Συγγραφέας:Αγγελοπούλου, Άννα
 
Μπρούσκου, Αίγλη
 
Τίτλος:Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 300-499, τ. Α΄+Β΄
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:34
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1999
 
Σελίδες:975
 
Αριθμός τόμων:2 τόμοι
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Ελληνικά παραμύθια-Κατάλογος
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Περίληψη:Το βιβλίο αυτό αποτελεί τον τρίτο τόμο του Καταλόγου των Ελληνικών Παραμυθιών του Γ. Α. Μέγα. Υπενθυμίζουμε ότι από το Αρχείο του Γεωργίου Α. Μέγα έχουν ήδη δημοσιευτεί δύο τόμοι. Ο πρώτος, που είναι και ο μόνος που πρόλαβε να δημοσιεύσει ο ίδιος ο συντάκτης του καταλόγου, περιέχει τους Μύθους Ζώων (AT 1-299) . Ο δεύτερος (δημοσίευμα του ΙΑΕΝ αρ. 23), που αποτελεί στην ουσία μία πρόταση επεξεργασίας του καταλόγου του Μέγα, περιλαμβάνει τους παραμυθιακούς τύπους AT 700-749 που αντιπροσωπεύουν το τελευταίο μέρος των Μαγικών Παραμυθιών. Ο παρών τρίτος τόμος περιέχει, πάντα σε αναφορά με τη διεθνή κατάταξη των Aarne-Thompson , τις ελληνικές παραλλαγές των παραμυθιακών τύπων AT 300-499, τύπων που καλύπτουν ένα μεγάλο μέρος από αυτά που ονομάζουμε Μαγικά Παραμύθια (AT 300-749).
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 24.63 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 335-354 από: 982
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/335.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 325

Σελ. 335
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/336.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 336
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/337.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ  AT 325

Ο Μαθητευόμενος Μάγος

AT: The Magician and his Pupil

Delarue-Tenèze: Le magicien et son élève ou L'apprenti magicien

Grimm No 68: Der meisterdieb und sein meister

Ο Αράπης

Μια φορά κι έναν καιρό ήτανε ένας φτωχός πατέρας κι είχε τρία παιδιά. Λεφτά δεν είχε να τα ζήσει και πήγαινε στο βουνό κι έκοβε ξύλα και τα πούλαγε κι έτσι ζούσε τα παιδιά του. Μια μέρα εκεί που ήτανε στο βουνό κι έκοβε ξύλα βρήκε μια μεγάλη πλάκα. Τη σήκωσε και τότε φανερώθηκε ένας αράπης και τον ρώτησε τι ήθελε. Ο γέρος είπε ότι είχε τρία παιδιά και δεν μπορούσε να τα ζήσει και έκοβε ξύλα. Ο αράπης τον λυπήθηκε και του πε να στείλει στο παλάτι του, που ήτανε κάτω από την πλάκα, το μεγαλύτερο παιδί του. Ο γέρος άκουσε στα λόγια του και τον έστειλε.

Το παιδί όταν μπήκε μέσα τα έχασε από την πολυτέλεια. Ο αράπης του 'δώσε μία βέργα για να τη χτυπάει όταν ήθελε τίποτα. Του 'δώσε επίσης και μερικά βιβλία που είχανε τα κατορθώματα του αράπη. Αλλά το παιδί ήτανε τόσο μουρλό που καλά καλά δεν ήξερε ούτε να χτυπήσει τη βέργα. Οι υπηρέτριες του φέρνανε πολυτελή φαγητά. Μια μέρα, εκεί που καθότανε το παιδί για να διώξει μια μύγα, χτύπησε τη βέργα και τότε παρουσιαστήκανε οι υπηρέτριες και τον ρωτήσανε τι θέλει. "Τίποτα", είπε αυτός. "Πώς πάνε τα βιβλία, τα διαβάζεις;" "Όχι", είπε, "δεν ξέρω γράμματα". "Κοίταξε", του είπαν, "εάν σε ρώτησε ο αράπης τι διάβασες, θα πεις, τίποτα γιατί δεν ξέρω γράμματα". Ήρθε καμιά φορά ο αράπης. "Τι έμαθες;" ρωτάει το παιδί. "Τίποτα", είπε αυτό, "γιατί δεν ξέρω γράμματα". "Καλά", είπε, "δεν πειράζει" και του δώσε ένα σακουλάκι φλουριά και το 'στείλε στον πατέρα του. Ο πατέρας μόλις είδε τα λεφτά τρελλάθηκε από τη χαρά του γιατί έγινε πλούσιος και δε θα ξαναπήγαινε για ξύλα. Μετά από λίγο καιρό έστειλε το δεύτερο παιδί. Κι αυτό έκανε τα ίδια με το πρώτο. Και τελευταία πήγε ο μικρός που ήτανε πιο έξυπνος από τους άλλους. Αυτός κάθε λίγο χτύπαγε τη βέργα και όλο ωραία φαγητά του φέρνανε. Τα βιβλία του αράπη μέσα σε μία μέρα τα διάβασε και έμαθε όλα τα κατορθώματα του. Όταν τον ρωτήσανε οι υπηρέτριες τι έμαθε από τα βιβλία είπε: "Όλα τα κατορθώματα του αράπη και ένα παραπάνω".

Σελ. 337
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/338.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

"Κοίταξε, καημένε, να μην πεις στον αράπη τι έμαθες, πας χαμένος θα σε φάει". Όταν ήρθε ο αράπης και τον ρώτησε τι έμαθε είπε, τίποτε γιατί δεν ξέρω γράμματα. Αφού έδωσε και σ αυτόν λεφτά τον άφησε κι έφυγε.

Μετά από πολύ καιρό το μικρό παιδί είπε στον πατέρα του: "Πατέρα, θα γίνω άλογο και θα με πας να με πουλήσεις στο παζάρι και θα μου βάλεις καλά γκέμια και σέλα. θα έρθει ο αράπης να με πάρει, θα με δώσεις ακριβά, αλλά τα γκέμια θα τα κρατήσεις εσύ, γιατί αυτά θα είμαι εγώ". Την άλλη μέρα το παιδί έγινε ένα ωραίο άλογο και ο πατέρας του το πήγε στο παζάρι. Μόλις το είδε ο αράπης το θαύμασε και ήθελε να το πάρει. "Πόσο το δίνεις;" "Τόσο", είπε. "Εντάξει", είπε ο αράπης και το πήρε, αλλά τα γκέμια δεν τα 'δίνε με κανένα τρόπο. "Τι", είπε, "εγώ γι' αυτά τα γκέμια το παίρνω". Ο πατέρας δεν μπόρεσε να κάνει διαφορετικά και τα έδωσε. Το πήρε ο αράπης το άλογο και το 'δέσε έξω απ την πλάκα. Το άλογο όμως φώναζε και έλεγε: "Λύσε με". Μερικοί κυνηγοί που πέρναγαν από εκεί το ακούσανε και το λύσανε. Το άλογο το έβαλε στα πόδια. Μόλις βγαίνει έξω ο αράπης από το παλάτι του δε βρήκε το άλογο δεμένο και έτρεχε να το βρει. Από μακριά το 'δε και έτρεχε πιο δυνατά για να το φτάσει. Τότε το άλογο γίνεται πουλί, ο δε αράπης αϊτός και κυνήγαγε το πουλί. Πετώντας το πουλί έφτασε στο σπίτι της βασιλοπούλας και χτύπησε το τζάμι. Η βασιλοπούλα όταν το δε άνοιξε και μπήκε μέσα. Αφού το 'πιάσε, το 'βαλε σ' ένα κλουβί και κελάηδαγε. Το βράδυ γινότανε άνθρωπος και έβγαινε από το κλουβί. Τα δε φαγητά, όπως τρώγανε, τ' αφήνανε πάνω στο τραπέζι και το πουλί πήγαινε και έτρωγε το φαγητό της βασιλοπούλας. Ένα βράδυ, τον είδε η βασιλοπούλα και σκιάχτηκε. Αυτός όμως την καθησύχασε και της είπε όλη την ιστορία του. Η βασιλοπούλα τον λυπήθηκε.

