Συγγραφέας:Αγγελοπούλου, Άννα
 
Μπρούσκου, Αίγλη
 
Τίτλος:Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 300-499, τ. Α΄+Β΄
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:34
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1999
 
Σελίδες:975
 
Αριθμός τόμων:2 τόμοι
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Ελληνικά παραμύθια-Κατάλογος
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Περίληψη:Το βιβλίο αυτό αποτελεί τον τρίτο τόμο του Καταλόγου των Ελληνικών Παραμυθιών του Γ. Α. Μέγα. Υπενθυμίζουμε ότι από το Αρχείο του Γεωργίου Α. Μέγα έχουν ήδη δημοσιευτεί δύο τόμοι. Ο πρώτος, που είναι και ο μόνος που πρόλαβε να δημοσιεύσει ο ίδιος ο συντάκτης του καταλόγου, περιέχει τους Μύθους Ζώων (AT 1-299) . Ο δεύτερος (δημοσίευμα του ΙΑΕΝ αρ. 23), που αποτελεί στην ουσία μία πρόταση επεξεργασίας του καταλόγου του Μέγα, περιλαμβάνει τους παραμυθιακούς τύπους AT 700-749 που αντιπροσωπεύουν το τελευταίο μέρος των Μαγικών Παραμυθιών. Ο παρών τρίτος τόμος περιέχει, πάντα σε αναφορά με τη διεθνή κατάταξη των Aarne-Thompson , τις ελληνικές παραλλαγές των παραμυθιακών τύπων AT 300-499, τύπων που καλύπτουν ένα μεγάλο μέρος από αυτά που ονομάζουμε Μαγικά Παραμύθια (AT 300-749).
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 24.63 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 221-240 από: 982
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/221.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 313

Σελ. 221
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/222.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 222
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/223.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ  AT 313

Η κόρη βοηθός στη φυγή του ήρωα

AT: The Girl as Helper in thé Hero's Flight Delarue-Tenèze: La Fille du Diable Grimm No 56: Der Liebste Roland Grimm No 113: Die Beiden Kimigeskinner Grimm No 186: Die Wahre Braut Grimm No 193: Der Trommler

Παραλλαγή πρώτη: Άτιτλο

Μια φορά κι έναν καιρό ήτανε ένας βασιλιάς που ήτονε κασίδης* και τον ελέγανε Μοσκαμπέρη Τσελεπή. Το 'χε μεγάλο καημό που ήτονε κασίδης και γύρευε να βρει τρόπο να του φυτρώσουνε πάλι μαλλιά. Του 'πάνε το λοιπό πως θα του φυτρώσουνε μαλλιά μόνο ανέ σφάξει ένα παιδί, μα βασιλόπουλο, και βάλει το αίμα του απάνω στην κεφαλήν του, μα και το παιδί να το 'χει πιο μπρος ταΐσει με πολλά γλυκά για να γλυκάνει το αίμα του. Σε μίαν άλλη χώρα, ζούσε ένας βασιλιάς με τη βασίλισσα του κι είχανε κι ένα παιδί, τον Φιορεντίνη, όπου το βλέπανε σαν τα μάθια τους, γιατί μια μάγισσα τους είπε πως θα το χάσουνε όντε γενεί εφτά χρονώ. Μα όντεν εγίνηκε εφτά χρονώ το παιδί ήκουσεν πως ήρθε στην πόλη τους ένα πολλά ωραίο καράβι όπου χε μέσα του κόσμου τα παιγνίδια και τσ' ομορφιές και πήγαινε όλος ο κόσμος και το θώρειε. Ήκλαψε το λοιπό το παιδί που δεν τ' αφήνανε να πάει κι αυτό να το δει. Κι η μάνα του η βασίλισσα εφοβήθηκε να μην πάθει πράμα το παιδί από τα πολλά τα κλάηματά του και ήδωκε την άδεια να πάει με την πίστη του παραμάνα, μα να πάει να δει και να φύγει, να μην κάτσει πολλή ώρα εκειά. Μόλις όμως εμπήκε το παιδί στο καράβι, ο Μοσκαμπέρης Τσελεπής, ο κασίδης βασιλιάς, γιατί εκειουνά ήτανε το καράβι, εδιάταξε να βγάλουν όξω όλο τον κόσμο και την παραμάνα του παιδιού που ήκλαιγε κι εχτυπιούτανε και να σηκώσει άγκυρα το καράβι να φύγουνε. Επήγανε το λοιπό στο βασίλειο του κασίδη βασιλιά. Και το παιδί το βάλανε σ' ένα δωμάτιο κλειδωμένο καλά-καλά απ' όξω, φαλακρός

Σελ. 223
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/224.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

και μόνον του πήγαινε όλη την ώρα γλυκά να τρώει για να γλυκάνει το αίμα του. Αυτό γινόντανε πολύν καιρό κι επεράσανε ετσά πολλά χρόνια και το παιδί εγίνηκε παλικάρι. Ο βασιλιάς ο κασίδης είχε μια γυναίκα που ήτονε μάγισσα και μια κόρη μιαολιά πιο μικρή από το φυλακισμένο βασιλόπουλο και ήτονε πολύ έξυπνη.

Μια φορά είδε από την κλειδαρότρυπα το βασιλόπουλο και το αγάπησε και δεν ήθελε να το ξεβγάλει ο κύρης τση. Πάει το λοιπό μια μέρα που δεν την ήβλεπε κανείς στο διπλανό δωμάτιο από κείνο που ήτονε φυλακισμένο το βασιλόπουλο, και του λέει να ζητήξει να του φέρουνε ξύδι και να πιτούνε και οι δύο στον τοίχο, ο ένας απ' τη μια μπάντα κι ο άλλος από την άλλη, να πέσει ο τοίχος να λευτερωθεί το βασιλόπουλο και να την πάρει μαζί του να την κάμει γυναίκα του στο βασίλειο του πατέρα του. Ετσά και γίνηκε και πιτούσανε όλη μέρα κι όλη νύχτα τον τοίχο, όντα δεν τσι βλέπανε, κι ήπεσε ο τοίχος και λευτερώθηκε το βασιλόπουλο και φύγανε με τη βασιλοπούλα. Λίγη ώρα όμως από τότες που φύγανε, ο κασίδης το πήρε μυρωδιά κι ήτρεξε από πίσω τους να προλάβει και την κόρη του να τη σφάξει κι αυτή. Μα η μάνα τση, που ήτανε μάγισσα και φοβήθηκε για την κόρη τση, τση λέει, ρίχνει τ' αποχτενίδια τση και γίνονται λαγκάδια και βάτος και δεν εμπόρειε να τση φτάξει ο βασιλιάς με τσι φρουρούς του. Όντο την επλησίαζε πάλι ο βασιλιάς ρίχνει η κόρη το χτένι τση και γινήκανε βουνά και δεν εμπόρειε να τα περάσει ο βασιλιάς, όντο τσι πλησίαζε πάλι, ρίχνει, όπως τση είπε η μάνα τση, τον καθρέφτη τση πίσω τση και γίνεται θάλασσα και τοτεσάς δεν εμπόρειε να τσι φτάξει καθόλου ο βασιλιάς και αυτοί εφτάξανε στο σπίτι του. Μα όντο δεν εμπόρειε μπλιο ο κασίδης να την κυνηγά τση 'δώσε την κατάρα του να τόνε φιλήσει η μάνα του το βασιλόπουλο να ξεχάσει την κοπέλα που τον εβοήθησε. Μα η μάνα τση επειδή αγαπούσε την κόρη τση λέει κι αυτή "και να τόνε ξαναφιλήσει η μάνα του και να τση ξαναθυμηθεί πάλι". Αυτά τα 'κουσε η κόρη κι είπε στον Φιορεντίνη, το βασιλόπουλο, σαν πάει 'ς τση μάνας του να μην την αφήσει να τόνε φιλήσει, γιατί θα την ξεχάσει κι αυτός τση το υποσχέθηκε και την άφησε κάπου να τόνε περιμένει και πήγε στο παλάτι και παρουσιάστηκε 'ς τσι γονιούς του. Ο καθένας εδά βάνει με το νου του τη χαρά που κάνανε οι γονιοί του αφού 'χάνε από χρόνια το παιδί τους ξεγραμμένο. Αυτός όμως είπε τση μάνας του να μην τόνε φιλήσει. Ετοιμάσανε το λοιπό στο παλάτι κουλούρια και γλυκά για να εορτάσουνε τον ερχομό του βασιλόπουλου. Εκειά που κάνανε το λοιπό τα κουλούρια η βασίλισσα είπε 'ς τσι φιλενάδες τση πως δεν την αφήνει ο γιος τση να τόνε φιλήσει κι αυτές τση λένε "Ε, και δεν πας εσύ να τόνε φιλήσεις χωρίς να το κατέχει εκειά που κοιμάται;" "Μωρέ, καλά μου το λέτε", λέει η βασίλισσα και πάει και τόνε φιλεί και ξυπνά σε λίγο ο νιος και δεν εθυμούντονε καθόλου τη βασιλοπούλα που τον εγλύτωσε.

