Συγγραφέας:Αγγελοπούλου, Άννα
 
Μπρούσκου, Αίγλη
 
Τίτλος:Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 300-499, τ. Α΄+Β΄
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:34
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1999
 
Σελίδες:975
 
Αριθμός τόμων:2 τόμοι
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Ελληνικά παραμύθια-Κατάλογος
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Περίληψη:Το βιβλίο αυτό αποτελεί τον τρίτο τόμο του Καταλόγου των Ελληνικών Παραμυθιών του Γ. Α. Μέγα. Υπενθυμίζουμε ότι από το Αρχείο του Γεωργίου Α. Μέγα έχουν ήδη δημοσιευτεί δύο τόμοι. Ο πρώτος, που είναι και ο μόνος που πρόλαβε να δημοσιεύσει ο ίδιος ο συντάκτης του καταλόγου, περιέχει τους Μύθους Ζώων (AT 1-299) . Ο δεύτερος (δημοσίευμα του ΙΑΕΝ αρ. 23), που αποτελεί στην ουσία μία πρόταση επεξεργασίας του καταλόγου του Μέγα, περιλαμβάνει τους παραμυθιακούς τύπους AT 700-749 που αντιπροσωπεύουν το τελευταίο μέρος των Μαγικών Παραμυθιών. Ο παρών τρίτος τόμος περιέχει, πάντα σε αναφορά με τη διεθνή κατάταξη των Aarne-Thompson , τις ελληνικές παραλλαγές των παραμυθιακών τύπων AT 300-499, τύπων που καλύπτουν ένα μεγάλο μέρος από αυτά που ονομάζουμε Μαγικά Παραμύθια (AT 300-749).
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 24.63 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 295-314 από: 982
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/295.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

48. ΣΛ II, 35-38, Κανένες Σητείας, "Η στρίγκλα". Ι: α, α1, β, γ, γ1, γ7 (πνίγει τα άλογα). II'. β, β3, γ, γ3 (βλέπουν το χεράκι του μωρού ματωμένο). ΙΙΙ: α3. IV'. α, γ, γ1 (ασλάνι, καπλάνι και ελαφάκι), γ2. V'. α, α1, α2, α3, α4, β, β1, γ, γ1, δ, δ1, 85, 87, 89.

ε. Κυκλάδες

49. ΙΛ 548, 94-132, Απείρανθος Νάξου, "Η λάμια". Συμφυρμός με AT 590. 7: α, α1, (ο πατέρας πεθαίνει απαγορεύοντας στους τρεις γιους του να μπουν στη βορεινή κάμαρα. Τη νύχτα του γάμου του μεγαλύτερου γιου την ανοίγουν και μπαίνει μέσα ένας ανεμοστρόβιλος. Μετά από λίγο καιρό η γυναίκα του γεννά ένα κοριτσάκι που είναι λάμια), γ, γ1, γ7 (πνίγει τα άλογα). ΙΙ: α (οι θείοι της λάμιας), α1, α3, α4, β, β1, β4, γ, γ2 (κι η κούνια του είναι γεμάτη αίματα). ΙΙΙ: α (προσπαθεί να πείσει τ' αδέρφια του να σκοτώσουν το μωρό), α1, α2, α3, α4 , η συνέχεια όπως AT 590. IV'. α, α2, β. V'. α, α1, β3 (την παρακαλεί να κατεβεί στο πηγάδι για να του φέρει νερό), α3, β, β1, δ, δ1, δ5, δ6, δ7, δ9, στ (παντρεύεται), στ1, στ3 (κι οι άνθρωποι που είχαν φύγει ξαναγυρίζουν στην πολιτεία).

50. ΙΛ 847, 108-111, Μήλος, "Η γοργόνα". 1: α, α1, β, β3 (γοργόνα), γ, γ1, γ7 (τα πρόβατα). ΙΙ: α, β (ο μεγαλύτερος αδερφός), β2, β3, γ, γ2. ΙΙΙ: α, α1, α3, γ, γ2. IV'. α, α2, β, γ, γ3, γ4. V'. α, α1, α2, α3, α4 (μαζί με το άλογο του και το τρώει), β3 (βλέποντας την να γυρίζει χωρίς το άλογο, ο αδερφός της καταλαβαίνει τι τον περιμένει), δ, δ2, δ4, δ5, δ6, δ7, δ8, δ9, στ.

51. ΛΑ 1393, 21-35, Τήνος, "Το μαλαματένιο καράβι". Τελικό επεισόδιο στο AT 854. IV: α, α2. V: α, α1, α2, α3, α4, α5, β, β1, δ (και ξεφεύγει).

52. ΛΑ 2342, 171-173, Νάξος, άτιτλο. Ι: α, α1, β, β3 (διαβολίνα), γ, γ2, γ7 (πνίγει τα ζώα). ΙΙ: β, β4, γ, γ1, γ2. ΙΙΙ: α, α1. Γ. γ, γ8, γ9, γ10, γ11 (εκτός από δύο αδερφούς της). ΙΙΙ: α3 (μαζί με τον αδερφό του). IV: ο ένας αδερφός α, α2. V: α, α1, α2, α3, α4, β, β1, γ, γ1, δ, δ1, 85, 86, στ3 (η στρίγκλα δεν καταφέρνει να τον πιάσει και φεύγει).

53. ΛΑ 2777, 249-252, Μήλος, "Η γοργόνα". 7: α, α1, β, β3, (γοργόνα), γ, γ7 (πρόβατα). ΙΙ: α (ένας αδερφός), α6 (την πρώτη νύχτα δεν έχει τη σαΐτα του), β3 (τη δεύτερη νύχτα), γ, γ3 (ο αδερφός της βλέπει ότι είναι πληγωμένη). ΙΙΙ: α3, γ, γ2. IV: α, α2, β, γ, γ2, γ3, γ4. V: α, α1, α3 (μια σφυρίχτρα), α4, α6, β3 (ο ήρωας καταλαβαίνει βλέποντας την να έρχεται χωρίς το άλογο του), δ, δ3 (σπάει τα φουντούκια), δ4, 85, δ6, δ8 (δυο τσουκάλια με νερό που αρχίζει να χύνεται), δ3 (ο ήρωας καίει τις τρίχες), δ7, δ9, στ.

54. ΛΦ 1589, 1-20, Άνδρος, "Η στρίγκλα". Συμφυρμός με AT 590. 7: α, α1, β, β1, γ, γ1, γ7 (τα άλογα). ΙΙ: α, α1, α2, α4, β, β3, γ, γ1. ΙΙΙ: α, α3, α4, η συνέχεια όπως AT 590. IV: α, α2, β (η μάγισσα πεθερά του), γ3 (τρία

Σελ. 295
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/296.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

κυπαρισσόμηλα που του δίνει η μάγισσα λέγοντας του να τα φυτέψει στο δρόμο), γ4 (που του δίνουν δύο ζώα που μάλωναν και. τα χώρισε). V'. α, α1, α3, α4, α6, β, β1, γ, γ1, δ, δ1 (που φύτρωσαν από τα κυπαρισσόμηλα που είχε φυτέψει στον ερχομό), δ5, δ6, δ3 (καίει τις τρίχες κι εμφανίζονται η τίγρη και το λιοντάρι), 89, στ, στ1.

55. ΔΙΕ Ε' (Αδ. Αδαμαντίου, Τηνιακά), 293-307, Τήνος, "Η στρίγκλα". Συμφυρμός με AT 590. Ι: α, α1, β, γ, γ1, γ7 (πνίγει τα άλογα). ΙΙ: α, α1, α6, (ακούν τα άλογα να βογγούν και να χλιμιντρίζουν), α4, β, β1, β2, γ, γ3 (βλέποντας μια τρύπα στη χούφτα της). ΙΙΙ: α3, α4, η συνέχεια όπως AT 590. IV: α. V: α (μπαίνει στην εκκλησία και βλέπει τη στρίγκλα να θυμιατίζει τα κόλυβά του), α3, α4, α5, β, β1, γ, γ1, δ, δ1, S5, δ6, 87, δ9, στ3 (πηγαίνει στο βασίλειο της Αλεξάνδρειας και παντρεύεται τη βασιλοπούλα που είχε σώσει).

56. ΔΙΕ Ε', 1, 308-313, Τζάδος Τήνου, άτιτλο. Συμφυρμός με AT 590. Ι: α, α3 (μια κόρη και τρεις γιους. Η κόρη γεννά μια γοργόνα), γ, γ7 (πρόβατα). ΙΙ: α, α1, α2 (ανεμοστρόβιλος), α4, β, β4, γ, γ2. ΙΙΙ: α3, α4, η συνέχεια όπως AT 590. IV: α, α2, β, γ, γ2. V: α, α1, α.2, α4, α6, β3 (φεύγει), γ1, δ, δ1, 85, δ6, 87, 89, στ3 (ο ήρωας παντρεύεται).

57. ΔΙΕ Ε', 2, 313-316, Φαλατάδος Τήνου, "Τα λεονταράκια". Ενωμένο με AT 590. 7: α, α3 (μια κόρη και τρεις γιους. Η κόρη γεννά μια γοργόνα). ΙΙ: Τη νύχτα της γέννησης οι θείοι προσπαθούν να ηρεμήσουν τις καμήλες. Ο μικρότερος τινάζει το σπαθί του στον αέρα και κόβει ένα δαχτυλάκι, γ, γ2. IV: α3 (για να μην τον σκοτώσει ο πατέρας του), α4, η συνέχεια όπως AT 590.

58. ΔΙΕ Ε', 3, 316-318, Χτηκάδος Τήνου, "II αλγουφάισσα". Ενωμένο με AT 590. 7: α, α1, β, γ, γ1, γ7 (άλογα). ΙΙ: α, α5, β, β2. ΙΙΙ: α, α1. 7: γ2, γ9, γ10, γ11 (και τη μάνα). ΙΙΙ: α3, α4, β6, η συνέχεια όπως AT 590. IV: α, α1. V: α, α1, α3, β, β1, γ, γ1, δ, στ3 (φτάνει στον πύργο της γριάς που τον είχε βοηθήσει και μένει μαζί της.

59. ΔΙΕ Ε', 4, 318, Τήνος, άτιτλο. 7: Οι γιοι φεύγουν με τον πατέρα. Το κοριτσάκι γίνεται γοργόνα, γ8, γ 10 (που επέστρεψαν). IV: α (και συναντά τρία λιοντάρια που τον συμβουλεύουν τι να κάνει για να γλιτώσει από τη στρίγκλα). V: α, α1, α3, β, β1, γ, γ1, δ, δ1, 85, 86, 87 (τα λιοντάρια), 89, στ2 (ο πατέρας του).

60. Roussel, αρ. 21. Παρόμοιο με ΣΠ 47, 7-14 (βλ. αρ. παρ. 98).

61. Hahn 2, 25, Σύρος, "Η στρίγκλα". Παρόμοιο με αρ. παρ. 27.

62. Hahn 2, 279, Σύρος. Παρόμοιο με ΣΠ 47, 7-14 (βλ. αρ. παρ. 98).

Σελ. 296
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/297.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΙΟΝΙΟΥ

63. ΙΛ 842, 241-243, Οθωνοί Κέρκυρας, άτιτλο. Ι: α, α1 (ένα γιο), β, β1, γ, γ2, γ7. II'. γ3 (ένας ποντικός τους ειδοποιεί να φύγουν). ΙΙΙ: δ. IV'. α, α1. V'. α, α1, α3, α4, α5, β, β1, γ, γ1, δ, δ1, δ5, δ11 (εμφανίζονται δύο κυνηγοί και τα σκυλιά τους ξεσκίζουν τη στρίγκλα).