Ο αράπης για να μπορέσει να πάρει το πουλί απ' τη βασιλοπούλα πήγε και έφκιασε ένα παλάτι απέναντι από του βασιλιά και έπιασε σχέσεις μ' αυτόν. Τον καλούσε σε τραπέζια και του 'κάνε διάφορα δώρα. Το πουλί όμως που ήτανε το παιδί του φτωχού κατάλαβε ότι ο βασιλιάς θα καλέσει τον αράπη και θα θελήσει να του κάνει δώρο ό,τι θέλει. "Εγώ", είπε, "θα γίνω δαχτυλίδι και θα με φορέσεις. Ο δε αράπης θα ζητήσει το δαχτυλίδι σου, αλλά εσύ με κανένα τρόπο δε θα με δώσεις. Και άμα επιμένει θα με βγάλεις και θα με πετάξεις".

Πράγματι ο βασιλιάς κάλεσε τον αράπη για τραπέζι. Αφού φάγανε, είπε ο βασιλιάς ότι "θέλω να σε κάνω ένα δώρο, ποιο θέλεις εσύ". Και ο αράπης είπε το δαχτυλίδι της βασιλοπούλας. Η βασιλοπούλα όμως είπε "ό,τι άλλο θέλεις ναι, όχι όμως το δαχτυλίδι μου". Ο βασιλιάς επέμενε ότι είναι ντροπή και πρέπει να το δώσει, θυμώνει τότε η βασιλοπούλα βγάζει το δαχτυλίδι και το πετάει καταγής. Το δαχτυλίδι όμως έγινε στάρι και σκόρπισε, ο δε αράπης έγινε κότα για να φάει το στάρι. Τότε το στάρι έγινε αλεπού και έφαγε την κλώσσα που ήταν ο αράπης και ησύχασε.

ΛΦ 682, 8-11 Παραλλαγή που συλλέχτηκε από την Ελένη Κουκούρα στην Ιστιαία Εύβοιας.

Σελ. 338
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/339.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ

Ι. Ο μαθητευόμενος μάγος στην υπηρεσία του μάγου

α.: Ένας φτωχός πατέρας' α1: μια (χήρα) μητέρα' α2: φτωχοί γονείς' α3: μια φτωχή γριά' α4: έχουν ένα (τεμπέλη) γιο κι επιθυμούν να μάθει τέχνη· α5: τρεις γιους κι ο μικρότερος είναι τεμπέλης' α6: τρεις γιους που δε μπορούν να θρέψουν α7: κόρη' α8: εγγόνι' α9: γιο που θέλει να παντρευτεί τη βασιλοπούλα κι αυτή του θέτει ως όρο να μάθει τέχνη' α10; άλλο.

β: Ο μάγος που είναι' β1: ο διάβολος' β2: αράπης' β3: δράκος' β4: όφις' β5: άλλο' β6: κάνει την εμφάνιση του' β7: βγαίνοντας από' β8: βρύση' β9: πηγάδι' β10: βουνό που σχίζεται' β11: τη θάλασσα' β12: στο γιο' β13: στο φτωχό πατέρα' β14: στη χήρα μητέρα' β15: στο φτωχό γέρο' β16: στη φτωχή γριά' β17: που παραπονιέται για την κακή του(της) τύχη και' β18: παίρνει' β19: το γιο' β20: τους τρεις γιους (τον ένα μετά τον άλλον με τη σειρά)' β21: την κόρη' β22: για να του (της) μάθει τέχνη' β23: για υπηρέτη" β24: τους δίνει για αντάλλαγμα χρήματα' β25 : άλλο.

γ: Ο μάγος παίρνει στην κατοικία του για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα' γ1: το νέο' γ2: τη νέα' γ3: τον πρώτο γιο του φτωχού πατέρα' γ4: του παραδίδει τα βιβλία της μαγικής τέχνης' γ5: του δίνει τα κλειδιά από τα τριάντα εννιά δωμάτια της κατοικίας του με τον περιορισμό ότι δεν πρέπει ν' ανοίξει το τεσσαρακοστό και' γ6: φεύγει' γ7: κοιμάται.

δ: Ο πρώτος (κι ο δεύτερος) γιος' δ11 αποτυχαίνουν στην εκμάθηση της μαγικής τέχνης κι ο μάγος τους διώχνει' δ2: αφού τους δώσει χρήματα' δ3; άλλο.

ε: Ο ήρωας αποκτά την απαγορευμένη γνώση αφού' ε1: μεταμορφώνεται από το μάγο σε ζώο' ε2: με τη συμβολή' ε3: της γυναίκας του μάγου' ε4: της αδελφής του' ε5: της θυγατέρας του' ε6: των (τριών) θυγατέρων του' ε7: της φυλακισμένης βασιλοπούλας' ε8: των (τριών) φυλακισμένων κοριτσιών ε9: άλλο' ε10: που τον ερωτεύεται(ονται)' ε11: και του μαθαίνει(ουν) τα μυστικά των μεταμορφώσεων ε12: τον ενημερώνει(ουν) ότι ο πρέπει να προσποιηθεί ότι δεν έμαθε τίποτα' ε!3: διαφορετικά ο μάγος· ε14: θα τον φάει' ε15: θα τον τιμωρήσει' ε16: θα τον μαρμαρώσει' ε17: ο νέος ανοίγει το δωμάτιο' ε18: το απαγορευμένο' ε19: το τελευταίο και' ε20: διαβάζει· ε21'. τα κρυμμένα βιβλία της μαγικής τέχνης' ε22: βρίσκει' ε23; σκλάβες' ε24: τρία κορίτσια' ε25; τη θυγατέρα του μάγου' ε26: μια κοπέλα' ε27: που τον βοηθούν ε28: άλλο.

ΙΙ. Απελευθέρωση του μαθητή (υπηρέτη) του μάγου

α: Ο ήρωας προσποιείται ότι δεν έμαθε τίποτα κι ο μάγος τον διώχνει' α1:

Σελ. 339
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/340.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

φεύγει κρυφά' α2: φεύγει μεταμφιεσμένος σε πουλί' α3: ενώ ο μάγος κοιμάται' α4: ο ίδιος ο πατέρας του έρχεται να τον βρει μετά τη λήξη του καθορισμένου χρόνου' α5: ο μάγος τον καταδιώκει' α6: άλλο.

ΙΙΙ. Οι μεταμορφώσεις τον νέον στο παζάρι

α: Λόγω των μαγικών του γνώσεων ο ήρωας μπορεί να μεταμορφώνεται και' α1: λέει' α2: στον πατέρα του' α3'. στη μάνα του' α4: να τον πάει. στο παζάρι, και να τον πουλήσει μεταμορφωμένο σε' α5: άλογο' α6: γουρούνι' α7: πρόβατο' α8: άλλο' α9: χωρίς όμως' α10: το χαλινάρι' δ1: άλλο' α12: γιατί διαφορετικά δε θα μπορεί να ξαναπάρει την ανθρώπινη μορφή' αϊ3: άλλο.

β: Ο μάγος μεταμορφώνει το νέο στο παζάρι.

γ: Έτσι κερδίζουν πολλά χρήματα' γ1: κι ο ήρωας ξαναπαίρνει την ανθρώπινη μορφή' γ2: επιστρέφει στο σπίτι του' γ3: συναντά τον πατέρα του' γ4: άλλο.

δ: Ο πατέρας; 81: η μάνα' δ2: αφήνει και' δ3: το χαλινάρι' 84: άλλο' δ5: στον αγοραστή που είναι ο μεταμορφωμένος μάγος' δ6: επειδή το ξέχασε' δ7: ενθουσιασμένος^) από το μεγάλο ποσό της αμοιβής ή' δ8: επειδή ο αγοραστής' δ9: αρνείται να του (της) το επιστρέψει' 810: τον (την) ξεγελάει' 811: άλλο.

