: και να μην ανοίξει το απαγορευμένο δωμάτιο' α8: να μην κοιμηθεί' α9: παρόλο που της έχει δώσει υπνωτικό' α10: άλλο.

β: Η πρώτη κόρη· β1: πετάει το ανθρώπινο μέλος· β2: το κρύβει' β3: το δίνει στο σκυλάκι της' β4: αποκοιμιέται' β5: ανοίγει το απαγορευμένο δωμάτιο' β6: άλλο.

γ: Ο μνηστήρας επιστρέφοντας ρωτάει' γ1: την κόρη αν έφαγε το (ανθρώπινο) μέλος' γ2: ρωτάει το (ανθρώπινο) μέλος που βρίσκεται' γ3: και ανακαλύπτει το ψέμα' γ4: μαρμαρώνει την κόρη' γ5: τη σκοτώνει' γ6: την κρεμάει' γ7: τη βάζει σ' ένα δωμάτιο μαζί με τ' άλλα θύματα του' γ8: άλλο.

δ: Ίδιες περιπέτειες για τη τη δεύτερη κόρη· δ1: Ο μνηστήρας παίρνει και τρίτη κόρη.

ΙΙΙ. Η απελευθέρωση των θυμάτων από την τρίτη κόρη

α: Η ηρωίδα στην κατοικία του μνηστήρα' α1: ζητά τις αδελφές της και μαθαίνει ότι απουσιάζουν για κάποιο λόγο' α2: αντί να φάει το (ανθρώπινο) μέλος' α3: το κρύβει πάνω στην κοιλιά της' α4: το δίνει' α5: στη γάτα της· α6: άλλο' α7: χύνει το υπνωτικό' α8: δεν την παίρνει ο ύπνος' α9: δεν ανοίγει το απαγορευμένο δωμάτιο' α 10: άλλο.

Σελ. 187
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/188.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

β: Ο μνηστήρας αποφασίζει να την παντρευτεί' β1: της δίνει τα κλειδιά για το απαγορευμένο δωμάτιο· β2: φεύγει' β3: ελευθερώνει τις αδελφές της ηρωίδας' β4: άλλο.

γ: Η ηρωίδα πηγαίνει στο κλειδωμένο δωμάτιο' γ1: ανοίγοντας με τα κλειδιά που του έχει κλέψει' γ2: αφού τον έχει αποκοιμίσει' γ3: όπου βρίσκει' γ4: τις αδελφές της' γ5: όλα τα θύματα του' γ6: το φυλακισμένο βασιλόπουλο' γ7: τα τρία φυλακισμένα βασιλόπουλα' γ8: και τις(τα, το) ελευθερώνει' γ9: ραντίζοντας με το αθάνατο νερό' γ10: άλλο.

IV: Η φυγή από την κατοικία τον υπερφυσικού μνηστήρα και η τιμωρία του

α: Η ηρωίδα' α1: και τα υπόλοιπα θύματα του μνηστήρα' α2: φεύγει(ουν) από την κατοικία του' α3: μέσα σε' α4: σεντούκι' α5: φανάρι' α6: άλλο' α7: που μεταφέρει ως δώρο ο ίδιος ο μνηστήρας στο σπίτι της(τους) χωρίς να γνωρίζει το περιεχόμενο του' α8: και επιστρέφει' α9: με τις αδελφές της' α10: στο σπίτι τους' α11: ο βασιλιάς' α12: άλλος' α13: το αγοράζει' α14: και παντρεύεται την ηρωίδα' α15: άλλο.

β: Η ηρωίδα' β1: οι τρεις αδελφές' β2: παντρεύεται(ονται)' β3: το βασιλόπουλο' β4: τα τρία βασιλόπουλα' β5: σκοτώνει(ουν) τον υπερφυσικό μνηστήρα' β6: όταν ο ίδιος μπαίνει στο παλάτι με υπερφυσικό ή δόλιο τρόπο και προσπαθεί να τη σκοτώσει' β7: ο μνηστήρας σκάει από το κακό του' β8: άλλο.