Αυτή επερίμενε, επερίμενε και σαν είδε πως δεν ηρχούντονε ο Φιορεντίνης εκατάλαβε πως τον είχε φιλήσει η μάνα του και τση ξέχασε. Πάει το λοιπό κι αυτή και νοικιάζει ένα ωραίο σπίτι με μπαλκόνι - γιατί είχε πολλά λεφτά, βασιλοπούλα μαθές ήτονε - και βάνει και τα πιο ωραία τση ρούχα και κάθεται στο μπαλκόνι και

Σελ. 224
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/225.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

παίζει το μαντολίνο τση. Ήτονε ετσά πολύ όμορφη και όλοι οι νιοι, τ' αρχοντόπουλα, που περνούσανε από κάτω την ερέγουνταν και τση φωνάζουνε "Αμήν, κυρία μου, να 'ρθω το βράδυ". "Ναι", ήλεγε αυτή σ' ένα-ένα χωριστά, "μα κοίταξε να 'ρθεις 'ς τσι οχτώ, αν έρθεις ένα λεφτό πιο μπρος ή πιο ύστερα, δε σε βάνω μέσα. Μόνο τώρα δος μου και λεφτά να ετοιμάσω το δείπνο". Τση 'δίνε λοιπόν το κάθε αρχοντόπουλο. Μα την ώρα που του 'πε και πήγαινε, αυτή είχε σάξει το ρολόι τση με τσι διαμαντόπετρες να πηγαίνει δύο λεφτά μπροστά και δεν του 'νοιγε την πόρτα, μόνο του 'λέγε πως ήρθε αργά. Λέει αυτός: "Μα εμένα το ρολόι μου λέει οχτώ". Λέει αυτή; "Αν είναι καλύτερο το δικό σου το ρολόι από το δικό μου με τις διαμαντόπετρες να το σπάσω εγώ το δικό μου". Και τ' αρχοντόπουλο δεν εμπόρειε να πει πράμα μόνο ήφευγε ντροπιασμένο. Αυτό όμως το 'κάμε σε πολλά αρχοντόπουλα και στο τέλος αποφασίσανε κι αυτοί να τση κάμουνε δικαστήριο να τους εδώσει πίσω τα λεφτά τους. Στο δικαστήριο θα 'κάνε την κρίση ο βασιλιάς και θα 'τόνε και η βασίλισσα με τον Φιορεντίνη. Ενωρίς το λοιπό εντύθηκε η βασιλοπούλα να πάει να τη δικάσουνε και πήρε το δρόμο κουνιστή και λυγιστή, στο δρόμο τση λέγανε "Σιγά, κερά, τη ζάλα σου κι ας είν' τα λόγια λίγα γιατί στο σπίτι που θα πας είναι ο γιος του ρήγα" κι αυτή τους ήλεγε "Μαγάρι να ναι ο βασιλιάς, μαγάρι να 'ναι ο ρήγας κι εγώ αιτία γύρευα να μπω στην αφεντιά". Οντόνε γίνουντονε το δικαστήριο ήτονε μέσα κι ο Φιορεντίνης, μα δεν την εγνώρισε, και την εκατηγόρειε κι αυτός. Τοτεσάς αυτή του λέει: "Αφέντη Φιορεντίνη μου, κάνεις δε με γνωρίζεις κι έχεις τα μάτια σφαλιχτά και δεν τ' ανεντρανίζεις; θυμάσαι που πιτούσαμε τον τοίχο με το ξύδι και σε 'φερα και κάναμε ετούτο το ταξίδι; Παρακαλώ σε, ρήγισσα, κι αρχόντισσα μεγάλη να του γυρίσεις το φιλί να με γνωρίσει πάλι". Και τότες η βασίλισσα τον εφίλησε κι αμέσως την εγνώρισε και την ήκαμε γυναίκα του και εζήσανε αυτοί καλά και μεις καλύτερα.

ΛΦ 1639, 2-4, Κρήτη.

Σελ. 225
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/226.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

Παραλλαγή δεύτερη: Ο Φερεντίνος

Μια φορά ήτανε μια γυναίκα και είχε ένα γιο που τον έλεγαν Φερεντίνο. Όταν εμεγάλωσε είπε στη μαμά του: "Μαμά, πρέπει να φύγω να εργασθώ κι εγώ". Επήγε λοιπόν στην ξενιτιά, μπήκε υπάλληλος σ' ένα μαγαζί και περνούσε καλά. Κάθε μεσημέρι το αφεντικό του τον έστελνε σπίτι του και πήγαινε τα ψούνια. Το αφεντικό είχε μια κόρη, τη Μέλπω, και τα ταίριαζαν πάρα πολύ και ολίγον κατ' ολίγον αγαπήθηκαν. Οι γονείς της ήτανε αντίθετοι και ο Φερεντίνος με την κόρη συνεννοήθηκαν να κλεφτούν και να φύγουν.

Μια νύχτα το απεφάσισαν και έφυγαν από το σπίτι. Όταν ξημέρωσε δεν τους βρήκαν. Η μητέρα της λέει τότε στον πατέρα! "Δεν πηγαίνεις να δεις να τους πάρεις πίσω;". Ο πατέρας γίνεται ένα σύννεφο κόκκινο και άρχισε να τρέχει. Η Μέλπω παρεκάλεσε τον Φερεντίνο να κοιτά και τα πίσω του μήπως τους δει ο πατέρας και η μητέρα της. Κοιτάζει ο Φερεντίνος πίσω του, βλέπει ένα κόκκινο σύννεφο και το λέει στη Μέλπω. "Μη φοβάσαι, είναι ο πατέρας μου", του λέει εκείνη. Δίνει τότε ένα πάτσο στο άλογο και το κάμνει εκκλησάκι και στον Φερεντίνο άλλο ένα και γίνεται ένα καλογεράκι και εκείνη γίνεται θυμιατό και έλεγε! "Κύριε ελέησον, του Κυρίου δεηθώμεν". Κατεβαίνει το σύννεφο και λέει στο καλογεράκι! "Ένα άλογο, ένα παλικαράκι και μία κοπέλα που πήγαν που ήταν τώρα εδώ;". Το καλογεράκι δεν απαντούσε. Σηκώνεται το σύννεφο και φεύγει και πηγαίνει στη μητέρα της κόρης και το λέει. "Έπρεπε να πάρεις το θυμιατό και θα ερχόταν όλα μαζί σου", του απαντά εκείνη. "Πήγαινε γρήγορα πίσω και πάρε το θυμιατό και θα έλθουν όλα μαζί σου". Τα δύο παιδιά επροχωρούσαν πάλι και η Μέλπω λέει στον Φερεντίνο να κοιτάζει πίσω. Βλέπουν πάλι ένα σύννεφο από πάνω τους. Δίνει η Μέλπω πάλι ένα πάτσο του αλόγου το κάμνει ένα τοίχο μεγάλο, κάμνει και τον Φερεντίνο έναν άμπελο και γίνεται και εκείνη μια μεγάλη κουντούρα σταφύλι που εκρεμόταν στον άμπελο. Κατεβαίνει ο πατέρας της κάτω, βλέπει απ' εδώ, βλέπει απ εκεί, ούτε τ' εκκλησάκι ούτε το καλογεράκι και γυρίζει πίσω στη γυναίκα του και λέει ότι δεν είδε τίποτα. "Τίποτα δεν είδες;". "Μονάχα έναν άμπελο και μια κουντούρα σταφύλι". "Αχ! καημένε", του λέει, "έπρεπε να κόψεις την κουντούρα και θα ερχόταν όλα μαζί σου. Φύγε", του λέει με θυμό, "θα πάω εγώ". Σηκώνεται, γίνεται ένα μαύρο σύννεφο και ξεκινάει.

"Κοίταξε πάλι, Φερεντίνε, μην έρχεται η μάνα μου", λέει η κόρη. "Βλέπω ένα μαύρο σύννεφο που έρχεται", της απαντά ο Φερεντίνος. Τότε εκείνη δίνει μια πατσιά του αλόγου και το κάμνει μια στέρνα, κάμνει τον Φερεντίνο νερό και εκείνη γίνεται μια πάπια που κολυμπούσε στη στέρνα. Κατεβαίνει από το σύννεφο η μάνα της. "Έλα κόρη μου", της λέει, "να σε πάρω σπίτι μου, να σου δώσω και τον Φερεντίνο". Πάει να πιάσει την πάπια και εκείνη ετίναζε τα φτερά της και την έβρεχε. Πήγε να την πιάσει πάλι, αλλά εκείνη εξακολουθούσε να τη βρέχει. Τότε η μάνα της την εκαταράστηκε! "Άντε ντε, και μόλις πα' ο Φερεντίνος να τον φιλήσει η μάνα του, να ξεχάσει εσένα".

Σελ. 226
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/227.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

Έφυγε η μάνα της και λέει. η Μέλπω στον Φερεντίνο: "Είδες, τι μας καταράστηκε; Όταν σε φιλήσει η μάνα σου να με ξεχάσεις, θα της πούμε να μη σε φιλήσει". Αφού επήγαν στο σπίτι τους, επήγε η μάνα να φιλήσει τον Φερεντίνο και εκείνος της είπε να μην τον φιλήσει γιατί θα ξεχάσει την αρραβωνιαστικιά του. Το μεσημέρι εκοιμηθήκανε και σκεπάστηκε ο Φερεντίνος με μια μαντίλα, αλλά η μάνα του επήγε και τον εφίλησε. Όταν ξύπνησε είδε την αρραβωνιαστικιά του και δεν της μιλούσε. Την είχε ξεχάσει. "Δε σε γνωρίζω", της έλεγε. Η κόρη έκλαιγε απαρηγόρητα και του έλεγε: "θυμάσαι, Φερεντίνε μου, θυμάσαι δε θυμάσαι τις στάμνες τα ροδόσταμα που 'χυνα κι έλουζα σε;" "Δε θυμάμαι τίποτα", της απαντούσε.

Τότε η Μέλπω στέλνει στη μάνα της ένα περιστέρι και στο ράμφος του βάζει ένα γραμματάκι που έγραφε ότι εφίλησε τον Φερεντίνο η μάνα του και με ξέχασε, και τι πρέπει να κάμει για να την ξαναθυμηθεί. Στέλνει το περιστέρι πίσω η μάνα και λέει! "Να πας την κατάρα μου". Το στέλνει για δεύτερη φορά και παρακαλεί τη μάνα της να της δώσει την ευχή της. Εκείνη τη λυπήθηκε και της γράφει να τον ξαναφιλήσει η μάνα του να τη θυμηθεί. Τότε η μάνα, αφού εφίλησε τον Φερεντίνο άλλη μια φορά, αμέσως θυμήθηκε την αρραβωνιαστικιά του και έζησαν καλά και μεις καλύτερα.

