Συγγραφέας:Αγγελοπούλου, Άννα
 
Μπρούσκου, Αίγλη
 
Τίτλος:Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 300-499, τ. Α΄+Β΄
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:34
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1999
 
Σελίδες:975
 
Αριθμός τόμων:2 τόμοι
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Ελληνικά παραμύθια-Κατάλογος
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Περίληψη:Το βιβλίο αυτό αποτελεί τον τρίτο τόμο του Καταλόγου των Ελληνικών Παραμυθιών του Γ. Α. Μέγα. Υπενθυμίζουμε ότι από το Αρχείο του Γεωργίου Α. Μέγα έχουν ήδη δημοσιευτεί δύο τόμοι. Ο πρώτος, που είναι και ο μόνος που πρόλαβε να δημοσιεύσει ο ίδιος ο συντάκτης του καταλόγου, περιέχει τους Μύθους Ζώων (AT 1-299) . Ο δεύτερος (δημοσίευμα του ΙΑΕΝ αρ. 23), που αποτελεί στην ουσία μία πρόταση επεξεργασίας του καταλόγου του Μέγα, περιλαμβάνει τους παραμυθιακούς τύπους AT 700-749 που αντιπροσωπεύουν το τελευταίο μέρος των Μαγικών Παραμυθιών. Ο παρών τρίτος τόμος περιέχει, πάντα σε αναφορά με τη διεθνή κατάταξη των Aarne-Thompson , τις ελληνικές παραλλαγές των παραμυθιακών τύπων AT 300-499, τύπων που καλύπτουν ένα μεγάλο μέρος από αυτά που ονομάζουμε Μαγικά Παραμύθια (AT 300-749).
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 24.63 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 54-73 από: 982
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/54.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

β: Ο ήρωας σκοτώνει' β1: τον δράκο' β2: το φίδι' β3: άλλο' β4: που κρατάει, το νερό της πηγής' β5: που κατασπαράζει μικρά πουλάκια' β6: άλλο.

IV. Η άνοδος του ήρωα στον επάνω κόσμο

α: Ο ήρωας· α1: με τη μεσολάβηση' α2: του βασιλιά' α3: του ευεργετημένου πουλιού' α4: ανεβαίνει στον επάνω κόσμο' α5: πάνω σε πουλιά' α6: άλλο' α7: τα οποία ταΐζει' α8: με τη σάρκα του' α9: άλλο.

β: Όταν φτάνουν, ξερνούν τη φαγωμένη σάρκα του' β1: και του την ξανακολλούν β2: άλλο.

V. Η περιπλάνηση τον ήρωα στον επάνω κόσμο και η επιστροφή τον στο παλάτι

α: Ο ήρωας· α1: πηγαίνει στην πολιτεία' α2: γίνεται τσιράκι ενός ράφτη1 α3: βοηθός ενός χρυσικού' α4: περιφέρεται στο παλάτι' α5: επιστρέφει στο σπίτι του' α6: άλλο.

β: Στη συνέχεια, ο ήρωας' β1: συναντά την κόρη που προόριζε για γυναίκα του' β2: πηγαίνει στο παλάτι κι αναγνωρίζεται από το βασιλιά πατέρα του' β3: αναγνωρίζεται από την κόρη η οποία, για να τον δοκιμάσει' β4: του ζητάει περίτεχνα φορέματα· β5: άλλο· β6: κι αυτός τα βγάζει από τους καρπούς που η κόρη του είχε δώσει στον κάτω κόσμο· β7: άλλο.

γ.' Τα αδέλφια του ήρωα' Γ1: εξορίζονται' γ2: φυλακίζονται' γ3: σκοτώνονται' γ6: εξαφανίζονται' γ7: γλιτώνουν την τιμωρία χάρη στη μεγαλοψυχία του ήρωα' γ8: άλλο.

δ: Ο ήρωας· δ1: παντρεύεται την όμορφη κόρη· δ2: γίνεται βασιλιάς' δ3: άλλο.

