Συγγραφέας:Αγγελοπούλου, Άννα
 
Μπρούσκου, Αίγλη
 
Τίτλος:Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 300-499, τ. Α΄+Β΄
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:34
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1999
 
Σελίδες:975
 
Αριθμός τόμων:2 τόμοι
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Ελληνικά παραμύθια-Κατάλογος
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Περίληψη:Το βιβλίο αυτό αποτελεί τον τρίτο τόμο του Καταλόγου των Ελληνικών Παραμυθιών του Γ. Α. Μέγα. Υπενθυμίζουμε ότι από το Αρχείο του Γεωργίου Α. Μέγα έχουν ήδη δημοσιευτεί δύο τόμοι. Ο πρώτος, που είναι και ο μόνος που πρόλαβε να δημοσιεύσει ο ίδιος ο συντάκτης του καταλόγου, περιέχει τους Μύθους Ζώων (AT 1-299) . Ο δεύτερος (δημοσίευμα του ΙΑΕΝ αρ. 23), που αποτελεί στην ουσία μία πρόταση επεξεργασίας του καταλόγου του Μέγα, περιλαμβάνει τους παραμυθιακούς τύπους AT 700-749 που αντιπροσωπεύουν το τελευταίο μέρος των Μαγικών Παραμυθιών. Ο παρών τρίτος τόμος περιέχει, πάντα σε αναφορά με τη διεθνή κατάταξη των Aarne-Thompson , τις ελληνικές παραλλαγές των παραμυθιακών τύπων AT 300-499, τύπων που καλύπτουν ένα μεγάλο μέρος από αυτά που ονομάζουμε Μαγικά Παραμύθια (AT 300-749).
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 24.63 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 493-512 από: 982
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/493.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 400

Σελ. 493
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/494.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 494
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/495.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 400

Η νεράιδα

ή

Η αναζήτηση της χαμένης συζύγου

AT: The Man on a Quest for his Lost Wife

Delarue-Tenèze: L'homme à la recherche de son épouse disparue

Grimm No 92: Der König von goldenen Berg

Grimm No 193: Der Trommler

H Γοργόνα

Μια φορά κι έναν καιρό ζούσε μια γυναίκα χήρα μ ένα παιδί. Το παιδί ήταν καλό, φιλότιμο και τίμιο, αλλά άτυχο. Σε όποια δουλειά κι αν δούλευε, περισσότερο από μια βδομάδα δεν το κρατούσαν. Η μάνα αναγκαζόταν να δουλεύει για να ζουν και οι δυο. Ώσπου μια φορά το παιδί απελπίστηκε και λέει στη μάνα του: "Μανούλα, δεν μπορεί να συνεχιστεί αυτή η ζωή, να δουλεύεις εσύ κι εγώ να κάθομαι! Δος μου την ευχή σου. θα μπαρκάρω σ' ένα πλοίο και θα δουλέψω".

Βρίσκει έναν καπετάνιο, παίρνει προκαταβολή από το μισθό του για να αφήσει χρήματα στη μάνα του, την αποχαιρετά και φεύγει. Στο πλοίο που τον πήραν δεν τον ήθελαν για δουλειά' τον ήθελαν να τον φάει η Γοργόνα. Όταν έφτασαν στη μέση της θάλασσας λέει ο καπετάνιος στο παιδί: "Πρόσεξε, Γιάννη, εδώ λίγο, γιατί εγώ με τους άλλους ναύτες έχω μια δουλειά στο αμπάρι". "Να πας, καπετάνιο, κι έχω το νου μου".

Μόλις κλείστηκαν όλοι στο αμπάρι, κι έμεινε το παιδί στο κατάστρωμα, σταματάει το πλοίο. Κοιτά το παιδί από δω, κοιτά από κει, δε μπορούσε να καταλάβει γιατί σταμάτησε το πλοίο. "Μα, τι έπαθε; θα μου πει ο καπετάνιος ότι είμαι ανίκανος για δουλειά!" Εκεί 'που σκεπτόταν τι να κάνει, βλέπει μια γυναίκα, που κράταγε με τα δύο της χέρια το πλοίο. "Τι κάνεις εκεί;" την ερωτά. "Α, δεν ξέρεις, αν δε μου ρίξετε έναν άνθρωπο να τον φάω, θα βυθίσω το καράβι κι όσους βρω μέσα, θα τους φάω". "Αχ, καημένη, άμα πέσω κάτω, θα σπάσει η χολή μου" θα πικρίσω και δε θα τρώγουμαι. Ρίξε μου τα μαλλιά σου επάνω, να δεθώ και να

Σελ. 495
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/496.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

πέσω σιγά-σιγά να με φας". Τότε ρίχνει τα μαλλιά της επάνω. Πιάνει αυτός και τα τυλίγει καλά-καλά στο χέρι του και την τραβάει στο κατάστρωμα. Εκεί βλέπει πως ήταν η μισή γυναίκα και η μισή ψάρι! Την αρχίζει αμέσως στο ξύλο. "θα ξαναφάς ανθρώπους από τα πλοία;" "Όχι, άφησε με' δε θα ξαναφάω!" "Ορκίσου ότι 8ε θα ξαναπειράξεις άνθρωπο!" "Μα το γάλα που έφαγα από τη μάνα μου και το γάλα που έδωσα στα παιδιά μου, δε θα ξαναπειράξω άνθρωπο κι άμα ακούω Γιαννάκη, θα κρύβομαι στα κατάβαθα της θάλασσας". Έτσι, της έδωσε μια και την πέταξε στη θάλασσα. Οι άλλοι από το αμπάρι που ακούγανε το χτύπημα: "Α! τον κακομοίρη", λέγανε, "πώς τον κάνει το θηρίο! Τώρα, για να προχωρεί το πλοίο, θα τον έφαγε. Ας ανεβούμε επάνω". Μόλις ανέβηκαν, τον είδαν να βγάζει νερό από τη θάλασσα και να πλένει τα αίματα που είχαν γεμίσει το καράβι. Του λέει ο καπετάνιος: "Τι έγινε, Γιάννη, γιατί σφουγγαρίζεις;" "Αμ, που να στα λέω, καπετάνιε! Μόλις κατεβήκατε στο αμπάρι, σταμάτησε το πλοίο. Κοιτάζω γιατί, και βλέπω μια γυναίκα να το κρατά. Τι κάνεις εκεί; της λέω, δεν το ξέρετε ότι θα βυθίσω το πλοίο αν δε μου ρίξετε έναν άνθρωπο να φάω, μου απάντησεν εκείνη. Τότε της είπα να φάει εμένα. Την κατάφερα και ήλθε στο πλοίο' της έδωσα τόσο ξύλο, που δεν πρόκειται να ξαναπειράξει άνθρωπο!" "Τι λες βρε Γιάννη; τα έβαλες με το θηρίο της θάλασσας;"

Μετά απ' αυτό, συνεννοείται κρυφά από τον Γιάννη με τους άλλους ναύτες. "Αν αυτός τα 'βαλε με τη Γοργόνα, δε θα κοτάμε να του μιλήσουμε, με μια γροθιά του θα μας ξεκάνει. Πρέπει να βρούμε ένα ξερονήσι, να τον στείλουμε να μας φέρει νερό' έτσι θα χαθεί και θα γλιτώσουμε". Μόλις αράξανε στο νησί, λέει ο καπετάνιος: "Παιδιά, δεν έχουμε νερό, ποιος θα πάει να φέρει;" "Καπετάνιο, θα πάω εγώ", λέει ο Γιάννης. "Να μου πείτε που υπάρχει". "Στη μέση του νησιού είναι ένα πηγάδι. Από κει να φέρεις". Παίρνει τις βαρέλες να τις γεμίσει. Βρίσκει το πηγάδι. Με τον πρώτο κουβά που έριξε, βγήκε μια αραπίνα. "Δώσε μου νερό να πιω", του είπε αυτή. "Να γεμίσω πρώτα τις βαρέλες". "Όχι, ή θα μου δώσεις να πιω ή θα σε φάω!" "Τι είπες; να με φας;" Την αρπάζει αμέσως από τα μαλλιά και της δίνει ένα γερό ξύλο. "θα ξαναφάς άνθρωπον;" "Όχι, κι όταν ακούω Γιάννη, θα κρύβομαι στα κατάβαθα της γης!" Κι από τη βιασύνη της να φύγει, της βγήκε το ένα ολόχρυσο πασουμάκι της. Το παίρνει ο Γιάννης και το κρύβει στον κόρφο του. Πήρε τα δοχεία με το νερό και ξεκίνησε. Από μακριά, που τον είδαν να γυρίζει, είπε ο καπετάνιος: "Βρε, αυτός είναι θηρίο! πως θ' απαλλαγούμε από δαύτον; Να βγούμε στο επόμενο νησί' εκεί οπωσδήποτε θα χαθεί". Σε λίγο φτάνει ο Γιάννης. "Γεια σου καπετάνιο!" "Καλώς το Γιάννη! πως τα πέρασες, το βρήκες εύκολα το πήγα- ;' δι;" "Εύκολα το βρήκα, αλλά το τι έπαθα, δε λέγεται". "Τι έπαθες πάλι, Γιάννη;" Και ο Γιάννης διηγήθηκε τι έπαθε στο πηγάδι.

Στο μεταξύ το παιδί έστελνε συχνά χρήματα στη μάνα του κι εκείνη του έστελνε την ευχή της.