64. ΛΑ 1211, (ΣΜ 41), 19-20, Κραναία Αργοστολίου Κεφαλλονιάς, "Τα άλογα και η βασιλοπούλα". Ι: α3, (ένας βασιλιάς έχει τρεις γιους και μια κόρη), γ, γ2 (μετά από χρόνια), γ7 (σκοτώνει τα άλογα). II'. β, β2 (να σκοτώνει τα άλογα). ΙΙΙ: α, α1, α2, α3, β8 (συναντά μια τσιγγάνα που του δίνει ένα μαγικό μήλο, που πάνω του θα είναι γραμμένο τι πρέπει να γίνει. Το μήλο γράφει ότι η αδερφή του έφυγε και πρέπει να γυρίσει και να παντρευτεί. Έτσι και γίνεται).

65. ΛΑ 2344, 460-465, Οθωνοί Κέρκυρας, άτιτλο. Μόνο για την εισαγωγή. Ενωμένο με AT 590). Ι: α, α2, γ, γ2, γ4. ΙΙΙ: α3, α4, η συνέχεια όπως AT 590.

66. ΑΦ 1662, 1-8, Κύθηρα, "Η στρίγκλα μάνα κι η αδερφή που ήταν θεριό". Συμφυρμός με AT 590. Ι: α, α1, β, β3 (θεριό), γ, γ1, γ7 (άλογα). ΙΙ: α, α1, α5, β, β2, β4, γ, γ1, γ2. ΙΙΙ: α1, α2 (ο πατέρας), α3, α4, η συνέχεια όπως AT 590. IV'. α, α2, β, γ, γ2, γ5 (η γυναίκα του του δίνει τρία ξύλα που αν τα καρφώσει στη γη θα γίνουν κυπαρίσσια). V'. α, α1, α2, α3, α4, α5, β, β1, γ, γ1, δ, δ3 (καρφώνει τα ξύλα στη γη), δ4, δ5, δ6, δ7, δ9, 810, στ.

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

67. ΛΑ 1186, (ΣΜ 16), 103-104, Πατγόιον Ηλείας, άτιτλο. Ένας βασιλιάς έχει τρία λιοντάρια. Μια μέρα βγαίνει για κυνήγι, βλέπει μπροστά του ένα θηρίο και τρομαγμένος ανεβαίνει σ' ένα δέντρο. V'. δ, δ1, 85, δ6, δ7, δ9 (παίρνει το κεφάλι της και το δείχνει σ' όλον τον κόσμο).

68. ΛΑ 1189, (ΣΜ 19), 123, Πύργος Ηλείας, "Δυο αδέρφια". Ι: α3. Δυο αδέρφια (κορίτσι και αγόρι) ζουν μαζί. Μετά από καιρό το αγόρι φεύγει να ζήσει αλλού. IV'. α, γ, γ1. V'. α, αϊ (που έχει πεθάνει κι έχει βρυκολακιάσει), α2, α4, α6, β3 (ακούει μια φωνή να τον προειδοποιεί να φύγει), δ, δ1, δ5, γ, γ1, 87, 89.

69. ΛΑ 1192, (ΣΜ 22), 69-70, Αμαλιάδα Ηλείας, άτιτλο. Ι: α, α3 (τρεις γιους και μια κόρη. Ο πρώτος γιος γίνεται βασιλόπουλο, ο δεύτερος ζητιάνος, ο τρίτος υπάλληλος), γ, γ8, γ9. V'. α, α1, α2, α4, α6, α3, β, β1, γ, γ1 (γίνεται άνεμος), 8, 85, 86, 87, 89.

70. ΛΑ 1192, (ΣΜ 22), 77-78, Αμαλιάδα Ηλείας, άτιτλο. Ι: α, α1, β, β1, γ7

Σελ. 297
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/298.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

(τα. άλογα των αδερφών της). ΙΙ: β, β3, γ, γ1. ΙΙΙ: α (το λέει αλλά δεν τον πιστεύει κανένας εκτός από τη μάνα του), α3, α4, γ, γ1, Ι γ8, γ9. IV'. α, α2, β1 (όταν στάξει αίμα ο καθρέφτης), γ, γ2. V'. α (παίζει το βιολί του πατέρα του), α6, α5, β, β1, γ, γ1, δ, 85, δ6, δ8, δ9, ε, ε3 (βάζει τα κόκαλα της στρίγκλας πάνω στους τάφους των θυμάτων της), ε4, ε5.

71. ΛΑ 1200, (ΣΜ 30), 67-69, Σοπωτό Αροανείας Καλαβρύτων, "Περί ενός βασιλέως και των τριών τέκνων του" (ως τελικό επεισόδιο στο AT 301A). Η αρχή όπως AT 30ΙΑ. V'. φτάνει στο χωριό, α, αϊ (το θηρίο), α2, α3, α4, α5, β, β1, β3 (ο ποντικός του δίνει σαπούνι, αλάτι και χτένι), γ, γ1, δ, δ3 (το σαπούνι γίνεται βουνά, το αλάτι θάλασσα και το χτένι δάσος), δ5, δ6, 87, δ9.

72. ΛΑ 1202, (ΣΜ 32), 83, Πουλίτσα Κορινθίας, "Οι πιστοί φίλοι του ανθρώπου". Ι: α, α1, β, β1, γ, γ2, γ9, γ 10, γ11 (γιατί ήταν στρατιώτης κι έλειπε μακριά). IV'. α, α1. Κ: α, α1, α2, α4, α6, α5, (ο αδερφός παίζει μαντολίνο), β, δ, δ1, 85, γ, γ1, δ6, 87, δ9.

73. ΛΛ 1208, 23-4, Σουλινάρι Κορινθίας, "Η λάμια". Ι: α, δύο αδέρφια και μια αδερφή. Την παντρεύουν και γίνεται στρίγκλα, γ8, γ4. IV'. α, α1, γ, γ2. V'. α, α1, α2, α3, α4, α6, β, β1, γ, γ1, δ, δ1, δ5, δ6, δ7, δ9.

74. ΛΑ 1282, (ΣΜ 112), 29-30, Κυπαρισσία Τριφυλίας, άτιτλο. Ι: α, α1, β (η μάνα εύχεται να γεννήσει μια στρίγκλα), γ, γ8, γ9, γ10, γ12 (εκτός από δύο αδερφούς της που φεύγουν). V'. Τα αδέρφια της επιστρέφουν. Η στρίγκλα τρώει τον πρώτο, κι όταν έρχεται ο δεύτερος, α6, δ, δ1, 85, δ6, δ7, δ9.

75. ΛΑ 1282, (ΣΜ 112), 69-72, Κυπαρισσία Τριφυλίας, άτιτλο. 7: α, α3 (τρεις γιους και μια κόρη που δε μεγαλώνει), γ7 (άλογα). II'. α, α1, α2, α4, β, β3, γ, γ1, γ2. ΙΙΙ: α, αϊ (ο πατέρας), α.3, α4, β, β8 (ο ήρωας βρίσκει ένα κουτί που του δίνει δύναμη. Προχωρούν και βρίσκει μια κοπέλα ντυμένη με πέτρες. Την ξεσκλαβώνει και την παντρεύεται).

76. ΛΑ 1282, (ΣΜ 112), 109-117, Κυπαρισσία Τριφυλίας, "Η στρίγκλα". Ι: α, α1, β, β3 (ζουρλό), γ, γ3 (σπάει πιάτα, πνίγει γάτες, χτυπά τ' αδέρφια της), γ2, γ4, γ8, γ9, γ10, γ1ΐ. ΙΙΙ: α3 (μακριά σ' ένα βουνό μαζί με τα τρία σκυλιά του και γίνεται βοσκός). IV'. α, αϊ (αναρωτιέται αν είναι ακόμα στρίγκλα). V'. α, α1, α3, β, β1, γ, γ1, δ, δ1, δ5, δ6, δ7, 89, δ10, στ3 (ο ήρωας επιστρέφει στο βουνό, παντρεύεται και γυρίζει με τη γυναίκα του στο χωριό του. Σιγά-σιγά το χωριό ξαναδημιουργείται από αυτούς τους δύο ανθρώπους).

77. ΛΑ 1283, (ΣΜ 113), 258-261, Κυπαρισσία Τριφυλίας, "Η Πικροδάφνη". Ι: α, α1, β, β3 (πικροδάφνη), γ (το κοριτσάκι δε μεγαλώνει κι είναι άσχημο, καμπούρικο, γκρινιάρικο), γ9, γ10 (εκτός από μερικούς αδερφούς της). ΙΙΙ: α3, μαζί με τα αδέρφια του που γλίτωσαν η στρίγκλα τους κυνηγά και τους τρώει εκτός από το μικρότερο που έχει πάει πολύ μακριά. Μια μέρα που ο

Σελ. 298
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/299.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

μικρότερος γλεντά παίζοντας μαντολίνο εμφανίζεται η στρίγκλα. Εκείνος προσποιείται ότι δεν φοβάται και της ετοιμάζει φαγητό). V'. α4, α6, β, β1, γ, γ1, δ, δ1, 85, 86, δ7, δ11 (η στρίγκλα φοβάται και φεύγει).

78. ΛΑ 1332, (ΣΜ 145), 47, Σιμιάδες Μαντινείας, "Μια μητέρα και τέσσερα αδέρφια". Ι: α (μια μάνα έχει ένα γιο και τρεις κόρες. Η μία γίνεται Εύα). IV: α, α2. Κ: α, α1, α3, α4, α5, β, β1, γ, γ1, δ, δ1, 85, 86, 87, 89.

79. ΛΑ 1340, (ΣΜ 153), 75, Γορτυνία, "Το αλογάκι και η σκυλίτσα". Ι: α3 (ένας άνθρωπος έχει μια σκυλίτσα κι ένα άλογο). V: α6, β2, δ, δ1, 85, 86, 87, 89.

80. ΛΑ 1342, 75-76, Γορτυνία, "Βασιλιάς και βασίλισσα". Ι: α, α1, β, β1, γ, γ7 (άλογα). ΙΙ: α, α6 (δε βλέπουν τίποτα), β, β2, β4, γ, γ2. ΙΙΙ: α3, α4, η συνέχεια όπως AT 590, αλλά ατελής.

81. ΛΑ 1353, (ΣΜ 166), 15-16, Γορτυνία, "Για μια γυναίκα που δεν είχε κορίτσια". Ενωμένο με AT 590. Ι: α, α1, β, β3 (σκύλος). ΙΙΙ: α3, α4, η συνέχεια όπως AT 590. IV: α, α2, γ (τρία σκυλιά κι ένα άλογο που του δίνει η γριά που τον έσωσε). V: α, α1, α2, α4, α6, β, β1, δ, δ1, δ5, δ6, δ7, δ9, στ3 (φέρνει και τη γριά σπίτι του).