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

ΗΠΕΙΡΟΣ

1. ΛΑ 311, 2, Θεσπρωτία, "Ο αράπης". Ι: α, α4, β, β1, β9, β11, β!3, β14 (παρουσιάζεται στην ακρογιαλιά), γ, γ5 (το παλάτι του μέσα στη θάλασσα). ΙΙ: α, α1, α3, γ, γ2, γ3, γ7, δ1. ΙΙΙ: α, α2, α4, α5, γ, γ1, γ3, γ4, γ8. IV: α, α2, α3, α5, α7, α11, α13, α14.

2. ΛΑ 1294, (ΣΜ 124), 300-305, Ζαγόρια, "Η μαγική γλώσσα". Ι: α, α4, β, β1, β2, β9, β11, β!3. ΙΙ: α, α1, α3, β, β2, γ, γ2, γ3, γ (την πετάει στη λίμνη), δ, δ1. ΙΙΙ: α, α2, α3, β, γ10 (με τη μαγική γλώσσα βγάζει τις αδελφές της απ' τη λίμνη). IV'. α, α1, α2, α3, α6 (μπαούλο), α7, β8 (ο αράπης πέφτει μέσα στη λίμνη και πνίγεται).

Σελ. 188
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/189.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

3. ΛΑ 1294, (ΣΜ 124), 316-317, Ζαγόρια, "Πώς παντρεύτηκαν τρεις κοπέλες". Εισαγωγή όμοια με το AT 621: Ο διάβολος μαντεύει ποιανού ζώου είναι το τομάρι και παντρεύεται την κόρη αυτού που έβαλε το στοίχημα. Ι: γ, γ5 (μέσα σε λάκκο). ΙΙ: α, α7, β, β5, γ, γ3, γ8 (βλέποντας το ματωμένο κλειδί), γ5, 8,81. ΙΙΙ: α, α10 (της αποκαλύπτει την αλήθεια ένα αρνί και τη βοηθάει να βγει απ' το λάκκο). IV'. α6.

4. ΛΑ 1298, (ΣΜ 128), 550-551, Ζαγόρια, άτιτλο. Αν και το πουλάκι τους προειδοποιεί για το τι θα πάθουν, οι δύο μεγάλες αδελφές είναι σίγουρες για τον καλό μνηστήρα που θα πάρουν. Ι: α, α2. II: α, α3, β, β2, γ, γ3, γ4, δ. Παραλλαγή ατελής.

5. ΛΑ 1303, (ΣΜ 133), 67-70, Ζαγόρια, "Ο γεωργός και ο διάβολος". ΙΓ. α, α1, α6 ( κρέας ωμό με δύο μύτες και δύο αυτιά), β, β2, γ, γ2, γ3, γ6, δ, δ1. ΙΙΙ: α, α2, α4, α5, β1, γ, γ3, γ4. IV: α, α2, α3, α6 (ντουλάπα), α12 (κάποιος πλούσιος), α13, α14.

6. ΛΑ 1305, (ΣΜ 135), 130-131, Ζαγόρια, "Ο γεροντάκης και οι θυγατέρες του". 7: α, α2, α8, α10 (κλέφτη), β, β1, β9, β1ΐ. ΙΙ: α, α10 (της ζητά να διαβάσει), β, β6 (δεν ξέρει να διαβάσει), γ5, δ, δ1. ΙΙΙ: α, α10 (διαβάζει ότι ο διάβολος σκότωσε τις αδελφές της), γ, γ3, γ4, γ6, γ8. IV'. β, β2, β3, β5, β6.

7. ΛΑ 1908 Α, 80-95, Κόνιτσα, άτιτλο. 7: α, α2, α10 (κάθε φορά παίρνει άλλη μορφή), β, β1, β9, β 14 (που οι γονείς τους έχουν εγκαταλείψει στην έρημο), γ. ΙΙ: α, α1, α6 (φίδια, γουστερίτσες, μπακακούς), γ, γ2, γ3, δ, δ1. ΙΙΙ: α, α2, α4, α6 (στο σκυλάκι της), γ, γ1, γ2, γ3, γ4, γ10 (κι ένα φαναρτζή). IV'. α, α2, α3, α5 (που της το φτιάχνει ο φαναρτζής), α11, α13. Ενωμένο με AT 510Β.