Έφυγαν απ' αυτό το μέρος και πήγαν σε άλλο νησί. "Παιδιά, σ' αυτόν τον τόπο που ήλθαμε", λέει ο καπετάνιος, "είναι ένα μάρμαρο' άμα ακουμπήσεις τηγάνι

Σελ. 496
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/497.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

επάνω του, τηγανίζει ό,τι θέλεις. Ποιο παιδί από σας θα πάει τηγανίτες να φάμε;" "Εγώ, καπετάνιο", λέει ο Γιάννης, που ήταν πάντα πρόθυμος και καλός. Παίρνει αλεύρι, λάδι, μέλι και πάει στο μάρμαρο. Με την πρώτη τηγανίτα, που έβγαλε στο πιάτο, βλέπει ένα μαλλιαρό χέρι να την παίρνει. Βγάζει δεύτερη, τα ίδια. Αυτό είχε σκοπό να πάρει όλες τις τηγανίτες και στο τέλος να χαθεί κι ο άνθρωπος! "Για σταμάτα", λέει ο Γιάννης. "Τι γίνεται εδώ; Δε θα μου αφήσεις καμιά;" Βάζει το πιρούνι στο ζεματιστό λάδι, κι εκεί που πάει το χέρι ν' αρπάξει την τηγανίτα, του δίνει μια τρυπησιά με το πιρούνι. Πόνεσε το χέρι κι άφησε την τηγανίτα. Αυτό έγινε δυο, τρεις φορές, ώσπου τελικά, τις άφησε τις τηγανίτες. Όταν τις τηγάνισε όλες και τις μέλωσε, άφησε πέντε-έξι στο μάρμαρο και είπε: "Τώρα που θα φάνε οι ζωντανοί, ας φάνε κι οι πεθαμένοι". Και έφυγε. Από μακριά που τον είδε πάλι ο καπετάνιος να γυρίζει, είπε στους άλλους: "Αυτός τα βάζει με τα θηρία και βγαίνει νικητής! Εμείς τι θα γίνουμε; αν του πούμε καμιά κουβέντα, θα μας σκοτώσει! Στην επόμενη πολιτεία που θα βγούμε, πρέπει να τον ξεμπαρκάρουμε, για να ησυχάσουμε απ' αυτόν". Αλλά και πάλι, πως να τον διώξουν; δεν είχαν κανένα παράπονο!

Μόλις βγήκαν στη νέα πολιτεία, λέει ο καπετάνιος στο Γιάννη: "Γιάννη, να βάλουμε ένα στοίχημα' αν κερδίσεις, θα σου δώσω το μισό εμπόρευμα του πλοίου' αν όμως χάσεις, δε θα πάρεις τίποτε, θα μείνεις εδώ". "Δέχομαι", απαντά ο Γιάννης. "Πες μου όποτε θες. Τι στοίχημα είναι αυτό;" "Αύριο το βράδυ, με μάρτυρες, θα περάσεις από το ένα μέρος της γέφυρας και θα βγεις στο άλλο. Αν περάσεις, κέρδισες. Αν φοβηθείς και δεν περάσεις, το 'χασές το στοίχημα!"

Από αυτήν τη γέφυρα δεν έβγαινε κανείς στο άλλο μέρος. Επήγαν λοιπόν με μάρτυρες. Πέρασε ο Γιάννης στη γέφυρα. Αυτή ήταν στενή και πολύ σκοτεινή. Από κάτω ήταν η θάλασσα. Καθώς έφτασε στη μέση της γέφυρας, ένιωσε δύο χέρια να τον σπρώχνουν προς τα κάτω, για να τον βυθίσουν στη θάλασσα. "Έλα, ευχή της μάνας μου! Τι είναι πάλιν αυτό; Μα θα με πνίξει!" είπε μέσα του και πιάνει δυνατά τα δύο χέρια. Τότε, του 'μειναν στα χέρια πέντε ολόχρυσα βραχιόλια! Έτσι, πέρασε τη γέφυρα, που κανένας δεν την είχε περάσει. Έκρυψε τα βραχιόλια για να μην τα δούνε οι άλλοι. Όταν τον είδε ο καπετάνιος, τα 'χασέ. Δεν το περίμενε ποτέ αυτό. Δεν μπορούσε όμως να κάνει διαφορετικά και του 'δώσε το στοίχημα. Πάντως δεν τον πήρε μαζί του στο πλοίο, τον άφησε σ' αυτήν την πολιτεία. Μόλις πήρε τα χρήματα ο Γιάννης, θυμήθηκε τη μάνα του. Της έστειλε τα μισά. Έζησε ξένιαστη ζωή, ώσπου τα 'σώσε τα λεπτά. Τώρα τι να κάνει, που ήταν άφραγκος; "Έχει ο θεός", σκέφτηκε, "θα πάω σ' ένα χρυσοχόο, να πουλήσω τ' ολόχρυσο πασουμάκι".

Ο χρυσοχόος, μόλις το είδε, θέλησε να το κρατήσει, και να μην του δώσει τίποτε. Συνεννοείται με το βασιλιά ότι τάχα το 'κλέψε από τη βασιλοπούλα. Το παιδί έγινε θηρίο. Λέει σ' αυτούς: "Αφού σας το έχω κλέψει, παρουσιάστε μου το ταίρι του. Σας δίνω προθεσμία μια βδομάδα. Εγώ θα σας παρουσιάσω το ταίρι του κι

Σελ. 497
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/498.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

άλλο ένα ζευγάρι. Αν δε μου παρουσιάσετε το ταίρι του, να χάνετε το χρυσοχοείο όπως είναι και φαίνεται!"

Φεύγει το παιδί και πάει στο πηγάδι. Παρουσιάζεται η αραπίνα. "Τι θες, Γιαννάκη;" του λέει. "θέλω να μου δώσεις το ταίρι του πασουμιού, κι άλλο ένα ζευγάρι, γιατί θα με κρεμάσουν". Δεν πρόφτασε να τελειώσει την κουβέντα του και του τα φέρε. Τη χαιρέτησε κι έφυγε. Γυρίζει στο χρυσοχόο, παρουσία και του βασιλιά. Έτσι κέρδισε το στοίχημα! Πήρε το χρυσοχοείο, όπως ήταν και βρισκόταν. Έστειλε κι άλλα λεπτά στη μάνα του κι άρχισε πάλι τις τρέλες του. Σαν έφαγεν όλα τα χρήματα του χρυσοχοείου, έμεινε πάλι απένταρος. "Ας πάω σε άλλο χρυσοχοείο", σκέφτηκε, "θα πουλήσω τα βραχιόλια, να δω τι θα γίνω". Όπως πήγε, ο χρυσοχόος του είπε.' "Τι ήρθες να μου πουλήσεις της βασιλοπούλας τα βραχιόλια;" Και τον κατάγγειλε στο βασιλιά, για να του τα πάρουνε.

"Βασιλιά μου", του λέγει, "δεν είναι της κόρης σου τα βραχιόλια και με στοίχημα! Εσείς να μου παρουσιάσετε ένα από αυτά κι εγώ άλλα πέντε". Φεύγει και πάει στη γέφυρα. Μόλις έφτασε στα μισά, παρουσιάστηκε μια γυναίκα και του λέγει: "Τι θέλεις, Γιαννάκη;" "θέλω πέντε βραχιόλια, απ' αυτά που σου πήρα, γιατί θα με κρεμάσουνε!" Μόλις του τα έδωσε, την ευχαρίστησε κι έφυγε. Έτσι, κέρδισε κι αυτό το χρυσοχοείο!

Στέλνει πάλιν αρκετά χρήματα στη μάνα του κι αποφάσισε να δουλέψει στο μαγαζί. Μια μέρα, λέει στους υπαλλήλους του: "Παιδιά, σήμερα δεν έχουμε δουλειά' πάρτε το μεροκάματο σας και ξεκουρασθείτε. Εγώ θα πάω για κυνήγι". Όπως ανέβαινε στο βουνό, είδε μερικά σκαλοπάτια που κατέβαιναν στη γη. "Μπα", σκέφτηκε, "τι είναι εδώ; Ας κατέβω κάτω να δω". Και κατέβηκε σαράντα σκαλοπάτια. Έτσι βρέθηκε σ' ένα παλάτι. Άνοιξε ένα δωμάτιο κι είδε πολλά τρόφιμα. Ανοίγει το άλλο, βλέπει λεφτά. Ανοίγει ένα τρίτο, βλέπει ρούχα! Ανοίγει ένα μεγάλο δωμάτιο και βλέπει τέσσερα κρεβάτια. Πάει σ' ένα άλλο και βλέπει μια τραπεζαρία με τέσσερα σερβίτσια πάνω στο τραπέζι. Το φαΐ ήταν σερβιρισμένο κι αχνιστό. "Αχ!", λέει, "κι έχω μια πείνα! θα καθήσω να φάω". Τρώει μια πηρουνιά από κάθε πιάτο και πίνει μια γουλιά από κάθε ποτήρι. Σκέφτηκε, "θα κρυφτώ από κάτω από ένα κρεβάτι, για να δω ποιοι κάθονται εδώ μέσα".

Σε λίγην ώρα ακούει ένα θόρυβο και βλέπει τέσσερα περιστέρια. Τινάχτηκαν κι αμέσως μεταμορφώθηκαν κι έγιναν τέσσερεις πεντάμορφες κοπέλες. Η μια ήταν καλύτερη από την άλλη. Κάθησαν στο τραπέζι να φάνε. Λένε κι οι τέσσερεις με μια φωνή: "Σήμερα το τραπέζι μας κάποιος το πάτησε! Αν είναι ο Γιάννης, χαλάλι του!" Μόλις ακούει η μάνα τα λόγια των άλλων λέει: "Πού τον ξέρετε, κόρες μου, τον Γιάννη;" "Αμ, εσύ, που τον ξέρεις;" αποκρίνονται κι αυτές. Λέει τότε η μάνα τους: "Εγώ, κορίτσια μου, ήμουν στη μέση της θάλασσας κι όποιο πλοίο περνούσε, μου έριχνε έναν άνθρωπο να τον φάω' αλλιώς εβύθιζα το πλοίο κι όσους έβρισκα μέσα τους έτρωγα. Με έκανε όμως ο Γιάννης να μην ξαναπειράξω άνθρωπο!"

"Κι εγώ, μάνα μου", λέει η μεγαλύτερη κόρη, "ήμουν αραπίνα σ' ένα πηγάδι κι έτρωγα τους ανθρώπους. Μ' έκανε όμως ο Γιάννης να μην ξαναφάω άνθρωπο!"