82. ΛΑ 2797, 117-119, Χιλιομόδι Κορινθίας, άτιτλο. Γ. α (μια μάνα), α1, β, β1, (ο μικρός γιος φεύγει πριν γεννηθεί το κορίτσι), γ, γ7. IV: α, α2. V: α, α1, α2, α4, α6, β3 (ο αδερφός βλέπει ότι έχει φάει το πόδι του αλόγου και φεύγει), γ, γ1, (ρίχνει· τρία κούκουδα που γίνονται κυπαρίσσια για να τον εμποδίσει να ξεφύγει), 85, 86, 87, 89, 810, στ.

83. ΛΑ 2934, 33-34, Μεσσήνη, "Η στρίγκλα". Ι: α, α1, β, β1, γ, γ1, γ7. ΙΙ: α, α1, α2, α6 (και πεθαίνουν από τρόμο), β, β2, β4. ΙΙΙ: α, α1, α3, γ, γ3 (όπου γίνεται βασιλιάς). IV: α, α2, γ, γ1. V: α, α1, α2, α4, α5, β, γ, γ1, δ, δ1, 85, δ6, 87, 89, στ3 (επιστρέφει στην πατρίδα του).

84. ΛΑ 2934, 35-36, Μεσσήνη, "Η στρίγκλα". Ι: α, α1, β, β1, γ, γ2, γ7 (άλογα). ΙΙ: α, α1, α2, α4, β, β4, γ, γ1. 7: γ8, γ9, γ10, γ11 (γιατί τον αγαπάει. Τα δύο αδέρφια ζουν μαζί ώσπου μια μέρα η στρίγκλα αποφασίζει να φάει και το μικρό της αδερφό). V'. α4, α5, β, β1, β3 (του δίνει τρία κυπαρισσόμηλα και τον συμβουλεύει τι να κάνει), γ, γ1, δ, δ2, δ4, δ5, δ6, 811 (καταφεύγει στο σπίτι μιας γριάς. Όταν φτάνει η στρίγκλα, η γριά αφήνει τα σκυλιά της), 89, στ3 (ο ήρωας παντρεύεται την κόρη της γριάς).

85. ΑΦ 81, 1-8, Ζαχάρω Ηλείας, άτιτλο. Συμφυρμός με AT 590. 7: α, α1, β, β1, γ, γ2, γ5. ΙΙ: α, α1, α5, α2, α4, β, β4, γ, γ2 (η μητέρα το ανακαλύπτει αλλά το κρατάει κρυφό). 7: γ8. ΙΙΙ: δ1 (ο βασιλιάς φεύγει με τους δύο μεγαλύτερους γιους του), α3, α4, η συνέχεια όπως AT 590. IV: α, α3 (η άπιστη μάνα του τον στέλνει να φέρει το δέρμα της στρίγκλας, ώστε η στρίγκλα να

Σελ. 299
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/300.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

τον εξοντώσει), γ, γ5 (ένα σπιρτόκουτο που του δίνει μια γριά, που αν το ρίξει στο χώμα θα εμφανιστούν τρία λιοντάρια). V'. α, α1, α4, α5, β3 (ο ήρωας καταλαβαίνει τα σχέδια της από τις κινήσεις της και φεύγει), δ, δ3 (ρίχνει τα σπίρτα που γίνονται λιοντάρια), δ9, ε3 (ο ήρωας παίρνει το δέρμα της στρίγκλας και επιστρέφει στη μητέρα του). Η συνέχεια όπως AT 590.

86. ΛΦ 147, 8-17, Κυπαρισσία Τριφυλίας, "Η κακιά λάμια". Συμφυρμός με AT 590. Ι: α3 (ένα ανδρόγυνο έχει τρία αγόρια και μια κόρη. Η κόρη παντρεύεται και γεννά ένα κοριτσάκι που είναι λάμια), γ7 (τα άλογα). ΙΙ: Οι θείοι της α1, α2, α4, β, β4, γ, γ2. ΙΙΙ: α3 (ο θείος), α4, η συνέχεια όπως AT 590. IV: α, α2. V: α, α1, α3 (ένα ταψί), α4, α5, β, β1, γ, γ1, δ, δ1, δ5, δ11 (ζητά τη βοήθεια των θυμάτων της στρίγκλας που ανασταίνονται και τη σκοτώνουν).

87. ΛΦ 561, 13-15, Τρίπολη Μαντινείας, άτιτλο. Ι: α, α3 (τέσσερα αγόρια κι ένα κορίτσι, που το κλέβει μια μάγισσα. Τ' αγόρια φεύγουν για να βρουν την αδερφή τους. Ο μικρότερος συναντά μια άρρωστη γριούλα, τη βοηθά να γίνει καλά κι εκείνη του χαρίζει μια τρίχα, που, όταν τη φυσάς, σου φέρνει ό,τι θέλεις. Το παιδί εύχεται να δει την αδερφή του). V'. α, α1, α2, α4, α5, β, β1, γ, γ1, δ, δ3 (φυσά την τρίχα κι εμφανίζεται ένα δέντρο), δ5, δ3 (φυσά την τρίχα κι έρχονται τα λιοντάρια), δ9, στ3 (γυρίζει στους γονείς του και τους διηγείται τι έγινε. Η μάνα του πεθαίνει από τον καημό της).

88. ΛΦ 589, 1-4, Σιδηρόκαστρο Τριφυλίας, "Η στρίγκλα". Ι: α, α1, β, β1. ΙΙΙ: α3. Ι: γ, γ2, γ4, γ8,γ9, γ10. IV: α, α.2, γ, γ1 (Ασουλάνη, Καπλάνη και Ζαγαράκη), γ2. V'. α, α1, α4, α6, α3, β, β1, γ, γ1, δ, δ1 (ένα δέντρο), δ5, δ6, δ7, δ9, στ, στ1.

89. ΛΦ 805, 31-34, Γύθειο Λακωνίας, "Οι σαράντα δράκοι". Συμφυρμός με AT 590. Ι: α, α3 (ένα γιο' οι γονείς θέλουν κι άλλο παιδί και ζητούν βοήθεια από μια μάγισσα που τους δίνει ένα βοτάνι' γεννιέται ένα κορίτσι), γ, γ2 (τριών χρονών), γ3 (καταστρέφει τον μπαξέ). ΙΙ: β, β4, γ, γ2. ΙΙΙ: α, α1. 7: γ4, γ8. ΙΙΙ: α3, α4, η συνέχεια όπως AT 590. IV: α, α2, γ, γ4 (που του έδωσαν οι δράκοι). V: α (βλέπει τον πατέρα του κρεμασμένο με τα μάτια βγαλμένα), α2, α3, α4, α6, β, β1, γ, γ1, δ, δ1, δ5, δ3 (καίει την τρίχα κι έρχονται οι δράκοι), δ9, ε3 (ραντίζει την κοιλιά με αθάνατο νερό), ε5, η συνέχεια όπως AT 590.

90. ΛΦ 1083, 4-5, Επαρχ. Οιτύλου (Μάνη), "Η στρίγκλα". Ι: α, "3 (έχουν μια όμορφη και μια άσχημη κόρη), γ (η άσχημη κόρη), γ2, γ9. V: Ένας στρατιώτης, γ1, δ1, δ5, δ3 (βρίσκει τρία χρυσά μήλα, τα ρίχνει στη γη, σπάνε κι εμφανίζονται ένα ελάφι, ένα σκυλάκι κι ένα λιονταράκι), δ6, δ7, S9 στ3 (ο στρατιώτης γίνεται βασιλιάς).

91. ΛΦ 1203, 27-35, Επαρχ. Οιτύλου, "Η νεράιδα στρίγκλα". Συμφυρμός με

Σελ. 300
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/301.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

AT 590. Ι: α, α1, β, β3 (νεράιδα), γ (στις σαράντα μέρες), γ7 (εξαφανίζονται όλα τα πρόβατα και τα γίδια της οικογένειας). Π', α, α1, α2, α4, β, β4, γ, γ2. ΙΙΙ: α, α1, α3, α4, (η συνέχεια όπως AT 590, του έδωσε η μάγισσα). V: α, α2, α4, α6, α3, β, β1, γ, γ1, δ, δ2, δ4, δ5, δ6, δ3 (καίει την τρίχα κι εμφανίζεται ένα μαύρο σύννεφο και μια φωνή του λέει να κόψει το κεφάλι της στρίγκλας πριν προλάβει να καλέσει τη Στρίγκλα των στριγκλών. Ο ήρωας, πράγματι, της κόβει το κεφάλι και βλέπει μπροστά του την πολιτεία όπως πριν, χωρίς τη βασιλική οικογένεια), στ, στ1.

92. ΑΦ 1273, 1-6, Ανάβρυτα Μεγαλοπόλεως Αρκαδίας, "Η στριγκλίτσα". Συμφυρμός με AT 590. Ι: α, α1, β (η μάνα), β1, γ, γ1, γ7 (τα πρόβατα). ΙΙ: α, α1, α5, β, β5 (βλέπει μια φωτιά μέσα στο μαντρί, και πυροβολεί), β4, γ, γ2. ΙΙΙ: α3, α4, η συνέχεια όπως AT 590. IV: α, α1, β, γ, γ5 (ένα σαπούνι, ένα μπουκάλι λάδι, ένα σύρμα και τρία κομποδέματα που του δίνει η αρραβωνιαστικιά του). V'. α, α1, α2, α3, α4, α6, β, β1, γ, γ1, δ, δ3 (ρίχνει το σαπούνι που γίνεται ένα βουνό από πέτρες, το λάδι που γίνεται θάλασσα, το σύρμα που γίνεται δάσος), δ1, δ5, δ6, δ3 (ρίχνει στο χώμα τα κομποδέματα που γίνονται τρία λιοντάρια), δ9, δ10, ε, ε4, ε3 (σκορπίζει τη στάχτη της σ' όλο το χωριό) ε5, στ, στ1.

93. ΛΦ 1551, 32-33, Μυγδαλιά Γορτυνίας, "Η στριγκλίτσα". Ι: α (μια μητέρα), α1, β, β1, γ, γ2, γ7 (πρόβατα, μουλάρια), γ9 (τη μάνα της), γ10, γ1ΐ. ΙΙΙ: α3. IV: μετά από χρόνια η στρίγκλα ξεκινά να βρει τον αδερφό της και τον πείθει να γυρίσουν στον τόπο τους. V: α, α4, α6, α5, β3 (ο ήρωας τη βλέπει να τροχίζει τα δόντια της και φεύγει), γ, γ1, δ, δ1, δ5, δ6, δ7, δ9, δ10.

94. ΛΦ 1656, 5-6, Λειβάρτσι Ψωφίδος Καλαβρύτων, "Η στρίγκλα βασιλοπούλα". Ι: β, β1, γ, γ2, γ7. ΙΙΙ: δ1 (ο πατέρας κι η μητέρα φεύγουν). IV: α3 (ο πατέρας αποφασίζει να γυρίσει γιατί πεθύμησε την κόρη του), γ, γ5 (ένα χτένι, μια τσατσάρα και αλάτι). V'. α, α1, α3, α4, α5, β, δ, γ, γ1, δ11 (πετά το χτένι που γίνεται βουνό, αλλά η στρίγκλα το τρώει, πετά την τσατσάρα που γίνεται δάσος, και τέλος το αλάτι που γίνεται λίμνη. Η στρίγκλα περνά τη λίμνη), δ7, δ9, δ10.