8. ΛΑ 2753, 445-451, Τσεπέλεβο Ζαγορίων, άτιτλο. 7: α, α7 (σκυλοκέφαλος), β, β1, β9, β12. ΙΙ: α, α1, α6 (αυτί και μύτη), β, β2, γ, γ2, γ3, γ8 (την τρώει), δ, δ1. ΙΙΙ: α, α2, α3. IV'. α, α2, α3, α6 (κασέλα που ανοίγει με τρίχα), α7, α8, α10, αϊ 5 (η μάνα της τον καίει).

9. ΛΑ 3018, 18-22, Κουκούλι Ζαγορίων, "Ο σκυλοκέφαλος". 7: α, α7 (σκυλοκέφαλος), β, β1, β9, β12. ΙΙ: α, α1, α6 (μύτες και αυτιά), β, β1, γ, γ2, γ3, γ8 (την τρώει), δ, β1, 81. ΙΙΙ: α, α2, α3. IV'. α, α2, α3, α6 (κασέλα που ανοίγει με τρίχα), α7, β12 (η βασιλοπούλα), α13.

10. Hahn 1, 19, 156, Κάτω Σουδενά Ζαγορίων, "Ο σκυλοκέφαλος". 7: β, β4 (για να παντρέψει τους τρεις γιους του), β1, β9, β12. ΙΙΙ: α, α10 (τρώει τις μύτες, τ' αυτιά και τα κόκαλα που της έδωσε ο σκυλοκέφαλος). IV'. α, α2, α3, α6 (κασέλα), α7, α11, α13, α14.

Σελ. 189
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/190.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΘΕΣΣΑΛΙΑ

11. ΛΑ 1269, (ΣΜ 99), 57-58, Λάρισα, "Ο Αράπης". Ι: α, α4, β, β1, β2, β5, β6, β9, β12. II'. α, α1, α6 (γλώσσες και, αυτιά), β, β2 (κάτω απ' τη ψάθα), δ, β2, (κάτω απ' τη σκάλα), 81. ΙΙΙ: α, α2, α3, β, β4.

12. ΑΦ 355, 1-7, Καππάς Καρδίτσας, "Οι δύο αδελφές". Εισαγωγή όπως το AT 425. ΙΙ: α, α1, α6 (ψόφιο πουλί), β, β6 (δεν μπορεί να το φάει), γ, γ4, δ2. ΙΙΙ: α, α2, α3, β1, γ, γ3, γ4, γ8, γ9. IV'. α, α1, α2, α3, α6 (μπαούλο), α7, α8, α9, α 10, β8 (εκεί τον ζεματίζουν).

13. ΑΦ 355, 9-10, Καππάς Καρδίτσας, άτιτλο. ΙΙ: α, α1, α6 (ανθρώπινο δάχτυλο), β, β1, δ, β2, δ1. ΙΙΙ: α, α2, α3. IV: α, α1, α2, α3, α4, α7.

14. ΑΦ 529, 2-3, Τρίκαλα, "Η χρυσή γατίτσα". ΙΙΙ: γ10 (με δηλητήριο σκοτώνει τον κακό βασιλιά), γ8, γ4, γ5, γ9.

15. ΑΦ 529, 3-4, Τρίκαλα, "Η Κρηνούλα". Ι: α6, α8, α10 (σε βασίλισσα), β1, β3, β9, β1 1, γ, γ2. II'. α, α10 (να ζυμώσει σαράντα καρβέλια ψωμί, να καθαρίσει σαράντα τσουβάλια πατάτες, να καθαρίσει όλο το παλάτι), β, β6 (δεν καταφέρνουν), γ, γ4, δ, δ1. ΙΙΙ: α10 (εκτελεί την εντολή), γ, γ1 (και με τη βοήθεια του φιδιού), γ3, γ4, γ8. IV: β8 (μαρμαρώνει τη μάγισσα).

16. ΑΦ 647, 18-20, Βόλος, άτιτλο. Ι: α, α1, β, β1, β2, β9, β1 1, β!3. II: α, "8, α9, β, β4, γ, γ7, δ, δ1. ΙΙΙ: α, α7, α8, γ, γ3, γ4, γ8. IV: α, α1, α2.