IV. Αρχική αναμέτρηση ανάμεσα στον ήρωα και στο μάγο

α: Ο μάγος αφού αγοράζει τον ήρωα μεταμορφωμένο σε ζώο' α1: τον δένει για να τον φάει' α2: τον καταδιώκει.

β: Το ζώο ελευθερώνεται από' β1: την αδελφή του μάγου' β2: την κόρη του μάγου' β3: από κυνηγούς' β4: άλλο.

γ: Ο ήρωας καταδιώκεται από το μάγο μέσα από μια σειρά ζευγαρωτών μεταμορφώσεων γ1: πουλί (μαθητής) - αετός (μάγος)' γ2: γεράκι - φίδι' γ3: λαγός σκύλος' γ4: γίδα - λύκος' γ5: αρκούδα - λιοντάρι' γ6: άλλο.

V. Η μονομαχία στο παλάτι

α: Ο ήρωας κατά την καταδίωξη μεταμορφώνεται σε' α1: λουλούδι' α2: χρυσό μήλο' α3: δαχτυλίδι' α4: στην αγκαλιά' α5: στο χέρι' α6: στο κεφάλι' α7: της βασιλοπούλας' α8: της νύφης (στο δώμα)' α9: του βασιλιά' α10: άλλο.

β: Ο μάγος' β1: μεταμορφώνεται σε' β2: οργανοπαίχτη' β3: άλλο και' β4: ζητά για χάρισμα του' β5: το λουλούδι' β6: το χρυσό μήλο' β7: το δαχτυλίδι' β9: άλλο.

VI. Η τελική αναμέτρηση μέσα από μια σειρά μεταμορφώσεων

α: Ο ήρωας καταδιώκεται από το μάγο ως· α1: κεχρί (μαθητής) - κλώσσα (μάγος) για να φάει το κεχρί" α2: σιτάρι - κλώσσα' α3: βελόνα - κλωστή' α4: άλλο.

Σελ. 340
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/341.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

β: Ο μεταμορφωμένος ήρωας εξουδετερώνει το μεταμορφωμένο μάγο ως' β1: αλεπού' β2: λιοντάρι.· β3: τσακάλι· β4: που τρώει την κλώσσα (μάγο)' β5: βελόνα με κλωστή (μάγο) που πέφτει στη φωτιά για να καεί η κλωστή' β6: διάφορα.

VII. Μετά τη νίκη του ο ήρωας

α: Ελευθερώνει' α1: παντρεύεται' α2: τα τρία φυλακισμένα κορίτσια' α3: την κόρη του μάγου' α4: την αδελφή του μάγου' α5: τη γυναίκα του μάγου' α6: και παίρνει τα πλούτη του' α7: τη φυλακισμένη βασιλοπούλα' α8: τη βασιλοπούλα του παλατιού' α9: την κόρη του βασιλιά' α 10: ο βασιλιάς του χαρίζει πλούτη.

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

ΗΠΕΙΡΟΣ

1. ΛΑ 1302, (ΣΜ 132), 54-56, Ζαγόρια, "Ο δάσκαλος και το παιδί". Γ. α1, α10 (παραδίδει το γιο της στο δάσκαλο να του μάθει γράμματα), β, β1, ε, ε2, ε7, ε 12. ΙΙ: α, α6 (με τις γνώσεις του το παιδί φτιάχνει σπίτι με όλα τα καλά), α5. IV: γ, γ4, γ5. VI: α, α1, β, β6 (γεράκι), β4. VIL α, α1, α7.

2. ΑΦ 2277Γ, 73-76, Κουτσόβλαχοι, άτιτλο. Ι: β, β1, β5 (μεταμορφωμένος σε παπά), β18, β19, β22, ε, ε2, ε6, ε11. ΙΙ: α6 (ελευθερώνει τις κόρες και μεταμορφώνεται σε άλογο). ΙΙΙ: α, α1, α13 (στη βάβω του), α4, α5, α9, α10, δ11 (η βάβω), δ2, δ3, δ5. IV: γ, γ6 (περιστέρι-γεράκι). V: α, α2, α5, α7, β, β1, β2, β8 (ζητά ν' αγοράσει), β6. VI: α, α1, β, β6 (γεράκι), β4.

3. Dozon, 16, 135-137, Ιωάννινα, "Les diables dupes". Ι: (ο πατέρας εμπιστεύεται το παιδί στους διαβόλους να του μάθουν διαβολιές). II: α4. ΙΙΙ: α, α1, α2, α4, α5, α9, α10, γ (δεύτερη μεταμόρφωση), α1, α2, α4, α8 (μουλάρι), δ, δ2, δ3, δ5, δ8, δ9. IV: γ, γ3. V: α, α2, α4, α7, β (ως σκύλος), β4, β6. VI: α, α1, β, β1, β4.

4. Hahn 2, 68, 286, Βήσσανη Πωγωνίου, άτιτλο. 7: β, β5 (σκυλοκέφαλος), β6, β 16, β 18, β20, β22, δ, δ3 (βλέπουν μέσα στην απαγορευμένη κάμαρα ανθρώπους σφαγμένους), ε, ε8 (βρίσκοντας το κλειδάκι στα μαλλιά του σκυλοκέφαλου, ανοίγει την κάμαρα όπου βρίσκει τη βασιλοπούλα που τον συμβουλεύει να κάνει τον βλάκα).

5. Hôeg, 5, 29-31, Σαρακατσάνοι, "Le sorcier et son disciple". Ι: β, β5 (ο τρισκατάρατος), β6, β!3, β18, β19, β22, β24, β25 (του δίνει για χρήματα

Σελ. 341
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/342.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

κάρβουνα). ΙΙΙ: α, α1, α2, α4, α5, α9, α10, 8, 82, S3. /F: γ, γ7 (κεχρί το παιδί, κότες ο τρισκατάρατος, το παιδί αλεπού που τρώει τις κότες). ΙΙΙ: (δεύτερη μεταμόρφωση) α4, α8 (σκύλα), α9, δ5. V'. α10 (η χαντάκα γίνεται τρία μήλα στα χέρια του γέρου κι αυτά μπαίνουν στη τσέπη της νύφης). VI'. α, α2, β, β1, β4.

ΘΕΣΣΑΛΙΑ

6. ΛΦ 302, 4-5, Γαύροβον Καλαμπάκας, "Το τεμπέλικο". Ι: β, β3, β6, β13, β18, β19, β22, β24, γ, γ1, γ5, ε, ε17, ε19, ε22, ε26, ε12, ε13, ε15. ΙΙ: α6 (ο δράκος τον επιστρέφει στον πατέρα του). ΙΙΙ: α, α1, α2, α4, α8 (γαϊδούρι), γ.

7. ΛΦ 486, 6-10, Καρδίτσα, "Το ωχ". Ι: β, β5 (τέρας), β6, β!3, β17, β18, β20, β25 (και τους μαρμαρώνει), συμφυρμός με AT 400 και AT 721, ε (μικρότερος γιος που κατορθώνει να σωθεί), ε2, ε5, ε17, ε18, συμφυρμός με AT 611, ε20, ε21. IV'. γ, γ2. V'. α, α10 (πορτοκάλι στα πόδια της βασιλοπούλας), β, βι, β3 (καφετζής). VI: α, α2, β, β1, β4. VIL α1, α8.

8. ΣΠ 65, 123-124, Τρίκαλα, "Το προκομμένο παιδί και ο Αράπης". Ι: β, β2 (ωχ, τ' όνομα του), β18, β19, β22, ε28 (ο αράπης του μαθαίνει να γίνεται ό,τι ζώο θελήσει). ΙΙΙ: α13 (γίνεται αηδόνι και πουλιέται στο βασιλιά, φεύγει κάθε φορά με φλουριά και μαργαριτάρια και γυρίζει στη μάνα του' ο Αράπης ζητάει το μερτικό του). VI'. α4 (ο Αράπης γίνεται κλώσσα με πουλιά), β, β1, β4.