Σελ. 498
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/499.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

"Κι εγώ", λέει η άλλη, "είχα ένα μάρμαρο, που τηγάνιζε τηγανίτες, κι έτρωγα όσους ανθρώπους ερχόντουσαν εκεί. Έκανα όμως όρκο να μη ξαναπειράξω άνθρωπο!"

Η μικρότερη λέει: "Ήμουνα σε μια γέφυρα, κι όποιος πέρναγε απ' εκεί, τον έπνιγα, αλλά κόντεψα να πνιγώ από τον Γιάννη κι έτσι δεν πρόκειται να ξαναπειράξω άνθρωπο!"

Τότε λέει η μάνα: "Κόρες μου, ας πιούμε στην υγεία του, μας ημέρεψεν, από θηρία που ήμαστε!" Ήπιαν το κρασί τους και είπαν: "Ώρα του καλή κι όπου να 'ναι, γεια του!" Σαν έφαγαν, ξάπλωσαν να κοιμηθούν. Το απογευματάκι σηκώθηκαν για να φύγουν. Πάει η καθεμιά να φορέσει τη φορεσιά της την περιστερίσια. Προλαβαίνει ο Γιάννης και παίρνει της μικρότερης τη φορεσιά και την καίει. Τότε τον είδαν όλες και λένε: "Α, να ο Γιάννης, εδώ είναι κι εμείς νομίσαμε ότι ήταν μακριά!" "Γιατί Γιάννη", λέει η μικρότερη, "μου έκαψες τη φορεσιά; οι άλλες θα φύγουν κι εγώ θα μείνω εδώ!" "Σε θέλω για γυναίκα μου", απαντά τότε αυτός.

Κι έδωσεν η Γοργόνα την ευχή της. Την πήρε αυτός κι έφυγαν. Πούλησε το χρυσοχοείο και γύρισε στην πατρίδα του. Εκεί στεφανώθηκαν. Ζήσανε καλά κι εμείς καλύτερα.

ΑΦ 920, 2-12, Τράπεζα Αιγιαλείας Αχαΐας (1963-1964).

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ

Ι. Ο ήρωας

α: Ο ήρωας είναι' α1: ο μικρότερος τριών αδερφών α2: που ρίχνουν τις σαΐτες τους για να βρουν νύφη· α3: βρίσκει την κουφάλα ενός δέντρου που κατεβάζει στο υπόγειο παλάτι του δράκου' α4: είναι γιος μιας χήρας' α5: ενός πάμφτωχου πατέρα' α6: που τον διώχνει γιατί είναι ακαμάτης' α7: τον πουλάει σε' α8: συναντά' α9: έναν Εβραίο' α10: παπά' α11: βασιλιά' α12: άλλο' α13: που καλοπληρώνει.

β: Ο νέος αφέντης του ήρωα τον στέλνει ν' ανέβει στο βουνό μέσα σ' ένα' β1: βοϊδοτόμαρο' β2: άλλο' β3: στην πλάτη των αετών β4: που του ζητούν να φάνε κρέας και, όταν του τελειώσει, τους θρέφει από τη σάρκα του' β5: από το βουνό (άλλο) ο νέος ρίχνει διαμαντόπετρες και θησαυρούς κάτω στον αφέντη του' β6: που, αφού φορτώσει ό,τι μπορεί να μεταφέρει, εγκαταλείπει τον ήρωα στην τύχη του.

Σελ. 499
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/500.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

γ: Ο ήρωας φτάνει.· γ1: στο παλάτι του δράκου' γ2: της δράκισσας' γ3: που είναι τυφλός(ή)- γ4: άλλο' γ5: κατεβαίνοντας πέτρινα σκαλιά κάτω από τη γη' γ6: μέσα από την κουφάλα ενός δέντρου' γ7: άλλο' γ8: και γίνεται αδερφός του' γ9: γιος του' γ10: αφού του(της) ξαναδώσει το φως του(της)' γ1 1: κόβοντας του(της) τα ματοτσίνορα' γ11.' αφού περάσει μια σκληρή δοκιμασία (ν' αντέξει εκατό βεργιές)' γ12: άλλο' γ13: που την αντέχει γιατί βάζει πάνω του μαξιλάρια' γ12: λαγοτόμαρα για να φαίνεται τριχωτός σαν το δράκο' γ13: άλλο.

δ: Ο ήρωας είναι' 81: τσομπάνος' δ2: ψαράς· δ3: που πετιέται από τον καπετάνιο στη θάλασσα' δ4: γιατί προκαλεί το φόβο των συντρόφων του νικώντας· δ5: τη χελώνα' δ6: τη γοργόνα' δ7: άλλο' δ8: που την ορκίζει στο γάλα της μάνας της να μην ξαναπειράξει άνθρωπο' 89: βλέπει τις νεράιδες να χορεύουν.

ΙΙ. Η συνάντηση με τη νεράιδα

α: Ο θετός πατέρας (η μάνα) του ήρωα' α1: του δίνει μια αρμαθιά κλειδιά για να μπορεί ν' ανοίξει όλες τις κάμαρες εκτός από μία' α2: που ο ήρωας παρακούοντας ανοίγει' α3: και βρίσκει' α4: μαγικά αντικείμενα (ραβδί που δίνει φαγιά, φτερωτό άλογο, άλλο)' α5: τρία περιστέρια που κολυμπούν και μεταμορφώνονται σε κόρες' α6: άλλο.

β1: Ο θετός πατέρας (μάνα) του μιλάει για νεράιδες· β2: μαγεμένες βασιλοπούλες μεταμορφωμένες· β3: σε περιστέρια' β4: άλλο' β5: που αλλάζουν τα πουκάμισα τους' β6: που βγάζουν τα φτερά τους και λούζονται' β7: άλλο' β8: και ο ήρωας ερωτεύεται την ομορφότερη4 β9: που την παίρνει γυναίκα του' β10: αφού της κρύψει' β11: το πουκάμισο' β12: τα φτερά' β13: άλλο' β14: αφού της κάψει' β15: το τομάρι (βλ. AT 402).

γ: Η νεράιδα-σύζυγος (άλλο)' γ1: βρίσκει το κρυμμένο πουκάμισο (μαντίλι, άλλο)' γ3: ξεγελώντας την πεθερά της που της το δίνει' γ4: ξεγελώντας τον άντρα της που του το ζητάει' γ5: για να χορέψει' γ6: για να πάει στο βασιλιά' γ7: και φεύγει' γ8: μαζί με την κόρη της· γ9: ξαναγίνεται περιστέρι' γ10: και του παραγγέλνει πως θα την ξαναβρεί σε τόπο μαγικό' γ11: στην "άρα των αρών", στις "ήλινες, τις μπίλινες τις αλαμαλακούσες", τα σιδερένια τα βουνά στους κρυσταλλένιους κάμπους (άλλο).

δ: Ο ήρωας επισκέπτεται' 81: τη μάνα του' δ2: (τον πατριό του) την οικογένεια' δ3: αποκτώντας καθ' οδόν μαγικά αντικείμενα' δ4: συμβιβάζοντας δράκους (άλλο) που μαλώνανε' δ5: κάνοντας δίκαιη μοιρασιά κρέατος σε λιοντάρι, αετό, μυρμήγκι' δ6: άλλο' δ7: παίρνει τη μαγκούρα που σκοτώνει, το άφαντο σκουφάκι, το ραβδί που στρώνει τραπέζι· δ8: άλλο' δ9: μαζί με τη γυναίκα του' δ10: που εξαφανίζεται' 811: που φεύγει μαζί του για να τον γλιτώσει από τη μάνα της (συμφυρμός με AT 313C, όπ. βλ. ανάλυση).

Σελ. 500
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/501.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΙΙΙ. Η αναζήτηση της συζύγου

α: Ο ήρωας φεύγει να βρει τη γυναίκα του.

β: Με τη βοήθεια των μαγικών αντικειμένων β1: φτάνει στον πύργο της νεράιδας· β2: νικώντας τους εχθρούς του.

γ: Ρωτάει που βρίσκεται η αγαπημένη του· γ1: στον ήλιο, στο φεγγάρι και στ' άστρα' γ2: στους ανέμους' γ3: στα πουλιά' γ4: αφού χαλάσει τρία (άλλο) ζευγάρια σιδερένια παπούτσια' γ5: χτίζει πανδοχείο και βάζει τους ταξιδιώτες να λένε παραμύθια (πβλ. AT 425D)' γ6: και μαθαίνει που βρίσκεται' γ7: από το μικρότερο (άλλο) πουλάκι' άστρο (άλλο).

IV. Συνάντηση και λύση

α: Φτάνοντας στον πύργο ο ήρωας βρίσκει' α1: το πουκάμισο (μαντίλι, άλλο) της νεράιδας' α2: και το παίρνει πίσω ξανακερδίζοντας την για πάντα' α3: το καίει (συμφυρμός με AT 465Α, όπ. βλ. ανάλυση)' α4: κι εκείνη μένει για πάντα μαζί του' α5: γυρίζοντας' α6: στο σπίτι του' α7: στον άνω κόσμο' α8: και πεθαίνει' α9: χάνεται για πάντα.

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

ΗΠΕΙΡΟΣ

1. ΛΑ 400, 10, Μετόχι Αγίων Σαράντα (σημ. Αλβανία), "Το διαμάντι". Η αρχή όπως το AT 936*. Ι: α, α8, α11, α13, β (με διαμάντια), γ, γ1 (στο φούρνο), γ3, γ7 (σηκώνοντας μια πλάκα), γ9. ΙΙ: β1, β4 (τρεις πεντάμορφες), β7 (που φορούν δαχτυλίδια' όποιος προλάβει να τα αρπάξει, τις νικά, αλλιώς τυφλώνεται), β8 (τις νικά όλες, αλλά θέλει τη μικρότερη), β9, γ, γ1 (το δαχτυλίδι της), γ3, γ7, γ10, γ11 (στους επτά γυαλένιους πύργους). ΙΙΙ: α, β (καίγοντας μια τρίχα έρχεται η σούστα του γέρου), β1. IV'. α (η Πεντάμορφη γίνεται σκλάβα του στοιχειού-φιδιού που η ψυχή του βρίσκεται στα εφτά φανάρια και σ' ένα πηγάδι). Συμφυρμός με το AT 302 (όπ. βλ. ανάλυση). Με τη βοήθεια της Πεντάμορφης, το παιδί τα σβήνει και παίρνει πίσω την Πεντάμορφη.