17. ΑΦ 793, 3-7, Μακρυνίτσα, άτιτλο. Ι: α, α4, α8, α10 (ντυμένος στα χρυσά), β, β1, β2, β8. ΙΙ: α, α1, α6 (συκώτια, πόδια). ΙΙΙ: α, α2, α4, α5, γ, γ3, γ10 (τον αράπη να τρώει πεθαμένους). IV: α, α2, α1 5 (αφήνοντας στη θέση της ομοίωμα), α8, α10.

18. ΑΦ 1138, 4-7, Καρδίτσα, άτιτλο. Γ. α, α2, α8, α9, ενωμένο με το AT 621, β, β2, β9, β 14 (τις κόρες του βασιλιά). ΙΙ: α, α1, α6 (γατίσια συκώτια), β, β3, γ, γ3, γ5, δ, δ1. ΙΙΙ: α, α2, α3.

19. ΑΦ 1263, 36-37, Βολκάνον Τρικάλων, άτιτλο. 7: α, α2, α8, α10 (σε ξένο), β, β1, β9, β11, γ. II: α10 (τις τρώει). ΙΙΙ: α10 (τη βοηθάει μια γριά). IV: α15 (η γριά τη βάζει μέσα σε σεντούκι που το πετάει στη θάλασσα' τη βρίσκει το βασιλόπουλο και την παντρεύεται).

20. ΑΦ 1596, 1-5, Καρδίτσα, "Ο γέρος και τα τρία κορίτσια του". Ι: α, α3, β, β1, β2, β9, β11. ΙΙ: α, α8, β, β4, γ, γ4, γ7, δ, δ1. ΙΙΙ: α, α8, α10 (βάζοντας στο προσκεφάλι της σουβλί να την ξυπνάει), γ, γ3, γ6, γ8. IV: β, β2, β3, β5, β6.

21. ΣΠ 74, 14, Πρόπαντο Πηλίου, "Τα τρία κορίτσια". Ι: (μαζεύοντας λάχανα το κορίτσι βρίσκει μια γατούλα φορτωμένη φλουριά την ακολουθεί στην κατοικία της). II: α, α7 (μέσα στο οποίο βρίσκεται και χρυσό μήλο), γ, γ3, γ8 (βρίσκοντας το χρυσό μήλο ματωμένο). ΙΙΙ: α, α9. IV: α, α1, α2, α3, α4, β5.

Σελ. 190
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/191.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΘΡΑΚΗ

22. ΛΑ 311, 4, Γέννα Σαράντα Εκκλησιών (σημ. Τουρκία), "Ο δράκος". Π', α, α1, α6 (πλάτη από το καζάνι όπου έβραζε ψόφια ζώα), γ, γ2, γ3, γ5, δ, δ1. ΙΙΙ: α, α2, α4, α5, γ, γ3, γ4, γ10 (στα παρακάλια της, ο δράκος ζωντανεύει τις αδελφές της). IV'. α15 (ρίχνουν νερό στο πηγάδι για να σβήσουν τη φλόγα που καίει και τότε ο δράκος πεθαίνει), β, β2, β3, β8 (ο δράκος ξαναζωντανεύει και πηγαίνει να βρει την ηρωίδα· το μπαστούνι του κατορθώνει να μπει στην αυλή την οποία φυλάγουν λιοντάρια, κι έτσι του ανοίγει την πόρτα ο δράκος μαγεύει όλα τα ζώα της αυλής εκτός από την κοπέλα και δύο μαϊμούδες που δεν τις είδε· οι μαϊμούδες βοηθούν την ηρωίδα να ρίξει τον δράκο μέσα στο φούρνο και τότε όλοι ξαναζωντανεύουν).

23. ΛΑ 311, 5, Χατζηγύριο Κεσσάνης (σημ. Τουρκία), "Το γατίδιον". Ι: α, α4, α8, α10 (μεταμφιεσμένος σε γατάκι γεμάτο φλουριά), β, β1, β5, β6, β9, β12, β14 (που έχασε το γατάκι της), γ, γ1. ΙΙ: α, α1, α3, γ, γ2, γ3, γ8 (το ματωμένο δάχτυλο της φανερώνει την ανυπακοή), δ, δ1. ΙΙΙ: α, α2, α3, γ, γ3, γ4, γ9. IV: α, α1, α2, α3, α4, α? (ως δώρο στη μάνα της), α8, α9, α10, β5.