ΛΦ 483, 17-19, Βροντάδος Χίου

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ

Ι. Ο νέος και ο άρρωστος βασιλιάς

α: Ένας άρρωστος βασιλιάς θα γίνει καλά αν σφάξει νέο, αφού τον ταΐσει γλυκά, μέλι, κουκουνάρι ή άλλο, και" α1: πιει το αίμα του· α2: αλειφτεί με το αίμα του- α3: τον κάψει και αλειφτεί με τη στάχτη του' α4: πλυθεί ή λουστεί με το αίμα του' α5: άλλο.

β: Ο νέος είναι' β1: βασιλόπουλο' β2: βασιλόπουλο μονογενές που ο πατέρας του το έχει κλείσει σε γυάλινη κάμαρα ή πύργο, από τον οποίο καταφέρνει με κάποιο τρόπο να βγει (συνήθως σπάει το τζάμι πετώντας ένα κόκαλο' στις περισσότερες παραλλαγές αυτός είναι ο τρόπος που αντιλαμβάνεται η επιβεβαιώνει την ύπαρξη του έξω κόσμου)· β3: βασιλόπουλο μιας συγκεκριμένης χώρας ή πόλης'

Σελ. 227
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/228.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

β4: βασιλόπουλο αγέννητο ή μικρής ηλικίας που πρέπει να μεγαλώσει στο παλάτι του άρρωστου βασιλιά' β5: ρήγας ή άλλος κατώτερος από βασιλόπουλο· β6: δούλος στο παλάτι του άρρωστου βασιλιά· β7: κοινός άνθρωπος' β8: άλλο' β9: Φιορεντίνος· β10: Φερεντίνος· β11: Φλωρεντινός· β12: άλλο.

γ: Ο νέος καταλήγει στην κυριαρχία του άρρωστου βασιλιά επειδή' γ1: απάγεται με αξιοθέατο καράβι' γ2; χάνει το δρόμο του στο κυνήγι και χρυσό πουλί τον οδηγεί στη χώρα του άρρωστου βασιλιά όπου τον αρπάζουν και τον φυλακίζουν γ3: τον αιχμαλωτίζουν με στρατό' γ4: τον ξεγελούν με προξενιό' γ5: άλλο.

(Ακολουθεί η φυγή).

Ι. Ο νέος και το κακό στοιχειό (δράκος, εργοδότης, μάγος κλπ.)

α: Ο νέος είναι· α1: παιδί που το κακομεταχειρίζονται οι γονείς του και φεύγει από το σπίτι του' α2: βασιλόπουλο που πάει να βρει την Πεντάμορφη' α3; βασιλόπουλο που χάνει στα χαρτιά ή σε στοίχημα' α4: άτακτος μαθητής που τον διώχνουν από το σχολείο" α5: κοινός άνθρωπος ή βασιλόπουλο που πάει να εργαστεί' α6: παιδί που το εγκαταλείπουν οι γονείς του' α7ΐ βασιλόπουλο που χάνεται στο κυνήγι' α8: άλλο.

β: Ο νέος καταλήγει στην κυριαρχία" β1: της μητριάς της κοπέλας που αγαπά' β2: μάγου' β3: δράκου' β4: λάμνισσας' β5: εργοδότη' β6: δράκαινας' β7: κακού στοιχειού' β8: άλλο.

γ: Η κόρη του κακού στοιχείου ερωτεύεται το νέο.

(Ακολουθούν συνήθως οι δοκιμασίες του νέου).

Ι. Το ταμένο παιδί και ο γερός (δράκος κλπ.)

α: Το παιδί ταμένο σε κάποιο πρόσωπο που προκάλεσε τη γέννηση του" α1: γυναίκα' α2: μάγο" α3: αγριάνθρωπο' α4: δράκο" α5: γέρο" α6: ξωτικές' α7: λάμια' α8: αράπη' α9". διάβολο' α10: πράσινη κεφαλή' α11'. άλλο.

β: Το παιδί καταλήγει στην κυριαρχία του γέρου επειδή' β1: το αρπάζει' β2: φεύγει για να γλιτώσει, αλλά τελικά βρίσκεται μετά από περιπλάνηση στο σπίτι ή στη χώρα του' β3: το ίδιο πάει να τον αναζητήσει' β4: άλλο.

γ: Το παιδί εξασφαλίζει τη βοήθεια της κόρης του γέρου και υπόσχεται να την παντρευτεί.

(Ακολουθούν συνήθως οι δοκιμασίες του νέου).

ΙΙ. Οι δοκιμασίες τον νέον

α: Ο νέος εξασφαλίζει τη βοήθεια' α1: της κόρης του γέρου που τον ερωτεύεται" α2: της μιας από τις κόρες του γέρου όταν της κλέβει τα ρούχα ή τα φτερά της (αν

Σελ. 228
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/229.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

είναι μεταμορφωμένη σε κύκνο) την ώρα που κάνει μπάνιο στη λίμνη' α3: άλλο.

β: Ο γέρος θέτει στο νέο δοκιμασίες που αν δεν τις επιτελέσει θα τον φάει' β1: να μετατρέψει άγονο βουνό σε αμπέλι με σταφύλια' β2: να φυτέψει δέντρα και σε μια νύχτα να βγάλουν καρπό' β3: να φυτέψει καλαμπόκι και σε μια νύχτα να βγάλει καρπό και να κάνει ψωμί' β4: να χτίσει κρυστάλλινο παλάτι σε μια νύχτα' β5: να φτιάξει καράβι σε μια νύχτα' β6: να φτιάξει σπίτι με σαράντα πόρτες και σαράντα παράθυρα' β7: να καθαρίσει σε μια μέρα το λόγγο' β8; να θερίσει τα λουλούδια του κάμπου και να του πει τι λουλούδια θέρισε' β9: να σκουπίσει εφτά στάβλους' β10: να σκουπίσει και να είναι "σαρωμένα κι ασάρωτα"' β11: να βράσει κρέας και να είναι το μισό βρασμένο και το μισό άβραστο' β 12: να καθαρίσει στάρι και να είναι το μισό καθαρισμένο και το μισό ακαθάριστο' β 13: να ξεχωρίσει το στάρι, τη βρώμη, το κεχρί που βρίσκονται στον ίδιο σωρό' β 14: να καβαλικέψει το ατίθασο άλογο' β15: να πλύνει εφτά κοφίνια ρούχα και να μείνουν γερά τα ξύλα' β16: να γεννήσει ο κόκορας αυγό' β17: άλλο.

γ: Οι δοκιμασίες' γ1: επιτελούνται' γ2: επιτελούνται, αλλά η δράκαινα στέλνει το νέο στην αδερφή της για να τον φάει' εκείνος όμως επιστρέφει σώος ακολουθώντας τις συμβουλές της βοηθού του' γ3: δεν επιτελούνται εξ ολοκλήρου' γ4: άλλο.

ΙΙΙ. Η (μαγική) φυγή

α: Η κόρη φεύγει με το νέο' α1: αφού του αποκαλύψει τι σκοπεύει να του κάνει ο άρρωστος πατέρας της και τον βοηθήσει να δραπετεύσει, συνήθως λιώνοντας τον τοίχο της φυλακής του με ξύδι, επειδή τον ερωτεύεται' α2: όταν γίνεται αντιληπτή η βοήθεια που του πρόσφερε προκειμένου να επιτελέσει τις δοκιμασίες' α3: όταν δεν καταφέρνουν να επιτελέσουν την τελευταία δοκιμασία' α4: επειδή οι γονείς ή η μητριά της διαφωνούν με το γάμο τους' α5: άλλο.

β: Παίρνουν μαζί τους κάποια (μαγικά) αντικείμενα' β1: χτένι' β2: τσατσάρα' β3: πλεξίδια' β4: αλάτι' β5: σαπούνι' β6: λάδι' β7: ψαλίδι' β8: σκοινί' β9: άλλο.

γ: Τους καταδιώκει' γ1: η μητέρα της κόρης' γ2: ο πατέρας της κόρης' γ3: οι γονείς της κόρης' γ4: κάποιος υπηρέτης των γονιών της κόρης' γ5: άλλο.

δ: Όταν ο διώκτης τους πλησιάζει, του πετούν τα αντικείμενα που γίνονται εμπόδια στον δρόμο του' δ1: βάτος με αγκάθια' δ2: δάσος' δ3: πλεγμένα δρομάκια' δ4: θάλασσα' δ5: γλιστερό βουνό' δ6: λάσπη' δ7: ποτάμι' δ8: λίμνη' δ9: άλλο.

ε: Ο νέος και η κόρη προκειμένου να μην τους αναγνωρίσει ο διώκτης τους μεταμορφώνονται σε' ε1: εκκλησάκι με καλόγρια' ε2: μοναστήρι με καλόγερο' ε3: λίμνη με πάπια' ε4: κληματαριά με σταφύλι' ε5 : άλλο.

στ: Ο διώκτης' στ1: καθυστερεί αλλά υπερπηδά τα εμπόδια' στ2: δεν μπορεί να ξεπεράσει κάποιο από τα εμπόδια' στ3: δεν αναγνωρίζει τους μεταμορφωμένους

Σελ. 229
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/230.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

νέους και γυρίζει πίσω, αλλά η μητέρα της κόρης του εξηγεί τη μεταμόρφωση· στ4: αναγνωρίζει τους μεταμορφωμένους νέους αλλά δεν μπορεί να τους πιάσει' στ5: καταριέται την κόρη να τη λησμονήσει ο αγαπημένος της, όταν τον φιλήσει η μάνα του' στο: άλλο.

ζ: Ο νέος και η κόρη ξεφεύγουν και επιστρέφουν στο σπίτι του νέου.