2. ΛΑ 707, 5, Θεσπρωτία, "Τα ριγμένα στο ποτάμι αδέλφια". Στου τζιμ-τζιμ τα βουνά και στους κρουσταλλένιους κάμπους υπάρχουν ξωτικές.

Σελ. 501
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/502.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

3. ΛΑ 976, 292-298, Δωδώνη, άτιτλο. Η αρχή όπως το AT 552A. ΙΓ. "2 (το βασιλόπουλο), α4, α7 (τη Νεράιδα να λούζεται σε ασημένια λεκάνη μαζί με δύο περιστέρια), γ, γ7, γ 10, γ11 (στις ήλινες, τις μπίλινες, στις αλαμαλακούσες, στα κρουσταλλένια τα βουνά, σε δύο δέντρα ανάμεσα, αφού χαλάσει τρία ζευγάρια σιδερένια παπούτσια και ένα μπαστούνι). ΙΙΙ: α, β (με υπερφυσικούς βοηθούς), β1 (στους γυάλινους πύργους), γ7 (ένας γεροκόρακας). IV'. α (αναγνωρίζει την αγαπημένη του και κόβοντας το δαχτυλάκι του ανοίγει την πόρτα και την παίρνει να την κάνει γυναίκα του), α5, α6.

4. ΛΑ 1260, (ΣΜ 90), 86-87, Κόνιτσα, "Η ξωτικιά". II: Το παιδί του κυνηγού στον απαγορευμένο βράχο, β9 (και κάνει μαζί της δύο παιδιά), β 10, β13 (το μαντίλι της ξωτικιάς), γ, γ1 (το μαντίλι, όταν λείπει ο άντρας της), γ7. ΙΙΙ: α, β (με καπέλο που τον κάνει άφαντο, με γάτα που περνά μαζί της το ποτάμι, με λαγό που παίρνει από τρία παιδιά). IV'. α (βρίσκει την ξωτικιά και τα παιδιά της), α1 (το μαντίλι), α2.

5. ΛΑ 3018, 140-144, Ζαγόρια, "Η Χρυσομαλλούσα". Το παιδί δε θέλει να παντρευτεί άλλη γυναίκα από τη Χρυσομαλλούσα, παρά τις αντιρρήσεις της μάνας του που λέει ότι είναι νεράιδα. Στο δρόμο γλιτώνει μελίσσια, χελιδόνι που του δίνουν φτερά να τα χρησιμοποιήσει όταν βρεθεί σε ανάγκη. ΙΓ. Συναντά νεράιδες στο λουτρό (οι δώδεκα με ασημένια μαλλιά, η μία με χρυσά), β9, β10, β13 (το μαντίλι), γ, γ1 (το μαντίλι), γ3, γ7, γ10, γ11 (στους Έλληνες, στους Μισέλληνες, στις αλαμαλακούσες, στα κρουσταλλένια τα νερά, στις μαρμαρένιες βρύσες). ΙΙΙ: α, β1. IV'. α (με βοηθούς το μελίσσι και το χελιδόνι), α1 (το μαντίλι), α2.

6. ΑΦ 214, 34-38, Άγιος Σπυρίδωνας Άρτας, "Η αρχοντοπούλα και ο δαίμονας". Συμφυρμός με τα AT 621, AT 653, AT 936* και AT 561. Ι: γ, γ1 (στο γέρο), γ4 (που έχει ό,τι επιθυμεί με τη μαγική του μαγκούρα). ΙΙ: α (ο προστάτης γέρος), α1, α2, α3, α4 (πολυέλαιο, με το άναμμα δώδεκα λαμπάδων παρουσιάζονται δώδεκα πεντάμορφες), β8, β9, β 10, β13 (το πέπλο), δ (γυρίζει στον τόπο του), δ7 (με τη μαγκούρα του γέρου), δ8 (περνούν τη λίμνη με άλογα). Το τέλος όπως το AT 561.

Ι. ΑΦ 376, 22-26, Μαργαρίτι Θεσπρωτίας, "Οι νεράιδες". Η αρχή όπως AT 936*. Ι: α (Γιάννης), α4, α8, α12 (έναν καπετάνιο), α13, β (από χρυσάφι), β2 (ασκί), β3 (των όρνεων), β5 (χρυσάφι), β6, γ, γ1 (του γέρου), γ3, γ4 (σηκώνοντας μια πλάκα μαρμάρινη), γ5. ΙΙ: β1 (ο τυφλός γέρος για δώδεκα νεράιδες), β7 (που πιάνουν το χορό, σε κουράζουν και σ' αφήνουν μισοπεθαμένο), β10, β13 (το πέπλο και την αναγκάζει να τους μεταφέρει, εκείνον τον ίδιο και το γέρο, πίσω στον τόπο τους), δ, δΐ, δ9 (δε θέλει να αφήσει τη νεράιδα και την κάνει γυναίκα του), δ10 (παίρνοντας το πέπλο από την πεθερά της). ΙΙΙ: α, β1 (επιστρέφει στο υπόγειο παλάτι). IV'. α, α1 (το πέπλο), α2, α5, α6.

Σελ. 502
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/503.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

8. ΛΦ 991, 5-8, Δωδώνη, "Τα δύο αδέλφια και, ο δράκος". Η αρχή όπως το AT 936*. 7: Δύο αδέλφια, που βρίσκουν μια τρύπα και ακούνε ότι έχει εκεί το σπίτι του ο βασιλιάς των πουλιών με πολλές λίρες, αποφασίζουν ο ένας ν' ανεβεί, β2 (στο γαϊδουροτόμαρο), β3 (των πουλιών), β5 (στον αδελφό του, αλλά δεν μπορεί να κατεβεί), γ, γ1, γ7 (ανοίγοντας μια μεγάλη πόρτα), γ9, γ12 (γιατί τον λυπήθηκε). ΙΙ: α, α7 (τον στέλνει στη βρύση που πάνε τρεις βασιλοπούλες), β8, β9, β 10, β 13, γ, γ4, γ5, γ7, δ, δ1. ΙΙΙ: α, β (με τη σφραγίδα που του έδωσε ο γέρος, που πατάς και σου βγάζει ψωμί, ταΐζει δύο πεινασμένους που του χαρίζουν σκούφια που πετάς πολύ μακριά και μπαστούνι που σκοτώνει όποιον βρεθεί μπροστά του εμπόδιο). IV'. Νικώντας τους εχθρούς του βασιλιά, βλέπει τη γυναίκα του, α1 (το μαντίλι), α2, α4, κληρονομούν με τον αδελφό του το βασιλιά.

9. Dozon, 83-86, Δωδώνη, "La loubie et la Belle de la terre". H αρχή όπως το AT 551. Π', δ, δ1 (αφήνει στη βασίλισσα το φόρεμα της Όμορφης του Κόσμου), γ (η Όμορφη), γ3 (μια κοπέλα της βασίλισσας), γ5, γ7, γ10 (πρέπει να χαλάσει τρία ζευγάρια σιδερένια παπούτσια). ΙΙΙ: α, γ, γ5, γ6 (στην πηγή που λούζονται δώδεκα κοπέλες). IV'. α (στην πηγή), α1 (το φόρεμα), α3, α4, α5, α6 (στο βασιλιά).

10. Hahn 1, 15, 131, Δωδώνη, "Το βασιλόπουλο και η ξωθικιά". Εισαγωγή όπως στις Χίλιες και Μια Νύχτες. Γ. α (ανεβαίνει στο βουνό με τα διαμάντια), β1, β3. Συμφυρμός με το AT 936*, γ, γ1, γ4 (που είναι δεμένος με αλυσίδες στον τοίχο), γ12 (λύνοντας τις αλυσίδες). ΙΙ: α4 (σε μια κάμαρα), α5 (ραβδί που δίνει φαγιά και άλογο φτερωτό), δ, δ2 (το βασιλιά πατέρα του), δ3, δ6 (ξεγελώντας τα αδέλφια της νεράιδας, ένα δερβίση κι έναν Εβραίο), δ7 (τσαπανίκα που σηκώνεται μονάχη της και χτυπά όποιον της πει και άφαντο καβούκι), δ9 (τη νεράιδα), δ10. Συμφυρμός με το AT 569. ΙΙΙ: α, β, β1 (νικώντας τον εχθρό του βασιλιά). IV'. α (δίνει γνωριμία στη γυναίκα του τη νεράιδα), α4 (τώρα που την παίρνει με την αξία του).

11. Hahn 2, 207, Ζαγόρια, άτιτλο. Παρόμοιο με το προηγούμενο. Το βασιλόπουλο ξαναβρίσκει τη νεράιδα, αλλά αυτή του αντιστέκεται. Την ώρα που κοιμάται, κλέβει για δεύτερη φορά τα φορέματα της για να την αναγκάσει να τον ψάξει.

12. Hahn 2, 207, Δωδώνη. Παρόμοιο (οι διαφορές ασήμαντες) με το Hahn 1, 15, 131, Δωδώνη, αρ. παρ. 10.

ΘΕΣΣΑΛΙΑ

13. ΛΑ 1270, (ΣΜ 100), 45-48, Βολκάνο Τρικάλων, "Τα Φίρφιρα παζάρια στους κοκαλένιους κάμπους". ΙΙ: β (ο κυνηγός), β9, β10, β13 (τα ρούχα), γ,

Σελ. 503
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/504.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

γ3 (για να πάει στο παζάρι), γ7, γ10, γ11 (στα Φίρφιρα παζάρια στους κοκαλένιους κάμπους). ΙΙΙ: α, β1 (με βοηθό τη δράκαινα που της κόβει τα φρύδια), γ, γ1 (την Ηλιομάνα, αδελφή της δράκαινας, τον Ήλιο), γ3, γ6, γ 7 (από μια κότα). IV'. α (η γυναίκα του με ένα χαστούκι τον μεταμορφώνει σε μήλο για να μην τον φάει η μάνα της). Μαγική φυγή. Λησμονημένη νύφη με την κατάρα της μάνας. Συμφυρμός με το AT 313C.

