Συγγραφέας:Αγγελοπούλου, Άννα
 
Μπρούσκου, Αίγλη
 
Τίτλος:Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 300-499, τ. Α΄+Β΄
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:34
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1999
 
Σελίδες:975
 
Αριθμός τόμων:2 τόμοι
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Ελληνικά παραμύθια-Κατάλογος
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Περίληψη:Το βιβλίο αυτό αποτελεί τον τρίτο τόμο του Καταλόγου των Ελληνικών Παραμυθιών του Γ. Α. Μέγα. Υπενθυμίζουμε ότι από το Αρχείο του Γεωργίου Α. Μέγα έχουν ήδη δημοσιευτεί δύο τόμοι. Ο πρώτος, που είναι και ο μόνος που πρόλαβε να δημοσιεύσει ο ίδιος ο συντάκτης του καταλόγου, περιέχει τους Μύθους Ζώων (AT 1-299) . Ο δεύτερος (δημοσίευμα του ΙΑΕΝ αρ. 23), που αποτελεί στην ουσία μία πρόταση επεξεργασίας του καταλόγου του Μέγα, περιλαμβάνει τους παραμυθιακούς τύπους AT 700-749 που αντιπροσωπεύουν το τελευταίο μέρος των Μαγικών Παραμυθιών. Ο παρών τρίτος τόμος περιέχει, πάντα σε αναφορά με τη διεθνή κατάταξη των Aarne-Thompson , τις ελληνικές παραλλαγές των παραμυθιακών τύπων AT 300-499, τύπων που καλύπτουν ένα μεγάλο μέρος από αυτά που ονομάζουμε Μαγικά Παραμύθια (AT 300-749).
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 24.63 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 445-464 από: 982
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/445.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 332

Σελ. 445
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/446.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 446
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/447.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ  AT 332

Ο Χάρος Κουμπάρος

AT: Godfather Death

Delarue-Tenèze: La Mort Parrain

Grimrn No 44: Der Gevatter Tod

Κουμπάρος ο Χάρος

Μια φορά κι έναν καιρό σε μια μικρή πολιτεία ζούσε ένα αντρόγυνο, τα περνούσε καλά, έλα όμως που δεν μπορούσε να αποκτήσει η γυναίκα παιδί. Ο καιρός περνούσε και δος του παρακάλια στον θεό, ώσπου τους άκουσε μια μέρα και τους έδωκε ένα παιδί.

Έφτασε στην ηλικία που έπρεπε να βαφτιστεί αλλά επειδή ήταν φτωχός δεν τόνε χαμπέριζε κανένας, γι' αυτό στενοχωρημένος ξεκίνησε να πάει σε καμιά άλλη πολιτεία.

Στο δρόμο απόκαμε και έκατσε να ξεκουραστεί λίγο. Απ' την κατώστρατα βλέπει να έρχεται κατά πάνω του ένας ξένος με τον τρουβά στον ώμο. «Καλημέρα, αφέντη», του λέει, «τι κάνεις εδώ τέτοια ώρα καταμεσήμερου;» Και ο φτωχός βαριαναστενάζοντας του λέει το και το. «θέλεις να κάνεις εμένα κουμπάρο;» λέει στο φτωχό ο ξένος. «Ποιος είσαι του λόγου σου;» του λέει ο φτωχός. «Ο Χριστός», απαντάει ο ξένος. «Α μπα! δε με κάνεις εσύ διότι δεν είσαι δίκαιος άνθρωπος, άλλους έκανες πλούσιους κι άλλους φτουχούς». Αφού ξεκουράστηκε, σηκώθηκε ο φτωχός, χαιρέτησε τον Χριστό και πήρε το δρόμο για την πολιτεία. Πλησίαζε στην πολιτεία και είδε στο σταυροδρόμι ένα πηγάδι. Τράβηξε προς τα εκεί για να δροσιστεί λιγάκι. Εκεί βρίσκει έναν να κάθεται. Αφού τον καλημέρισε, έπιασε κουβέντα μαζί του και απάνω στην κουβέντα ήρθε ο λόγος για τη δουλειά που είχε ο φτωχός στην πολιτεία. Ο ξένος τότε λέει: «Δε θες να γίνομε κουμπάροι;» «Και ποιος είσαι η αφεντιά σου;» ρώτησε ο φτωχός. «Ο Χάρος είμαι», λέει ο ξένος. «Μπράβο!», λέει ο φτωχός, «πάμε για να το βαφτίσαμε, εσύ είσαι δίκαιος άνθρωπος, δε χαρίζεις σε κανέναν τη ζωή, ας είναι και πλούσιος και φτωχός και ό,τι άλλο θέλει».

Ξαναρχινάν να περπατάν. Δρόμο παίρνουν, δρόμο αφήνουν, φτάνουν στην πολιτεία και ο φτωχός τραβάει τον Χάρο στο σπίτι του. Ανέβηκαν τις σκάλες και μπήκαν στο δωμάτιο. Ήταν φτωχικά ντυμένο αλλά ήταν νοικοκυρίσιο. Ο φτωχός λέει

Σελ. 447
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/448.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

στη γυναίκα του για το σπουδαίο κουμπάρο. Χαρά αυτή, δε λέγεται, που είχαν, ως και τ' αυτιά τους γελούσανε. Κάναν τις ετοιμασίες, βάφτισαν το παιδί. Κράτησαν τα γλέντια δυο-τρεις ημέρες.'Ύστερα ο Χάρος τους χαιρέτησε και έφυγε.