24. ΛΑ 311, 6, Αίνος (σημ. Τουρκία), "Το γατούδι-δράκος". Ίδιο με το παραπάνω με τη διαφορά ότι η ηρωίδα δίνει τη γλώσσα στο γατάκι της.

25. ΛΑ 311, 7, "Ο φτωχός γέρος κι ο δράκος". ΙΙ: α, α1, α6 (γαϊδουροαυτί). ΙΙΙ: α, α2, α3, γ, γ3, γ4, γ, γ9. IV: α, α1, α2, α3, α6 (σακί με αλεύρι), α7, β8 (ο γέρος και η γριά ζεματίζουν το δράκο).

26. ΑΦ 311, 12, Γέννα Σαράντα Εκκλησιών (σημ. Τουρκία), άτιτλο. Ι: α, α3, β, β1, β9, β12, β14 (που έβγαζε χόρτα). ΙΙ: α, α10 (να νιώσει τη νύχτα), β, β6 (δε νιώθει τη νύχτα), γ, γ7, δ, δ1. ΙΙΙ: α, γ, γ3, γ6, γ8. IV: β, β2, β3, β5, β6.

27. ΑΦ 1094, 5-8, Κωνσταντινούπολη (σημ. Τουρκία), "Ο κακός αράπης". 7: α, α4, β, β1, β9, β11, β!3, γ, γ1, γ4. ΙΙ: α, α1, α2, β, β2 (στη ντουλάπα), γ, γ5, γ7, δ, β2 (στο πηγάδι), SI. ΙΙΙ: α, α2, α3, γ, γ3, γ4, γ6, γ8, γ10 (ραντίζοντας με σκόνη). IV: β, β2, β3, β5, β6.

28. Hahn 2, 73, 67, άτιτλο. Η δοκιμή με το ανθρώπινο κρέας ως εισαγωγή στο AT 427A.

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

29. ΙΛ 604, 18-20, Κοζάνη, άτιτλο. 7: α, α2, α8, α9, β, β1, β2, β5, β6, β9, β11, γ, γ3, γ4. ΙΙ: α, α1, α3 (σιδερένια), β, β2 (μέσα στο σεντούκι), γ, γ2, γ5, δ, δ1. ΙΙΙ: α, α2, α3, β, β1.

30. ΑΦ 1643, 12-13, Ημαθία, "Ο πατέρας με τις τρεις κόρες". 7: α, α2, β, β1,

Σελ. 191
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/192.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

β2, β9, β11, β!3. ΙΙ: α, α1, α6 (κότα και κρασί), β, β2, γ, γ2, γ3, γ5, γ7, δ, δ1. ΙΙΙ: α, α10 (αντί να φάει, την κότα και να πιει το κρασί), α3, β.

31. Μηλιόπουλος ΜΠ, 17-20, "Ο δράκος Ωχ και τα τρία κοριτσάκια". 7: α, α1, β, β9, β12, β14 (που τρομάζει με τη σκιά ενός βράχου). ΙΙ: α, α1, α6 (ανθρώπινο κόκαλο), β, β1, γ, γ2, γ4, δ, δ1. ΙΙΙ: α, α2, α4, α5, ενωμένο με το AT 325, γ, γ3, γ4, γ5, γ8, γ9. 7F: β1, β2, β4.

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

α. Νησιά Ανατολικού Αιγαίου

32. ΛΑ 2456, 146-148, Αμάδες Χίου, άτιτλο. 7: α, α1, β, β1, β9, β11, β14 (που μαζεύει ξύλα), γ, γ2. ΙΙΙ: α, α2 (κοιλιά), α3, β4 (της χαρίζει φλουριά). IV'. α, α8, α 10, α15 (ρίχνοντας την κοιλιά στα τρία σκυλιά' αυτά κατασπαράζουν και το δράκο και τους υπόλοιπους δράκους), β8 (η παίρνει όλα τα πλούτη του).