14. ΛΦ 912, 4-7, Τρίκαλα, "Τα μαρμαρένια βουνά". Η αρχή όπως το AT 936*. Ι: α (ο κυνηγός που χάθηκε μια μέρα στο δάσος), α6, α8, α12 (εμπόρους), β (οι έμποροι), β2 (τραγοτόμαρο), γ, γ1 (του Αράπη), γ4 (που είναι δεμένος), γ5 (σαράντα), γ7 (τραβώντας το καπάκι), γ9, γ12 (λύνοντας τον). ΙΙ: α, α1 (τις τριάντα εννιά), α3 (ανοίγει μια τρυπά στο απαγορευμένο δωμάτιο), β13 (το μαντίλι που εκείνη είχε βάλει στην τρύπα για να την κλείσει. Το παιδί ζητά ύστερα από τον Αράπη το κλειδί για να ανοίξει το απαγορευμένο δωμάτιο να πάρει τη νεράιδα), γ, γ1 (το μαντίλι), γ3, γ5, γ7, γ10, γ11 (στα μαρμαρένια τα βουνά και στις κρουσταλλένιες βρύσες), δ, δ1 (τον πατέρα του, με τη λούρα που του δίνει ο Αράπης), δ3, 86 (σκοτώνοντας ένα δράκο κι έναν άνθρωπο), δ7 (μαγκούρα που σκοτώνει άφαντο σκουφί). ΙΙΙ: α (τον βοηθούν τρεις γριές αδελφές), β1 (στα βουνά), β2 (τους εχθρούς του Αράπη), γ3, γ6, γ7 (ένας πελεκάνος). IV'. α (φθάνει στα βουνά και ο Αράπης για αντάλλαγμα του δίνει τη Νεράιδα και κρατά το μαντίλι), α4, α5, α6.

15. ΛΦ 1753, 9-17, Καρδίτσα, "Η παλιοκαλιακούδα". Η αρχή συμφύρεται με AT 402, AT 465C. Ι: α, α1 (ρίχνει τη σαΐτα του που πέφτει σε μια βιτσινιά, όπου βρίσκεται μια χελώνα). ΙΙ: Ο μικρότερος γιος του πλουσίου παντρεύεται τη χελώνα. Βλέποντας το σπίτι του συγυρισμένο, παραμονεύει και βλέπει να βγαίνει από το καβούκι μια πεντάμορφη κοπέλα, φορώντας φόρεμα που έχει τον ουρανό με τ' άστρα και το φεγγάρι, β 14, β15 (με τη συμβουλή της θείας του), γ (η χελώνα), γ7, γ10, γ1 1 (στα πράσινα λιβάδια). ΙΙΙ: α, β (σιδερένια παπούτσια και ένα μπαστούνι), β1 (στα πράσινα λιβάδια), γ6, γ7 (από την παλιοκαλιακούδα όταν σώζει πουλάκια σκοτώνοντας ένα φίδι). IV'. α (με τη βοήθεια των ευγνωμόνων πουλιών βρίσκει τρεις πύργους με τρεις όμορφες κοπέλες. Η πρώτη φοράει τη θάλασσα με τα κύματα, η δεύτερη τη γη με τα στάχυα και η τρίτη τον ουρανό με τ' άστρα. Στην τρίτη αναγνωρίζει τη γυναίκα του), α4, α5, α6.

16. ΣΠ 65, (ΛΑ 592), 33-41, Τρίκαλα, άτιτλο. Γ. α, α5, α7, α9, β, β1, β3 (από τα όρνια). Συμφυρμός με το AT 936*. ΙΙ: α2, α4, α7 (νεράιδες' αρπάζει τα φτερά της μικρότερης), β8 (τη μικρότερη), β9, β10, β13 (το δαχτυλίδι της), γ, γ1 (το δαχτυλίδι), γ3, δ, δ1 (το σπίτι του με την καρότσα του δράκου), δ3 (το σπαθί του δράκου), δ9, δ10. ΙΙΙ: α, β (σπαθί, σκούφος, βελέντζα), β1, β2 (τον εχθρό του βασιλιά). IV'. α (παίρνει τη μικρότερη κόρη του βασιλιά, τη Νεράιδα που ζητούσε).

Σελ. 504
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/505.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

17. ΣΠ 65, 55-57, Τρίκαλα, άτιτλο. Εισαγωγή όπως το ΛΑ 400, 2 (βλ. αρ. παρ. 19 και AT 936*). Ι: γ, γ1, γ3, γ9 (το δρακόπουλο), γ13 (τον χτυπά με τη δράκινη ματσούκα του), γ14 (ψάχνει αν τα στήθη του είναι τριχωτά), γ15 (λαγοτόμαρα), γ16. ΙΙ: Με ένα φτερό της νεράιδας που το παιδί πέρασε από τα μαλλιά του δράκου τον ξεστραβώνει. Βλέποντας ο δράκος ότι έχει μπροστά του άνθρωπο, τον κυνηγάει κι αυτόν και τη γυναίκα του, τη νεράιδα' το παιδί ξαναδίνει τα φτερά στη γυναίκα του και βρίσκονται μαζί στον επάνω κόσμο, γ, γ1, γ3, γ7, γ10, γ11 (στους μαρμαρένιους κάμπους, στα κρουσταλλένια βουνά). ΙΙΙ: α (με τρία ζευγάρια σιδερένια ποδήματα), γ, γ2 (στο σπίτι του Δυτικού ανέμου ελευθερώνει την αδελφή του Νότου και μαθαίνει από τη μάνα της, τη Νοτιά, που είναι τα κρουσταλλένια βουνά). IV'. α (ξαναβρίσκει τη γυναίκα του).

ΘΡΑΚΗ

18. ΛΑ 400, 1, "Ποιο από τα τρία αδέλφια είχε καλύτερη τύχη στην παντρειά". Ι: α, α1, α2, α3 (ένα πλάτανο και κάθεται εκεί), γ, γ1 (της πεντάμορφης), γ5, γ7 (ο διάβολος τον οδηγεί να σκάψει κάτω από την πέτρα), δ9 (τρεις γυναίκες). ΙΙ: β8 (την πεντάμορφη), β9, β10, β13 (την προβιά), δ, δ2 (με δώρα από τη γυναίκα του: καρύδι-άλογο σελάτο, αμύγδαλο-ωραία φορεσιά), δ9 (φέρνει και τη γυναίκα του αλλά της καίει την προβιά), δ10. ΙΙΙ: α, γ4 (τσαρούχια). IV: Ξαναβρίσκει τη γυναίκα του.

19. ΛΑ 400, 2, Αίνος (σημ. Τουρκία), "Ο διαμαντάς". Εισαγωγή όπως στις Χίλιες και Μια νύχτες. Ι: α, β1, β3. Συμφυρμός με το AT 936*, γ, γ1, γ3, γ4 (και κοιμόταν σαράντα μέρες), γ9, γ12 (όταν ξυπνάει, του λέει πως βγήκε από τον αέρα του), γ14 (τρεις γροθιές στην πλάτη), γ15. ΙΙ: α6 (τρία άσπρα περιστέρια), β8 (τη μικρότερη), β9, β10 (το πουκάμισο), γ, γ1, γ3, γ7, γ8. ΙΙΙ: α (ξαναγυρίζοντας στο δράκο), β1, γ (ο δράκος τον στέλνει στη μεγάλη του αδελφή, αυτή στη μικρότερη κι εκείνη στο μικρότερο αδελφό), γ3, γ6, γ7 (το καναρίνι). IV. α (μια σκλάβα τον κρύβει). Οι νεράιδες πίνουν στο τραπέζι στην υγεία του' φανερώνεται μπροστά τους κι εκείνες τον ακολουθούν.

20. ΛΑ 400, 3, Αίνος (σημ. Τουρκία), "Το βασιλόπουλο που πάλεψε με τη νεράιδα". Το βασιλόπουλο κυνηγώντας με το δοξάρι πέρα από τον ποταμό βρίσκει μια πράσινη τέντα με τραπέζι στρωμένο. Παλεύει με τη νεράιδα' όποιος ρίξει τον άλλο, τον παίρνει σκλάβο. Εκείνη ξεγλιστρά και φεύγει. ΙΙΙ: α (τη νεράιδα, έχοντας τη βοήθεια ευγνωμόνων ζώων, του αετού, του μυρμηγκιού και της μέλισσας), β1. IV: Το βασιλόπουλο με τον αετό μπαίνει στον πύργο. Με τη βοήθεια των μυρμηγκιών φέρει σε πέρας τη δοκιμασία που του όρισε η νεράιδα και με τη βοήθεια της μέλισσας την ξεχωρίζει ανάμεσα σε επτά αδελφές. Συμφυρμός με το AT 554.

Σελ. 505
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/506.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

21. ΛΑ 400Α, Αίνος (σημ. Τουρκία), "Οι τρεις δράκαινες και το παλικάρι". Η μια, σαν γοργόνα, τρώει τους θαλασσινούς που αράζουν σ' ένα λιμνιώνα, η άλλη, σαν αράπης, τρώει τους διαβάτες που κοντοστέκονται για νερό σε μια βρύση και η τρίτη, σαν όμορφη κοπέλα, γυμνή, κρεμασμένη από τα μαλλιά της στο λουτρό, χώνει με μια κλωτσιά μέσα στις πλάκες εκείνον που προσπαθεί να τη βοηθήσει. Το παλικάρι είναι αντρειωμένο και δρακοφορεμένο κι ο πρώτος στη συντροφιά των δράκων. Συμφυρμός με το AT 650A, 87 (με το παλαμάρι στο χέρι κατατρομάζει τις δράκαινες), δ8 (τις ορκίζει και παίρνει από την τρίτη ένα βραχιόλι). Γυρίζει να μείνει με τους δράκους. Δείχνει το βραχιόλι σ' ένα σαράφη κι αυτός λέει ότι είναι δικό του. Ο βασιλιάς βάζει το σαράφη να ταΐζει τους δράκους και στέλενι το παιδί να βρει το ταίρι του. IV'. α (η δούλα μ' ένα χαστούκι τον κάνει φρουκάλι)· τρία περιστέρια κολυμπούν και μεταμορφώνονται σε όμορφες κοπέλες που πίνουν στην υγεία του παλικαριού. Με την υπόσχεση ότι δε θα τον πειράξουν, η δούλα τον φανερώνει. Οι κοπέλες του χαρίζουν πολλά όμοια βραχιόλια και η δούλα, σαν αετός, τον φέρνει στην πολιτεία. Ο σαράφης δεν μπορεί να ξεχωρίσει το δικό του ανάμεσα στα όμοια βραχιόλια. Γυρίζει με τους δράκους στον πύργο και τους αφήνει. Παντρεύεται την τρίτη δράκαινα.