Όταν το κουβάρι πάρει τον κατήφορο, ξετυλίγεται το σκοινί. Έτσι και τα χρόνια πέρασαν, έφτασε το παιδί κάνα εικοσαριά χρόνια κι άρχισαν να το προξενεύουν στην πολιτεία. Ήταν σαν κυπαρίσσι όμορφο και εργατικό σαν την μέλισσα. Πολύ προκομμένο. Και απάνω στα τρεχάματα για να κλείσουν με καμιά κοπέλα, έφτασε ο κουμπάρος. Χαρές στο σπίτι του φτωχού δε λέγονται. Ο κουμπάρος όμως φαίνεται ότι δεν είχε όρεξη για μασλάτια. "Ήρθα για να πάρω το παιδί", τους λέει. Αυτοί οι κακόμοιροι πάγωσαν από τον τρόμο. "Μα εμείς σ' έχομε κουμπάρο, δε μας λυπάσαι που θα μας αφήσεις ολομόναχους; Κι εμείς γι' αυτό σε κάναμε κουμπάρο. Άφησ' το, χάρισ' το τη ζωή". Μακελιό πραγματικό έγινε. Λυπήθηκε ο Χάρος και τους λέει: "Άντε θα σας το χαρίσω τη ζωή για ένα χρόνο και την ίδια ημέρα σαν σήμερα θα 'ρθω να το πάρω". Κι έφυγε.

Όταν έφυγε ο κουμπάρος, αυτοί άρχισαν να σκέφτονται που να κρύψουν το παιδί για να μην το βρει ο Χάρος. Ύστερα αποφάσισαν να το κρύψουν σ' ένα μπαούλο και να πουν ψέματα τον Χάρο ότι πήγε στην πολιτεία την άλλη. Έτσι ησύχασαν και ευχαριστήθηκαν που θα μπορέσουν να κοροϊδέψουν τον Χάρο. Ο Χάρος όταν πήγε στον θεό και δεν έφερνε μαζί του την ψυχή του κουμπάρου του είπε στον θεό: "Δεν μπορούσα να το πάρω την ψυχή γιατί έγινε σωστό μακελιό στο σπίτι τους".

ΛΦ 366, 14-17, Καλαμπάκα Θεσσαλίας.

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ

Ι. Ο θάνατος νονός

α: Ένας φτωχός άνθρωπος· α1: φτωχό ζευγάρι' α2: άτεκνο ζευγάρι' α3: ένας καλός γεωργός· α4: ένα ζευγάρι με τέσσερα παιδιά (κάνει πέμπτο για να κάνει τον Χάρο κουμπάρο)' α5: ένας αμπελάς.

β: Ζητά από τον Χάρο να γίνει νονός του παιδιού του' β1: από τον αρχάγγελο Μιχαήλ· β2: γιατί είναι φίλος του' β·3: είναι ήδη κουμπάρος του' β4: ο αρχάγγελος Μιχαήλ είναι κουμπάρος του· β5: δίνει στον Αρχάγγελο ένα σταφύλι' β6: μοιράζεται την πίτα του με τον Χάρο' β7: μαλώνει με όλους τους υποψήφιους

Σελ. 448
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/449.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

κουμπάρους, διαλέγει, εκτός από αυτούς, τον πρώτο που δέχεται' β8: δε θέλει τον Χριστό ως κουμπάρο επειδή είναι δίκαιος· β9: δε θέλει ούτε τον θεό ούτε τον άγιο Πέτρο' β10: φοβάται το θάνατο' β11: συναντά την τύχη του' β12: δε θέλει κουμπάρο τον Χριστό γιατί δεν ήταν καλός και τον σταύρωσαν β 13; ζητά τον πρώτο που συναντά και αυτός είναι ο Χάρος' β14: κάνει κουμπάρο τον άγγελο.

II. Τα δώρα του θανάτου

α! Ο θάνατος βοηθά τον ήρωα να γίνει' α1: γιατρός ο ίδιος με σημάδια ή αντικείμενα που του προσφέρει' α2: ο αρχάγγελος Μιχαήλ βοηθά τον ήρωα' α3: η τύχη τον βοηθά να γίνει πλούσιος' α4; ο αρχάγγελος Μιχαήλ του κάνει άλλα χαρίσματα' α5: ο ήρωας ζητά από το θάνατο να παρατείνει τη ζωή του' α6: να τον προειδοποιήσει πριν τον πάρει' α7: να παρατείνει τη ζωή του παιδιού του' α8: να πάρει την ψυχή του χωρίς να το καταλάβει' α9 να τον βάλει στον άλλο κόσμο σε καλό τόπο' α10: ο Αρχάγγελος του δείχνει τα καντήλια με το λάδι του καθενός' α11: άλλο.

β: Κατά τη διάρκεια της ζωής του μετά από χρόνια ο άνθρωπος αρχίζει να αισθάνεται πόνους, ασπρίζουν τα μαλλιά του κλπ.

γ! Ο ήρωας θεραπεύει' γ1: τη βασιλοπούλα' γ2: την παντρεύεται' γ3: θεραπεύει άλλους' γ4; προβλέπει το τέλος της ζωής των ανθρώπων, με την αόρατη παρουσία του θανάτου, όταν είναι στο κεφάλι του αρρώστου, ζει, όταν είναι στα πόδια, πεθαίνει.

ΙΙΙ. Η εξαπάτηση του θανάτου

α! Ο ήρωας προσπαθεί να ξεφύγει από τον θάνατο' α1: κρύβεται σε σπηλιά' α2: σε υπόγειο' α3: σε λάκκο' α4: σε μπαούλο' α5: σε κρυστάλλινο πύργο' α6: φτιάχνει ένα κρεβάτι που γυρίζει' α7: διακόπτει το Πάτερ Ημών στη μέση' α8: μουτζουρώνεται για να μην τον γνωρίσει' α9: φεύγει μακριά' α10: κάνει πως δεν τον γνωρίζει.