33. ΑΦ 522, 9-20, Σκουραίικα Σάμου, "Ο ληστής". 7: α3, α8, α10 (πλούσιο περιηγητή), β, β1, β2, β9, γ. ΙΙ: α, α8, β, β4, γ, γ5, δ, δ1. ΙΙΙ: α, α8, β2, γ, γ3, γ6, γ8. IV: β, β2, β3, β5 (τον καίνε), β6.

34. ΑΦ 1085, 1-4, Λέσβος, άτιτλο. 7: α, α4, β, β1, β9, β1 1, β!3. ΙΙ: α, α1, α5, β, β2, γ, γ4, γ8 (αφού της κόβει το κεφάλι), δ, δ1. ΙΙΙ: α, α2, α4, α5, β. Ενθεμένο με το AT 302 (του κόβει τη χρυσή τρίχα απ' τα μαλλιά του και χάνει την δύναμη του). IV'. β8 (πεθαίνει και η ηρωίδα του παίρνει τα πλούτη του).

35. ΑΦ 1338, 1-11, Χίος, "Το βεργιλουκάκι". 7: α, α4. ΙΙ: α, α1, α2, α4, β, β2 (σε λάκκο), γ, γ3, γ4, δ, δ1. ΙΙΙ: α, α2, α3, β, γ, γ1, γ3, γ4, γ8, γ9. Ενωμένο με το AT 425A.

36. ΑΦ 1459, 5-8, Λέσβος, "Η γλώσσα του βουδιού". 7: α, α7 (βασιλιάς), β, β1, β2, β9, β 12, β13. ΙΙ: α, α1, α3 (βοδιού), β, β2 (στη στάχτη), γ, γ7, δ, β2 (στην ψάθα), 81. ΙΙΙ: α, α2, α4, α5, β, γ, γ3, γ4, γ8. IV: α, α8, α9, α10.

37. Folk-Lore VII, 155-159, Λέσβος, άτιτλο. Εισαγωγή όμοια με το AT 676 και το AT 954. 7: α1, α2, β, β1, β3, β9, γ, γ1. ΙΙ: α, α1, α6 (ψητό κόκαλο), β, β2, γ, γ8 (τη μεταμορφώνει σε σκούπα), δ (τη μεταμορφώνει σε στάμνα), 81. ΙΙΙ: α, α2, α4, α5, γ10 (κλωτσάει τη σκούπα και τη στάμνα), γ8, γ4.

38. Argenti-Rose 1, 6, 439, Χίος, "Οι τρεις αδελφές και ο αγριόκαττος". 7: α, α7 (αρμένης), α8, α10 (σε αγριόγατο που τρώει τα σταφύλια), β, β1, β9, γ, γ2. ΙΙΙ: α, α10 (αφήνει στη θέση της ομοίωμα, φτιαγμένο από μάγισσα κι έχοντας για αίμα βαμμένο νερό με ζάχαρη), γ10 (ο αρμένης κόβει το κεφάλι

Σελ. 192
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/193.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

του ομοιώματος, δοκιμάζει το αίμα που είναι γλυκό, μετανιώνει και σφάζεται ο ίδιος). IV: α15 (η ηρωίδα φέρνει τους γονείς της στο παλάτι και ζουν εκεί).

β. Δωδεκάνησα

39. ΙΛ 726, 223-237, Σύμη, "Οχ-χού εμέ". 7: α, α4, β, β1, β2, β5, β6, β9, β11, β!3. ΙΙ: α, α1, α2 (μαλλιαρό), γ, γ2, γ3, γ8 (την τρώει), δ, δ1. ΙΙΙ: α, α2, α4, α5, ενωμένο με το AT 325: της μαθαίνει την μαγική του τέχνη' μεταμορφωμένη σε λιοντάρι τρώει τον αράπη.

40. ΛΑ 2193Α, 170-175, Ψέριμος Καλύμνου, άτιτλο. ΙΙ: α, α7, β, β5 (και τα χέρια της ματώνουν από τους σκοτωμένους που βρίσκει), γ, γ3, γ5, δ, δ1. ΙΙΙ: α, α10 (κρατάει ξύλο που ματώνει και το χώνει στη γη και να μην προδοθεί), β, γ, γ3, γ4, γ5, γ8, γ9. IV: α, α1, α2, α3, α6 (κάσα), α7, β5, β8 (και παίρνει τα πλούτη του).