IV. Η Λησμονημένη Νύφη

α! Όταν φτάνουν στη χώρα του νέου, εκείνος πάει μόνος στο σπίτι του για να προετοιμάσει τους γονείς του και το γάμο και η κόρη· α1: μένει στο σπίτι μιας γριάς" α2: τον περιμένει έξω από την πόλη· "3: του υπενθυμίζει την κατάρα· α4: τον προειδοποιεί ότι, αν αφήσει τη μάνα του να τον φιλήσει, θα την ξεχάσει· α5: άλλο.

β: Ο νέος πηγαίνει στο σπίτι του και λησμονεί την αγαπημένη του επειδή· β1: ξεχνά τη συμβουλή της' β2: τον φιλάει η μάνα του ενώ κοιμάται· β3: άλλο.

γ! Ο νέος ετοιμάζεται να παντρευτεί κάποια άλλη.

V. Η Αναγνώριση

α." Η κόρη όταν καταλαβαίνει ότι ο αγαπημένος της τη λησμόνησε' α1: προκαλεί ερωτικά φίλους του ή και τον ίδιον, αλλά τους εξαπατά και τους παίρνει χρήματα χωρίς να ικανοποιήσει τις σεξουαλικές απαιτήσεις τους ή τους ξυλοφορτώνει α2: φεύγει σε άλλη πολιτεία" α3: πλάθει με ζυμάρι δύο πουλιά που ζωντανεύουν α4: άλλο.

β: Η κόρη πηγαίνει στο παλάτι ή το σπίτι του αγαπημένου της επειδή" β1: την καλούν να τη δικάσουν για την εξαπάτηση ή το ξυλοφόρτωμα των αρχόντων β2: την προσκαλούν στο γάμο του αγαπημένου της' β3." άλλο.

γ3; Η αναγνώριση επιτελείται όταν η κόρη· γ1: κεντρίζει τη μνήμη του αγαπημένου της με συνεχείς ρητορικές ερωτήσεις, οι οποίες αναφέρονται στην κοινή τους περιπέτεια και στη βοήθεια που του πρόσφερε' γ2: διηγείται, όπως και οι υπόλοιποι καλεσμένοι στο γάμο, μια ιστορία που είναι η προσωπική της ιστορία με το νέο' γ3: στέλνει τα πουλιά που έχει πλάσει από ζυμάρι στο παράθυρο του νέου κι αυτά του θυμίζουν τραγουδώντας τη λησμονημένη κόρη' γ4: ζητά από τη μάνα του νέου να τον φιλήσει ξανά' γ5." άλλο.

δ: Ο νέος διώχνει την άλλη γυναίκα που ετοιμαζόταν να παντρευτεί.

ε! Οι δύο νέοι' ε1: παντρεύονται' ε2: ζουν ευτυχισμένοι μαζί (στη δεύτερη αυτή περίπτωση φαίνεται ότι το παραμύθι τους θεωρεί ήδη παντρεμένους).

Σελ. 230
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/231.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

ΗΠΕΙΡΟΣ

1. ΛΑ 313C, 4, Βαθύπεδο Ζαγορίων, "Καντέρ' ς και Μαργαρώνα". Ι. Ο νέος και το κακό στοιχειό (η Λάμια-Αρκούδα): α, α8 (δούλος της λάμιας-αρκούδας, που θέλει να τον ξεπαστρέψει επειδή τον αγαπά η κόρη της Μαργαρώνα). ΙΓ. β, β17 (να φέρει σταφύλια για να φάει το βράδυ από αμπέλι που φύτεψε το ίδιο πρωί, να σκουπίσει όλο τον κάμπο), γ, γ1. ΙΙΙ: (μαγική) α, β, β1, β4, γ, γ1, δ, δ9 (ανήφορος), 84, στ, στ5. IV. V: α, α3, γ, γ3.

2. ΛΑ 1260, (ΣΜ 90), 23-25, Πυρσόγιαννη Κόνιτσας, "Ο κασιδιάρης βασιλιάς". Ι. Ο νέος και ο άρρωστος βασιλιάς: α, α4, β, β1. ΙΙΙ: (μαγική) α, γ, γ3 (μεταμορφωμένοι σε σύννεφα), ε, ε3, στ, στ4, ζ. AT 313A.

3. ΛΑ 1299, (ΣΜ 129), 576-578, Ζαγόρια, "Ο Φεροντής". Ι. Το ταμένο παιδί: α, α11 (αρκούδα), β, β1. ΙΙ: α, α1 (το όνομα της, Ξανθόμαλλούσα), β, β17 (να φέρει από την αδερφή της "τα μπράμπαρα και τα μπρούμπαρα)", γ, γ1. III: (μαγική) α, β, β1, β9 (κουλούρα), β6, γ, γ1, δ, δ2, δ9 (κάμπος), ε, ε5 (κυπαρίσσια στον κάμπο" συνδυασμός χρήσης μαγικών αντικειμένων και μεταμόρφωσης), δ8, στ, στ2 (και πνίγεται), ζ. AT 313A.

4. ΛΑ 1303, (ΣΜ 133), 87-90, Ζαγόρια, "Οι εξωτικές". Ι. Το ταμένο παιδί: α, α6, β, β1, γ. ΙΙΙ: (μαγική) α, β, β9 (πιρούνια), β4, γ, γ5 (οι ξωτικές μεταμορφωμένες σε σύννεφα), δ, δ2, δ4, στ, στ2. IV: α, α5 (μένει στην τριανταφυλλιά), β, β2, γ. V'. α, α3, γ, γ3, δ, ε, ε1.

5. ΛΑ 1308, (ΣΜ 138), 230-234, Ζαγόρια, "Η ωραία του κόσμου". Ι. Ο νέος και το κακό στοιχειό (οι λάμιες): α, α2, β, β4, οι κόρες της λάμιας βοηθούν το νέο να γλιτώσει από τη μάνα τους και να βρει την Ωραία. III: (μαγική) α, β, β1, β2, δ, 82, 84, στ, στ2, ζ. AT 313Α.

6. ΛΑ 1308, (ΣΜ 138), 235-238, Ζαγόρια, "Τι έπαθε ένα παιδί". Ι. Το ταμένο παιδί: α, δ1 (φτωχό, που είναι ο δαίμονας), β, β1. ΙΙ: α, α3 (μιας γυναίκας), β, β17 (να γεμίσει ένα καζάνι δάκρυα, να κάνει το κόκκινο σταφύλι άσπρο), γ, γ3. ΙΙΙ: (μαγική) Ο νέος φεύγει μόνος, παίρνοντας μαζί του κάποια αντικείμενα, β4, β9 (σπίρτο), δ, δ9 (ξηρά), δ4, στ, στ2 (πνίγεται στη θάλασσα), ο νέος επιστρέφει σώος στο σπίτι του. AT 313A.

7. ΛΑ 2277, 188-190, Κουτσόβλαχοι, "Ένας μπέης". Ι. Το ταμένο παιδί: Το παιδί γεννημένο από τον άνεμο που βάρεσε τη μάνα του. Ένας παπάς (σατανάς) παρουσιάζεται στον πατέρα του που γύρναγε από ταξίδι και του ζητάει να του τάξει το πρώτο πράγμα που θα πιάσει ερχόμενος σπίτι του, αλλιώς δε θα γυρίσει σώος. Ο πατέρας ξεχνά και πιάνει το παιδί του, β, β1. ΙΙ: α, α2,

Σελ. 231
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/232.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

β, β17 (να καθαρίσει ένα στάβλο με πρόβατα ως το πρωί, να φτιάξει τέσσερεις βρύσες στη μάντρα και μηλιά με τρία μήλα), γ, γ1. ΙΙΙ: (μαγική) α, γ, γ1 (μεταμορφωμένη σε σύννεφο), ε, ε5 (πάπιες, κυπαρίσσια), στ, στο (δεν μπορεί να πιάσει τους δύο νέους). IV'. α, α4, β, β3 (τον φιλά η μάνα του· δεν υπάρχει η αναγνώριση).

8. ΛΑ 3018, 31-40, Κουκούλι Ζαγορίων, "Ο Φθιροντής". 1. Το ταμένο παιδί: α, α7, β, β4 (αναγκάζεται η μάνα του να το δώσει). ΙΙ: β, β1, β 17 (το αλώνι να γεμίσει φλουριά), α, αϊ (το όνομα της, Χρυσαυγή), γ, γ2. ΙΙΙ: (μαγική) α, α2, β, β1, β6, β4, γ, γ1, δ, δ1, δ6, δ4, στ, στ2, στ5 (και να πεθάνει από την πείνα). IV: β, β3 (τον φιλά η βάγια του). V: γ, γ5 (είναι έτοιμη να πεθάνει από την πείνα και τη βρίσκει ο νέος που έχει βγει για κυνήγι), ε, ε1.

9. ΛΑ 3018, 116-119, Κουκούλι Ζαγορίων, "Η καλόκαρδη η λάμια και το παιδί" 7. Το ταμένο παιδί: α, α11 (Ντερβίση), β, β4 (αναγκάζεται η μάνα να δώσει το μεγαλύτερο από τα τρία παιδιά που έκανε με τη βοήθεια του Ντερβίση). Ιδιότυπη η συνεχεία: το παιδί ξεφεύγει και καταλήγει στο σπίτι λάμιας. Εκεί το βοηθάει η κόρη της λάμιας και το συμβουλεύει να πάει στη θεία της. Εκείνη βάζει τρία λιοντάρια και ξεσκίζουν τον Ντερβίση που έρχεται να το αρπάξει. Το παιδί επιστρέφει σώο στο σπίτι του. AT 313A.