β: Όταν έρχεται ο θάνατος να τον πάρει ζητά' β1: να τον αφήσει να τελειώσει τη σοδειά του και να φτιάξει το κιβούρι του' β2: να φτιάξει χρυσή κάσα' β3: να διορθώσει το σπίτι του' β4: να γίνει πλούσιος' β5: να τον αφήσει για άλλα τρία χρόνια' β6: για σαράντα μέρες' β7: αόριστα παράταση της ζωής του' β8: δύο φορές παράταση.

IV. Ο θάνατος δίνει, μόνος τον τη λύση

α: Παίρνει τη ζωή του γέρου' α1: του παραπονιέται ότι δεν ειδοποιήθηκε' α2: τον παίρνει από εκεί που κρύφτηκε' α3: τον παίρνει μισοξυρισμένο' α4: μετά από τις διορίες που του έδωσε' α5: από τη βρύση όπου τον οδήγησε· α6: αφού τον ξεγελά να ολοκληρώσει το Πάτερ Ημών α7: από το πηγάδι, όπου τον οδήγησε'

Σελ. 449
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/450.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

α8:: δίνοντας του να πιει νερό' α9: αφού τον ακολουθεί όπου πηγαίνει' α10: άλλο.

β: Τον οδηγεί σ' ένα τόπο όπου είναι τα καντήλια της ζωής' β1: παρά τις παρακλήσεις του το δικό του σβήνει· β2: έχει μικρή φλόγα' β3: ο θάνατος τον στέλνει πίσω να πάρει το τάσι του από τη βρύση' β4: το πορτοφόλι του' β5: βλέπει το σώμα του άδειο και το αποστρέφεται' β6: ακολουθεί τον θάνατο.

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

ΘΕΣΣΑΛΙΑ

1. ΛΑ 2301, 436-437, Καρδίτσα, άτιτλο. Ι: α, β1, β8. Ελλιπές.

2. ΛΑ 2301, 547-550, Καρδίτσα, άτιτλο. Ι: α, β1, β8. ΙΙ: α, α1, α4, α5 (τρία χρόνια). ΙΙΙ: α, α1. IV: α, α10, β6.

3. ΛΑ 2746, 56-57, Αργυροπούλειον Τυρνάβου, άτιτλο. Ι: α5, β5, β8 (μόνο η

4. ΛΦ 366, 14-17, Καλαμπάκα, "Κουμπάρος ο Χάρος". Ι: α1, β, β8. ΙΙ: α7. ΙΙΙ: α4 (το παιδί). IV'. α (του παιδιού του), α10.

5. ΣΠ 68, 4-6, Άγιος Λαυρέντιος Πηλίου, "Ο νουνός του Ζάχαρη". ΙΙΙ: α, α8, β1, β3. IV: α, α3.

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

6. Λαογρ. ΣΤ, 508-510, Βέροια, "Ο χάρος κουμπάρος". 7: α1, β1. ΙΙ: α, α1, α5 (τρεις μέρες), γ5, γ4. ΙΙΙ: α, α9. IV: α, α5, β3 (νερό), β5.

7. Λαογρ. ΙΒ', 382-384, Λιβάδι Χαλκιδικής, άτιτλο. 7: α5, β12, β14. ΙΙ: α, αϊ (ο γιος του), α5, γ, γ1, γ2, γ5. ΙΙΙ: α, α9. IV: α, α7, β2.

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

α. Νησιά Ανατολικού Αιγαίου

8. Argenti-Rose 1, 37, 554-555, Κάμπος Χίου, "The gossip of Charos". 7: α, β. ΙΙ: α6, β. ΙΙΙ: β, β7 (τρεις-τέσσερεις μέρες). IV: α (σε τρεις-τέσσερεις ώρες).

9. Carnoy-Nicol., 144 (Ανατολική Επιθεώρησις 1, 81), Λέσβος, "La mort et le paysan". 7: α, β, β9. ΙΙ: α, α1. IV: β (λαμπάδα), β1.

Σελ. 450
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/451.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

β. Δωδεκάνησα

10. Hallgarten, 95-98, Ρόδος, "Frangheskoundder Todesengel". Ι: α, β4. ΙΙ: α, α3, β, β8. IV: α, α4, α5, β4, β5, β6.

γ. Εύβοια-Σποράδες

11. Πέρδικα, 13, 116-117, Σκύρος, "Ο Χ'στός τσ' ο καλός γεωργός". Γ. α3, β10 (δεν έχει παιδί). ΙΙ: α8. IV: α, α8, β3, β5, β6 (στον Παράδεισο).

δ. Κρήτη

12. ΛΑ 3176, 23-26, "Ο χάρος κουμπάρος". Ι: α, β, β8. II: α, α1, α6. ΙΙΙ: α, α2, α9. IV: α, α9.

13. ΛΦ 1673, 1-4, άτιτλο. Ι: α, β3. ΙΙ: α, α6, β. IV: α, α1.

ε. Κυκλάδες

14. ΛΑ 2758, 220-224, Κίμωλος, άτιτλο. Ενωμένο με AT 947A και AT 332Α*. ΙΙ: α3. Π: (η τύχη) α, α1, γ, γ1, γ5.

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΙΟΝΙΟΥ

15. ΙΛ 842, 247-252, Οθωνοί Κέρκυρας. Ι: α, β7. Π: α6, β. ΙΙΙ: α, α1, β (εκκλησία), β2, β5, β6 (αποκάλυψη του Ταξιάρχη).

16. ΛΑ 2344, 107-109, Ερεικούσα Κέρκυρας, "Ο δίκαιος κουμπάρος". Ενωμένο με AT 332Α*. Ι: α, β, β8.

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

17. ΙΛ 579, 22-24, Τρίπολη, "Ο χάρος κι ο κουμπάρος του". Ι: α, β, β8. ΙΙ: α6. ΙΙΙ: β1, β8. IV: α, α2.