22. ΑΦ 655, 33-35, "Το κάστρο με τη νεράιδα". Γ. α, α4, α8 (φεύγοντας από το πατρικό του για να βρει δουλειά), α 12 (ένα τσομπάνο-κύκλωπα), γ3, γ9, γ13, γ17 (καναβάτσες γεμάτες ξύλα). ΙΙ: α (ο κύκλωπας), α3 (αρρώστησε βαριά και πέθανε' το παιδί πήρε όλα τα κλειδιά και άνοιξε όλες τις κάμαρες του κάστρου), α4 (στην τελευταία), α7 (μια νεράιδα), β6, β8 (την ερωτεύεται), β9, β10 (μέσα σ' ένα κουτί), β12, γ, γ1 (τα φτερά της), γ2 (της τα δίνει μια γριά), γ7, γ9, γ10, γ11 (στο στεριωμένο κάστρο), δ, δ1, δ6 (τον μεταφέρει ένας γερανός), δ9, δ 10 (ενώ το παιδί τιμωρεί με κομμάτιασμα τη γριά που της έδωσε τα φτερά). ΙΙΙ: α (καλώντας το γερανό), β1. IV'. α (ανοίγει τις πόρτες και φτάνοντας στην τελευταία κάμαρα αρπάζει τη νεράιδα απ' τα μαλλιά), α1 (τα φτερά), α2, α3 (τα βάζει ξανά στο κουτί), α4, α5 (καβάλα στο γερανό), α6.

23. Θρακικά 16, 35, 183-185, Φανάρι Σηλυμβρίας (σημ. Τουρκία), "Η νεράιδα, το παιδί και ο Εμβραίος". Η αρχή όπως το AT 936*. Ι: α, α8, α9, β1, β2 (τον κατεβάζει σε υπόγειο γεμάτο διαμάντια), β6, γ, γ1, γ3. Π'. α2, α4, α6, β8 (τη μικρότερη), β9, β 10, β12 (εκείνη του δίνει πίσω το φως του πατέρα της), γ, γ1 (φτερά), γ3, γ7, γ10, γ11 (στα πράγκαλα, στα πρίγκουλα, στη διαμαντένια χώρα), δ, δ1, δ3 (ένα αυγό), δ8 (που κάνει την καλύβα τους παλάτι). ΙΙΙ: α. IV: Σε μια βρύση ρίχνει στο νερό το δαχτυλίδι της γυναίκας του. Εκείνη τον ανεβάζει στα φτερά της. ΙΙ: δ11. Συμφυρμός με το AT 313C.

Σελ. 506
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/507.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

24. Θρακικά 17, 134-135, Σηλυμβρία (σημ. Τουρκία), "Το βασιλόπουλο και η μαϊμού". Συμφυρμός με το AT 402.

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

25. ΛΑ 1249, (ΣΜ 79), 13-15, Θεσσαλονίκη, άτιτλο. Ι: α, α8, β1 (καπετάνιο), β, β5, β6, γ, γ5 (στις σαράντα κάμαρες με τις σαράντα κοπέλες), γ7 (σηκώνοντας το χαλκά της μαρμαρένιας πλάκας), γ8 (τους), γ12 (κατά τη συμβουλή της μικρότερης, δε σηκώνει το κεφάλι παρά μόνο στα λόγια της: "στου αδελφού μας το κεφάλι"). ΙΙ: δ, δ1, 86 (με τη συμβουλή της μικρότερης, πετάει και μπλέκει μέσα σε ζεμπίλι, αλλά τον φυλακίζουν ένας παπάς τον ελευθερώνει' ανάβοντας το μανάλι που του είχε δώσει η μικρότερη παρουσιάζονται σαράντα κορίτσια μ' ένα τορβά λίρες). Συμφυρμός με το AT 561.

26. ΑΦ 1552, 32-34, Σαμαρίνα Γρεβενών, "Ο ξενιτεμένος και η μοίρα". Ι: α, α4 (ξεκινάει να βρει την τύχη του). Στο δρόμο συναντά τρεις όμορφες κοπέλες (Μοίρες) που θέλουν να τον βοηθήσουν. Εκείνος αρνείται και η μικρότερη θυμώνει και τον πετάει στο βουνό, γ, γ1 (στο υπόγειο παλάτι ενός γέρου που τον στέλνει μ' ένα γράμμα στον αδελφό του). Πηγαίνει. Ο αδελφός του γέρου μαζί με το γεροκόκορα τον συμβουλεύουν πως θα φτάσει στον πάνω κόσμο. Ο ξενιτεμένος σπάει κανάτι που γίνεται βρύση. Εκεί έρχονται οι τρεις Μοίρες, β9, β10 (κρατά), β13 (το πέπλο της μικρότερης και την αναγκάζει να τον ανεβάσει στον πάνω κόσμο), γ, γ1, γ4, γ5, γ7. Οι αδελφές της όμως δεν τη δέχονται και ξαναγυρίζει πίσω στον άντρα της.

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

α. Νησιά Ανατολικού Αιγαίου

27. ΛΑ 2457, 212-221, Μεστά Χίου, άτιτλο. Η αρχή όπως το AT 936*. Ι: γ, γ1 (του βασιλιά των πουλιών). Π: α2, α4, α6 (τρεις πάπιες), β8 (τη μικρότερη), β9, β10, β11, γ, γ1 (στο υπόγειο, όταν ο άντρας της απουσιάζει), γ7, γ 10, γ11 (στην άρα των αρών, στου πουλιού το χορό, στο μαλαματένιο πύργο, στο Σιδερόκαστρο), δ2 (τον πηγαίνουν τα πουλιά). ΙΙΙ: α (ξαναπάει στο βασίλειο των πουλιών. Ο βασιλιάς τον στέλνει στον αδελφό του, το βασιλιά των ζώων, κι αυτός με τη σειρά του στο βασιλιά των μυρμηγκιών που, με το γρήγορο άλογο του, τον φέρνει στο ποτάμι, πριν βασιλέψει ο ήλιος). IV'. Η γυναίκα του τον βρίσκει κοιμισμένο και τον φέρνει στο παλάτι. Για να την πάρει, πρέπει να την αναγνωρίσει ανάμεσα σε τρεις άλλες πανόμοιες. Την αναγνωρίζει, γιατί είναι έγκυος, α4, α5 (τους μεταφέρουν οι αδελφές της πάπιες μαζί με την προίκα της), α6.

Σελ. 507
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/508.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

28. ΛΑ 2891, 353-354, Παλαιόκαστρο Σάμου, άτιτλο. ΙΙ: Ένας άνδρας, β9, β10 (στο σεντούκι), β13 (το φόρεμα της μιας από τις πέντε γυναίκες), γ (η γυναίκα), γ1 (βρίσκει το κλειδί και παίρνει το κρυμμένο φόρεμα), γ7.

29. ΛΦ 1507, 1-3, Ικαρία, άτιτλο. 7: δ (λυράρης που γυρνά τη νύχτα), δ9 (τις ξωτικές, τις καλομοίρες). ΙΙ: β8 (την καλομοίρα του), β9 (πιάνοντας την με σχοινί, όπως τον συμβούλεψε η μάνα του), β10 (στο σεντούκι), β11 (τη σκεπή της), γ (η καλομοίρα), γ4 (για να πάει στο γάμο της αδελφής της), γ7 (αφού υπόσχεται στον άνδρα της, που την παρακαλεί να μείνει, ότι θα έρχεται να κάνει όλες τις δουλειές του σπιτιού, χωρίς όμως εκείνος να τη βλέπει).

30. Folk-Lore XI, 452-454, Μυτιλήνη Λέσβου, "The water seller's son". 7: α, α4 (και φεύγει να μάθει την τέχνη του πατέρα του), α8, α9, β (στα κυπαρίσσια), β5 (από τις φωλιές των πουλιών στα κυπαρίσσια). Συμφυρμός με το AT 936*, γ (με τη συμβουλή της Παναγιάς), γ1, γ3, γ5 (σαράντα σκαλοπάτια), γ6, γ7 (τραβώντας το χαλκά μιας πέτρας), γ9, γ10, γ11. ΙΙ: β7 (που βγάζουν τα ρούχα τους), β8 (τη μικρότερη), β9, β10, β13 (τα ρούχα της), γ, γ1 (τα κρυμμένα ρούχα της), γ7, γ10, γ1 1 (στον άσπρο πύργο). ΙΙΙ: α, β (αόρατο σπαθί και χαλί που του δίνει ο δράκος), β1 (αλλά πρώτα πρέπει να ζητήσει την ευχή του πατέρα της). IV'. α (τον πατέρα της στο σιδερένιο πύργο και νικώντας τους εχθρούς του παίρνει την ευχή του. Με τη βοήθεια των πουλιών ανεβαίνει μαζί της στον πάνω κόσμο).