95. ΛΦ 1684, 1-11, Στυμφαλία Κορινθίας, "Η στρίγκλα". Ι: α, α1, β, β1, γ, (που είναι γυναίκα από τη μέση και κάτω και σκύλα από τη μέση και πάνω), γ2, γ3, γ4, γ8, γ9, γ10. IV: (ένας αδερφός που είχε παντρευτεί πριν γεννηθεί η στρίγκλα αποφασίζει να πάει να τη γνωρίσει), β, γ3 (σαράντα καρύδια και του λέει να τα ρίχνει στο χώμα). V: α, α1, α2, α4, α6, α3, β, β1, γ, γ1, δ, δ1 (σαράντα καρυδιές που φύτρωσαν από τα καρύδια που έριχνε στο δρόμο καθώς ερχόταν), δ5, S6, δ7 (τα ζαγάρια του), δ9, δ10, στ.

96. ΛΦ 1764, 23-30, Καλύβια Ηλείας, "Η στρίγκλα". Ι: α, α1, β3 (η μάνα δεν αγαπά τα αγόρια της και θέλει μια κόρη. Πράγματι γεννά μια κόρη που είναι

Σελ. 301
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/302.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

όμως στρίγκλα), γ, γ1, γ 7 (βόδια). ΙΙ: α, α6 (βλέπουν μια άγρια γυναίκα να πνίγει τα βόδια, το λένε στη μάνα τους αλλά εκείνη θυμώνει και τους διώχνει), β, β4. ΙΙΙ: α1 (η μητέρα), α2, α3. Ι: γ4 (πνίγει), γ9 (πνίγει τους γονείς της). IV'. α, α3 (για να σκοτώσει τη στρίγκλα), γ, γ1. V'. α, α1, α2, α3, α4, α5, β, β1, γ, γ1, δ, δί, δ5, 87, δ9, S10.

97. ΣΠ 21, (ΛΑ 548), 13-14, Αίγιο Αιγιαλείας, "Η λάμια και τα τρία αδέρφια". Ι: α, α3 (τρεις γιους και δύο κόρες), γ (λάμια), γ10 (τους δύο αδερφούς και την αδερφή της), γ1ΐ. ΙΙΙ: "3, γ, γ1. IV'. α, α3 (για να σκοτώσει τη λάμια), β1. V'. γ1, δ, δ1, δ5, δ6, δ7, δ8, δ9, ε5 (τ' αδέρφια του).

98. ΣΠ 47, (ΛΑ 574), 7-14, Βρέσθενα Λακεδαιμόνιας, άτιτλο. Ενωμένο με AT 590. 7: α, α1, β, γ, γ7 (άλογα). ΙΙ: α, α1, α6 (δε βλέπουν τίποτα), β, β4, γ, γ2. ΙΙΙ: α, αϊ (ο πατέρας), α3, α4, β4 (τρία ζαγαράκια), η συνέχεια όπως AT 590. IV: α, γ, γ1, γ2. V: α, β2, δ, δ2 (καρύδια), δ4, 85, δ6, 87, ε3 (ο ήρωας λέει στη στρίγκλα να ξαναφτιάξει τους ανθρώπους), ε5, δ9.

ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ

99. ΛΑ 590, 9, Σπαρτιά Τριχωνίας, "Η στρίγκλα κι ου αντρειουμένους Γιάννους". Ενωμένο με AT 590. Ι: α, α1, β, β1, γ, γ5 (των βουβαλιών). Η: β (ο μεγαλύτερος γιος), β3, β5 (της βγάζει το μάτι). ΙΙΙ: α3, β3 (δυο κουτάβια που τα δίνει σε μια γριά να τα μεγαλώσει). IV'. α, γ, γ5 (ένα δαχτυλίδι που μιλάει, που του δίνει μια γριά). V'. α (συναντά μια δούλα που έχει γλιτώσει και που η στρίγκλα ετοιμάζεται να τη φάει), α1, α2, α4, β3 (αφήνει στο δωμάτιο το δαχτυλίδι που μιλά), δ (μαζί με τη δούλα), γ, γ1, 81, δ5, δ6, δ7, δ9, η συνέχεια όπως AT 590.

100. ΛΑ 590, 10, Κεφαλόβρυσο Παμφίας Τριχωνίας, "Ου βασιλιάς κι τα τρί' αδέρφια". Συμφυρμός με AT 590. Ι: α, α1, β, β1, γ, γ6. II'. α, α4, β, β3, γ, γ2. ΙΙΙ: α3, α4, η συνέχεια όπως AT 590. IV'. α. V'. α, α1, α2, α3, α4, α5, β, β1, γ, γ1, δ, δ1, δ5, δ6, δ7, δ9, ε5 (από το ζερβό βυζί, το ζερβό χέρι και το πόδι της στρίγκλας).

101. ΛΑ 649, (ΣΠ 117), 1-3, Δαύλεια Λειβαδιάς, "Παραμύθι της στρίγλας". 7: α, α1, β, β1, γ, γ12 (μολύνει τα ζώα και ψοφάνε), γ8, γ9, γ10 (τους μολύνει), γ1ΐ. ///; α3. IV: α, α2. V: α, α1, α6, β2, δ, δ5, γ, γ1, δ7, δ9, ε1, ε4, ε5.

102. ΛΑ 1171, (ΣΜ 26), 75-76, Βάλτος Ακαρνανίας, "Η στρίγκλα". Ι: α, α1, β, β1, γ, γ12 (ανεβαίνει σ' ένα δέντρο και φωνάζει πως θα φάει τους γονείς της, τ' αδέρφια της κι όλον τον κόσμο). ΙΙ: α (για να δουν ποιος φωνάζει), α1, α5, β, β4. 7: γ4, γ8, γ9, γ10, γ1 1 (που προσπαθεί να ξεφύγει). V: α3, α4, α5, β, β1, δ, γ, γ1, δ1, δ5, δ6, δ7, δ9.

Σελ. 302
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/303.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

103. ΛΑ 1183, (ΣΜ 13), 15-16, Θήβα, "Το Ασλάνι και το Καπλάνι". Ι: α, α3 (ένα γιο), β, β3 (διαβολάκι), γ (το αγόρι), γ7. ΙΙ: β, (ο μεγάλος αδερφός), β3. III: α3, γ, γ1. Ι: γ8. IV'. α, α2, β1 (αν ματώσει η ασπίδα του), γ, γ2. V'. α, α1, α2, α4, α5, α6, β3 (ξεγελά τον αδερφό του λέγοντας του να τον σηκώσει πάνω από το τζάκι και φεύγει), γ, γ1, δ8 (αλλά καθυστερημένα γιατί είχε πάει επίσκεψη), δ9 (το διάβολο), στ3 (ο ήρωας σκοτώνει τη γυναίκα του και παντρεύεται άλλη).

104. ΛΑ 1256, (ΣΜ 86), 113, Κατούνα Ακαρνανίας, "Τα τρία κυπαρίσσια". Ι: α, α1, β, β2, γ, γ2, γ7. ΙΓ. α, α6 (τη βλέπουν), β, β2, β4. ΙΙΙ: α3. Ι: γ4, γ8. IV'. α, α2 (στο δρόμο βρίσκει τρία λιοντάρια που τον συμβουλεύουν τι να κάνει όταν κινδυνεύσει). V'. δ, δ1, δ5, δ6, δ7, δ9, ε3 (ο ήρωας στίβει την καρδιά της στρίγκλας), ε5.

105. ΛΑ 1256, (ΣΜ 86), 128-129, Κατούνα Ακαρνανίας, "Τρά κυπαρίσσια". Ι: α, α1, β, β2, γ7. ΙΓ. α, α1, α4, β, β4. ΙΙΙ: α, α1, α3, β, β1, β2, β3, β8 (τα ζώα σκέφτονται να παλέψουν με τα ζώα του βασιλιά κι αν νικήσουν ο ήρωας να παντρευτεί την κόρη του βασιλιά), γ1. IV'. α, α1, β1, γ, γ2. Κ: α, α1, α2, α3, α4, α5, β, β 1, γ, γ 1, δ (η στρίγκλα τον φτάνει και τρώει το άλογο του), δ1, δ5, δ6, δ8, δ9, ε3 (ο ήρωας σκίζει την καρδιά της στρίγκλας και βγαίνει το άλογο του), στ.

106. ΛΑ 1273, (ΣΜ 103), 77-79, "Η γριά και ο γερός", Θίσβη Θηβών. Ι: α, α3 (ένα γιο), β, γ8, γ9. V: α, α1, α3, β, β1, γ, γ1, δ, δ1, 85, δ6, 87, δ9.

107. ΛΦ 216, 15-17, Νεοχώριον Λαμίας Φθιώτιδας, "Η στρίγκλα". Ι: α, α1, β (οι γονείς), β1, γ, γ2, γ7. ΙΙ: α, β2 (ο μεγαλύτερος γιος). ΙΙΙ: δ. IV'. α (ο μεγαλύτερος γιος), α1. V'. α, α1, α2, α4, α6, β3 (η στρίγκλα του λέει πως θα τον φάει κι εκείνος την ξεγελάει λέγοντας της να τον αφήσει λίγο μόνο να προσευχηθεί), δ, γ, γ1, δ1, δ5, δ6, δ7 (ασλάνι, καπλάνι, πονηρό ζαγαράκι), δ9, ε3 (ο ήρωας μαζεύει τα υπολείμματα της στρίγκλας και τα ρίχνει στα σπίτια των θυμάτων της), ε5, στ2.

108. ΛΦ 476, 37-38, Ανάληψις Τριχωνίας, άτιτλο. Ι: α, α2. ΙΙΙ: α3, (η μάνα του του δίνει τρεις ευχές). Γ. γ, γ9, γ8. V'. α, α1, α2, α4, α6, β, β1, β2 (ο ποντικός της ρίχνει στάχτη), γ, γ1, δ, δ3 (με τις τρεις ευχές της μάνας γίνονται τρία δέντρα), δ5, δ6, δ7, δ9.

109. ΛΦ 590, 15, Πουρνάρι Δομοκού Φθιώτιδας, "Η στρίγκλα". Ι: α3 (ένα ανδρόγυνο έχει ένα γιο), β, β1, γ, γ2, γ8, γ9. ΙΙΙ: α3. IV'. α, α3 (γιατί νομίζει ότι η στρίγκλα έχει πεθάνει). V'. α, αϊ (και τη στέλνει να ποτίσει το μουλάρι του, αλλά εκείνη το τρώει), β2.

110. ΛΦ 1061, 1-9, Αστακός Αιτωλοακαρνανίας, "Η στρίγκλα". Συμφυρμός με AT 590. Ι: α, α3 (τρεις γιους και μια κόρη. Η μητέρα πεθαίνει κι ο βασιλιάς ξαναπαντρεύεται με μια γυναίκα που γεννά μια στρίγκλα), γ, γ7 (τα άλογα).