18. ΛΑ 1188, (ΣΜ 18), 27-29, Ζαχάρω Ηλείας, "Ο πτωχός που έκανε το χάρο κουμπάρο". Ι: α, β3. ΙΙ: α, α1. ΙΙΙ: α, α3, β, β2, β6, β8. IV: α, α4.

19. ΛΑ 1283, 251-254, Κυπαρισσία Τριφυλίας, "Οι δύο αδελφοί". Η αρχή όπως AT 754. Ι: α, β, β8. ΙΙΙ: α, α5. IV: α, α8, β3, β5, β6.

20. ΛΦ 304, Πυρίχου Λακωνίας, "Ο δίκαιος κουμπάρος". Ι: α, β1. ΙΙ: α10. ΙΙΙ: α, α1, β2. IV: α (του αποδεικνύει ότι είναι δίκαιος).

21. ΛΦ 1635, 5-6, Τροιζινία Ερμιονίδας, "Ο χάρος και ο κουμπάρος του". Ι:

β3. Π: α5. ΙΙΙ: α8. IV: α5, β3, β5, β6.

Σελ. 451
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/452.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

22. Ηλειακά Β' (1952), 69 κ.εξ., Λεχαινά Ηλείας, "Οι παραγκόλες". Ι: β2. ΙΙ: α5, β. IV: α1.

23. Πολίτη, Παροιμ. 3, 122, Γορτυνία, άτιτλο. Ι: α, β. ΙΙ: α, α11. IV'. α.

ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ

24. Λελέκος, 261-264, (ΛΑ 332,1), Αμπρακιά Τριχωνίας Αιτωλίας, άτιτλο. 7: α, β. ΙΙ: α, α1, α5. ΙΙΙ: α, α1, α3. 7F: α.

ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ - ΠΟΝΤΟΣ - ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑ

α. Μικρά Ασία

25. ΛΦ 1558, 44-46, Σμύρνη, Δυτ. Μ. Ασία, "Η κ'πάρους". 7: α, β6, β8. ΙΙ: α5. ΙΙΙ: α, α7 (το Πιστεύω). IV: α, α6 (το Πιστεύω).

β. Πόντος

26. ΛΦ 1245, 2-3, "Ο θάνατον γλυκός εν". ΙΙ: α6 (ο άγγελος). ΙΙΙ: α, α9. IV: α, α3.

27. Άκογλου, 410-412, Κοτύωρα (Ordu), "Ο δίκαιον ο σύντεκνον". Ι: α, β1. ΙΙ: α, α1, α5. ΙΙΙ: α, α 10. IV: α.

28. Αρχ. Πόντου Α', 196-197, Χαλδεία, "Ο φόβος του θανάτου". ΙΙ: α6. ΙΙΙ: α, α9. IV: α, α3.

29. Αρχ. Πόντου ΙΓ", 4, 115-116, Χαλδεία, "Ο σύντεκνος του αγγέλου". 7: α, β1. ΙΙ: α, α1, α5. ΙΙΙ: α, α7. IV: α, α6.

30. Αρχ. Πόντου ΙΕ', 8, 125, Χαλδεία, "Άγγελον σύντεκνος". 7: α3, β, β5 (του δίνει φαγητό). ΙΙ: α6 (δύο χρόνια πριν, για να τακτοποιήσει την περιουσία του στα παιδιά του), β. IV: α, α1.

31. Αρχ. Πόντου ΙΣΤ", 6, 72 κ.εξ., Οινόη, "Πενιλέ". Ο άγγελος έρχεται ν" πάρει την ψυχή κάποιου θνητού. Αυτός αρνείται να τη δώσει και προσποιείται ότι δεν μπορεί να τελειώσει το "Πάτερ Ημών" του.

ΚΥΠΡΟΣ

32. Λαογρ. ΙΕ', 417-418, "Ο Χάρος τζ'ο κουμπάρος". Γ. α5 (περιμένει το δέκατο τρίτο παιδί), β!3. ΙΙ: α, α1, α5, α9, γ, γ1, γ5. ΙΙΙ: β, β8. IV: α (πάει στον Παράδεισο).

Σελ. 452
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/453.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΚΑΤΩ ΙΤΑΛΙΑ

33. Taibbi-Car , 33-35, Rocca Forte Καλαβρίας, «Οι δύο sorte» ( = τύχες). Η αρχή όπως AT 735**. Ι: α, β1ΐ. ΙΙ: α3, α1, γ, γ1.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Το θέμα είναι γνωστό, όπως αναφέρουν οι Bolte-Polivka από μία ισλανδική ιστορία του 14ου αιώνα. Ο Hans Sachs ανέπτυξε το θέμα σ' ένα Meisterlied με τίτλο «Der Baver mit dem Tod». Στοιχεία επίσης του θέματος αξιοποιήθηκαν σε exempta και σε ηθικοπλαστικούς μύθους από τους Bromyard και Johannes Pauli. Στη συνέχεια, γερμανοί συγγραφείς του 17ου και 18ου αιώνα που επεξεργάστηκαν το θέμα πρόσθεσαν πολλά στοιχεία στην αφήγηση - το διάβολο που μετά τον θεό προσφέρεται για νονός και απορρίπτεται κι αυτός, το κρεβάτι που γυρίζει, το γιο ως γιατρό αντί του πατέρα, θέματα της αφήγησης απαντώνται επίσης και στη βουδιστική λογοτεχνία. Κατά τον Delarue είναι δύσκολο να διακρίνουμε στην ιστορία τα δάνεια από την προφορική και γραπτή παράδοση. Το παραμύθι είναι γνωστό σε όλη την Ευρώπη, στην Παλαιστίνη, στην Ινδία και στην Τουρκία.

Κατά τον Eberhard το πρότυπο του παραμυθιού βρίσκεται στην αραβική λογοτεχνία, κατά τον Boite στην ινδική.