10. ΛΦ 1406, 3-5, Τσουμέρκα και Άρτα, άτιτλο. 7. Το ταμένο παιδί: α, α11 (θεό, αλλά το τάξιμο το διεκδικεί ο διάβολος), β, β1 (από γυάλινο κλουβί που το κλείνουν οι γονείς του για να το προστατέψουν). ΙΙ: α, α3 (μιας κοπέλας που είχε ο διάβολος και την έλεγαν Σολοκατνή), β, β!3, β17 (να μαγειρέψει κόκορα αφού τον κόψει σε σαράντα κομμάτια), γ, γ1. ΙΙΙ: (μαγική) α, α2, β, β9 (μαντίλι), β1, β6, γ, γ5 (ο διάβολος), δ, δ1, δ4, ε, ε5 (παπάκια μέσα στη θάλασσα και πουλιά όταν η κόρη πετάει το μαντίλι' συμφυρμός χρήσης μαγικών αντικειμένων και μεταμόρφωσης γιατί η μεταμόρφωση επιτελείται με τη χρήση των μαγικών αντικειμένων), στ, στ4. IV: α, α4, β, β2, γ. V: α, α3, γ, γ3 (την ημέρα του γάμου του με την άλλη), δ, ε, ε2.

11. ΛΦ 1543, 28-35, "Η κόρη του βασιλιά". 7. Ο νέος και ο άρρωστος βασιλιάς: α, α2, β, β1 (μονογενές), γ, γ1. ΙΙΙ: (μαγική) α, α5 (αφού του αποκαλύψει τι σκοπεύει να του κάνει ο άρρωστος πατέρας της· διαφοροποιείται όμως από άλλες παραλλαγές ο τρόπος της γνωριμίας των δύο νέων: το βασιλόπουλο είναι αυτό που σκάβει τον τοίχο και βρίσκεται στο δωμάτιο της βασιλοπούλας, επειδή πεινάει), γ, γ2, ε, ε5 (γλάστρα με κόκκινο τριαντάφυλλο), στ, στ3, γ, γ1, β, β1, δ, δ9 (βάλτος), στ, στ1, ε, ε3, στ, στ4. IV: α, α4, β, β2. V: α, α1, β, β1, γ, γ5 (διηγείται στον πατέρα του νέου την ιστορία της), ε, ε1.

12. ΛΦ 1637, 1-4, Άρτα, "Σουλκατνή-Γλεντέρης". 7. Το ταμένο παιδί: α, α8, β, β1 (από γυάλινο δωμάτιο που το κλείνουν οι γονείς του για να το προστατέψουν). ΙΙ: α, α3 (της βασιλοπούλας που κρατά επίσης φυλακισμένη ο Αράπης),

Σελ. 232
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/233.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

β, β17 (να γεμίσει με δάκρυα ένα βαρέλι, να κάνει το μαύρο βλάρι* άσπρο, το καφέ κίτρινο και το κόκκινο γαλάζιο, να σκουπίσει την αυλή με ακατάλληλη σκούπα και να μη μείνει τσάχαλο**, γ, γ1. ΙΙΙ: (μαγική) α, α5 (επειδή ξέρει ότι ο Αράπης θα τον φάει παρόλο που επιτέλεσε τις δοκιμασίες), β, β6, β1, β4, γ, γ5 (ο Αράπης), δ, δ8, ε, ε5 (παπάκια μέσα στη λίμνη), δ, δ2, ε, ε5 (πουλάκια στο δάσος· συνδυασμός χρήσης μαγικών αντικειμένων και μεταμόρφωσης), 8, δ9 (κλήμα με δύο τσαμπιά σταφύλια), στ, στο (καταλαβαίνει ότι οι δύο νέοι έχουν μεταμορφωθεί, αλλά δεν ξέρει ποιος είναι ο Γλυντέρης και φοβάται μήπως κάνει κακό στη Σουλκατνή' έτσι γλιτώνουν). IV'. α, α4, β, β2, γ. V'. α, α3, γ, γ3 (την ημέρα του γάμου με την άλλη), δ, ε, ε2.

ΘΕΣΣΑΛΙΑ

13. ΑΦ 654, 13-18, Τρίκαλα, "Ένα ανδρόγυνο". Ι. Το ταμένο παιδί', α, α1, β, β1, γ. ΙΙΙ: (μαγική) α, β, β1, (35, β6, γ, γ1, δ, δ1, ε, ε5 (πουλάκια), δ, δ9 (τοίχος), ε, ε5 (ποντικοί), δ, δ4, ε, ε5 (ψάρια), στ, στο (δεν μπορεί να τους πιάσει γιατί οι νέοι περνώντας τη θάλασσα βρίσκονται στον κάτω κόσμο' εκεί χτίζουν ωραίο παλάτι, φέρνουν και τους γονείς του νέου και ζουν όλοι καλά).

AT 313A.

ΘΡΑΚΗ

14. ΙΑ 725Α, 208-215, Λαγοθήρες (Μέτραι) Σηλυμβρίας (σημ. Τουρκία), άτιτλο. Ι. Ο νέος και ο άρρωστος βασιλιάς: α, α1, β, β1, β12 (Φεραχτίνος). ΙΙΙ: α, στ (ο πατέρας), στ5. IV'. α, α5 (σε σπίτι τσομπάνηδων), β, β2. V'. α, α1, β, β1, γ, γ5 (λέει την αλήθεια στο βασιλιά' έμμετρη αναγνώριση), ε, ε1.

15. ΛΑ 313C, 1, Αίνος (σημ. Τουρκία), "Το Φερεντί". Ι. Ο νέος και ο άρρωστος βασιλιάς', α, α4, β, β1, β12 (Φερεντί), γ, γ1. ΙΙΙ: (μαγική) α, β, β1 (φιλντισένιο, χρησιμεύει για τη μεταμόρφωση), γ, γ1 (μεταμορφωμένη σε μαύρο σύννεφο, κάμηλο, βουβάλι), ε, ε1, ε4, ε5 (ποταμός και πάπια), στ, στ5. IV. V: α, α1, γ, γ1 (έμμετρη αναγνώριση).

16. ΣΛ Π, 239-265, Μεταξάδες Διδυμοτείχου, "Η βεζιροπούλα και το βασιλόπουλο".

* βιλάρι, είδος υφάσματος

** φρύγανο

Σελ. 233
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/234.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

17. ΛΑ 1180, (ΣΜ 10), 1-2, Μεσημέρι Θεσσαλονίκης, άτιτλο. Ι. Ο νέος και το κακό στοιχείο (ο δράκος)'. Λ, α5, β, β3. ΙΙ: α, α1, β, β2, β3, β 17 (να κόψει το δέντρο που με κάθε κτύπημα γίνεται διπλό). ΙΙΙ: (μαγική) α, γ, γ4, ε, ε5 (εκκλησάκι και καλόγερος, κήπος και μπαξεβάνης, ντομάτες και αγγουράκια), στ, στο (δεν τους αναγνωρίζει), γ, γ2, ε, ε5 (χέρσο χωράφι και πρόβατα), στ, στο (να μείνει η κόρη του χέρσο χωράφι για επτά χρόνια). IV'. γ. V'. α, α3, γ, γ3.

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

α. Νησιά Ανατολικού Αιγαίου

18. ΛΑ 313C, 2, Λέσβος, "Ο Ρεβεντίνης". 7. Ο νέος και ο άρρωστος βασιλιάς'. α, α1, β, β2 (στην ιατρική συμβουλή αναφέρεται ότι το βασιλόπουλο δεν πρέπει να το έχει δει ήλιος), β12 (Ρεβεντίνης), γ, γ1. ΙΙΙ: (μαγική) α, γ, γ5 (οι αδερφοί της κόρης), γ1 (μεταμορφωμένη σε μαύρο σύννεφο), ε, ε1, ε5 (κυπαρίσσι και αηδουνέλι, ποταμός και πάπια), στ, στ5. IV. V'. α, α1, β, β1, γ, γ1 (έμμετρη αναγνώριση), ε, ε1.

19. ΛΑ 2457, 175-179, Καλαμωτή Χίου, άτιτλο. Ι. Ο νέος και ο άρρωστος βασιλιάς', α, α5 (χρησιμοποιήσει ως γιατρικό το αίμα του), β, β1, γ, γ4. ΙΙΙ: α. IV'. α, α4, β, β1. V'. α, α1, β, β1, γ, γ5 (διαλέγεται με το βασιλιά' έμμετρη αναγνώριση), ε, ε1.

20. ΛΛ 2459, 121-126, Καλαμωτή Χίου, άτιτλο. 7. Ο νέος και ο άρρωστος βασιλιάς: α, α5 (χρησιμοποιήσει ως γιατρικό το αίμα του), β, β1, γ, γ4. ΙΙΙ: (μαγική) α, γ, γ1 (μεταμορφωμένη σε μαύρο σύννεφο), γ5 (ο αδερφός της κόρης), ε, ε5 (βρύση με νερό), ε4, ε3, στ, στ5. IV. V: α, α1, β, β1, γ, γ5 (διηγείται την ιστορία της).

21. ΑΦ 5, 1-5, Σάμος, "Η Λυγερή". 7. Ο νέος και ο άρρωστος βασιλιάς', β, β1, γ, γ2, α, α5 (χρησιμοποιήσει ως γιατρικό το αίμα του). ΙΙΙ: (μαγική) α, α1, β, β1, β5, γ, γ1, δ, δ1, δ8, στ, στ2, στ5. IV'. α, α2, β, β3 (τον φιλά η μάνα του μόλις τον βλέπει). V: α, α4 (με τη βοήθεια μάγου χτίζει παλάτι απέναντι από το παλάτι του αγαπημένου της και ρεζιλεύει το βασιλόπουλο και το βεζιρόπουλο - δε δηλώνεται ερωτικό ξεγέλασμα), β, β3 (για να δώσει λόγο για το ρεζίλεμα των αρχόντων), γ, γ4 (έμμετρη αναγνώριση), ε, ε1.