ΘΡΑΚΗ

9. ΛΑ 325, 4, Γέννα Σαράντα Εκκλησιών (σημ. Τουρκία), "Ο δράκος". Ι: ε, ε2, ε3, ε12, ε!3, ε14. ΙΙΙ: α, α1, α2, α4, α8 (ζευγάρι βουβάλια), α5, α9, α11 (αλυσίδες), α10. IV'. γ, γ6 (ανεμόμυλος ο μαθητής, ο δράκος χτυπά με το τσεκούρι του το βελόνι του μύλου, που ήταν του παιδιού η ζωή), γ1. V: α, α2, α4, α8, β, β1, β2, β4. VI: α, α1, β, β1, β4.

10. ΛΦ 1341, 15-40, Κεσσάνη (σημ. Τουρκία), "Η τέχνη της τέχνης". Ι: (ο πλούσιος για να δώσει την κόρη του στο φτωχό νέο του ζητάει να μάθει την τέχνη της τέχνης), β, β2, β6, β!3, β17, β18, β19, β22, γ, γ1, ε, ε2, ε5, ε12, ε!3, ε14. Π: α4. ΙΙΙ: α, α1, α2, α4, α8 (μουλάρι, γάιδαρος, φοράδα), δ, 82, δ3. IV: γ, γ6 (περιστέρι-γεράκι). V: α, α10 (γλάστρα), β, β1, β2. VI: α, α4 (φακές-κλώσσα), β, β1, β4. VII: α1, α3.

Σελ. 342
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/343.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

11. ΛΑ 325, 6. 7: (Οχ, ο αναστεναγμός της γριάς και τ' όνομα του διαβόλου).

Ατελές.

12. ΛΑ 1180, Μεσημέρι Θεσσαλονίκης, "Ο δράκος". Ι: α1, α4, β, β5 (δράκος), β6, β 14, β17, β18, β19, β22, β24, ε, ε2, ε7, ε27 (τον συμβουλεύει να μη πιει απ' τα υγρά που θα του δώσει ο δράκος για να μη γίνει λιοντάρι και τον φάει). ΙΙ: α2, α5. IV: γ, γ1, γ6 (μύγα-μυγοχάφτης). V: α, α1, α5, α7, β, β1, β3 (άνθρωπο), β4, β5. VI: α, α1, β, β1, β4. VIL α6.

13. ΛΦ 940, 51-56, Κιλκίς, "Το παραμύθι του όφ". Ι: β, β5 (όφ-όφ), β6, β15, β17, β18, β19, β22, ε, ε2, ε4, ε12. ΙΙ: α. ΙΙΙ: α, α8 (σε λαγό και άλογο), δ, 82, 83, 85, 88, δ10. IV: β, β1, γ, γ3, γ1. V: α, α2, α4, α8, β, β2. VI: α, α2, α3, β, β5. VII: α1, α4.

14. Μακεδόνικα, 17-24, (Μηλιόπουλος ΜΠ, 23-33). Ενώνεται με το AT 311 (όπ. βλ. ανάλυση).

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ α. Δωδεκάνησα

15. Hallgarten, 128-132, Ρόδος, "Der Zauber-lehrling". Ι: β, β2, β6, β15, β17, β18, β19 (το Βάσσο), β22, ε, ε2, ε8, ε12. ΙΙ: α. IV: γ, γ6 (σκύλος, άλογο, λουτρό, περιστέρι κι ο αράπης τον κυνηγάει σαν μαύρο σύννεφο). V: α, α10 (μήλο που το κουκούτσι του πέφτει στο παπούτσι του βασιλιά). VI: α, α4 (κουκούτσι το παιδί - ο αράπης κότα να το φάει), β, β6 (σκύλος που τρώει την κότα).

β. Εύβοια-Σποράδες

16. ΛΑ 1275, (ΣΜ 105), 20-21, Καστέλλα Εύβοιας, "Το λιοντάρι". Ι: β25 (το παιδί τραβώντας την πλάκα κατεβαίνει στο σπίτι του λιονταριού με τα σαράντα δωμάτια), ε, ε17, ε19, ε, 20, ε21, ε22, ε24, ε12. ΙΙΙ: α, α8 (φίδι, λιοντάρι, παλάτι, λουτρό), γ2, 81, δ2, δ4 (κλειδί), δ5, δ8, δ10. IV: γ, γ6 (σανός το παιδί, κότα το λιοντάρι). VI'. β, β6 (καλπακάς που τρώει το φίδι). VII: α, α2.

17. ΛΑ 1275, (ΣΜ 105), 66-68, Καστέλλα Εύβοιας, "Ο μάγος και τα ζώα". Ι: β, β2, β18, β19, ε, ε2, ε7, ε12. ΙΙ: α6 (επιστρέφει στο σπίτι του σαν λύκος κι η μάνα του δεν τον αναγνωρίζει). ΙΙΙ: α, α1, α3, α4 (στο βασιλιά), α7, α9, δ1 (το σχοινί).

18. ΛΦ 682, 8-11, Ιστιαία, "Ο αράπης". III: δ, δ2, δ3, δ5, δ8, δ10 (τον αγοράζει ως άλογο). IV: α, α1, β, β3, γ, γ1. V: α, α10 (σε πουλί κι η βασιλοπούλα το βάζει σε κλουβί. Τη νύχτα γίνεται άνθρωπος και της λέει την

Σελ. 343
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/344.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ιστορία του), α3, α5, α7, β, β3 (πλούσιος γείτονας), β4, β7, β8 (η βασιλοπούλα, με τη συμβουλή του ήρωα, το πετάει κάτω). VI'. α, α1, β, β1, β4.

19. ΛΦ 1068, 19-22, Άγιος Ιστιαίας, άτιτλο. Ι: α10 (ο φτωχός νέος αποφασίζει να μάθει τέχνη για να βοηθήσει τη μάνα του), β, β5 (ο διάβολος μεταμορφωμένος σε γουναρά), ε. ΙΙ: α1, α3. ΙΙΙ: α, α1, α3, α4, α8 (άλογο, σκύλο, λουλούδι), α9, α11 (χαλινάρι, λουρί, ρίζα), α12, Si, 82, δ4 (ρίζα), δ5. VI'. α, α1, β, β1, β4.

20. Πέρδικα, 25-26, 241-251, Σκύρος, "Τα χρυσά κλαδιά κι ο Αλλοίμονος". Ενώνεται με το AT 667A και AT 852. Ι: β, β5 (τελώνιο), β6, β7, β1 1, β15, ε, ε20, ε21. ΙΙ: α4. ΙΙΙ: α, α1, α2, α4, α5, γ1. IV: γ, γ1. V: α, α10 (σπόρος στην ποδιά της βασιλοπούλας), β, β1, β3 (περιστέρι). VI'. β, β6 (γεράκι που τρώει το περιστέρι).

γ. Κρήτη

21. ΛΦ 288, 1-2, Ρέθυμνο, άτιτλο. 7: Ο δράκος αρπάζει το εγγονάκι της γριάς αλλά, πριν το φάει, του μαθαίνει μάγια, ε, ε2, ε3, ε12. ΙΙ: α. ΙΙΙ: α, α1, α13 (στη γιαγιά του), α4, α5, α8 (καμήλα). IV'. α, β, β4 (από τη δράκαινα), γ, γ6 (περιστέρι-γεράκι). V'. α, α3, α5, α8, β, β1, β2. VI: α, α4 (κότα-αλεπού), β, β2, β6 (που πνίγει την αλεπού). 1^ΙΙ: α1, α5, α6.

δ. Κυκλάδες

22. Hahn 2, 68, 33, Σύρος, "Ο δάσκαλος κι ο μαθητής του". 7: Το βασιλόπουλο ταγμένο στο δαίμονα που μ' ένα μήλο προκάλεσε τη γέννηση του, ε, ε2, ε7, ε12. ΙΙ: α6 (μεταμορφώνει την κοπέλα σε φοράδα και φεύγουν), ενωμένο με AT 314. IV: VI: α, α4 (ρόδι το παιδί, ο δαίμονας κλώσσα που θέλει να το φά-ει), β, β1, β4. VIL (το παιδί απομένει τυφλό" η κοπέλα βλέποντας πως το τυφλό σκυλάκι γιατρεύεται πέφτοντας στο ποτάμι, γιατρεύει και το παλικάρι).