Στην ελληνική λαϊκή παράδοση το θέμα είναι γνωστό ευρύτερα (πβλ. την παροιμία: «Αφορμή γυρεύει ο Χάρος να καλέσει τον κουμπάρο») . Ο AT 332 έχει ως εξής! ο γέρος επωφελούμενος από την κουμπαριά με τον Χάρο ζητά την παράταση της ζωής του με διάφορες προφάσεις ή μια προειδοποίηση για το θάνατο του. Σπανιότερα, ο Χάρος κάνει το γέρο η το γιο του γιατρό. Ενώ όμως ο γέρος πιστεύει ότι η κουμπαριά με τον Χάρο θα τον κάνει να γλιτώσει, στο τέλος ο Χάρος τον ξεγελάει και τον παίρνει (βάζοντας τον να τελειώσει το Πάτερ Ημών, μισοξυρισμένο κ.ά.).

Πολύ συχνά, όταν φτάνει ο καθορισμένος χρόνος, ο Χάρος-άγγελος οδηγεί το

1 J Boite - G Polivka, Anmerkungen zu den Kinder , ό.π., σ. 378.

2 Ρ Delarue, Le conte populaire français , ό.π., τ. Ι, σ. 372.

3 W Eberhard - Ρ Ν Boratav, Typen der Türkisher Volksmärchen, Franz Steiner Verlag, Wiesbaden 1953, σ 377

4 Ν. Γ. Πολίτη, Παροιμίες Β', σ. 638.

Σελ. 453
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/454.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

γέρο να πιει νερό από τη βρύση ή στέλνει να του φέρει το τάσι του από τη βρύση. Εκεί του παίρνει την ψυχή χωρίς να το καταλάβει. Το θέμα είναι αρχαιότατο, γνωστό από την αρχαία Αίγυπτο και Ελλάδα: για παράδειγμα, "η δίψα των νεκρών", νεκροί που πίνουν νερό από τους θεούς ή η ψυχή-πεταλούδα που πίνει νερό έχουν αναπαρασταθεί σε γλυπτά και ζωγραφικά έργα. Το ίδιο θέμα είναι γνωστό και από τα δημοτικά τραγούδια (ο ήρωας πεθαίνοντας ζητάει νερό), αλλά και από την έντεχνη ποίηση! επιλεκτικά αναφέρουμε το ποίημα "Η λήθη" του Λορέντζου Μαβίλη ή "Το ποτάμι" του Γεωργίου Βιζυηνού. Γενικώς η αφαίρεση της ζωής κοντά στο νερό απηχεί την αρχαία ελληνική αντίληψη σύμφωνα με την οποία το νερό, ποτάμι ή λίμνη, θεωρήθηκε ως όριο, είσοδος προς τον Άδη (ποταμός Αχέροντας, Αχερουσία λίμνη, τα νερά της Στυγός). Άλλοτε ο γέρος που πέθανε, ξαναγυρίζοντας να πάρει το τάσι, βλέπει το σώμα του ως πτώμα και το απεχθάνεται. Ο Μερακλής διακρίνει και μια θεολογική επίδραση στο θέμα. Γενικά στις ελληνικές παραλλαγές διακρίνεται ο φόβος του θανάτου αλλά και η περιπαιχτική διάθεση του ανθρώπου που θέλει να του ξεφύγει. Στα ελληνικά παραμύθια το θέμα του Χάρου-κουμπάρου παρουσιάζεται ενωμένο με του γέρου που ζητά από τον Χάρο προειδοποίηση για το θάνατο του , στο Διεθνή Κατάλογο όμως το τελευταίο αυτό θέμα αποτελεί ξεχωριστό παραμυθιακό τύπο, τον AT 335 (Death's Messengers).

5 Γ. Α. Μέγας, "Σημειώσεις εις τα Τσακώνικα παραμύθια", Λαογραφία ΙΖ', σ. 137-138.

Σελ. 454
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/455.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 332A*

Σελ. 455
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/456.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 456
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/457.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ  AT 332A*

Ο Χάρος και οι τρεις αρρώστιες

AT: Visit in the House of the Dead

Ο βοσκός, ο Ρίγος, η Πονοκεφαλιά και ο Χάρος

Μια φορά κι έναν καιρό συμπερπατούσανε ο Ρίγος, η Πονοκεφαλιά και ο Χάρος. Εκεί που βαδίζανε βλέπουν ένα βοσκό κι εβάστα ένα αρνί καλοθρεμένο πάνω στους ώμους του. Σκεφτήκανε λοιπόν να του φάνε το αρνί. Ο Ρίγος πρώτος-πρώτος λέει! «Εγώ θα πάω, μα δεν πιστεύω να μου το αρνηθεί ούτε στιγμή». Πάει λοιπόν και λέει του βοσκού: «Ει κουμπάρε, να μου δώσεις το αρνί σου, γιατί θέλω να κάμω τραπέζι στους φίλους μου». Ο βοσκός του λέει: «Ευχαρίστως, κουμπάρε μου, μα πρέπει πρώτα να μου το πληρώσεις όσο κάνει κι ύστερα χαλάλι σου». «Όι μα δε, κουμπάρε», του λέει ο Ρίγος, «θα μου το δώσεις χωρίς λεφτά, γιατί ξέρεις ποιος είμαι;» Λέει του: «Εγώ 'μαι ο Ρίγος». «Με το καλό, κουμπάρε μου, μα δε σου το δίνω». Αρχινά τότε λοιπόν ο Ρίγος. Έτρεμε, έτρεμε, στην απελπισία του πέφτει σ' ένα ποταμό. Ο Ρίγος εφοβήθηκε και τον παρατά γιατί εφοβήθηκε να μην τον πνίξει. Πάει στη συντροφιά του και τους λέει: «Δεν εμπόρεσα να κάνω πράμα, γιατί ανάθεμα τον έπεσε μέσα στον ποταμό κι εφοβήθηκα πως ήθελε να με πνίξει». Η Πονοκεφαλιά εγέλασε και του λέει: «Εγώ θα πάω και θα δεις πως δε θα μου το αρνηθεί ούτε λεπτό».