22. ΛΦ 483, 17-19, Βροντάδος Χίου, "Ο Φερεντίνος". 7. Ο νέος και το κακό στοιχειό (ο εργοδότης τον)', α, α5, β, β5, γ. ΙΙΙ: (μαγική) α, α4, γ, γ2 (μεταμορφωμένος σε κόκκινο σύννεφο), ε, ε5 (καλογεράκι και θυμιατό), στ, στ3, ε, ε4, στ, στο (δεν τους αναγνωρίζει), γ, γ1 (μεταμορφωμένη σε μαύρο σύννεφο), ε, ε5 (νερό και πάπια), στ, στ4, στ5. IV'. β, β2. V: α, α4 (στέλνει

Σελ. 234
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/235.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

γράμμα στη μάνα της με περιστέρι και ζητάει τη συμβουλή της), γ, γ4 (όπως τη συμβούλεψε η μάνα της).

23. ΛΦ 1085, 5-12, Παναγιούδα Λέσβου, άτιτλο. Ι. Ο νέος και το κακό στοιχειό (η μάγισσα)', α, α8 (βασιλόπουλο που σπάει το σταμνί μιας γριάς κι εκείνη του λέει πως η μοίρα του είναι η Χρυσομαλλούσα και του δίνει οδηγίες πως θα φτάσει σπίτι της), β, β8 (μάγισσας, της μητέρας της Χρυσομαλλούσας), γ (και προσπαθεί να τον κρύψει για να μην τον βρουν οι γονείς της και τον φάνε, στο τέλος όμως αυτοί τον ανακαλύπτουν)· το επεισόδιο έχει ιδιαίτερη έκταση. ΙΙ: β, β17 (να φτιάξει σαράντα πορτοκαλιές φορτωμένες πορτοκάλια), β13 (σε δέκα κάμαρες), β17 (να φτιάξει κήπο με διάφορα λουλούδια), γ, γ3. ΙΙΙ: (μαγική) α, α3, γ, γ2, ε, ε5 (εκκλησία και παπάς, μπαξές και μπαξεβάνης), στ, στ3, γ, γ1, ε, ε5 (λίμνη και σκουλήκια) στ, στ4, στ5. IV: α, α5 (φτιάχνει με τη μαγική της βέργα παλάτι και μένει εκεί), α3, β, β2, γ. V: α, α4 (πηγαίνει στο παλάτι και την προσλαμβάνουν ως μάγειρα), γ, γ5 (με τη μαγική της βέργα ζωντανεύει τον κόκορα, που είχε μαγειρέψει και είχε φάει το βασιλόπουλο, και τον βάζει να τραγουδά: "του βασιλέ ο γιος αρνήθηκε τη Χρυσομαλλούσα, αλλ' εκείνη δεν τον αρνήθηκε)", δ, ε, ε2.

24. ΛΦ 1274, 17-19, Αγιάσος Λέσβου, "Βιριντίνους". Ι. Ο νέος και ο άρρωστος βασιλιάς: α, α3, β, β6, β12 (Βιριντίνους). ΙΙΙ: (μαγική) α, α1, γ, γ2 (μεταμορφωμένος σε μαύρο σύννεφο), ε, ε5 (θάλασσα με πάπια), στ, στ4, στ5, ε, ε1, στ, στο (δεν τους αναγνωρίζει). IV: α, α5 (περιμένει), β, β3 (τον φιλάει η μάνα του μόλις τον βλέπει). V: α, α4 (δέχεται να γίνει γυναίκα του Βιριντίνου, που δεν την αναγνωρίζει, αν της δώσει διακόσιες λίρες, αλλά όταν παίρνει τα χρήματα βάζει τις δούλες της και τον ξυλοφορτώνουν έτσι ο Βιριντίνους της κάνει μήνυση), γ, γ1 (έμμετρη αναγνώριση).

25. ΛΦ 1442, 8-14, Αγιάσος Λέσβου, "Τα παπιόφτερα". Ι. Ο νέος και το κακό στοιχειό (ο δράκος) : α, α8 (παιδί που ζει με τη γιαγιά του), β, β3 (που υπόσχεται να τον μεγαλώσει). II'. α, αϊ (θετή κόρη), β, β17 (να σκάψει, να σπείρει κουκιά και να τα φέρει χλωρά σε μια μέρα, να πλύνει τα παπιόφτερα και να τα φέρει πίσω όπως ήταν πριν, από προβιά να κόψει το μαλλί και το δέρμα να το κάνει λουστρίνι), γ, γ1. III: (μαγική) α, β, β1, γ, γ2 (μεταμορφωμένος σε άσπρο σύννεφο), γ1 (μεταμορφωμένη σε μαύρο σύννεφο), δ, S2, ε, ε5 (εκκλησία και κλήμα, θάλασσα και πάπια), στ, στ4. IV. V: α, α3, γ, γ3.

26. ΛΦ 1520, 1-8, Σάμος, "Το βασιλόπουλο και η Χρυσομαλλούσα". Όμοιο με ΛΦ 1085, 5-12, Λέσβος.

27. ΛΦ 1567, 12-15, Περδίκι Ικαρίας, "Ο Φρειδερίκος". Ι. Ο νέος και ο άρρωστος βασιλιάς: α (δεν είναι βασιλιάς, αλλά πλούσιος Εβραίος), α3 ("του 'παν αυτό, επειδή το νόμιζαν αδύνατο πως θα το κάμει"), β, β1 (όμορφο), γ, γ1. III: (μαγική) α, β, β1, β9 (καθρέφτης, βούρτσα) γ, γ3, δ, δ9 (τοίχος), δ4,

Σελ. 235
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/236.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

81, στ, στ2. IV'. α, α1, α4, β, β2. V'. α, α1 (η εξαπάτηση έχει μαγικό χαρακτήρα: ο ένας δεν μπορεί να σβήσει τη λάμπα κι ο Φρειδερίκος - που εδώ μαθαίνουμε το όνομα του - ουρεί συνέχεια μέχρι το πρωί), β, β3 (εντυπωσιάζουν τα μαγικά της κατορθώματα), γ, γ1 (έμμετρη αναγνώριση), ε, ε1.

28. Dawkins More G. F., 9, 55-58, Μυτιλήνη, "Fiorendino, or thé Forgotten Bride". Ι. Ο νέος και ο άρρωστος βασιλιάς: α, α2, β, β1. ΙΙΙ: (μαγική) α, γ, γ2, στ, στο (δεν μπορεί να τους πιάσει), γ, γ1, ε, ε5 (εκκλησία και καλόγερος), ε3, στ, στ4, στ5. IV: α, α1, α3, β, β2. V: α, α1, β, β1, γ, γ1 (έμμετρη αναγνώριση), ε, ε1.

29. Kretschmer LD, 4, 485, Αγιάσος Λέσβου. Παρόμοιο με ΛΑ 313C, 2, Λέσβος (εκτός από το όνομα του βασιλόπουλου, που είναι Φλουριντίνους).

30. Kretschmer NM, 2, 7. Παρόμοιο με ΛΑ 313C, 2, Λέσβος (εκτός από το όνο-μα του βασιλόπουλου, που είναι Φλουριντίνους).

31. Σταματιάδης, 2, 525-531, Σάμος, άτιτλο. Ι. Ο νέος και το κακό στοιχειό (ο ξένος βασιλιάς): α, α7, β, β8 (του βασιλιά γειτονικού βασιλείου, ο οποίος τον φυλακίζει και θέλει να τον σκοτώσει - τιμωρία για όλους όσους περνούσαν από το ένα βασίλειο στο άλλο), γ. ΙΙΙ: (μαγική) α, α5 (αφού τον μεταμφιέσει σε γυναίκα), γ, γ1 (μεταμορφωμένη σε μαύρο σύννεφο), ε, ε4, ε5 (εκκλησάκι και εικόνα), ε3, στ, στ4, στ5. IV: α, α3, β, β3 (τον φιλάει η μάνα του). V: α, α1, β, β1, γ, γ4, ε, ε1 (έμμετρη αναγνώριση).

β. Δωδεκάνησα

32. ΙΛ 690Α, 223-230, Αστυπάλαια, "Η Μέρη". Ι. Ο νέος και ο άρρωστος βασιλιάς: α, α5 (χρησιμοποιήσει ως γιατρικό το αίμα του), β, β3 (Πόλη), γ, γ1 (τον απάγει η κόρη του βασιλιά μεταμφιεσμένη σε άντρα). III: α, στ (ο πατέρας της κόρης), στ5. IV: α, α1, β, β2. V: α, αϊ (βλέπει καθημερινά το βασιλόπουλο και του αρέσει, μα δεν την αναγνωρίζει. Ατελές.

33. ΛΑ 2193Β, 400-406, Τήλος, άτιτλο. Ι. Ο νέος και το κακό στοιχειό (η κακιά μάγισσα) : α, α8 (το βασιλόπουλο της Ρωσίας), β, β8 (μάγισσας που τον απάγει με αξιοθέατο καράβι, γιατί ήταν ο μόνος που δεν ήρθε να "ζητήσει" την όμορφη κόρη της), γ. III: (μαγική) α, α5 (αφού τον απελευθερώνει λιώνοντας τον τοίχο της φυλακής του με ξύδι), β, β1, β9 (μπουκάλι με θάλασσα), γ, γ2 (μεταμορφωμένος σε κόκκινο σύννεφο), ε, ε5 (άλογο και καβαλάρης, εκκλησία και καλογεράκι), γ, γ1 (μεταμορφωμένη σε μαύρο σύννεφο), δ, δ2, δ8, ε, ε5 (πάπια μέσα στη λίμνη· συνδυασμός χρήσης μαγικών αντικειμένων και μεταμόρφωσης), στ, στ4, στ5. IV. V: α, α1, β, β1, γ, γ1, γ4 (έμμετρη αναγνώριση), ε, ε1.