23. Roussel, αρ. 41, Μύκονος, άτιτλο. 7: β, β2, β6, β7, β10, β14, β17, β18, β 19, β22. ΙΙ: α6 (το παιδί ξεφεύγει δέκα μέρες πριν το τέλος της διορίας βρίσκοντας το βουνό ανοιχτό" οι μεταμορφώσεις παραλείπονται).

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

24. ΙΛ 726, 223-237, Σύμη, "Οχ-χού εμέ". Ενωμένο με το AT 311. ΙΙ: Το κορίτσι, α1, α2, α4, α8 (λουτρό, βόδι, σκυλάκι), α9, α11 (κλειδί, χαλινάρι, αλυσίδα). IV: γ (η ηρωίδα), γ6 (πουλί το κορίτσι - σύννεφο ο αράπης). VI: α, α4 (σουσάμι το κορίτσι - ο αράπης κότα να το φάει), β, β6, (λιοντάρι που τρώει την κότα).

Σελ. 344
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/345.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

25. ΛΦ 1484, Λεωνίδιο, άτιτλο. Ι: β, β1, β18, β19, β22, ε, ε2, ε8, ε12. ΙΙ: α. ΙΙΙ: α, α1, α2, α4, α5. 7F: γ, γ6 (λύκος το παιδί - άνθρωπος ο διάβολος).

26. ΣΠ 21, 1-3, Αίγιο Αιγιαλείας, "Τα 12 γράμματα του χότζα". 7: Ένας μαθητής μαθαίνει ένα γράμμα περισσότερο κι ο χότζας τον κάνει γάιδαρο. ΙΙΙ: Σαν του βγάζουν το καπίστρι για να τον ποτίσουν, γίνεται βάτραχος. IV'. γ, γ6 (ο χότζας μεταμορφώνεται σε φίδι, ο μαθητής περιστέρι, ο χότζας γίνεται αετός). V'. α, α3, α5, α7.

27. ΣΠ 35, 32-34, Κερπινή Καλαβρύτων, άτιτλο. IV'. γ6 (το παιδί γίνεται περιστέρι). V: α, α2, α4, α7, β, β1, β2, β4. F7: α, α2, β, β1, β4.

28. ΣΠ 128, 11-13, Μάνη, άτιτλο. Η βασιλοπούλα ερωτεύεται τον υπηρέτη της, το παιδί ενός φτωχού γέρου, ο βασιλιάς ζητάει από το παιδί να του κάνει ένα θαύμα κι αυτό πηγαίνοντας στην ερημιά βρίσκει μια βρύση από την οποία όποιος πίνει νερό μαρμαρώνεται. Μια γυναίκα τον εμποδίζει να πιει νερό από τη βρύση και τον κρύβει από τον Αράπη, που του μυρίζει το ανθρώπινο κρέας. Τότε, ο Αράπης παίρνει το παιδί να του μάθει τέχνες και το δίνει στον πατέρα του. ΙΙΙ: δ, δ2, δ3, δ5. IV: γ, γ1. V: α, α1, α5, α9, β, β1, β2, β4, β5. VI: α, α4 (μαργαριτάρια το παιδί, κλώσσα ο Αράπης), β, β1, β4. VII: α1, α8.

ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ

29. ΛΑ 1273, (ΣΜ 103), 103-106, Θίσβη Θήβας, "Ο κουτός Γιάννης". 7: β, β2, γ, γ1, γ5, ε, ε17, ε18. ΙΙ: "6 (γίνεται χρυσό άλογο, χρυσό αρνί, λίμνη· ο πατέρας του δεν τον αναγνωρίζει και τον κυνηγάει). ΙΙΙ: α1, α2, α4, α9, α10. IV: γ, γ4. VI: α, α2, β, β1, β4.

30. ΛΑ 1273, (ΣΜ 103), 135-137, Θίσβη Θήβας, "Ο Γιάννης". 7: β, β2, β6, β12, γ, γ1, γ5. ΙΙΙ: α, α8 (χρυσό αρνί, άλογο, βρύση με χρυσά ζάρια), δ2, δ4 (κλειδιά), δ5. VI: α, α2, β, β1, β4.

31. ΛΦ 1126, 5-9, Μακρακώμη Φθιώτιδας, "Το μαρμάρωμα". 7: Ο μάγος μαρμαρώνει τη μάνα του και τα δύο παιδιά του γέρου και τους κλείνει στο υπόγειο. ΙΙ: α5 (ο μικρότερος κι εξυπνότερος γιος μαθαίνει να διαβάζει τα βιβλία του μάγου και φεύγει αφού ξαναζωντανεύει τη γριά και τ' αδέλφια του). ΙΙΙ: α, α1, α2, α4, α8 (κριάρι, χαλινάρι, κήπο), α9, α11 (σχοινί, χαλινάρι, κλειδί). IV: γ, γ5 (περιστέρι το παιδί - γεράκι ο μάγος). V: α, α2, β, β1, β2. VI: α, α2, β, β1, β4.

32. ΛΦ 476, 89-90, Ανάληψη Αιτωλίας, "Ένας μάγος κι ένας γέροντας". 7: ε, 2, ε5. IV: γ, γ6 (άλογο-λύκος, ζάρι-πιο μεγάλο ζάρι). V: α, α3, β, β1, β3 (άνθρωπο), β4, β7. VI: α, α4 (μαργαριτάρια - κόκορας που προσπαθεί να τα φάει), β, β6 (γίγαντας που τρώει τον κόκορα). VII: α1, α3.

Σελ. 345
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/346.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

33. ΔΙΕ Α', 9, 321, (Καμπούρογλου, 8, 75), Αθήνα, "Ο Αράπης". Ι: β, β2 (αλή, τ όνομα του), β6, β7, β9, β16, β18, β19.

34. ΣΛ III, 8, 26-32, Ακαρνανία, "Ο αράπης κι ο μικρός Γιαννάκης". Ι: β, β2, β6, β!3, β17, β18, β19, β22, β24, γ, γ1, ε, ε2, ε8. ΙΙ: α4 (τον αφήνει και δεύτερο χρόνο για να πάρει κι άλλα χρήματα1 το παιδί κάνει συμφωνία με τον Αράπη να μη φανερώσει σε κανένα τη τέχνη που έμαθε όσο ζει ο Αράπης· το παιδί την παραβιάζει όταν του τελειώνουν τα φλουριά). ΙΙΙ: α, α1, α2, α4, α8 (σκυλάκι, άλογο, λουτρό), α9, α11 (αλυσίδα, χαλινάρι, κλειδί), δ, δ2, α11, δ5. IV'. γ, γ6 (συννεφάκι-σύννεφο). V'. α, α10 (μπουκέτο ρόδα), α5, α7, β, β1, β2. VI: α, α2, β, β1, β4. VII: α, α2.

ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ - ΠΟΝΤΟΣ - ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑ

α. Μικρά Ασία

35. ΛΑ 325, 3, Μάκρη και Λίβισι, Δυτ. Μ. Ασία, "Παραμύθι του Εϊβάχη". 7: (εϊβάχ! ο αναστεναγμός του γέρου και τ' όνομα του δαίμονα), ε, ε2, ε6, ε 12, ε!3, ε16. ΙΙΙ: α (πουλιέται ως), α8 (λαγωνικό, άλογο, λουτρό), α9, α11 (χαλινάρι, καπίστρι, κλειδί), 82, 84 (κλειδί), δ5. IV: γ, γ1. V: α, α1, α5, α9. VI: α, α1, β, β1, β4. VII: α1, α9.

β. Πόντος

36. ΛΑ 325, 1, Κερασούντα, "Το παώιν και ο όφις". Ι: β, β4, β6, β!3, β 17, β18, β19, β22, ε, ε2, ε5, ε12. ΙΙ: α. V: α, α1, α6, α9, β, β1, β3 (όμορφο παιδί), β4, β5. VI: α, α4 (σιτάρι ο μαθητής - πετεινός ο μάγος), β, β5.