Πάει κι αυτή, βρίσκει το βοσκό και του λέει: «Γεια σου κουμπάρε, ήθελα να μου δώσεις το αρνί σου γιατί θέλω να κάμω τραπέζι στους φίλους μου». Λέει του ο βοσκός: «Με το καλό, κουμπάρα μου, μα πρώτα θα μου το πληρώσεις όσο κάνει κι ύστερα θα το πάρεις». Λέει του: «Όι κουμπάρε, θα μου το δώσεις χωρίς λεφτά γιατί είμαι η Πονοκεφαλιά κι αν σε πιάσω εχάθηκες». Όμως ο βοσκός δεν της το δώσε και η Πονοκεφαλιά τον πιάνει κι επόναε ο βοσκός. Κι από τους πολλούς τους πόνους αρχίνιζε κι εχτύπα την κεφαλή του χάμω. Η Πονοκεφαλιά εφοβήθηκε και τον παρατά. Τρέχει και πάει και βρίσκει και τς' άλλους και τους λέει το πάθημα της. Τότε ο Χάρος λέει: «Εγώ θα πάω και θα δείτε δα ποιος μπορεί να μου αρνηθεί εμένα τίποτα».

Πάει ο Χάρος και του λέει: «Κουμπάρε, τ' αρνί θα μου δώσεις κι αμέσως μάλιστα γιατί βιάζομαι, θέλω να κάμω τραπέζι στους φίλους μου και πρέπει να κάμω γρήγορα». «Καλά, κουμπάρε, θα σου το δώσω, μόνο που θα μου το πληρώσεις

Σελ. 457
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/458.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

πρώτα όσο κάνει κι ύστερα χαλάλι σου". Λέει του ο Χάρος: "Κουμπάρε, ο Χάρος είμαι, μόνο δώσε το μου γλήγορα γιατί θα σου πάρω την ψυχή σου". Είντα να κάμει ο κακομοίρης ο βοσκός, λέει: "Ε, Χάρε, θα σου το δώσω". Ο Χάρος όμως του λέει: "Ε μα, έλα δα να μου το κουβαλήσεις κιόλας εις την σπηλιά μου, γιατί εγώ δεν το κουβαλώ".

Παίρνει ο κακομοίρης ο βοσκός τ'αρνί στον ώμον του και μια και δύο πάνε στη σπηλιά του Χάρου. Μόλις εμπήκανε μέσα, θωρεί ο βοσκός μια μεγάλη σπηλιά που ήτανε γεμάτη από καντήλια. Άλλα είχανε πολύ λάδι, άλλα λίγο, άλλα ήτανε σβηστά, θωρεί κι ένα που ήτανε μισόσβηστο. Ρωτά τον Χάρο και του λέει: "Χάρε, είντα ναι τούτα τα καντήλια και γιάντα τούτο κοντεύει να σβήσει;" Λέει του ο Χάρος: "Ετούτα είναι καθένα η ζωή του κάθε ανθρώπου. Όποιο έχει πολύ λάδι, θα ζήσει πολύ κι ο άνθρωπος. Όποιο λίγο, θα ζήσει λίγο κι ο άνθρωπος. Τούτο να, είναι τ' αδερφού σου, που κοντεύει να σβήσει". Λέειν του ο βοσκός: "Χάρε μου, και τούτονε το γεμάτο τίνος είναι;" Και του 'δείξε ένα γεμάτο καντήλι. Λέει: "Δικό σου". "Ε!", του λέει, "Χάρε μου, δεν παίρνεις λιγάκι από το δικό μου καντήλι να βάλεις του κακομοίρη τ' αδελφού μου να μη σβήσει το δικόν του;" "Όι", του λέει ο Χάρος, "ούτε μπορώ να δώσω ούτε μπορώ να πάρω λάδι από κανένα καντήλι". Τότες ο βοσκός παίρνει τ' αρνί στον ώμον του και του λέει: "Γεια σου το λοιπόν, Χάρε". "Ε, που πάεις! Τ' αρνί που το πάεις; θα σου πάρω την ψυχή σου", του λέει ο Χάρος. "Όι δα", του λέει ο βοσκός, "φεύγω εγώ και με τ' αρνί μου, μα εσύ δεν μπορείς να μου κάμεις πράμα. Έχε γεια". Έτσι του 'πε κι έφυγε κι ο Χάρος το φυσά και δεν εκρύωνε που την έπαθε.

ΛΦ 1572, 18-20, Καινά Αποκορώνου, Κρήτη

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ

Ι. Η συνάντηση με το θάνατο και τις τρεις αρρώοτιες

α: Ένας τσομπάνος' α1: μια γριά· α2: ένα αντόγυνο που έχει κουμπάρο το Χάρο' α3: ένας φτωχός· α4: ένας άνθρωπος.

β: Συναντά· β1: τον Χάρο· β2: τρεις αρρώστιες" β3: τέσσερεις αρρώστιες' β4. τον Χάρο και δύο αρρώστιες· β5: τον Άγγελο και δύο αρρώστιες· β6: την τύχη του' β7: τον άγιο Πέτρο' β8: το διάβολο' β9: τον Αρχάγγελο Μιχαήλ' β10: τον κουμπάρο του' β11: βλέπει στον ύπνο του τον Άγγελο' β12: οδηγεί την ψυχή της ο Άγγελος· β 13: άλλο.

Σελ. 458
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/459.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΙΙ. Η απαίτηση του Χάρου

α: Ζητούν από τον ήρωα ένα αρνί απειλώντας τον ότι θα του πάρουν τη ζωή' α1: ο Χάρος' α2: ο Άγγελος' α3: πρώτα τον απειλούν οι αρρώστιες που δεν καταφέρνουν να του το πάρουν και μετά ο Χάρος' α4: διαδοχικά οι αρρώστιες' τα καταφέρνει η τελευταία' α5: άλλο.