41. ΛΑ 2193Α, 175-187, Ψέριμος Καλύμνου, άτιτλο. Ι: α, α4, β, β1, β9. ΙΙ: α, α1, α6 (ανθρώπινο κόκαλο), β, β2, γ, γ2, γ3, γ8 (τη διώχνει), δ, δ1. ΙΙΙ: α, α2, α3, γ10 (της φανερώνει πως είναι ο Ήλιος αλλά δεν πρέπει να το πει σε κανένα1 το λέει στις αδελφές της και τον χάνει). Ενωμένο με το AT 425C.

42. ΑΦ 1457, 2-4, Λέρος, "Ο βασιλιάς με τις τρεις βασιλοπούλες". Ι: α, α1, α8, β, β9, β14 (τις τρεις βασιλοπούλες καθώς ο βασιλιάς κοιμάται). ΙΙ: α, α1, α6 (ανθρώπινη καρδιά), β, β2 (στα κεραμίδια), γ, γ2, γ3, γ5, δ, δ1. ΙΙΙ: α, α2, α4, α5 (και στο περιστέρι της), β, γ10 (με το περιστέρι ειδοποιεί τον πατέρα της). IV: β8 (ο βασιλιάς στέλνει μάγο που σκοτώνει το μνηστήρα και στη συνέχεια παντρεύεται τη βασιλοπούλα).

γ. Εύβοια-Σποράδες

43. ΛΑ 311, 1, Ιστιαία, άτιτλο. 7: α, α2. ΙΙ: γ8 (κεφάλια ανθρώπινα καρφωμένα στον τοίχο της σπηλιάς μαρτυρούν στο διάβολο πως το κορίτσι δεν έφαγε το ανθρώπινο κρέας). ΙΙΙ: α10 (βουλώνει τ' αυτιά και τα μάτια των κεφαλών). IV: β8 (πείθει το διάβολο να πάνε μαζί με τη μάνα της στην εκκλησιά όπου τον λιβανίζουν και ο διάβολος σκάει).

44. ΛΑ 2744, 148-152, Γιάλτρα Ιστιαίας, άτιτλο. 7: α, α2, β, β1, β2, β9. ΙΙ: α, α1, α10 (ανθρώπινο κρέας), β, β2, γ, γ2, γ3, γ6, δ, δ1. ΙΙΙ: α, α2, α4, α5, γ, γ3, γ4, γ8. IV: α, α1, α2, α3, α6 (κάσα), α7, α8, α9, α10, β8 (στο σπίτι τον ραντίζουν με λιβάνι κι αυτός σκάει).

45. ΛΦ 696, 1-7, Κύμη, άτιτλο. Ι: α, α1, α8, α9, β, β1, β2, β5, β6, β9, β11, β 13, β 14 (αφού κάθησε σε πέτρα μετά το μάζεμα των ξύλων), γ, γ2. ΙΙ: α, α10 (της δίνει τόπι να παίξει, με τον περιορισμό να μην το πιάσουν άλλα χέρια),

Σελ. 193
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 300-499, τ. Α΄+Β΄
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 174
    34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