37. ΛΑ 325, 2, Σαμψούντα, άτιτλο. Ι: β, β2, β6, β7, β9, β14, β17, β18, β19, β22, ε, ε2, ε8, ε12. ΙΙ: α2 IV: γ, γ6 (πρόβατο-λύκος, χορτάρι-αγελάδα, αρκούδι-θεριό μεγάλο, το παιδί κυνηγός με τουφέκι και με δύο σκυλιά ο αράπης φοβάται, γίνεται πουλί και φεύγει). ΙΙΙ: α1, α3, α4, α5, α9, α10, α8 (λουτρό), α9, δ1 (κλειδί), δ1, δ2, δ4 (κλειδί), δ5. IV: γ, γ6 (πουλιά και οι δύο). VI: α, α2, β, β3, β4. VII: α, α2.

38. ΛΑ 325, 5, Χαλδεία, άτιτλο. Ι: (Οφ, τ' όνομα του αράπη). VI: α, α4 (λουλούδι, πουλί, κεχρί, ο αράπης γίνεται πετεινός που τρώει το κεχρί), β, β6 (αγρίμι που τρώει τον πετεινό).

39. ΛΑ 425Α, 16, άτιτλο. Ενωμένο με AT 425A και AT 313A. Η μάγισσα ζητά να της δώσουν την εικόνα της νύφης της που εχθρεύται ο γιος της· μεταμορφώνει στα χέρια της την εικόνα σε καλαμπόκι" η μάγισσα γίνεται πετεινός για να το φάει" ο γιος της γίνεται Τσάκαλος και τρώει τον πετεινό.

40. ΑΦ 208, 3-5, "Ο Αράπης". Ι: β, β2, β6, β15, β17, β18, β19, β22, ε, ε2, ε3,

Σελ. 346
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/347.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ε12. ΙΙ: α. ΙΙΙ: α, α1, «2, α4, α5, δ, 82, 83, 85. F α, α1, α5, α7, β, β1, β3 (ένας από τους δώδεκα αυλικούς του βασιλιά), β4, β5. F7: α, α4 (σπόρος το παιδί - κόκορας ο βασιλιάς), β, β1, β6 (που τρώει τον κόκορα). VII: α1, α9.

41. ΛΦ 537, 9-13, Κοτύωρα (Ordu), άτιτλο. 7: β, β2, β6, β15, β17, β18, β19, β22, ε, ε2, ε5, ε12. ΙΙΙ: α, α1, α2, α4, α8 (μουλάρι), γ4 (φεύγει σαν περιστέρι), α5, 811 (ο αράπης αρπάζει τα γκέμια). IV'. β, β2, γ, γ1. V'. α, α1, α5, α7, β, β1, β2. VI'. α, α4 (πετεινός το παιδί - λαγός ο μάγος), β, β1, β6 (τρώει τον πετεινό). VII: α1, α3.

42. ΛΦ 1833, 37-39, Σαμψούς, άτιτλο. Ι: β, β1 (όφις), β6, β!3, β17, β18, β19, β22, ε, ε2, ε5, ε12, ε!3, ε14. ΙΙ: α1. ΙΙΙ: α, α1, α2, α4, α5, «7, «8 (βόδι), α9, α10, δ, δ2, δ3, δ5, 88, δ10. 7F α, α1, β, β2, γ, γ6 (περιστέρι το παιδί γεράκι ο μάγος). V'. α, α10 (ανθοδέσμη). VI'. α, α4 (τρεις σπόρους καλαμπόκι, τρώει τους δύο ο μάγος μεταμορφωμένος σε κότα, ο τρίτος σπόρος γίνεται αλεπού), β4.

43. Αρχ. Πόντου ΚΔ', 92-95, Αντρεάντα Σαμψούντος, άτιτλο. Γ. β, β1, β6, β15, β17, β18, β19, β22, ε, ε2, ε5, ε12. ΙΙΙ: α13 (ο διάβολος πουλάει το παιδί στο παζάρι ως κτήνος, άλογο, αρνί αλλά χωρίς το χαλινάρι), γ1, γ2, α, α1, α2, α.4, ο.5, δ, δ2, δ3, δ5, 88, δ10. IV: γ, γ1. V: α, α1, α4, α7. VI: α, α4 (τρεις κόκους σιτάρι, τους δύο τους τρώει το πουλί), β, β1, β6 (που τρώει το πουλί).

44. Ποντ. Εστία (1951), τεύχ. 17-18, 956-957, Σάντα, άτιτλο. 7: α1, α9, β, β4, β6, β14, β17, ε, ε2, ε5, ε12. ΙΙ: α.6 (τον ξαναπαίρνει η μάνα του). ΙΙΙ: α, α8 (παλάτι), α1, α3, α9, αϊ 1 (το κλειδί), γ4 (μαρμαρώνει τη νύχτα τ' αστέρια), 811 (ο μάγος τον παίρνει σαν άλογο). IV: β, β2, γ, γ1, γ6 (τσιτσέκι το παιδί κι ο αετός το καταδιώκει). Κ7: α, α4 (κουκί το παιδί, πετεινός ο όφις), β, β1, β6 (που τρώει τον πετεινό-όφι).

45. ΚΜΣ, Σεβινκαραχισάρ 22 (1-14), Σουπάχ Νικόπολης, «Το παιδί και το φίδι». Ι: β, β4, β6, β15, β17, β18, β19, β22, ε, ε2, ε5, ε12. ΙΙΙ: α, α1, α2, α4, α5 (άσπρο, κόκκινο, μαύρο), δ, 82, 83, 85. IV: α, α1, β, β2, γ, γ1. V: α, α1, β, β1, β2. VI: α, αϊ (πετεινός το φίδι), β, β1, β6 (που τρώει τον πετεινό). VII: α1, α3, α10.

γ. Καππαδοκία

46. ΛΦ 9, 17-21, Νεάπολη, Σαντζάκιο Καισαρείας, άτιτλο. 7: (η μητριά πείθει το γέρο να σκοτώσει το γιο του αλλά αυτός τον λυπάται), β, β3, β6, β 13, β17, β18, β19, β22, ε, ε2, ε9 (μιας κοπέλας), ε12. ΙΙ: α. ΙΙΙ: α, α1, α.2, α4, α5, α8 (αγελάδα, κριάρι), 811 (κόβεται το καπίστρι). 7F: γ, γ1. F α, α10 (ρόδι), α5, α7. F7: α, α4 (ρόγες το παιδί, πουλί ο δράκος), β, β6 (ως μεγαλύτερο πουλί που τρώει το μικρότερο). VII: Οδηγεί το βασιλιά στη σπηλιά του

Σελ. 347
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/348.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

δράκου σκοτώνει τους δράκους και ελευθερώνει τους φυλακισμένους, α1, α8.

47. Dawkins MG in AM, 365, (Ποντ. Εστία (1951), τεύχ. 17-18, 956-957),

Ουλαγάτς Νίγδης, άτιτλο. Ι: α, α4, β, β5 (όφ), β6, β!3, β17, β18, β19, β22, ε, ε2, ε5, ε10, ε12, ε!3, ε15 (θα του κόψει το κεφάλι). ΙΙ: α4. ΙΙΙ: α, α1, α2, α4, α8 (καμήλα, πετεινός, λουτρό, καμήλα), α10, 8, δ2, 83, 85, 87. IV'. γ, γ6 (σπουργίτι το παιδί - γεράκι ο μάγος). V'. α, α1, α4, α7, β, β3 (δερβίσης), β4, β5. VI: α, α4 (κριθάρι-κλώσσα), β, β1, β4. VIL α, α1, α3.

ΚΥΠΡΟΣ

48. ΛΑ 1246, (ΣΜ 76), 13, "Ο πατέρας, το παιδί και ο αράπης". 7: β, β2, β6, β 15, β 17, β 18, β 19, β22. II: α1. ΙΙΙ: α, α8 (γαϊδούρι, άλογο). VI: β, β1, β4.