Σελ. 303
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/304.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

Ι.' α, α1, α5, β, β4, γ, γ2. ΙΙΙ: α1 (η μητριά βρίζει τα παιδιά του βασιλιά γιατί έκαναν κακό στην κόρη της), α3, α5, η συνέχεια όπως AT 590. IV'. α, α2, β2 (λέει στον πεθερό του να λύσει τα λιοντάρια του μόλις δει τρεις σταγόνες αίμα στα πιάτα). V'. α, α1, δ, δ1, α6, δ7, δ8 (ο πεθερός του), δ9, ε3 (ο ήρωας ανοίγει την καρδιά της στρίγκλας, τη ραντίζει με το αθάνατο νερό), ε5.

111. ΛΦ 1258, 40-41, Μελιταία Δομοκού, "Ο βασιλιάς και τα παιδιά του". Ι: α, α1, β (η μητέρα), β1, γ, γ2, γ? (τα πρόβατα). ΙΙ: α, α1, α6 (δεν καταφέρνουν να πιάσουν τον κλέφτη), β, β2. ΙΙΙ: α, α1 (ο πατέρας δεν τον πιστεύει). 7: γ8, γ9, γ10.

112. ΛΦ 1415, 5-8, Προφήτης Ηλίας Θηβών, "Η στρίγκλα". Γ. α, α1, β, β1. ΙΙ:β5 (την ώρα που κουνά το μωρό στην κούνια του, ο αδερφός της της κόβει κατά λάθος το δαχτυλάκι). Ι: γ2, γ9, γ10, γ1 1. ΙΙΙ: α3, γ, γ1. IV'. α, α1, β1 (τα λιοντάρια του). V'. α, α1, α2, α6, α3, α4, α5, β, β1, γ, γ1, δ, δ1, δ5, (η γυναίκα του ξεχνά ν' αμολήσει τα λιοντάρια κι αυτά σπάνε τις αλυσίδες και τρέχουν), δ9, ε3 (ο ήρωας καίει την καρδιά και τη σπλήνα της στρίγκλας και ανασταίνονται τ' αδέρφια του, οι γονείς του και όλοι οι χωριανοί).

113. ΛΦ 1462, 1-4, Στεφάνη Θηβών, "Η νύφη που ήταν λάμια". Ι: α3 (ένα αντρόγυνο που έχει πολλούς γιους παντρεύει το μεγαλύτερο με μια όμορφη κοπέλα που είναι στην πραγματικότητα λάμια' από τότε αρχίζουν να ψοφάνε τα γελάδια τους). ΙΙ: α (τα αγόρια), α1, α5, β, β2 (βλέπει τη νύφη του). ΙΙΙ: α3 (χωρίς να αποκαλύψει στους δικούς του αυτό που είδε' εκείνοι του δίνουν μια μποτίλια όπου βάζουν μια σταλαγματιά από το αίμα τους), γ, γ1. Ι: γ8, (κι η πολιτεία ερημώνει). IV'. α, α2, β1 (όταν γεμίσει η μποτίλια αίμα). V'. α, α1, α2, α4, α6, α3, β, β1, γ, γ1, δ8 (η γυναίκα του δεν τη βλέπει, η μποτίλια σπάει κι εμφανίζονται τρία κυπαρίσσια), δ5, δ6, δ7 (αλλά η γυναίκα του λείπει και δεν τ' ακούει που γαυγίζουν, αυτά σπάνε τις αλυσίδες τους), δ9, στ3 (ο ήρωας γυρίζει στον τόπο του).

114. ΛΦ 1602, 3-6, Μεσολόγγι, άτιτλο. Συμφυρμός με AT 590. Ι: α, α3 (δύο κόρες κι ένα γιο), γ (η μικρότερη κόρη), γ2, γ7 (κατσίκια). ΙΙ: β, β5 (βλέπει μια κολοφωτιά να τραβάει το κατσίκι και της ρίχνει με το τουφέκι), γ, γ2. ΙΙΙ: α, α1, α3, α5, η συνέχεια όπως AT 590. IV'. α, α1, α2, γ4 γ5 (και μια τσατσάρα που αν την ρίξει στη γη τα δόντια της θα γίνουν δέντρα). V'. α, α1, α4, α5, β3 (ο ήρωας φεύγει), γ1, δ, δ3 (ρίχνει την τσατσάρα), δ4, δ5, δ6, δ3, (καίει την τρίχα), δ7 (τα λιοντάρια), δ9, ε, ε3 (παίρνει τα κόκαλα των γονιών του και τα πηγαίνει στη νεράιδα που τα ραντίζει με αθάνατο νερό και τους ανασταίνει).

115. ΛΦ 1842, 1-8, Ελατού Ναυπακτίας, "Της αλαφίνας το γάλα". Συμφυρμός με AT 590. 7: α, α3 (ένας βασιλιάς έχει τρεις γιους και μια κόρη. Η κόρη

Σελ. 304
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/305.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

παντρεύεται και γεννά ένα κοριτσάκι που είναι διαλούπι), γ, γ2 (δύο-τριών χρονών), γ12 (γίνεται ίσκιος που κάθεται πάνω στα ζώα και τα κάνει να ψοφάνε). II: α, α1, "6 (αλλά δε βλέπουν τίποτα), β, β5 (βλέπει ένα σύννεφο να κάθεται πάνω στα ζώα, βγάζει το σπαθί του και το κόβει στη μέση), β4, γ, γ2. ΙΙΙ: α (προσπαθεί να πείσει την αδερφή του να σκοτώσει την κόρη της αλλά εκείνη θυμώνει). Ι: γ8, γ9. ΙΙΙ: α3, α4, η συνέχεια όπως AT 590. IV'. α, α2, γ, γ2, γ5 (τα ελαφάκια που έχουν γίνει λιοντάρια, τα χρυσά μήλα). V'. α, α1, (που κλείνει τα λιοντάρια του σε φυλακή), "4, α6, α3, β, β1, γ, γ1, δ, δ2 (τα χρυσά μήλα), δ4, δ5, δ6, δ7, δ9, ε3 (καίει τα κόκαλα της στρίγκλας), ε4, ε5, στ.

116. Λαογρ. Β' (Δημ. Λουκόπουλος, Τρία παραμύθια Αιτωλικά), 385-388, Αιτωλία, "Ου Γιαννάκ'ς". /'. α, (μια μάνα), α1, β, β1. ΙΓ. γ3 (ο αδερφός καταλαβαίνει ότι η αδερφή του είναι στρίγκλα γιατί είναι κομμένο το δαχτυλάκι της). ΙΙΙ: α3, γ, γ1. IV'. α, α2. V'. α, α1, α4, α6, β2 (αλλά δε φεύγει, μόνο αρχίζει να παίζει ταμπουρά), β, β1, δ (πάει στη γυναίκα του και παίρνει τρεις τρίχες και τρεις σταλαγματιές γάλα). IV'. β1. V'. δ3 (χύνει το γάλα στη γη), δ4, δ5, δ6, δ8, δ9, ε3 (στάζει τη σπλήνα πάνω στα κόκαλα των γονιών και συγγενών του και ανασταίνονται).

117. ΔΙΕ Α', 8, 309, (Καμπούρογλου, '1912, 7, 60 και 21997, 59-71), Αθήνα, "Η στρίγκλα βασιλοπούλα". Ι: α, α1, β, γ, γ5 (τα πνίγει). ΙΓ. α, α1, α6 (αλλά δε γίνεται τίποτε), β, β2 (να τα πνίγει), β4. ΙΙΙ: α, α1, α3 (η συνέχεια όπως AT 590: φτάνει σ' ένα παλάτι όπου συναντάει μια Πεντάμορφη που την έχουν αιχμαλωτίσει οι σαράντα δράκοι. Την ερωτεύεται, αλλά εκείνη τον χρησιμοποιεί μόνο για να σκοτώσει τους σαράντα δράκους, γιατί έχει άλλον αγαπητικό. Τον στέλνουν να φέρει το αθάνατο νερό. Στο δρόμο συναντάει ωραία νεράιδα που τον βοηθάει με τη συμφωνία να περάσει μετά από το σπίτι της. Η νεράιδα όμως κρατάει το αθάνατο νερό και του δίνει ένα άλλο μπουκάλι. Η Πεντάμορφη και ο εραστής της κομματιάζουν τον ήρωα, τυλίγουν τα κομμάτια του σ' ένα σεντόνι και τον πετάνε. Ο σκύλος της νεράιδας, ο Ασλάνης, πηγαίνει το σεντόνι με τα κομμάτια στη νεράιδα που ξαναδίνει τη ζωή στον ήρωα με το αθάνατο νερό και θέλει να τον παντρευτεί), β6 (φυτεύει τρία κουκούτσια χουρμάδων και φυτρώνουν δέντρα). IV'. α, α2, γ, γ3. V'. α (τζαν-τζιν τοπ οϊνάρ = η ψυχή με το πνεύμα μπάλα παίζανε, βρίσκει τον πατέρα του ακρωτηριασμένο), α1, α2, α3, α4, α5, β, β1, β2, γ, γ1, δ, δ2, δ4, δ5, δ6, δ7 (της Νεράιδας), δ9, στ, στί (παντρεύεται τη νεράιδα και δε βρίσκει πια τον πατέρα του για το γάμο).

ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ - ΠΟΝΤΟΣ - ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑ α. Μικρά Ασία

118. ΛΦ 244, 7-13, Μαρμαράς Προποντίδας, ΒΔ. Μ. Ασία, "Η στρίγκλα". Ι: α, α1, β (οι γονείς), β1, γ7 (τα άλογα). ΙΓ. α, α1, α5, β, β1, β4, γ, γ2 (αφού

Σελ. 305
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/306.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

έχουν ψάξει όλα τα μωρά της πολιτείας για να δουν ποιανού είναι το δαχτυλάκι). ΙΙΙ: δ. IV'. α, α1, β (ο πατέρας του), γ, γ1 (σκυλιά που καταλαβαίνουν την ανθρώπινη γλώσσα). V'. α, α1, α2, α3, α4, α5, β, β1, γ, γ1, δ, δ1, 85, 86, 87, 89, στ2.

119. ΛΦ 1453, 7-10, Πέργαμος, Δυτ. Μ. Ασία, "Η στρίγκλα". Ι: α, α3 (ένα γιο), β, γ, γ2 (τεσσάρων μηνών γρατζουνά τα χέρια της και γλείφει το αίμα), γ4, γ8. ΙΙΙ: δ1 (οι γονείς πεθαίνουν από τη στεναχώρια τους, το χωριό ερημώνει), α3, γ (μπαίνει σ' έναν πύργο όπου τον υποδέχεται μια δράκαινα και τον φιλοξενεί μερικούς μήνες). IV'. α, α1, β (η δράκαινα), γ, γ2. V'. α, α1, α2, α4, α6, β3 (ο ήρωας καταλαβαίνει πως ήρθε η σειρά του και φεύγει), δ, δ1, δ5, 86, δ1 1 (τα ασλάνια και τα καπλάνια καταλαβαίνουν πως το αφεντικό τους βρίσκεται σε κίνδυνο, σπάνε τις αλυσίδες τους και τρέχουν να τον σώσουν), δ9, στ.