ΙΙΙ. Η μεταφορά του αρνιού

α'. Υποχρεώνουν τον ήρωα να μεταφέρει το αρνί στο σπίτι τους.

β: Τον παίρνουν να του δείξουν β1: το σπίτι τους' α2: μια σπηλιά' α3: τα καντήλια-ψυχές' α4: πως παίρνουν τις ψυχές' α5: ζητά ο τσομπάνος να δει που είναι οι ψυχές' α6: ο Παράδεισος" α7: άλλο.

IV. Στο σπίτι του Χάρου

α: Ο τσομπάνος στο σπίτι του Χάρου βλέπει τις ψυχές' α1: ως κεριά' α2: καντήλια' α3: νερόμυλους που αλέθουν στάρι' α4: άλλο.

β: Βλέπει το καντήλι του ακόμη γεμάτο και φεύγει παίρνοντας το αρνί πίσω' β2: μισοάδειο και θέλει να το συμπληρώσει' β3: και επιστρέφει στη ζωή' β4: έτοιμο να σβήσει και ζητά παράταση' β5: μισογεμάτο και προσθέτει στου αδελφού του' β6: να σβήνει' πεθαίνει.

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

ΘΕΣΣΑΛΙΑ

1. ΛΑ 2766, 132-134, Τσαριτσάνη Ελασσόνας, άτιτλο. Ι: α4, β, β7. ΙΙΙ: β3 (στον ύπνο του). IV'. α, α2, β, β2.

2. ΛΦ 793, 9-11, Βελεστίνο Αλμυρού, άτιτλο. Ι: α1, β, β12. ΙΙΙ: γ (καντήλια με γνέμα μέσα).

ΘΡΑΚΗ

3. ΛΑ 332Α*, 2, Χατζηγύριο Κεσσάνης (σημ. Τουρκία), "Ο άγγελος, η Πανούκλα και ο Παροξυσμός". Ι: α, β, β5 (Πανούκλα, Παροξυσμός). ΙΙ: α4. ΙΙΙ: α. IV: α, α2, β, β4 (δεν μπορεί).

Σελ. 459
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/460.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

4. ΛΑ 2343, 340-342, Καρωτή Διδυμοτείχου, άτιτλο. 7: α, β, β4 (πανούκλα, χολέρα). ΙΙ: α, α3. ΙΙΙ: α, α4, β1.

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

5. ΛΑ 2271, 1-2, Λαγκαδάς, άτιτλο. 7: α, β, β4. ΙΙ: α3. ΙΙΙ: α. IV: α, α2, β, β1.

6. Μηλιόπουλος, Κότσυφας, 43-45, Βόιον, "Ου βλάχους κι οι αρρώστχις". 7: α, β, β2. ΙΙ: α5. ΙΙΙ: α. IV: α, α2, β, β1.

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

α. Νησιά Ανατολικού Αιγαίου

7. Carnoy-Nicol., 144-150, Λέσβος, "La mort et le paysan". Ι: α, β, β13 (τον θεό), β1 (ο τσομπάνος και ο χάρος γίνονται κουμπάροι). II: α5 (ο Χάρος κάνει τον ήρωα πλούσιο γιατρό, αφού του δώσει το χάρισμα να μαντεύει αν ο άρρωστος θα ζήσει ή θα πεθάνει). IV: α, α1, β4, β6 (πεθαίνει).

γ. Εύβοια-Σποράδες

8. ΛΑ 2744, 237-239, Γιάλτρα Ιστιαίας, άτιτλο. Ι: α4, β, β1 1. ΙΙΙ: β6. IV: α, 2, β, β4.

9. ΣΠ 52, 15-16, Πλατανιστός Καρυστίας, "θέρμη, Πούντα και Πανούκλα". Ι: α, β, β2 (θερμή, Πούντα, Πανούκλα). Π: α, α5. ΙΙΙ: α. IV: α, α2, β.

δ. Κρήτη

10. ΛΑ 2774, 185-187, (Λαογρ. ΙΖ', 146-147), Αρχάνες Τεμένους, "Η Πανόγλα, η Πόντα κι ο Ρίγος". Ι: α, β2. Π: α5. ΙΙΙ: α. IV: α, α2, β, β1, β4 (δεν μπορεί).

11. ΛΑ 2817, 19-20, Παναγιά Καινούργιου, άτιτλο. Ι: α, β, β2 (Πανούκλα, Πόντα, Ρίγος). ΙΙ: α5. ΙΙΙ: α. IV: α, α2, β, β1.

12. ΛΦ 1572, 18-20, Καινά Αποκορώνου, "Ο βοσκός, ο Ρίγος, η Πονοκεφαλιά κι ο Χάρος". Ι: α, β4. ΙΙ: α3. ΙΙΙ: α. IV: α, α2, β, β1.

ε. Κυκλάδες

13. ΛΑ 2758, 220-224, Κίμωλος, άτιτλο. Ενωμένο με το AT 947A, AT 332.

7: α3, β6. IV: α, α2, 06.

Σελ. 460
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/461.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΙΟΝΙΟΥ

14. ΛΑ 2344, 107-109, Ερεικούσα Κέρκυρας, «Ο δίκαιος κουμπάρος». Η αρχή όπως AT 332. ΙΙΙ: «. IV: β4 (δε γίνεται).

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

15. ΛΑ 1159ΣΤ, 83-88, (Λουκάτος, 233-235), Κορώνη Πυλίας, άτιτλο. Ι: α, β (Βλογιά, Λοιμική, Πανούκλα), β2. ΙΙ: α5. ΙΙΙ: α. IV'. α, α2, β, β1.