34. ΛΑ 2193Β, 409-414, Τήλος, άτιτλο. Ι. Ο νέος και ο άρρωστος βασιλιάς: α, α5 (χρησιμοποιήσει ως γιατρικό το αίμα του), β, β3 (του "Έλληνα του βασιλιά

Σελ. 236
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/237.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

το παιδί"), γ, γ1. ΙΙΙ: (μαγική) α, α1, β, β1, β9 (τάσι.), β5, γ, γ1, δ, δ2, δ9 (πλοίο, στο οποίο μπαίνουν μέσα και. φεύγουν), στ, στ2, στ5 (ο πατέρας μετριάζει την κατάρα: να τη θυμηθεί όταν τον ξαναφιλήσει η μάνα του). IV'. β, β2. V'. α, α1, β, β1, γ, γ1 (έμμετρη αναγνώριση, εδώ δηλώνεται το όνομα του νέου, που είναι Μισοστέφανος), ε, ε1.

35. ΛΑ 2248, 6-14, Αστυπάλαια, άτιτλο. Ι. Ο νέος και ο άρρωστος βασιλιάς', α, α4, β, β3 (Ινδία), γ, γ5 (τον απάγει η κόρη του άρρωστου βασιλιά). ΙΙΙ: α, στ (ο πατέρας της κόρης), στ5. IV. V'. α, α1, β, β1, γ, γ1, γ4 (έμμετρη αναγνώριση· στους στίχους της αναγνώρισης αναφέρεται και το όνομα του νέου, Φερεντί), ε, ε1.

36. ΣΠ 61, 9-10, Πάτμος, άτιτλο. Ι. Ο νέος και ο άρρωστος βασιλιάς', α, α2, β, β1. ΙΙΙ: (μαγική) α, β, β5, γ, γ3 (μεταμορφωμένοι σε σύννεφα), δ, δ8, στ (η μάνα), στ5 (ο πατέρας μετριάζει την κατάρα: να τη θυμηθεί όταν τον ξαναφιλήσει η μάνα του). IV'. β, β2. V'. γ, γ4, γ1 (έμμετρη αναγνώριση).

37. Λαογρ. ΙΕ' (1954), 296-300, Πάτμος, "Ο Φερεντίνος". Ι: Ο νέος και ο άρρωστος βασιλιάς', β, β2 (ζητάει να πάει στην Πόλη, όταν διαβάζει εφημερίδα (!) και ανακαλύπτει την ύπαρξη του έξω κόσμου), β12 (Φερεντίνος), α (ο άρρωστος βασιλιάς είναι ο Σουλτάνος της Πόλης), α1, γ, γ5 (φυλακίζεται όταν πάει στο παλάτι του Σουλτάνου να του ανταποδώσει την επίσκεψη που αυτός του έκανε στο καράβι του). ΙΙΙ: α, α1, στ (ο πατέρας της σουλτανοπούλας), στ5 (η μάνα μετριάζει την κατάρα: να τη θυμηθεί όταν τον ξαναφιλήσει η μάνα του). IV'. α, α5 (μένει σ' ένα χάνι), α3, β, β2. V'. α, α4 (λογομαχεί μαζί του όταν αυτός πηγαίνει ν' αναζητήσει τον υπηρέτη του, τον Μισο-Στεφανο, που είχε στείλει να του φέρει ψάρια· έτσι οδηγείται σε δίκη), γ, γ1, γ4 (έμμετρη αναγνώριση), ε, ε1.

38. Λαογρ. ΙΕ' (1954), 301-306, Πάτμος, "Το Μισοστέφανο". Ι. Ο νέος και ο άρρωστος βασιλιάς', β, β2 (ζητάει να πάει ταξίδι' όταν ανακαλύπτει την ύπαρξη του έξω κόσμου και οι γονείς του το στέλνουν με καΐκι στη Λέρο), β3 (Πάτμος), α, α2, γ, γ3. ΙΙΙ: (μαγική) α, αϊ (μεταμορφωμένοι σε κόκκινα σύννεφα), γ, γ3 (μεταμορφωμένοι σε μαύρα σύννεφα), β, β5, β9 (κορδέλα), β7, δ, δ9 (γλιστρά, γκρεμός και αγκάθια, μεγάλος βράχος), στ, στ2, στ5 (η μάνα, που εκφέρει την κατάρα, μετά τη διαμαρτυρία της κόρης, τη μετριάζει: να τη θυμηθεί όταν τον ξαναφιλήσει η μάνα του). IV'. α, α2 (στη Σκάλα), α3, β, β2. V'. α, α4 (εύχεται να δει κάποιον από το παλάτι και πράγματι συναντά τον Μισοστέφανο, υπηρέτη του παλατιού που το βασιλόπουλο -που εδώ μαθαίνουμε και το όνομα του: Φερεντίνος- τον έχει στείλει να του φέρει ψάρια' ο Μισοστέφανος καθυστερεί ξελογιασμένος από την ομορφιά της κόρης και ο Φερεντίνος, όταν πάει να τον αναζητήσει, μαλώνει με την κόρη και φέρνει τον πατέρα του από το παλάτι για να τη δικάσει), γ, γ1, γ4 (έμμετρη αναγνώριση), ε, ε1.

Σελ. 237
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/238.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

39. Λαογρ. ΚΑ' (1963), 512-514, Καστελλόριζο, "Ο Μουχαμέτης ο Μουλάς". Ι.' Ο νέος και ο άρρωστος βασιλιάς', α, α2, β, β1 (μονογενές), γ, γ5 (τον παρασύρουν σε παράσταση Καραγκιόζη και τον απάγουν). ΙΙΙ: (μαγική) α, α1, β, β8, β9 (τάσι, πορτοκάλι), γ, γ5 (η μάνα της κόρης με στρατό), δ, δ8, δ9 ("ένα μεγάλο ποτάμι, θάλασσα να το πεις καλύτερα"), στ, στ2, ε, ε1 (μάλλον λανθασμένη η αφηγηματική σειρά: "Σώζονται τα παιδιά, περνούν τα σύνορα, φτάνουν στον τόπο του βασιλόπουλου κι εκειδά κόβει αυτή το πορτοκάλι και γίνεται εκκλησία με καλογρίτσα"). IV'. α, α4, β, β2. Ι: β 12 ("ηξέχασα να σου πω πως το παλικάρι το λέγαν Μουχαμέτη Μουλά, γιατί ήξερεν πολλά γράμματα"). V'. α, α1, β, β1, γ, γ1, γ4, ε, ε1 (έμμετρη αναγνώριση. "Η αφηγήτρια δεν μπορεί να θυμηθεί τα υπόλοιπα, -κάτι λίγα στιχάκια- αλλά όμως τον φίλησε η μάνα του και παντρευτήκανε)".

40. Dawkins 45 Stories, 44, 478-485, Λέρος, "Η Βασιλοπούλα" (better called, The Forgotten Bride; or The Story of Fiorendino). Ι: Ο νέος και ο άρρωστος βασιλιάς: α, α5 (φάει την καρδιά του), β, β3 (πολιτεία της Αιγύπτου), γ, γ1 (τον απάγει η κόρη του άρρωστου βασιλιά, μεταμφιεσμένη σε άντρα). ΙΙΙ: α, αϊ (καταλαμβάνει ιδιαίτερη έκταση το δίλημμα της βασιλοπούλας αν θα αποκαλύψει ή όχι στον νέο την τύχη που τον περιμένει). IV'. α, α2, α4, β, β2. V'. α, αϊ (έχει προηγηθεί μεταμφίεση της βασιλοπούλας σε καλόγρια), β, β1, γ, γ1 (έμμετρη αναγνώριση, στην οποία υπάρχει και απάντηση του νέου στα λόγια της κόρης), ε, ε1.

41. Γνευτός, 137-143, Ρόδος, "Ο Φιορεντίνος". Ι. Ο νέος και ο άρρωστος βασιλιάς', α, α2, β, β3 (Κωνσταντινούπολη), β2 (σπάει το γυαλί της κάμαρας πετώντας ένα κόκαλο από το φαγητό του και "τότε εμβήκε ο ήλιος μέσα, το Βασιλόπουλο μόλις είδε τον ήλιον ώρμησε να τον πιάση, τότε η παραμάνα του τον ηρώτησε τι κάνεις; αυτός απήντησε ότι θέλει να πιάση αυτό το πουλί όπου εμβήκε μέσα, αυτή τον είπε ότι δεν είνε πουλί, αλλά ήλιος..." και έτσι πληροφορείται την ύπαρξη του υπόλοιπου κόσμου), γ, γ1. ΙΙΙ: (μαγική) α, α1, γ, γ2 (μεταμορφωμένος σε κόκκινο σύννεφο), ε, ε3, ε5 (τριανταφυλλιά με τριαντάφυλλο), στ3, γ, γ1 (μεταμορφωμένη σε μαύρο σύννεφο), ε2, στ, στ4, στ5. IV'. α, α3, β, β2 (στη συνέχεια η μάνα του προσπαθεί να τον κάνει να τη θυμηθεί, αλλά χωρίς αποτέλεσμα). V'. α, α1, β, β1 (το στόλισμα της κόρης, πριν παρουσιαστεί στο βασιλιά, περιγράφεται με στίχους γνωστούς από δημοτικά τραγούδια), γ, γ1, γ4 (έμμετρη αναγνώριση), ε, ε1.

42. Hallgarten, 31-37, Ρόδος, άτιτλο. Ι. Ο νέος και ο άρρωστος βασιλιάς', α, α4, β, β2, β12 (Γκουζελτζί), γ, γ1. ΙΙΙ: (μαγική) α, α1, γ, γ2 (μεταμορφωμένος σε κόκκινο σύννεφο), γ1 (μεταμορφωμένη σε μαύρο σύννεφο), ε, ε5 (ποταμάκι και πάπια, τριανταφυλλιά και τριαντάφυλλο, εκκλησία και καλόγερος), στ, στ5. IV. V'. α, α1, β, β1, γ, γ5 (διηγείται τα πάθη της), ε, ε1. Παρόμοιο με ΛΑ 313C, 2, Λέσβος.