120. Μικρασ. Χρον. Ζ' (1957), (Άκογλου, Εννέα παραμύθια), 402-404, Κόλντερε Μαγνησίας, Δυτ. Μ. Ασία, "Η στρίγκλα". Ι: α, α1, β, β1, γ, γ1, γ7. ΙΙ: α, α5, β, β5 (η στρίγκλα του ρίχνει μια τρομερή ματιά), β4, γ, γ1. ΙΙΙ: α, α1 (ο πατέρας δε θέλει να το σκοτώσει), α3. IV'. α, α3, γ, γ1, γ5 (μια τσατσάρα). V: α (μπαίνει στο σπίτι), α1, α3, α4, α6, β, β1, γ, γ1, δ, δ3 (πετά την τσατσάρα), δ4, δ5, δ6, δ7, 89 (η στρίγκλα τρώει τα δύο σκυλιά, το τρίτο το δυνατότερο την κατασπαράζει), ε3 (το αίμα της στρίγκλας που πετιέται λερώνει τα ρούχα του ήρωα όταν τα ξεπλένει στη θάλασσα ανασταίνονται όλα τα θύματα της στρίγκλας).

β. Πόντος

121. ΛΦ 605, 1-6, Άκταου-Ματέν, "Κουζέλ-Γαρτάς". Ι: α, α1, β (η μάνα), β3 (Εζταχάς*), γ (που από τη μέση και πάνω είναι άνθρωπος κι από τη μέση και κάτω φίδι), γ2, γ4, γ7. ΙΙ: γ, γ3 (τ' αδέρφια της παραμονεύουν και τη βλέπουν). ΙΙΙ: α, α1. Ι: γ 10. ΙΙΙ: α3, β6, β7, γ. IV: α, α2, γ, γ2. Κ: α, α1, α2, α4, α6, α3, β, β1, γ, γ1, δ, δ1 (που είχαν φυτρώσει από τα λευτόκαρα που είχε φυτέψει), 85, 86, δ3 (καίει τις τρίχες κι έρχονται τα θηρία), δ9, ε3 (καίει την καρδιά της Εζταχάς), ε4, ε5.

122. Αρχ. Πόντου Γ', 8, 94-5, Σούρμενα Πόντου. Συμφυρμός με AT 554. Ι: α3 (ένας βασιλιάς έχει τρεις γιους και μια κόρη), γ, γ7 (άλογα). ΙΙ: α, α1, α, β, β2. ΙΙΙ: α, α1, α3, β4 (μυρμήγκια και ποντικούς και δεν τα σκοτώνει), γ, γ1, (αφού κατορθώνει τα ζητήματα που του βάζει ο βασιλιάς). IV'. α, α2, β1, θηρίο

Σελ. 306
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/307.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

(μπουκάλι που "λαγιέται"), γ, γ2. V'. α, α1, α3, α4, α5, β (τα μυρμήγκια που είχε σώσει), β1, γ, γ1, δ, δ1, δ5, δ6, δ8, δ11 (κι ο ήρωας καβαλικεύει το λιοντάρι και φεύγει).

ΚΥΠΡΟΣ

123. ΛΑ 2351Β, 969-980, "Κερατούνα". Συμφυρμός με AT 590. 7: α, α3 (ένα γιο), β, β3 (μισή κουφή και μισή πλάσμα), γ, γ7. ΙΙ: β, β2, β3, γ, γ3 (βλέποντας την πληγωμένη). ΙΙΙ: α, αϊ (ο πατέρας), α3, α4, β, β6, η συνέχεια όπως AT 590. IV'. α, α2. V'. α, α1, α2, α3, α4, α5, β, β1, γ, γ1, δ, δ1, (τρεις φοινικιές που είχαν φυτρώσει απ' τα κουκούτσια που είχε αφήσει φεύγοντας), 85, S6, 83 (καίει την τρίχα που του είχε δώσει, η κερατούνα), 89, στ3 (γυρνά στη δράκισσα και παντρεύεται την κόρη της).

124. ΛΑ 2424, 120-124, Πάφος, "Η βασίλισσα και η κόρη της". Συμφυρμός με AT 590. Ι: α (μια μάνα έχει ένα γιο), β, β3 (δρακούνα), γ, γ7. ΙΙΙ: α3, α4, η συνέχεια όπως AT 590. IV'. α, γ, γ4 (που του έδωσε η δρακούνα που τον είχε βοηθήσει). V'. α, α1, α2, α3, α4, β, β1, γ, γ1, δ, δ5, δ3 (καίει τις τρίχες και εμφανίζεται η δρακούνα, χτυπά την αδερφή του και την εξαφανίζει).

125. ΑΦ 869, 1-6, Πάφος, "Το βασιλόπουλου τζαι η Πεντάμορφη". Συμφυρμός με AT 590. 1: α, α1, β, β3 (δρακονούα), γ, γ2, γ7. ΙΙ: α, α1, α3, α4, β, β3, γ, γ1. ΙΙΙ: α3, α4, η συνέχεια όπως AT 590. IV'. α, α3 (τον στέλνει η μάνα του για να σκοτώσει την αδερφή του). V'. α, α1, α2, α3, α4, α5, β, β1, δ (τρέχει να περάσει το ποτάμι και το δάσος), γ, γ1, δ1, δ5, δ6, δ7, δ11 (η στρίγκλα τρώει τον ήρωα αλλά εκείνος προλαβαίνει να φωνάξει στα σκυλιά του να πάρουν τα κόκαλα του και να τα πάνε στην Πεντάμορφη που τον βοηθούσε. Εκείνη ρίχνει στα κόκαλα το αθάνατο νερό και ο ήρωας ανασταίνεται. Σκοτώνει τη μάνα του και το δράκο άντρα της και παντρεύεται την Πεντάμορφη).

126. ΑΦ 1159, 10-13, Λευκόνοικο Μεσσαριάς, "Η δρακουνού". Ι: α, α1, β, β3 (δρακουνού), γ, γ1, γ7 (τα πρόβατα). ΙΙ: α, α1, α5, β, β4, γ, γ1. ΙΙΙ: α1, α3, β, β3 (τρία σκυλιά που τα ποτίζει γάλα), β6 (τρία κυπαρίσσια). IV'. α, α2. . V: α, α1, γ1, 81, 85, 87, 89.

127. ΛΦ 1619, 7-13, Ριζοκάρπασο Καρπασίας, "Η βασίλισσα και η κόρη της η δρακούνα". Ενωμένο με AT 590. Ι: α, α1, β, β3 (δρακούνα), γ, γ1, γ7 (γίδια). ΙΙ: α, α1, α2, α3, α4, β, β4, γ, γ1, γ2. ΙΙΙ: α, α1, α3, α4, β, β6 (μπήγει δύο δαυλούς στο χώμα που φυτρουνουν και γίνονται κυπαρίσσια), η συνέχεια όπως AT 590. IV'. α, α3 (τον στέλνει η άπιστη μάνα του στην πόλη τους για να τον φάει η δρακούνα), γ, γ4. V'. α, α1, α2, α3, α4 (για να βράσει νερό όπου θα τον μαγειρέψει), β, β1, γ, γ1, δ, δ1, δ5, δ6, δ3 (τρίβει την

Σελ. 307
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/308.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

τρίχα κι εμφανίζεται η λιονταρίνα, κι η γυναίκα του του στέλνει μια αλεπού κι ένα σκύλο), 89, η συνέχεια όπως AT 590.

128. ΛΦ 1722, 9-14, Παραλίμνη Αμμοχώστου, "Το παραμύθι της δαιμονούς". Συμφυρμός με AT 590. Ι: α, α1, β, β1, γ, γ6. ΙΙ: β, β3, γ, γ1. ΙΙΙ: α, α1, α3, α4, η συνέχεια όπως AT 590. IV'. α, α1, γ, γ4. V'. α, α.2, α3, α4, α5, β, β 1, γ, γ 1, δ, δ1, 85, 87 (ελέφαντας), 89.

129. Κληρίδης III, 99-105, Τρίκωμο Μεσσαριάς, "Το βασιλόπουλου τζι'ο κουτσόδρακος". Συμφυρμός με AT 590. 7: α, α1, β (ένας δράκος της δίνει ένα μήλο. Η βασίλισσα το τρώει και γεννά ένα κορίτσι), γ, γ7 (πρόβατα). ΙΙ: β, β3, γ, γ1. ΙΙΙ: α3, α4, η συνέχεια όπως AT 590. IV: α, α2. V: α, α1, β3 (όπως τον συμβούλεψε μια μάγισσα, χτίζει το χαλασμένο φούρνο και τον τοίχο κι έτσι αυτά δεν τον πειράζουν όταν φεύγει), γ, γ1, δ, δ1, 85, 83 (καίει τις τρίχες της αρκούδας κι έρχονται τρία αρκουδάκια), 89.

130. Λαογρ. Κ', "Το πουλίν του Πιτιρή". Συμφυρμός με AT 590. 7: α, α1, β, β3 (γρακούνα), γ7 (τα κουνέλια, τα βόδια κλπ.). ΙΙ: γ3 (τ' αδέρφια της την βλέπουν να τρώει τα ζώα). ΙΙΙ: α, α1. Γ. γ8 (τις γυναίκες που τη θηλάζουν). ΙΙΙ: 81 (τ' αδέρφια της φεύγουν ένα-ένα. Το κορίτσι προσποιείται την πεθαμένη και βγαίνει κάθε βράδυ από τον τάφο της για να φάει ανθρώπους. Ο αδερφός της ανακαλύπτει ότι δεν έχει πεθάνει και τρομάζει), α3, α4, β, β6, η συνέχεια όπως AT 590. IV: α, α3 (τον στέλνει η άπιστη μάνα για να τον εξοντώσει η γρακούνα), γ, γ2. V: Πριν φτάσει στην πόλη του γεμίζει τη βράκα του χώμα και πέτρες και την κρεμάει στην κορφή της φοινικιάς που έχει φυτρώσει από τους σπόρους που φύτεψε φεύγοντας, α, α1, α2, α4, α6, α5, 8, 85, 86 (το χώμα χύνεται πάνω της και τη στραβώνει), 83 (καίει την τρίχα κι έρχονται τα λιοντάρια), δ9, η συνέχεια όπως AT 590.

Σελ. 308
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/309.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Μια ομάδα παραμυθιών (AT 315, AT 315A, AT 590, AT 590A) αφηγούνται την ιστορία ενός νέου που κάποιο γυναικείο συγγενικό πρόσωπο (αδερφή στα AT 315 και AT 315A, μάνα στο AT 590 και σύζυγος στο AT 590A) προσπαθεί να τον εξοντώσει. Ο ήρωας καταφέρνει τελικά να σωθεί και εκδικείται.

Τα AT 315 και AT 590 (The Prince and the Arm Bands) έχουν παρόμοιες πλοκές, κι η διαφορά τους, σύμφωνα με τον Thompson1 έγκειται βασικά στο εισαγωγικό επεισόδιο: στο AT 315, δύο αδέρφια (αγόρι και κορίτσι), που οι γονείς τους τα έχουν τάξει σ' ένα δράκο ή σε κάποιο άλλο τέρας, φτάνουν στο σπίτι του τελευταίου. Το κορίτσι αποκτά σχέσεις με το τέρας και τα δύο αδέρφια προσπαθούν να εξοντώσουν τον ήρωα. Στο AT 590, ένα αγόρι που ταξιδεύει με τη μητέρα του βρίσκει ένα μαγικό αντικείμενο (μια ζώνη ή βραχιόλια) που του δίνει δύναμη. Η μητέρα του τα φτιάχνει με ένα δράκο και μαζί προσπαθούν να σκοτώσουν τον ήρωα. Η συνέχεια είναι παρόμοια στους δύο τύπους: η μητέρα ή η αδερφή στέλνει τον ήρωα να φέρει διάφορα μαγικά αντικείμενα προσποιούμενη ότι είναι άρρωστη (ή προσπαθεί να τον σκοτώσει με άλλο τρόπο), αλλά τελικά ο ήρωας καταλαβαίνει την επιβουλή και τους εκδικείται.