    του), δ (για να μην τον φάνε οι δράκοι), δ4, δ5 (η ωραία δε φεύγει μαζί με τον νέο, γιατί φοβάται τους δράκους. Ο νέος γυρίζει μόνος στη μάνα του που του χαρίζει ένα μαγικό σκαμνάκι που σε πάει όπου θέλεις - Αράπης-Τζιτζιλάκης). Ξαναγυρίζει πάλι στην ωραία, ανεβαίνει πάλι επάνω, δ, δ4, δ6. ΙΙΙ: α (πάνω στο μαγικό σκαμνάκι, από λάθος προσταγή του νέου, οδηγούνται σε άγρια και έρημα βουνά κι όχι στο σπίτι του. Η ωραία ξεγελά το νέο, κάθεται στο σκαμνάκι και βρίσκεται ξανά στον πύργο της, γιατί φοβάται πως οι δράκοι θα χαλάσουν την ομορφιά της). IV'. Ο νέος, ύστερα από πολλές περιπέτειες, βρίσκεται πάλι κάτω από το παράθυρο της Ωραίας, πουλώντας μαύρα σύκα που σε κάνουν να βγάζεις κέρατα και άσπρα που κάνουν τα κέρατα να πέφτουν. Αγοράζει ο υπηρέτης της Ωραίας μαύρα σύκα, εκείνη τρώει και γεμίζει κέρατα. Ο νέος μπαίνει στον πύργο, παριστάνοντας το γιατρό, και της υπόσχεται να την απαλλάξει από τα κέρατα μόνον αν δεχτεί να τον παντρευτεί. Ακολουθεί γάμος.

    44. ΛΦ 1033, Ζαχάρω Ολυμπίας, "Η Αγγελοκαμωμένη". Ι: α, α2. II'. α, α1, γ,

    γ1. ΙΙΙ: α, α2, α3 (ορμηνεύουν τ' αντικείμενα του σπιτιού να ξεγελάσουν τη μάνα της), α4, α5 (από ένα στραβοκουταλάκι που είχαν ξεχάσει να ορμηνέψουν), α6, α7 (μαύρο), ε (χτένι-γκρεμός), η, η4. IV'. α (ο βασιλιάς βλέποντας τη σκυλόμουτρη, διατάζει να της δώσουν ένα κατώγι να κατοικήσουν με το βασιλόπουλο), ε, ε1, ε4. Συμφυρμός με το AT 402.

    45. ΛΦ 1209, 1-8, Ηλεία, "Το βασιλόπουλο και η πεντάμορφη Ανθή". ΙΙ: Η μάγισσα έχει κλεισμένη την πεντάμορφη Ανθή, α1, α4, α5, γ1. ΙΙΙ: α, γ (με το μαγικό ραβδί του βασιλόπουλου), γ3 (δέντρο-πουλί που κελαηδεί, λίμνη - δυο πάπιες), η, η1. IV'. Η πεντάμορφη είναι υπηρέτρια στο παλάτι, δ, δ2 (στο ζυμάρι της ζωγραφισμένο το δέντρο) και την παντρεύεται.

    46. ΛΦ 1476, 9-11, Μονεμβασία, "II Χρυσομαλλούσα". Ι: α, α1. ΙΙ: α, α1, α4, γ1, δ4, δ7 (κουβάρι). ΙΙΙ: α, α3 (το περιστέρι της), α6 (και οι αδελφοί), α7 (μάνα και αδελφοί), γ, γ3 (γλάστρα-βασιλικός, κλήμα-σταφύλι, λίμνη-πάπιες), η, η3, η4 (και η γατομούρα). IV'. ε3 (το περιστέρι της), ε4 (με την πίεση των αδελφών στη μάνα), ε5 (τρία φουντούκια). Συμφυρμός με το AT 402.

    47. ΛΦ 1555, 6-8, Γορτυνία, "Τα τρία μήλα". Ι: Μια αλεπού κλέβει τα μήλα της μηλιάς τριών αδελφών και ο μικρότερος την τσακώνει, α, α3, (η αλεπού προκειμένου να γλιτώσει, του υπόσχεται την πεντάμορφη της οποίας είναι παραμάνα). ΙΙ: α, α1, γ3 (ανεβαίνει στο δέντρο και πηδά στο παράθυρο με τη συμβουλή της αλεπούς), δ (για να μην τον φάνε ο γέρος μάγος και η μάγισσα), δ4, 87 (πορτοκάλι, δαχτυλήθρα). ΙΙΙ: α, αϊ (αφού η βασιλοπούλα ασβέστωσε όλα τα αντικείμενα του σπιτιού για να μη μιλήσουν), α3 (σαπούνι και απόχτενα), α4 (και ο γέρος), α5 (από ένα άχρηστο τσουκάλι που είχαν ξεχάσει ν' ασβεστώσουν), α6 (και ο γέρος), α7 (τις δύο πρώτες φορές ο γέρος σύννεφο