31. Georgeakis-Pineau, 11-19, Λέσβος, "Le mont des cailloux". 7: δ, δ1. ΙΙ: β9 (τη νεράιδα και κάνει μαζί της δύο κόρες), β10 (κλειδωμένο στην κασέλα από τη μάνα του που κρατά το κλειδί επάνω της), β1 1, γ, γ1, γ3, γ7, γ8, γ9. ΙΙΙ: α, β (ρόπαλο που σκοτώνει εχθρούς, κάπα που τον κάνει αόρατο, πέδιλα που γίνονται φτερά), β2 (νικώντας τους εχθρούς ενός βασιλιά' σε αντάλλαγμα, ο βασιλιάς φωνάζει όλα τα πουλιά να τον οδηγήσουν στο βουνό των χαλικιών), γ, γ6, γ7 (μια καρδερίνα ξέρει και τον οδηγεί στο παλάτι των δαιμόνων). IV'. α (την κόρη του, κοντά σε μια βρύση" μέσω αυτής δίνει το δαχτυλίδι στη γυναίκα του' τους καταδιώκουν, αλλά φορώντας την κάπα γίνονται αόρατοι και ξεφεύγουν).

β. Δωδεκάνησα

32. ΛΑ 2892, 270-272, Νίσυρος, άτιτλο. ΙΙ: β8 (τη νεράιδα, την καλομοίρα), β9, β10, β13 (την τσίπα), γ, γ1 (βάζει το παιδί της να βρει την τσίπα της), γ7, γ8 (με το παιδί της).

33. ΛΦ 1387, 9-16, Κάλυμνος, "Ο βάτραχος". Η αρχή, όπως το AT 402. ΙΙ: β 14, β 15, γ9 (άσπρο περιστέρι). ΙΙΙ: α (με τρία σιδερένια παπούτσια και την ευχή του πατέρα του). Στο δρόμο συναντά ευγνώμονα ζώα: λιοντάρι με ένα μάτι, κουτσό λαγό, γλάρο κι ένα ψάρι που σπαρταρά και το βοηθά, γ, γ6

Σελ. 508
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/509.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

(από ένα γέρο και μια γριά μάγισσα, τη σταυρομάνα, μαθαίνει ότι η Πεντάμορφη βρίσκεται στο Μάγο πατέρα της, που η δύναμη του βρίσκεται "στη μύτη ενός αυγού και το αυγό είναι μέσα στο στόμα ενός γλάρου, ο γλάρος σ' ένα λαγό κι ο λαγός σ' ένα σεντούκι και το σεντούκι πάνω σ' ένα δέντρο"). IV'. Με τη βοήθεια της μάγισσας, το βασιλόπουλο οδηγείται στο δέντρο και, με τη βοήθεια των ευγνωμόνων ζώων, σπάει το αυγό και πεθαίνει ο μάγος. Έτσι παίρνει πίσω τη γυναίκα του.

34. ΛΦ 1857, 5-12, Σάλακος Ρόδου, "Παραμύθι του παππού". Ι: α, α4 (μιας γριούλας), α6 (γιατί τον βαρέθηκε), α8, α9, α13 (50 λίρες), β, β1, β3 (σταυραετών), β5, β6, γ, γ1,, γ4 (που κοιμάται του φόβου), γ5 (σκάλα μαρμαρένια), γ9, γ12 (λέγοντας του ότι τάχα βγήκε από τον αέρα του). Π'. α3 (το παιδί παίρνει από το λαιμό του κοιμισμένου δράκου το κλειδί και ανοίγει το απαγορευμένο δωμάτιο), α4, α6 (τρυγόνι, περιστέρι, πέρδικα), β8, β9, β 10, β12, γ (η πέρδικα), γ1 (τα φτερά της), γ3, γ7, γ9, γ10 (του Σάρι, του Μάρι το κάστρο), δ (με τη βοήθεια της κυρα-Σελήνης, της υπηρέτριας του δράκου), δ1, δ3 (τρεις τρίχες που του έδωσε ο δράκος), δ9, δ 10 (παίρνοντας μαζί της και τις τρεις μαγικές τρίχες του δράκου). ΙΙΙ: Το παιδί, έχοντας χάσει τα πάντα, ξαναγυρίζει στον Εβραίο, κάνει ακόμα μια φορά το ίδιο ταξίδι και βρίσκεται πάλι στο παλάτι του δράκου. Με τη βοήθεια της κυρα-Σελήνης φθάνει στο παλάτι της πέρδικας. Εκείνη τον καλεί μέσα, α4. Ο δράκος πεθαίνει και τον κληρονομούν.

35. Dawkins 45 Stories, 1, 31-40, Αστυπάλαια, "Η Ντόνα-Κλέρα". ΙΙ: Το παιδί (Ηλιάκι) δοσμένο στον άκληρο ψαρά από τον ήλιο και το φεγγάρι αρπάζεται εκεί που ψαρεύει από μία φτερωτή κοπέλα (τη Ντόνα-Κλέρα, κόρη της κυρά-Σελήνης), που τον πάει στον πύργο της και του απαγορεύει να φανερώσει ότι είναι γυναίκα του' δ (με ένα φτερωτό άλογο), δ1. Αναγκασμένος να αποφύγει το γάμο του με τη βασιλοπούλα, προσκαλεί την ξωτική γυναίκα του, δ10 (αφού του δώσει ένα χαστούκι). ΙΙΙ: α, β1 (της Ντόνα-Κλέρα), και μετά προχωρώντας, 7: γ, γ2 (και του γιου της, του Ήλιου), γ 10 (της δράκαινας), γ1 1 (εκείνη τον κρύβει από τον Ήλιο· αργότερα ο Ήλιος τον θεωρεί ως γιο της Σελήνης). ΙΙΙ: α, β (ο Ήλιος του δίνει πέδιλα και σπαθί, τον στέλνει στη Σελήνη που του χαρίζει καποτάκι και στη μάνα των αέρηδων για να του πει που βρίσκεται ο πύργος της Ντόνα-Κλέρα), γ2 (ο Πουνέντης), γ6. IV'. α (με τα μαγικά πέδιλα και με το που της λέει ένα τραγούδι, αναγνωρίζεται).

36. Dawkins 45 Stories, 40, 427-439, Κως, "Ο Εβρηός και το παλικάρι". Ενωμένο με το AT 561*. Σαν εισαγωγή στο AT 400*.

γ. Κρήτη

37. ΛΦ 306, 1 -4, Ιεράπετρα, " Η βασιλοπούλα με τα χρυσά μήλα". 7: γ (ο βαρκάρης Μανωλιός βλέπει χρυσό σταυρό σε μια χρυσή πλάκα και σηκώνει την

Σελ. 509
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/510.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

πλάκα), γ1 (του γέρου), γ5 (κατεβαίνοντας σαράντα χρυσά σκαλοπάτια). ΙΙ: α (ο γέρος), α1 (αν θα του ξεμπλέξει τα μαλλιά του), α2, α4, α6 (τρία περιστέρια αγγίζοντας ένα χρυσόμηλο μεταμορφώνονται σε πεντάμορφες), β8 (τη μικρότερη), β9, β 10, β11 (το μήλο με τα μαγικά παπούτσια και το σκουφί που του δίνει ένας άνθρωπος), γ (η πεντάμορφη), γ1 (το μήλο), γ3, γ7, γ9, δ (με τον αετό που του δίνει ο γέρος ανεβαίνει στον επάνω κόσμο), 81. ΙΙΙ: α, β (με τη συμβουλή του γέρου, τα μαγικά παπούτσια και το σκουφί), β1. IV: α (μπαίνει στο δωμάτιο του βασιλιά πεθερού του και του παίρνει από το προσκέφαλο τα κλειδιά. Ανοίγει και ξαναβρίσκει τη γυναίκα του. Ο πατέρας της δέχεται το γάμο), α4, α5, α6.

δ. Κυκλάδες

38. ΛΑ 1387, 7, 61, Τήνος, άτιτλο. Η αρχή όπως το AT 936*. Ι: α (το φτωχό παιδί), α8, α9, β (με τα διαμάντια), γ, γ1, γ3, γ7 (σηκώνοντας ένα μάρμαρο με χαλκά), γ10, γ11. ΙΙ: β1 (ο δράκος), β2, β5, β8 (τη μικρότερη), β9, β10, β11, γ (η βασιλοπούλα), γ1, γ7, γ9 (περιστέρι).

39. ΛΑ 1395, 21, 277-279, Τήνος, "Πευκάκι, φεσάκι, σπαθάκι". Η αρχή όπως AT 936*. Ι: Ο Εβραίος, που προκάλεσε το χαμό των δύο πρώτων αδελφών, θέλει και το χαμό του τρίτου' β (τον τρίτο), γ (ο τρίτος αδελφός βλέποντας όνειρο), γ1, γ4 (που είναι αλυσοδεμένος), γ7 (τραβώντας το χαλκά μιας πλάκας), γ9, γ12 (λύνοντας το δράκο). ΙΙ: β1, β3, β8 (τη μικρότερη), β9, β10 (με τη συμβουλή του δράκου), β13 (το νυχτικό), γ, γ1 (νυχτικό), γ7, γ10 (στο άσπρο βουνό), δ, δ1 (με σαράντα φτερωτά άλογα που του έδωσε ο δράκος). ΙΙΙ: α (το παιδί βάζει τον Εβραίο να το ανεβάσει στο ίδιο βουνό κι εκεί τον σκοτώνει' κατεβαίνει στο δράκο που του δίνει μια φοράδα που ψοφάει), β (πευκάκι, φεσάκι, σπαθάκι, από τρεις δράκους που μαλώνουν), β1, β2 (νικώντας το βασιλόπουλο, που ήθελε να πάρει τη γυναίκα του, αναγνωρίζεται από τον πεθερό του ως νικητής). IV'. Παίρνει πίσω τη γυναίκα του.