Ο Thompson παρατηρεί ότι τα δύο παραμύθια (που είναι διαδεδομένα κυρίως στην Ανατολική Ευρώπη, στη Ρωσία και στα Βαλκάνια, κυρίως στη Ρουμανία) πιθανόν να αποτελούν μετεξελίξεις του ίδιου παραμυθιού. Οι ομοιότητες τους είναι τόσες ώστε συχνά η κατάταξη στον έναν ή τον άλλο τύπο βασίζεται απλά και μόνο στο ποιο είναι το συγγενικό πρόσωπο που προσπαθεί να εξοντώσει τον ήρωα. θα πρέπει λοιπόν να μελετηθούν παράλληλα, γιατί αν και δεν αποτελούν παραλλαγές της ίδιας ιστορίας, το ένα έχει επηρεάσει βαθιά το άλλο.

Προβληματιζόμενος σχετικά με την κατάταξη των ελληνικών παραλλαγών αυτών των παραμυθιών, ο Γ. Α. Μέγας παρατηρεί ότι στην Ελλάδα δεν απαντάται το μοτίβο της δύναμης του ήρωα. από βραχιόλια ή άλλο μαγικό αντικείμενο, άρα το μοτίβο αυτό δεν μπορεί να αποτελέσει κριτήριο κατάταξης στον ένα ή στον άλλο τύπο. Ίσως λοιπόν οι ελληνικές παραλλαγές να πρέπει να θεωρηθούν παραλλαγές του ίδιου παραμυθιού. Πράγματι, οι παραλλαγές εμφανίζουν αρκετά σταθερή δομή και χρησιμοποιούν τα ίδια μοτίβα. Γι αυτό το λόγο θεωρήσαμε ότι δεν πρέπει να διαχωρίσουμε τους δύο τύπους παραμυθιών, αλλά να ενσωματώσουμε τα παραμύθια της "άπιστης αδερφής" (AT 315) στον τύπο AT 590 (Η άπιστη μάνα) και να τα εξετάσουμε μαζί στον επόμενο τόμο του Καταλόγου αυτού.

Η επιλογή αυτή δικαιολογείται κι από ορισμένες ιδιαιτερότητες του ελληνικού corpus: στην Ελλάδα, το παραμύθι της άπιστης μάνας ενώνεται συχνότατα με αυτό

1 St Thompson, The Folktale ., ό.π., σ. 113-115.

Σελ. 309
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/310.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

της κανιβαλικής αδερφής (AT 315A) δημιουργώντας έναν, καθώς φαίνεται, οικοτυπικό συμφυρμό. Στις ελάχιστες περιπτώσεις αυτού του συμφυρμού όπου η μάνα αντικαθίσταται από την αδερφή μεταβάλλεται κι η ίδια η τυπική δομή του AT 315A. Ενώ δηλαδή το AT 315A διηγείται την ιστορία της γέννησης ενός κοριτσιού σε μια οικογένεια που ως τότε είχε μόνο αγόρια, και τελικά την τρομακτική σύγκρουση αυτής της στρίγκλας αδερφής με τον αδερφό της, στους συμφυρμούς με το παραμύθι της άπιστης αδερφής ο παραμυθάς «αναγκάζεται συνήθως» να εισάγει και μια δεύτερη αδερφή, μετατοπίζοντας το βάρος της αφήγησης. Έτσι θεωρήσαμε πως είναι σημαντικό να κρατήσουμε ως βασικό το παραμύθι της άπιστης μάνας (AT 590), στο πλαίσιο του οποίου μπορούν να μελετηθούν κι οι ιστορίες της άπιστης αδερφής.

Ο Thompson δε δίνει στοιχεία για τη διάδοση του τύπου AT 315A, και φαίνεται πως είναι άγνωστος στην Ευρώπη. Αποτελεί πιθανότατα ελληνικό οικότυπο κι αυτόν εξετάζουμε στον παρόντα τόμο. Το παραμύθι παρουσιάζει μεγάλη σταθερότητα ως προς τη διαδοχή των επεισοδίων και των μοτίβων και εμφανίζεται διαδεδομένο σε ολόκληρη την Ελλάδα, νησιωτική και ηπειρωτική, καθώς και στον Πόντο, τη Μικρά Ασία και την Κύπρο. Συνολικά έχουν καταγραφεί 130 παραλλαγές, οι 54 εκ των οποίων ενώνονται με το AT 590 .

Η ιστορία έχει ως εξής: Σε μια οικογένεια που έχει μόνο αρσενικά παιδιά γεννιέται τελικά ένα κοριτσάκι στρίγκλα (λάμια ή γοργόνα), που από μωρό ρουφάει το αίμα των αλόγων, τρώει τα ζώα και μεγαλώνοντας και τους ανθρώπους. Ο μικρός της αδερφός την τραυματίζει. Ακολουθώντας το αίμα που έχει τρέξει (ή βλέποντας πως είναι κομμένο το δαχτυλάκι του μωρού) καταλαβαίνουν πως το κοριτσάκι είναι στρίγκλα. Ο ήρωας φεύγει από το σπίτι για να γλιτώσει απ' αυτήν. Κάποτε παίρνει μαζί και τη μάνα του, ή σπανιότερα την άλλη αδερφή του (και τότε το παραμύθι συμφύρεται με το AT 590) ή παντρεύεται σ' άλλο τόπο. Όταν αποφασίζει να γυρίσει για να δει τι απέγιναν οι δικοί του, συναντά τη στρίγκλα που τον αιχμαλωτίζει και φεύγει για να τροχίσει τα δόντια της, αφού του δίνει ένα μουσικό όργανο να παίζει για να τον ακούει και να μην της φύγει. Ο ήρωας όμως την ξεγελάει, συνήθως δίνοντας το όργανο σ' έναν ποντικό. Σε μερικές παραλλαγές ο ήρωας καταφέρνει να ξεφύγει γεμίζοντας ένα σακί με στάχτη, που χύνεται πάνω στη στρίγκλα (και την τυφλώνει). Ανεβαίνει πάνω σε ένα δέντρο που είχε φυτέψει φεύγοντας ή που φυτρώνει από μαγικά αντικείμενα που του έχει δώσει η γυναίκα του (στις παραλλαγές όπου έχει παντρευτεί). Κάποτε η ίδια η στρίγκλα ρίχνει μπροστά από τον ήρωα μαγικά αντικείμενα που γίνονται εμπόδια και

2 Βλ. C Lacoste-Dijardin, Le Conte Kabyle, Maspéro, Paris 1982, σ. 408-412. H συγγραφέας βρίσκει το θέμα της προδότρας μάνας ενσωματωμένο στο θέμα του δρακοντοκτόνου ήρωα (AT 300) και των Διδύμων αδερφών (AT 303). Παρουσιάζει το συμφυρμό αυτό ως ιδιαιτερότητα της περιοχής της Καβυλίας, ως καβυλικό οικότυπο.

Σελ. 310
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/311.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

προσπαθεί έτσι να τον εμποδίσει να ξεφύγει. Η αντιστροφή αυτή στο επεισόδιο της μαγικής φυγής παρατηρείται και σε άλλα παραμύθια, πχ. στο AT 450 (όπ. βλ. ανάλυση). Η αδερφή του τον καταδιώκει, τρώει το δέντρο, ο ήρωας πηδάει σ' ένα άλλο, και στο τέλος φωνάζει τα σκυλιά του που έρχονται και ξεσχίζουν τη στρίγκλα. Σε ορισμένες παραλλαγές η χολή της ή το αίμα της ανασταίνει όλα τα θύματα της.

Μπορούμε να πούμε πως το παραμύθι της κανιβαλικής αδερφής διηγείται την προσπάθεια του ήρωα να ξεφύγει από το πλέγμα των αιμομεικτικών σχέσεων όπου εκείνη προσπαθεί να τον κρατήσει δεμένο (να τον φάει, πραγματικά και μεταφορικά). Ο κανιβαλισμός ως μεταφορά της σεξουαλικότητας χρησιμοποιείται εδώ για να αναπαραστήσει την επικίνδυνη αιμομεικτική σχέση δύο αδερφών, μια απειλή προσωποποιημένη στις φιγούρες της στρίγκλας και της λάμιας, μυθικά όντα που μας είναι γνωστά ήδη από την αρχαιότητα και τις παραδόσεις . Όμως στο παραμύθι αυτές οι φιγούρες εμφανίζονται κατά κάποιο τρόπο αντεστραμμένες: ενώ οι στρίγκλες και οι λάμιες της αρχαιότητας είναι γυναίκες που επιτίθενται στα μωρά και τους ρουφούν το αίμα, στο AT 315A στρίγκλα είναι το μωρό, που απειλεί να φάει τους δικούς του.

Η ιστορία αυτή παρουσιάζει ομοιότυπες δοκιμασίες με τον παραμυθιακό τύπο AT 451 (Τ' αδέρφια που έγιναν πουλιά). Και το AT 315 και το AT 451 αρχίζουν με μια οικογένεια που έχει πολλά αγόρια και αποκτά, μετά από μια έντονα εκφρασμένη επιθυμία των γονιών και κυρίως της μάνας, μία κόρη. Η γέννηση (αλλά και ταυτόχρονα δημιουργία) της κόρης αποτελεί απειλή για τη ζωή των αγοριών ή βιώνεται ως κίνδυνος και στις δύο αφηγήσεις. Στη Στρίγκλα, η μικρή αδερφή ρουφάει ήδη από την κούνια το αίμα των ζώων (της περιουσίας), των γονιών και τθ3ν υπολοίπων μελών της οικογένειας. Στον τύπο AT 451, μόλις η κόρη γεννιέται, τ' αγόρια γίνονται πουλιά κι εξαφανίζονται σ' έναν άλλο κόσμο, μέχρις ότου εκείνη θυσιαστεί για να τους ξαναδώσει ανθρώπινη μορφή.

Τα δύο παραμύθια ακολουθούν συμμετρικά αντίθετα σχήματα όπως φαίνεται στην ανάλυση του AT 451. Εδώ ας σημειωθεί μόνο η φαντασίωση που απειλητικά πλαισιώνει τη γέννηση της κόρης στρίγκλας' κόρης που ήρθε στον κόσμο όχι μόνο από τα πολλά παρακάλια των γονιών της, αλλά και πολλές φορές με μάγια ή συμφωνία με σκοτεινά πρόσωπα που γνωρίζουν συνταγές και γιατροσόφια και μπορούν να χαρίσουν στην αγορομάνα (συχνά με αντάλλαγμα τη ζωή των γιων της) ένα μοναδικό κορίτσι.