16. ΛΑ 2268, 1023, Αχαΐα, «Η θέρμη, η πανούκλα και ο χάρος». Ι: α, β4. ΙΓ. α3. ΙΙΙ: α, δ, δ1. IV: α, α2, β1.

17. Φλούδας, 195-196, Τρόπαια Αρκαδίας, «Τσοπάνης και χάρος». /! α, β, β1. ΙΙ: α, α1. ΙΙΙ: α. IV: α, «2, β, β1 (για δεύτερη φορά το καντήλι του σβησμένο, πεθαίνει).

18. Ηλειακά Β' (1952), τεύχ. 4-5, 68-69, Κρέσταινα, «Τα καντήλια». Ι: α4, β, β1 (φίλοι). ΙΙΙ: β, β4. IV: α, α2 (στην εκκλησία), β, β4.

19. Λαογρ. Δ', 713-714, Βούρβουρα Κυνουρίας, «Η θέρμη, η βλογιά, ο χάρος και ο τσοπάνης». Ι: α, β, β4 (θέρμη, βλογιά). ΙΙ: α. ΙΙΙ: α. IV: α, α2, β, β1.

20. Λαογρ. ΙΖ', 110-112, Τσακωνιά, «Ο άγγελος κι ο τσομπάνης». Ι: α, α9. ΙΙ: α. ΙΙΙ: α. IV: α, α1, β, β1.

21. Λαογρ. ΙΖ', 146 (ΛΑ 1415, 24, Μέγας Π, 42, 203-206), Λάσια Γορτυνίας, «Ο τσοπάνης κι οι τρεις αρρώστιες». Ι: α, β1. ΙΙ: α, α5. ΙΙΙ: α. IV: α, α2, β, β1.

ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ - ΠΟΝΤΟΣ - ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑ

α. Πόντος

22. Αρχ. Πόντου ΙΖ', 172-179, Κοτύωρα (Ordu), άτιτλο. Επεισόδιο του AT 311. Τα καντήλια της ζωής μέσα σ' ένα πηγάδι. IV: β, β4.

ΚΥΠΡΟΣ

23. ΑΦ 760, 5-7, Κυθρέα, «Ο βοσκός τζ'οι αρρώστειες». Ι: α, β, β4 (Πύρεξη, Φάουσα). ΙΓ. α (να τους πουλήσει το πιο ωραίο του αρνί), α3. ΙΙΙ: α. IV: α, α2, β, β1.

Σελ. 461
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/462.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Ο AT 332A* αποτελεί τον ελληνικό οικότυπο του AT 332, το θέμα του οποίου, κατά τους Aarne-Thompson, απαντάται και στη Ρουμανία. Στο Διεθνή Κατάλογο ο AT 332A* παρουσιάζει πολλές αποσχίδες (332Α* έως 332Η*) που ανήκουν στο σύνολο τους στην Κεντρική και Βόρεια Ευρώπη . Το θέμα, γνωστό επίσης και στην ισπανόφωνη Αμερική, είναι σε όλες τις περιπτώσεις ο θάνατος, που παρουσιάζεται με διάφορες μορφές, και η σχέση του με τον άνθρωπο που προσπαθεί να του ξεφύγει.

Στον ελληνικό οικότυπο ο θάνατος γελοιοποιείται. Μαζί με δύο ή τρεις από τις φοβερότερες αρρώστιες (πανούκλα, χολέρα, ευλογιά) προσπαθούν να πάρουν το καλύτερο αρνί ενός βοσκού. Ο βοσκός όμως αποδείχνεται πιο πονηρός. Ενώ οι αρρώστιες συνήθως αποτυγχάνουν να εξαναγκάσουν το βοσκό να τους δώσει το αρνί, ο θάνατος προσωρινά πετυχαίνει. Όταν όμως ο βοσκός προθυμοποιείται να του μεταφέρει το αρνί στο σπίτι του και βλέπει το καντήλι του να έχει πολύ λάδι, έχει δηλαδή να ζήσει πολλά χρόνια, παίρνει το αρνί του και φεύγει. Η ιστορία παραπέμπει στη διακωμώδηση των αρχαίων Ολύμπιων θεών που κάνει ο Αριστοφάνης στην "Ειρήνη" και μαρτυρεί την αδυναμία του θανάτου μπροστά στη μοίρα, της οποίας είναι απλός εκτελεστής (αντίληψη επίσης αρχαία ελληνική).

Ενώ στον AT 332 ο θάνατος είναι ο τελικός νικητής στον αγώνα του με τον άνθρωπο, στον AT 332A* ο ρόλος του υποβιβάζεται και η δύναμη του αμφισβητείται. Κατά κάποιο τρόπο ο AT 332A* αποτελεί τον αντίποδα του AT 332. Το θέμα με τα καντήλια είναι από τα βασικά της ιστορίας και παραπέμπει στο δαυλό της ζωής από το μύθο του Μελέαγρου (όταν θα καεί ο δαυλός, θα τελειώσει και η ζωή του). Το ίδιο θέμα έχει επεξεργαστεί σε έμμετρο λόγο και ο Καισάριος Δαπόντες (18ο αιώνα) στους "Μύθους" του .

1 J Boite - G Polivka, Anmerkungen zu den Kinder..., ό.π., σ. 378.

2. Βλ. και τα Σχόλια του Μ. Γ. Μερακλή, Κ. Μουσαίου-Μπουγιούκου, Παραμύθια τον Λιβισιού και της Μάκρης..., ό.π., σ. 267. Επίσης βλ. Γ. Α. Μέγας, "Σημειώσεις εις τα Τσακώνικα παραμύθια...", ό.π., 145-148.

Σελ. 462
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/463.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 333

Σελ. 463
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/464.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 464
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 300-499, τ. Α΄+Β΄
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 445
    34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

    ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 332