49. ΛΦ 834, 1-2, Λύση Αμμοχώστου, άτιτλο. Ι: α, α4, β, β5 (ένας αγριάνθρωπος), β6, β!3, β17, β18, β19, β22, ε, ε2, ε4, ε1ΐ, ε28 (ο αγριάνθρωπος τον μεταμορφώνει σε αρνί αλλά η αδελφή του λύνει το σχοινί). Π: α1. ΙΙΙ: α, α1, α.2, α4, α5, α8 (βόδι, αρνί), α9, α 10, δ, 82, 83, δ5, 88, δ9. IV: α, α1, β, β1, γ, γ6 (περιστέρι το παιδί - γεράκι ο αγριάνθρωπος). V: α, α1, α4, α7, β, β1, β3 (γεροντάκι). VI: α, α4 (σουσάμι το παιδί - κλώσσα ο αγριάνθρωπος), β, β1, β4. VII: α1, α8.

50. ΛΦ 1742, 16-18, "Η ιστορία του Ώχου". Ι: β, β5 (γίγαντας), β6, β7, β8, β13 (που θαυμάζει το καλό νερό της βρύσης), β18, β19, β22, ε28 (το μόνο που δε του μαθαίνει είναι πως να μεταμορφώνεται σε αλεπού' του το μαθαίνει ,η κόρη του Ώχου). ΙΙΙ: α, α1, α2, α4, α9, α11 (την αλυσίδα), 811 (ο Ώχος την αρπάζει). IV: α, α2, β, β2, γ, γ6 (περιστέρι-γεράκι). VI: α, α4 (ρόδι το παιδί - κότα ο μάγος), β, β1, β4. VII: α1, α3.

51. Κληρίδης II, 24, 53-54, "Ο μάος τζαί το παιδίν". Ι: ε, ε2, ε3, ε12. II: α. ΙΙΙ: α, α1, α2, α4, α8 (γάιδαρος, αρνί), α9, α11 (το σχοινί), 8, 82, 84 (το σχοινί), 85, 88, δ10. IV: α, α2, β, β4 (από τη γυναίκα του μάγου), γ, γ6 (αρνί το παιδί - λύκος ο μάγος). V: α, α1, β, β1, β3 (χότζας). VI'. α, α2, β, β1, β4. VII: α 10.

ΚΑΤΩ ΙΤΑΛΙΑ

52. Taibbi-Car., 21, 129-135, Σικελία, "Ο μαγάροσε". Ι: (ο φτωχός δίνει το γιο του σ' ένα γέρο με τη συμφωνία να μάθει τέχνη). ΙΙ: α4. III: α, α1, α2, α4, α8 (μουλάρι), α9, α10, δ (τη δεύτερη φορά), δ2, δ3, δ5. IV'. α, α1, β, β2 (και φεύγουν μαζί), γ, γ6 (δεξαμενή με νερό η κόρη, χέλι το παιδί, ναύτης ο μάγος αλλά δε μπορεί να φτάσει το χέλι, βουνό η κόρη, κουρούνα το παιδί,

Σελ. 348
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/349.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

κόρακας ο μάγος· ο μάγος από το θυμό του βάζει φωτιά στο βουνό και καίει τη θυγατέρα του" η κουρούνα χώνεται σ' ένα σπίτι). V'. α, α3, α8, β, β8 (θέλει ν' ανταλλάξει το δαχτυλίδι μ' ένα καινούργιο' η κοπέλα το πετάει κάτω). VI'. α, α4 (ρόδι το παιδί - πετεινός ο μάγος), β, β1, β6 (που τρώει τον πετεινό). VII'. α1 (την κοπέλα στο δώμα).

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Ο παραμυθιακός τύπος AT 325, Ο μαθητευόμενος μάγος, αποτελεί ένα αντιπροσωπευτικό παράδειγμα παραμυθιού που υφαίνεται γύρω από τη μαγική δύναμη. Ο St Thompson υποστηρίζει την ινδική καταγωγή του παραμυθιού και αναφέρει ότι είναι ευρέως διαδεδομένο τόσο στην Ινδία όσο και στην Ευρώπη. Για το λόγο αυτό και αποτέλεσε μέρος της επιχειρηματολογίας πολλών λαογράφων που ισχυρίστηκαν την ινδική καταγωγή των ευρωπαϊκών παραμυθιών. Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με τις αναφορές του St Thompson, το 1859, ο T. Benfey, ινδιανιστής, θεωρητικός της βρετανικής μυθολογικής σχολής, αναφέρει στα Προλεγόμενα του Pantschatantra ότι ο συγκεκριμένος παραμυθιακός τύπος αποτελεί παράδειγμα της μεταφοράς ινδικών παραμυθιών στον ευρωπαϊκό χώρο μέσω της μογγολικής λογοτεχνίας. Μετά από πενήντα χρόνια, ο Ε. Cosquin, μαθητής του Τ. Benfey, υποστηρίζει την ινδική καταγωγή των ευρωπαϊκών παραμυθιών χρησιμοποιώντας επίσης ως ενδεικτικό παράδειγμα τον παραμυθιακό τύπο AT 325, αμφισβητώντας, ωστόσο το διαμεσολαβητικό ρόλο των μογγολικών μοτίβων.

Εκτός από την Ινδία όπου είναι πολύ δημοφιλής, ο παραμυθιακός αυτός τύπος απαντάται στις Δυτικές Ινδίες, στις Φιλιππίνες, στη Νότια Αφρική, στο Μισσούρι, όπου μεταφέρθηκε από Γάλλους, καθώς και στην Μασσαχουσέτη, όπου τον μετέφεραν μαύροι πορτογαλόφωνοι κάτοικοι του Πράσινου Ακρωτηρίου. Πάντως, ο παραμυθιακός τύπος αυτός συγκαταλέγεται στους πιο διαδεδομένους της προφορικής παράδοσης και η διαδοχή των επιμέρους επεισοδείων είναι σταθερή.

Ένας πατέρας στέλνει το γιο του να μαθητεύσει κοντά σ' ένα μάγο με την προϋπόθεση ότι σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα θα μπορεί να επιστρέψει πάλι κοντά του κατέχοντας την μαγική τέχνη. Ο νέος αποκτά τη γνώση των μεταμορφώσεων κρυφά και ξεφεύγει από την απειλή του μάγου με μαγικό τρόπο. Έτσι,

1. Πρόκειται για την ευρέως διαδεδομένη, κατά το Μεσαίωνα, στη Δύση Συλλογή Μύθων Ζώων και Παραμυθιών ινδικής προέλευσης.

Σελ. 349
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/350.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

μπορεί να μεταμορφώνεται, και. να μεταμορφώνει, και βοηθάει τον πατέρα του να κερδίσει χρήματα στο παζάρι. Ακολουθεί καταδίωξη του μαθητή από το μάγο μέσα από μια σειρά μεταμορφώσεων, καταδίωξη η οποία μεταφέρεται και μέσα σε παλάτι. Η μονομαχία των συνεχώς μεταμορφωμένων αντιπάλων τελειώνει με τη νίκη του μαθητή.

Στις παραλλαγές που παρουσιάζουμε ο παραμυθιακός τύπος AT 325 παρουσιάζει κάποιους σπάνιους συμφυρμούς με τους παραμυθιακούς τύπους AT 311, AT 400, AT 721, AT 425A και AT 313A.