Σελ. 238
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/239.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

γ. Εύβοια - Σποράδες

43. Hahn 1, 54, 295 (μετάφραση στα ελληνικά: Κούρτοβικ, 178-183), Πλατανιστός Καρυστίας, "Το παλικάρι., ο διάβολος και η κόρη του". Ι. Το ταμένο παιδί', α, α9, β, β2. ΙΙ: α, α2, β, β17 (να κόψει δέντρο και να το κάνει σανίδες, να κάνει ίσιωμα το βουνό), β5, γ, γ1. ΙΙΙ: (μαγική) α, α5 (αφού τον συμβουλέψει ν' αφήσει το διάβολο να μπει πρώτος μέσα στο καράβι κι ύστερα να το σπρώξει στη θάλασσα), γ, γ5 (οι αδερφές της κόρης μεταμορφωμένες σε άσπρα σύννεφα), γ1 (μεταμορφωμένη σε μαύρο σύννεφο), στ, στο (δεν μπορεί να τους πιάσει γιατί προλαβαίνουν και περνούν τα σύνορα της χώρας του διαβόλου). IV'. α, α1, α4, β, β2, γ. V'. α, α4 (υφαίνει χρυσά φορέματα), γ, γ5 (απλώνει τα φορέματα στον ήλιο και ο νέος που τα βλέπει θυμάται πως είχε μια γυναίκα με τέτοια φορέματα), δ, ε, ε2.

44. Ρήγας, 3, 14-21, (αναδημοσιεύσεις: Ιωάννου, 45-54 και Καφαντάρης, Ο Φεγγαράς, 176, 343-352), Σκιάθος, "Ου Γέρου-Σουρόκους". 7. Το ταμένο παιδί: α, α5 (Σορόκο), β, β3 (το επεισόδιο έχει ιδιαίτερη έκταση: το παιδί, που ονομάζεται Γιαννάκης, φτιάχνει καράβι για να πάει στη χώρα του γεροΣορόκου και εξασφαλίζει αρχικά τη βοήθεια της γυναίκας του γέρου που "με τα βυζιά της πάνιζε, με τα βυζιά της φούρνιζε" φτιάχνοντας της φτυάρι για να φουρνίζει). ΙΙ: α, α2 (η κόρη τον βάζει να πάει να ζητήσει από τη μάνα της τρεις άσπρες τρίχες της), β, β 17 (να φτιάξει μαρμαρένιο στύλο κι ύστερα να τον ρίξει), β5, γ, γ1. ΙΙΙ: (μαγική) α, α5 (επειδή ο γερο-Σορόκος σχεδιάζει να τον φάει παρόλο που επιτέλεσε τις δοκιμασίες), β, β5, β8, β9 (την τρίτη άσπρη τρίχα που δε χρησιμοποίησαν στην επιτέλεση των δοκιμασιών), γ, γ2 (μεταμορφωμένος σε σύννεφο), δ, δ2, δ6, δ8, ε, ε5 (πάπο και πάπια, που κολυμπούν στη λίμνη· συνδυασμός χρήσης μαγικών αντικειμένων και μεταμόρφωσης), στ, στ1, στ4, στο (παρακαλά την κόρη του να γυρίσει μαζί του πίσω προειδοποιώντας την ότι ο αγαπημένος της θα την ξεχάσει όταν πάει στη μάνα του και τον λούσει και τον χτενίσει' όταν η κόρη του δεν τον ακούει, την καταριέται ν' αποκτήσει σκυλίσια μούρη και η κατάρα πραγματοποείται αμέσως). IV: α, α4, β, β2, γ. V: α, α3 (πλάθει κι ένα τρίτο που το στέλνει στον πατέρα της ζητώντας του την ομορφιά της πίσω), γ, γ5 (στέλνει τα πουλιά στην εκκλησία που παντρεύεται ο νέος κι αυτά του θυμίζουν τραγουδώντας τη λησμονημένη κόρη), δ, ε, ε1.

δ. Κρήτη

45. ΛΑ 313Α, 3, Χερσόνησος Τεμένους Ηρακλείου, "Το αετάκι". 7. Ο νέος και το κακό στοιχειό (η κακιά μητριά): α, α8 (παιδί που άρπαξε από τη μάνα του αετός), β, β1 (επειδή τον σώζει από τον αετό ο πατέρας της κόρης). ΙΙΙ: (μαγική) α, γ, γ5 (η μητριά της κόρης), ε, ε5 (εκκλησία με σταυρό, ροδιά με ρόδο), ε3, στ, στ2 (πέφτει στη λίμνη και πνίγεται). AT 313A.

Σελ. 239
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/240.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

46. ΛΑ 2884, 144-149, Ζαρός Καινούργιου Ηρακλείου, άτιτλο. Ι. Ο νέος και ο άρρωστος βασιλιάς: α, α1, β, β1. ΙΙΙ: (μαγική) α, α1, β, β5, β1, β9 (αποχτενίδια), β6, γ, γ1 (μεταμορφωμένη σε σύννεφο), δ, 89 (γλίστρες, τάφρος), δ1, δ4, στ, στ5. IV. V'. α, α1, β, β1, γ, γ4 (έμμετρη αναγνώριση), ε, ε1.

47. ΛΦ 331, 10-12, Επισκοπή Ρεθύμνου, "Το βασιλόπουλο της Αγγλίας". Ι. Ο νέος και ο άρρωστος βασιλιάς', α, α2, β, β3 (Αγγλία), β4, β1ΐ. ΙΙΙ: α, α1, στ (η μάνα της κόρης), στ5. IV'. α, α3, α5 (τον περιμένει στο καράβι), β, β2. V'. α, α1, β, β1, γ, γ5 (διηγείται την ιστορία της), ε, ε1.

48. ΛΦ 512, 21-26, Μαλεβίζιο Ηρακλείου, "Ο Φιορεντίνος". Ι. Ο νέος και ο άρρωστος βασιλιάς', α, α1, β, β3 (δεν προσδιορίζεται), γ, γ1 (βοηθός της απαγωγής η μάγισσα που έδωσε στο βασιλιά την αρχική συμβουλή). ΙΙΙ: (μαγική) α, γ, γ5 (καβαλάρηδες), γ1, ε, ε1, στ, στο (δεν τους αναγνωρίζει), ε, ε5 (κοπάδι πρόβατα και βοσκός), στ, στ6 (δεν τους αναγνωρίζει), δ, δ2 (β1), δ6 (β5), στ, στ1, s, ε3, στ, στ4, στ5. IV: α, α1, β, β2. V: α, α1, β, β1, γ, γ1, γ4 (έμμετρη αναγνώριση), ε, ε1 (το τέχνασμα με το ξύδι, ΙΙΙ: α1, εμφανίζεται στους στίχους της αναγνώρισης).

49. ΛΦ 596, 16-24, άτιτλο. Ι. Ο νέος και το κακό στοιχειό (ο δράκος): α, α8 (βασιλόπουλο που χαρτοπαίζει και κερδίζει), β, β3 (παρόλο που κέρδισε, για να πάρει τα χρήματα και την κόρη του δράκου που ήταν το έπαθλο). II: α, αϊ (το όνομα της, Άσπρο Λουλουδάκι), β, β7, β8, β14 (που είναι ο ίδιος ο δράκος), γ, γ1. ΙΙΙ: (μαγική) α, β, β1, β4, γ, γ2, δ, δ9 (μπλαξινάρι), δ4, στ, στ2, στ5. IV: γ. V: α, α4 (σπώντας δύο καρύδια προμηθεύει τη φορεσιά και τα παπούτσια που ζητάει η νύφη του βασιλόπουλου), β, β2, γ, γ2, δ, ε, ε1.

50. ΛΦ 1590, 1-8, Βουβές Κισάμου Χανίων, "Ο Φιορεντίνος και η Διατσέντα". Ι. Ο νέος και ο άρρωστος βασιλιάς: α, α2, β, β1, β9, γ, γ1. ΙΙΙ: (μαγική) α, αϊ (το τέχνασμα με το ξύδι χρησιμεύει για να επικοινωνούν οι κάμαρες των δύο νέων), β (εκτός από τα μαγικά που θα εξυπηρετήσουν τη φυγή, φλουριά και μαγικά φορέματα - τον ουρανό με τ' άστρα, τον κάμπο με τα λουλούδια, τον ήλιο με το φεγγάρι), β9 (αποχτενίδια), β5, β1, β9 (σφαλικταράκι*), γ, γ4 (ένας αράπης καβάλα σε γαλανό μουλάρι), ε, ε2, στ, στ3, γ, γ2 (καβάλα σε μαύρο άλογο), ε, ε4, στ, στ3 (η μητέρα της κόρης, εκτός από τη μεταμόρφωση, του εξηγεί ότι η ρόγα του σταφυλιού που έφαγε από την κληματαριά ήταν το μικρό δαχτυλάκι της κόρης τους), γ, γ1 (καβάλα σε κόκκινο μουλάρι), δ, δ2, δ6, δ9 (καΐκι, όταν πετά το χτένι της στη θάλασσα), στ, στ1, στ6 (όταν οι νέοι πάνε να μπούνε στο καΐκι, η μητέρα προλαβαίνει να αρπάξει την κόρη από το μικρό της δαχτυλάκι' η κόρη με το σφαλικταράκι το κόβει και φεύγει), στ5 (η κατάρα ορίζει το χρόνο που θα διαρκέσει η λήθη). IV: α, α1,

σουγιάς

Σελ. 240
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 300-499, τ. Α΄+Β΄
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 221
    34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

    ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 313