40. ΛΑ 3025, 159-198, Φολέγανδρος (ή Μήλος), "Η σεντόνα". Η αρχή όπως AT 936*. Γ. α, α8, α12 (έναν κύριο και γίνεται υπηρέτης του), β, β5 (πλούτο), β6. Τον γλιτώνει ένα άλλο καράβι' δ3 (τον αφήνουν σ' ένα άλλο ερημονήσι γεμάτο ανθρώπινα κόκαλα), δ4, δ5, δ8. Ύστερα γ, γ1 (στο σπίτι), γ3, γ9, γ14 (πρέπει να σφίξει μια κολόνα), γ17 (ξεγελώντας τον, σφίγγει αχυρένια σακιά). ΙΙ: α, α1 (σαράντα εννιά κλειδιά), α2, α4, α6 (τρεις κοπέλες με φτερά), β8 (τη μικρότερη), β9, β10, β12. Ξεγελώντας τις τρεις αδελφές, πως τάχα όποιος κατεβεί πρώτος από το βουνό, θα πάρει τα μαγικά αντικείμενα, τα παίρνει: σεντόνα που σε πάει όπου θέλεις, σκουφάκι που σε κάνει άφαντο, σουράβλι που κάνει το στρατό να υπακούει στις διαταγές σου).

41. ΛΦ 150, 1-5, Τσικαλαριό Νάξου, "Τα γυάλινα βουνά κι οι κοκαλένιοι κάμποι"

Σελ. 510
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/511.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

Ι: α, α4, α8, α12 (ενός γέρου, του Χριστού). Η μάνα στέλνει το παιδί στο βουνό με τρία πρόβατα και του ζητά να μη γυρίσει πίσω, αν δεν τα κάνει εκατό, δ, δ1. ΙΙ: Τρεις νεράιδες παρουσιάζονται μπροστά του και του ζητούν να φάνε τα πρόβατα, β8, β9, β13 (αφού, κατά τη συμβουλή του γέρου, ρίξει επάνω της μια κουταλιά αφρό από το αρνί που βράζει στο καζάνι), δ, δ1, δ9 (που πρέπει να παραμείνει βουβή, αλλιώς θα χαθεί, κι εκείνος θα είναι αναγκασμένος να ψάξει να τη βρει στα κοκαλένια τα βουνά, στους γυάλινους πύργους), δ10 (έγινε αέρας, όταν η πεθερά της την ανάγκασε να μιλήσει, φοβερίζοντας την ότι θα κάψει το παιδί της στο φούρνο). ΙΙΙ: α, β (που του χάρισαν οι άνεμοι: τσαρούχι να πετάει, φεσάκι να γίνεται άφαντος), β1 (κρυφακούοντας τους σαράντα δράκους, μαθαίνει που βρίσκεται η κόρη του νοτιά' την παίρνει και την πάει στη μάνα της. Για αμοιβή ζητάει να του πούνε που είναι τα γυάλινα βουνά κι οι κοκαλένιοι κάμποι). IV'. Οι άνεμοι τον βοηθούν και ο βοριάς τον οδηγεί στη χαμένη γυναίκα του, α5, α6 (θέλει να ξαναδεί για λίγο το χωριό του), α8 (του κράτησε ο χάρος την ψυχή).

42. ΛΦ 836, 1-4, Νάξος, άτιτλο. Το βασιλόπουλο, κόβοντας ένα ρόδι, κάνει να στάξει πάνω στο βιβλίο μια σταγόνα, και του γεννιέται η επιθυμία να βρει γυναίκα σαν το χιόνι, κόκκινη σαν το ρόδι και με τα ματόφρυδα μαύρα σα μελάνι. Ι: γ, γ1 (στο σπίτι του γέρου με τις σαράντα κάμαρες), γ3, γ7 (σε μια τρύπα), γ9, γ10, γ1 1 (τα μαλλιά, τα φρύδια, τον λούζει και τον καθαρίζει). II'. α, α3 (του δίνει τα σαράντα κλειδιά από τις κάμαρες και τον συμβουλεύει να μείνει σ' εκείνη που έχει στέρνα), β1, β5, β8, β9, β10, β11, γ, γ1, γ5, γ10 (αφού χαλάσει τρία ζευγάρια σιδερένια παπούτσια). ΙΙΙ: α, α6 (βλέπει στο όνειρο του ότι θα βρει τη στέρνα όπου πηγαίνουν οι νεράιδες). IV'. α (φτάνοντας στη στέρνα), α1, α3, α4, α5 (παίρνοντας και το δράκο μαζί τους), α6.

43. ΛΦ 1393, 1-12, "Ο Σαραμουνταζάνης". Η αρχή όπως AT 936*. Ι: α, α4 (φτωχιάς), α8, α10 (και γίνεται υπηρέτης του), β, β2 (σακί), β3 (τα κοράκια), β5 (χρυσές πέτρες), β6, γ (με τη συμβουλή ενός γέρου), γ2 (της μάγισσας), γ3, γ7 (τραβώντας μια άσπρη πλάκα, κατεβαίνει), γ9, γ10, γ11, γ13 (δίνοντας του μία με το βούρδουλα), β15. ΙΙ: α (η μάγισσα), α1 (τριάντα εννιά κάμαρες), α2 (τεσσαρακοστή), α4, α6 (καταπράσινο κήπο και λίμνη με δύο περιστέρια). Βουτάει το δάχτυλο του στο νερό της λίμνης και γίνεται χρυσό. Η μάγισσα το μαθαίνει, β9, β 10 (με τη συμβουλή της μάγισσας σ' ένα μεγάλο καρύδι), β13 (το φόρεμα), γ, γ1 (φουστάνι), γ3, γ5, γ7, δ, δ1, δ3 (που του χάρισε η μάγισσα: κουτί που γεμίζει με ό,τι επιθυμείς, σκουφί και κιλίμι που σε πάει όπου θέλεις). ΙΙΙ: α (γυρίζοντας στον πύργο της μάγισσας), β1 (στο κάτασπρο μαρμάρινο παλάτι), γ (τον βοηθά η μάγισσα που καλεί), γ3, γ6, γ7 (από το κουτσό σπουργιτάκι). IV: α (υποχρεώνεται από το βασιλιά πατέρα της να νικήσει στρατεύματα. Τα καταφέρνει με το μαγικό σκουφί και το σπαθί. Ο βασιλιάς πεθαίνει και ξαναπαίρνει τη γυναίκα του).

Σελ. 511
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/512.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

45. ΝΕΑ 1, 11, 56, Μήλος, "Ο γιος της χήρας". Η αρχή όπως AT 936* (όμοιο με ΣΠ 65, 33-41, αρ. παρ. 16). ΙΙΙ: α, β (σπαθί, σκούφος, πεύκος), β1 (της γυναίκας του, που του δίνει ένα μαγικό κεραμίδι' ρίχνοντας το σ' ένα πηγάδι, βγαίνουν διάφοροι άνθρωποι που τον βοηθούν να λύσει τα δύσκολα ζητήματα που του αναθέτει ο πατέρας της). IV'. Με το άφαντο σκουφί και το θαυμαστό σπαθί ξεφεύγει με τη γυναίκα του και το παιδί του.

44. Jahresgabe, 49-59, Κουφονήσια Αμοργού, "Η τύχη του Γιαννάκη". Ι: α6 (τρία περιστέρια σε πεντάμορφες), β14 (το παιδί καίει το φόρεμα της μικρότερης, παρά τις αντιρρήσεις της πως θα καταστραφούν). Η συνέχεια όπως AT 465C, όπ. βλ. ανάλυση.

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΙΟΝΙΟΥ

46. ΛΦ 660, 5-7, Λευκίμη Κέρκυρας, άτιτλο. Η αρχή όπως το AT 936*. Ι: α (τρεις αδελφοί), α1 (ο μεγαλύτερος), α5, α8, α12 (κάποιον πλούσιο μάγο κατά τη συμβουλή ενός γέρου υπηρέτη), β, β2 (στην κοιλιά ενός αλόγου), β5 (χρυσάφι), β6, γ (ο μεγαλύτερος αδελφός), γ1, γ3, γ5 (τραβώντας μια χρυσή πλάκα' ο δράκος τον κρατά κοντά του και τα άλλα δύο αδέλφια του ανησυχούν και τον αναζητούν). Ο δεύτερος αδελφός: Ι: α5, α8, α12 (τον ίδιο μάγο), β (εκείνος όμως αρνείται και ο μάγος τον σκοτώνει). Ο τρίτος αδελφός: Ι: α5, α8, α12 (τον ίδιο μάγο), β (αλλά εκείνος του ρίχνει μια πέτρα, τον σκοτώνει και γυρίζει στο σπίτι του). ΙΙ: β1 (ο δράκος), β3 (που έρχονται και πλένονται στη βρύση' αν καταφέρει να πιάσει το άστρο, θα γλιτώσουν), α (ο δράκος), α1 (του δίνει μια αρμαθιά κλειδιά για να ανοίξει όλες τις κάμαρες' του ζητά, όταν φτάσει στην τελευταία, ν' ανοίξει το τριμάρι και με το μαγικό υγρό που θα βρει να ραντίσει όλο το σπίτι. Ραντίζοντας, το παλάτι βρίσκεται ξαφνικά δίπλα στο σπίτι του, ο μάγος μεταμορφώνεται σε βασιλόπουλο και τα τρία περιστέρια σε πεντάμορφες κοπέλες). Το βασιλόπουλο και τα δύο ζωντανά αδέλφια του τις παντρεύονται.

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

47. ΛΑ 552Α, 5, Κορώνη, "Η χελωνίτσα". Συμφυρμός με το AT 552A. ΙΙ: Το βασιλόπουλο βρίσκει στο κυνήγι χελώνα που μεταμορφώνεται σε όμορφη κοπέλα, β14, β15 (το καβούκι), αλλά την αρπάζει ο πατέρας της, ο τρίποδης. ΙΙΙ: α (με τη βοήθεια των γαμπρών του βρίσκει πουλάρι που τον ανεβάζει στον πύργο), γ4. IV'. Το βασιλόπουλο παίρνει την όμορφη και φεύγουν μαζί. Ο τρίποδης τους κυνηγάει' η κόρη τον γκρεμίζει.

48. ΛΦ 592, 15-55, Αρφαρά Καλαμάτας, "Το μαγικό αυγό". Η αρχή όπως το

Σελ. 512
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 300-499, τ. Α΄+Β΄
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 493
    34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

    ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 400