Σελ. 350
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/351.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 326

Σελ. 351
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/352.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 352
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/353.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ  AT 326

Ο άφοβος

AT: The Youth Who Wanted to Learn What Fear is

Delarue-Tenèze: Jean-sans-peur

Grimm No 4: Das Märchen von einem der auszog das Furchten zu lernen

Ο Φόβος

Μια γυναίκα είχε ένα παιδί, όλο σε τέχνη το 'βαλε κι όλο εκείνο έφευγε. Του λέει η μάνα του: "Μα, παιδάκι μου, δε φοβάσαι και κάνεις αυτές τις ανοησίες;" Τότε λέει αυτό: "Τι θα πει φόβος; θα πάω να τον βρω". Κείνη τη στιγμή τ' ακούσανε κάτι κλέφτες κι είπαν, "θα το πάρομε εμείς να του δείξομε το φόβο". Το πήραν λοιπόν και το πήγαν σ' ένα νεκροταφείο και το βάλανε να ψήνει χαλβά. Καθώς ήψηνε τον χαλβά ήβγε ένα χέρι από ένα τάφο και γύρευε χαλβά. Το χέρι ήταν μιας γυναίκας πεθαμένης και το παιδί της είπε να περιμένει. Αυτή όμως όλο και γύρευε και γύρευε. Τότε το παιδί ήπιασε ένα κομμάτι ζεματιστό χαλβά και της το 'ρίξε. Αυτή κάηκε και έφυγε. Ύστερα όταν έγινε ο χαλβάς της φώναξε να της δώσει αλλά αυτή ούτε φάνηκε. Ύστερα πήγανε οι κλέφτες και τον ρωτήσανε αν ηύρε τον φόβο, αυτό είπε όχι και τους είπε και την ιστορία.

Τον πήρανε λοιπόν και τον πήγανε σε μια σπηλιά όπου οι καλομοίρες κάνανε φαντασία. Εκεί του δώσανε ένα καρφί και ένα σφυρί για να καρφώσει την νύχτα. Όταν πήγε να 'μπει μέσα, παρουσιάσθη μια καλομοίρα που πολέμα να πιάσει ένα κρεμασμένο από ψηλά παιδί. Τότε αυτός της λέει, "πάτα απάνω μου για να φτάσεις", αυτή ηνέβηκε απάνω του και αντί να πολεμά να πιάσει το κρεμασμένο, ηπολέμα να τον εζουλήσει. Είχε και στο ένα της πόδι ένα χρυσό βραχιόλι. Αυτός τότε την πιάνει, τη χτυπάει κάτω και της παίρνει το βραχιόλι. Έπειτα βρίσκει ένα κόκαλο και το καρφώνει με ένα καρφί. Τότε ακούει βροντές, βλέπει αστραπές, τρομερούς κεραυνούς και δε φοβήθηκε. Με την αστραπήν είδε το ανθρώπινο κεφάλι που ηκάρφωνε προ ολίγου το καρφί. Τότες πάνε πάλι οι κλέφτες τον ρωτούν: "Ηύρες το φόβο;" Λέει πάλι αυτός "όχι". Τους λέει ύστερα: "Ηκάρφωνα το καρφί στο κόκαλο αλλά το φόβο δεν τον ηύρα. Να πάρετε το βραχιόλι να το πουλήσετε", τους λέει, "για να μην κλέβετε πια και γω θα πάω μόνος μου να βρω τον φόβο".

Κατέβηκε λοιπόν στην ακρογιαλιά μοναχός του και είδε από μακριά ένα καράβι. Του φώναξε μ' όση δύναμη είχε μέχρι που τον ακούσανε και πήγαν και το

Σελ. 353
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/354.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

πήρανε μέσα στο καράβι. Εκεί που αρμενίζανε περάσανε και από ένα κάβο, τότες ήβγε μια γοργόνα και ήθελε να πνίξει το καράβι. Τότε πιάσανε να κλαίνε όλοι γιατί έπρεπε να ρίξουνε ένα στη θάλασσα της γοργόνας για να σωθούνε οι άλλοι. Αυτός όμως είπε σ' όλους να κατεβούνε κάτω στ' αμπάρια και να τον αφήσουνε μονάχο. Αυτή όλο και ηδυνάμωνε τη φουρτούνα για να πνίξει το καράβι. Αυτός τότε την άρπαξε από τα μαλλιά, την έδειρε και την ανάγκασε να δώσει όρκον πως δε θα ξαναπειράξει το καράβι. Και έτσι σωθήκανε και συνεχίζανε το ταξίδι τους.

Όταν ξάφνου πατήσανε ένα βράχο. Αυτός τότε είπε στο πλήρωμα να τον βγάλουνε στο βράχο. Δεν ήθελε όμως κανείς γιατί τους έσωσε την ζωή. Αυτός όμως επέμενε και στο τέλος πια τον βγάλανε. Βλέπει από δω βλέπει από κει και στο τέλος είδε σε μια μεριά του βράχου ένα χαλκά. Πάει κοντά και ήπιασε και τον τραβά. Στο τέλος κατάφερε και τον σήκωσε και άνοιξε μια πόρτα απ' όπου είδε μια σκάλα, την κατέβηκε και βρέθηκε μπροστά σ' ένα στρωμένο τραπέζι που είχε πάνω τρία σερβίτσια, τρία κουτάλια, τρία πιάτα. Τότε κρύφτηκε κάτω από το σκεπασμένο με ένα τραπεζομάντηλο τραπέζι για να δει τι θα γίνει. Ύστερα από λίγο είδε τρεις περιστέρες που πήγανε στο παράθυρο, από κει πήγανε σε μια λεκάνη με νερό και σε λίγο βγήκαν τρεις κοπέλες. Ύστερα πήγαν στο τραπέζι και κάτσανε να φάνε και να πιούνε. Όταν η μια σήκωσε το ποτήρι για να πιεί, είπε "εις υγείαν εκείνου που μου έκαψε το χέρι στο νεκροταφείο". Και η άλλη πάλι έλεγεν "εις υγείαν εκείνου του νέου που κάρφωσε το κόκαλο και που μ έριξε κάτω και πήρε το χαλκά". Και η τρίτη έλεγε, "εις υγείαν εκείνου του μασκαρά που μ' έπιασε στο καράβι και με όρκισεν να μην πειράζω πια το καράβι". Εκεί πετιέται και αυτός που ήταν από κάτω απ' το τραπέζι και λέει: "Βρε, εδώ είμαι και εγώ". Τότες αυτές του είπαν ότι οι κλέφτες είναι φυλακή, γιατί ένας Εβραίος είπε ότι ο χαλκάς που είχανε ήταν δικός του. Και τώρα ητοιμάζανε να τους κρεμάσουνε. Ύστερα του δώσανε πέντε χαλκάδες και να πάει να τους ανακατέψει και να τους δώσει του Εβραίου για να διαλέξει ποιος είναι ο δικός του, να βγει ψεύτης να τον κρεμάσουνε και να σωθούνε οι φίλοι τους οι κλέφτες. Αυτός λοιπόν πήγε στο δικαστήριο και ηνεκάτεψε τους χαλκάδες και τους έδωκε του Εβραίου. Αυτός τους ήβλεπε, τους ξανάβλεπε και στο τέλος είπε πως δεν ξέρει ποιος είναι ο δικός του. Τον καταλάβανε λοιπόν πως ήταν ψεύτης και τον κρεμάσανε. Τότε αυτός τους δίνει όλους στους κλέφτες για να μη κλέβουνε πια και πάει να βρει το φόβο.

Πάει σε μια πολιτεία που το παλάτι της ήταν στοιχειωμένο γιατί όποιος πήγαινε να κοιμηθεί πέθαινε, είχε πεθάνει ο βασιλιάς και ύστερα στοίχειωσε το παλάτι. Όταν το βασιλόπουλο έμαθε ότι αυτός ψάχνει το φόβο, είπε να του τον πάνε. Πάει αυτός και ζήτησε μαγκάλι με φωτιά. Τη φωτιά οι καλομοίρες τη φοβούνται. Έτσι λοιπόν ηκάθουντα μες στο παλάτι. Κατά τα μεσάνυχτα παρουσιάστηκαν κάτι μαύρα γατάκια και του πάνε να παίξουνε χαρτιά, ύστερα πήγανε και τον τσαγκρουνίσανε. Τότε αυτός πιάνει αναμμένα κάρβουνα και τους τα πετά και έτσι φύγανε. Ύστερα από λίγο ήπιασε να πηγαίνει κοντά του ένας καναπές με καρούλια, ύστερα άρχισε να φεύγει και να παίρνει κι αυτόν μαζί του. Τότε λέει αυτός,

Σελ. 354
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 300-499, τ. Α΄+Β΄
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 335
    34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

    ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 325