Αποτελεί άραγε αυτή η σκηνοθεσία μια μυθική αφήγηση για τη δημιουργία της γυναίκας στα παραμύθια, μια που όλες οι μυθολογίες αφιερώνουν στο θέμα αυτό

3 G Calarae-Griaule, "Une affaire de famille", Nouvelle Revue de Psychanalyse, 6 (Août 1972), Gallimard, Paris, σ 171-202

4 A Αγγελοπούλου, Παραμνθοκόρες, Εστία, Αθήνα 1991 (σχόλια στο παραμύθι AT 315A, σ. 287-292)

Σελ. 311
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/312.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

μια ιδιαίτερη αφήγηση; Πάντως, η κόρη-στρίγκλα ανταγωνίζεται και πολεμά το μικρότερο αδερφό της σε μια πάλη ανελέητη μέχρι θανάτου, πάλη από την οποία ο ένας από τους δύο δεν πρέπει να βγει ζωντανός, ώστε ο άλλος να μπορέσει να ζήσει σ' ένα σύστημα ισόρροπο εκτός ενδογαμικών φαντασιώσεων. Ο μικρότερος αδερφός πάντα κερδίζει χάρη στη βοήθεια της "ξένης αρραβωνιαστικιάς" του. Σε όλες τις περιπτώσεις, ο ήρωας είναι το μόνο μέλος αυτής της τραγικής οικογενείας που μένει ζωντανό από τον αλληλοσπαραγμό. Όλα τα άλλα πεθαίνουν η στα δόντια της στρίγκλας ή στα χέρια του γιου.

Όσο για τις στρίγκλες, τα θρυλικά αυτά τέρατα, μαθαίνουμε από τον Ν. Γ. Πολίτη ότι, αντίθετα με τις λάμιες, είναι γυναίκες θνητές που γεννιούνται από τυχόντες γονείς, έχουν κανονική όψη, μόνο που τη νύχτα ρουφούν το αίμα των αλόγων, των μωρών, των ανθρώπων. Συχνά μαρτυρείται ότι γίνονται στρίγκλες, εκτός κι αν βαφτιστούν αμέσως, τα κορίτσια που γεννιούνται ανήμερα των Χριστουγέννων τότε τις αποκαλούν γελλούδια, απόγονες της Γελλους, κι είναι αυτές που επιτίθενται κατεξοχήν στα μωρά. Η κρυφή φύση της στρίγκλας παραμένει μυστική για όλους' είναι πολύ δύσκολο κι επίσης ασυγχώρετο να την ανακαλύψει κανείς, πράγμα που ισχύει εξάλλου και για τους βρυκόλακες . Το σώμα της στρίγκλας, όταν πεθάνει, φαίνεται πολλές φορές τεράστιο σαν βουνό. Καμιά φορά από το αίμα της ή από ένα της νυχάκι ή κοκαλάκι μπορεί να ξαναγεννηθεί, επίσης χαρακτηριστικό του βρυκόλακα.

Οι στρίγκλες είναι γνωστές ήδη από τον ελληνορωμαϊκό κόσμο: με τη μορφή πουλιών, έμπαιναν στο δωμάτιο της λεχώνας κι έβλαπταν τα βρέφη. Στο Βυζάντιο, τις στρίγκλες αναφέρει ο Ιωάννης Δαμασκηνός, ο Μιχαήλ Ψελλός, ο Φώτιος, και κατά την τουρκοκρατία, ο Λέων Αλλάτιος, όπως μας πληροφορεί ο Στίλπων Κυριακίδης . Άλλοτε απομυζούσαν τα γιλλόβρωτα νεογνά κι άλλοτε θήλαζαν τη λεχώ, που, αν δεν ξυπνούσε, της ρουφούσαν όλο το αίμα. Ο Πολίτης πιστεύει ότι ήταν πτηνά νυκτόβια που εξανθρωπίστηκαν κι έγιναν γραίες πτερωτές. Ο Preler 8, υποστηρίζει ότι ήταν γριές που έγιναν πουλιά μετά το θάνατο τους. Άλλοι υποστηρίζουν, ότι είναι απλούστατα ψυχές νεκρών που μπαίνουν στο δωμάτιο της λεχώνας γυμνή τη ψυχή και όχι μετά σώματος.

Στο παραμύθι που μας απασχολεί, παρατηρείται ένα καινοφανές στοιχείο σχετικά με την προϋπάρχουσα παράδοση: η στρίγκλα είναι η ίδια βρέφος και επιτίθεται στους άνδρες. Η αντιστροφή αυτή αποτελεί ουσιαστικό μυθοπλαστικό στοιχείο για το σχηματισμό του οικότυπου. Η στρίγκλα τρώει τα πάντα και ρημάζει το χωριό. Η άφιξη της σημαίνει άμεσο αφανισμό των ανδρών και των αλόγων

5 Ν. Γ. Πολίτης, Παραδόσεις Α', σ. 500-506.

6 Στο ίδιο, σ. 588

7 Στ. Κυριακίδης, "Παρατηρήσεις εις τας Χιακάς Παραδόσεις", Λαογραφία Η', σ. 480.

8 Preler, Ρωμαϊκοί μύθοι από την Ιορδανία, II, 1883, σ. 238 (όπου παραπέμπει ο Πολίτης).

Σελ. 312
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/313.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

τους (γνωρίζουμε από την προφορική παράδοση τη στενή και άρρηκτη σχέση, πραγματική και συμβολική, αλόγου και καβαλάρη). Ο μόνος που αναγνωρίζει τον κίνδυνο και την ανταγωνίζεται μέχρις εσχάτων είναι ο υστερότοκος γιος.

Σε μια μόνο παραλλαγή από τη Σκύρο, τη στρίγκλα αναγνωρίζει η μάνα της γιατί είναι κι εκείνη είναι «τέλεια γοργόνα» ( = στρίγκλα) που τρώει μικρά παιδιά από το σχολείο - και προτιμάει να φύγει αμέσως με το γιο της μακριά από την υπόλοιπη οικογένεια.

Οπωσδήποτε, το παραμύθι, σκηνοθετώντας αυτήν την τρομακτική φαντασίωση με απόλυτη συνέπεια, αποκτά τραγικές διαστάσεις. Η αρχέγονη δύναμη των οικογενειακών πλεγμάτων παίρνει εδώ μυθικές προεκτάσεις, προσεγγίζοντας μεγάλους κλασσικούς μύθους ή και τραγικά πρόσωπα που έγιναν γνωστά σ' όλη την οικουμένη.

Σελ. 313
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/314.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 314
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 300-499, τ. Α΄+Β΄
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 295
    34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

    48. ΣΛ II, 35-38, Κανένες Σητείας, "Η στρίγκλα". Ι: α, α1, β, γ, γ1, γ7 (πνίγει τα άλογα). II'. β, β3, γ, γ3 (βλέπουν το χεράκι του μωρού ματωμένο). ΙΙΙ: α3. IV'. α, γ, γ1 (ασλάνι, καπλάνι και ελαφάκι), γ2. V'. α, α1, α2, α3, α4, β, β1, γ, γ1, δ, δ1, 85, 87, 89.

    ε. Κυκλάδες

    49. ΙΛ 548, 94-132, Απείρανθος Νάξου, "Η λάμια". Συμφυρμός με AT 590. 7: α, α1, (ο πατέρας πεθαίνει απαγορεύοντας στους τρεις γιους του να μπουν στη βορεινή κάμαρα. Τη νύχτα του γάμου του μεγαλύτερου γιου την ανοίγουν και μπαίνει μέσα ένας ανεμοστρόβιλος. Μετά από λίγο καιρό η γυναίκα του γεννά ένα κοριτσάκι που είναι λάμια), γ, γ1, γ7 (πνίγει τα άλογα). ΙΙ: α (οι θείοι της λάμιας), α1, α3, α4, β, β1, β4, γ, γ2 (κι η κούνια του είναι γεμάτη αίματα). ΙΙΙ: α (προσπαθεί να πείσει τ' αδέρφια του να σκοτώσουν το μωρό), α1, α2, α3, α4 , η συνέχεια όπως AT 590. IV'. α, α2, β. V'. α, α1, β3 (την παρακαλεί να κατεβεί στο πηγάδι για να του φέρει νερό), α3, β, β1, δ, δ1, δ5, δ6, δ7, δ9, στ (παντρεύεται), στ1, στ3 (κι οι άνθρωποι που είχαν φύγει ξαναγυρίζουν στην πολιτεία).

    50. ΙΛ 847, 108-111, Μήλος, "Η γοργόνα". 1: α, α1, β, β3 (γοργόνα), γ, γ1, γ7 (τα πρόβατα). ΙΙ: α, β (ο μεγαλύτερος αδερφός), β2, β3, γ, γ2. ΙΙΙ: α, α1, α3, γ, γ2. IV'. α, α2, β, γ, γ3, γ4. V'. α, α1, α2, α3, α4 (μαζί με το άλογο του και το τρώει), β3 (βλέποντας την να γυρίζει χωρίς το άλογο, ο αδερφός της καταλαβαίνει τι τον περιμένει), δ, δ2, δ4, δ5, δ6, δ7, δ8, δ9, στ.

    51. ΛΑ 1393, 21-35, Τήνος, "Το μαλαματένιο καράβι". Τελικό επεισόδιο στο AT 854. IV: α, α2. V: α, α1, α2, α3, α4, α5, β, β1, δ (και ξεφεύγει).

    52. ΛΑ 2342, 171-173, Νάξος, άτιτλο. Ι: α, α1, β, β3 (διαβολίνα), γ, γ2, γ7 (πνίγει τα ζώα). ΙΙ: β, β4, γ, γ1, γ2. ΙΙΙ: α, α1. Γ. γ, γ8, γ9, γ10, γ11 (εκτός από δύο αδερφούς της). ΙΙΙ: α3 (μαζί με τον αδερφό του). IV: ο ένας αδερφός α, α2. V: α, α1, α2, α3, α4, β, β1, γ, γ1, δ, δ1, 85, 86, στ3 (η στρίγκλα δεν καταφέρνει να τον πιάσει και φεύγει).

    53. ΛΑ 2777, 249-252, Μήλος, "Η γοργόνα". 7: α, α1, β, β3, (γοργόνα), γ, γ7 (πρόβατα). ΙΙ: α (ένας αδερφός), α6 (την πρώτη νύχτα δεν έχει τη σαΐτα του), β3 (τη δεύτερη νύχτα), γ, γ3 (ο αδερφός της βλέπει ότι είναι πληγωμένη). ΙΙΙ: α3, γ, γ2. IV: α, α2, β, γ, γ2, γ3, γ4. V: α, α1, α3 (μια σφυρίχτρα), α4, α6, β3 (ο ήρωας καταλαβαίνει βλέποντας την να έρχεται χωρίς το άλογο του), δ, δ3 (σπάει τα φουντούκια), δ4, 85, δ6, δ8 (δυο τσουκάλια με νερό που αρχίζει να χύνεται), δ3 (ο ήρωας καίει τις τρίχες), δ7, δ9, στ.

    54. ΛΦ 1589, 1-20, Άνδρος, "Η στρίγκλα". Συμφυρμός με AT 590. 7: α, α1, β, β1, γ, γ1, γ7 (τα άλογα). ΙΙ: α, α1, α2, α4, β, β3, γ, γ1. ΙΙΙ: α, α3, α4, η συνέχεια όπως AT 590. IV: α, α2, β (η μάγισσα πεθερά του), γ3 (τρία