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

ΗΠΕΙΡΟΣ

1. ΙΛ 757, 114-126, Μαργαρίτι Θεσπρωτίας, "Το χρυσό ρόιδο και τα βασιλόπουλα". Ι: α1, α5, α8, α10, α14, α17 (ροδιάς), α18, α19, α21, β, β1, γ, γ1, γ2, γ3. ΙΙ: α, α1, α2, α3, α7 (την πεντάμορφη), α9, γ, γ2. ΙΙΙ: α9, α10 (αφού ανοίγει μια πλάκα). IV: α, α4, α5 (αετό). V: β, β2, γ, γ7, δ, δ1.

2. ΛΑ 976, 259-281, Σούλι, άτιτλο. Ενώνεται με το AT 301B. ΙΙ α, α2, α3, α4, α8, β, β3, β6 (καρύδι, αμύγδαλο), β7, γ, γ2. ΙΙΙ: α, α1, α5, α6, α7, α8,

Σελ. 54
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/55.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

α9. V: α, α1, α2, α3, β, β3, β5 (φόρεμα, χρυσή κλώσσα με δώδεκα μαλαματένια πουλιά), β6, δ, δ1.

3. ΛΑ 1264, 39-40, Κόνιτσα, άτιτλο. Ι: α, α5, α8, α10, α14, α16, α18, α19, α21, β, β1, γ, γ3. ΙΙ: α, α1, α2, α3, α7 (γριά), α8. ΙΙΙ: β, β2, β5. IV: α, α4, α5.

4. ΛΦ 1023, 3-4, Μέτσοβο, «Τα χρυσά μήλα και ο δράκος». Ι: α1, α5, α8, α10, α14, α15, α18, α19, α21, β, β1, γ, γ1, γ2, γ3. Π: α, α1, α2, α3, α5, β, β3, β5, β7, γ, γ2. IV: α, «4, α5. V: β, β3, β4, β6, δ, δ1.

5. ΛΦ 1714, 1-4, Νησί Ιωαννίνων, «Το χρυσό μήλο». Ι: α1, α5, α8, α10, α14, α15, α18, α19, α21, β, β1, γ, γ1, γ2, γ3. II: α, α1, α2, α3, α7 (βασιλοπούλα), α8, β1, β3, β6 (δύο καρύδια), β7, γ, γ4 (ενώ ανέβηκε, τον ξαναρίχνουν κάτω). IV: α, α4, α5. V: β, β3, β4, β6, δ, δ1.

6. ΛΦ 1782, 1-4, Ζίτσα Ιωανννίνων, «Το απάτητο βουνό». Ενώνεται με το AT 312Α και το AT 302. 7: γ, γ1, γ2, γ3. ΙΙ: α, α2, α3, α.4, α8, γ, γ4 (τον αφήνουν στο βουνό). V: α6 (γίνεται φούρναρης), β, β3, β5 (χρυσό ρολόι, χαλί λουλουδιστό, ρόκα με αδράχτι), β6, δ, δ1.

7. Χρηστοβασίλης, 90-97, «Η πλιό όμορφη του κόσμου». Ι: α2, α5, α10, α14, α15, α18, «19, «21, β, β1, γ, γ1, γ3. ΙΙ: α, α2, «3, «7 (την πιο όμορφη του κόσμου), α8, γ, γ2. III: α 10 (πέφτει με δύναμη στο νερό του πηγαδιού κι έτσι φτάνει στον κάτω κόσμο ), β, β2, β5. IV: α, α4, α5 (αετό). V: β7 (ο βασιλιάς πηγαίνει να δει το παλικάρι που πέρασε το χαντάκι και αναγνωρίζει το γιο του), γ, γ1, δ, δ1.

8. Ρίο, 44-48, Νεγάδες Ιωαννίνων, «Ο μικρός αδερφός που γλίτωσε την αδερφή του από το δράκο». Ι: α22 (ένας βασιλιάς είχε τρεις γιους και μια κόρη· η κόρη φοβόταν το δράκο και δεν πήγαινε στον κήπο. Μια μέρα που τη συνόδευε εκεί ο μικρότερος αδερφός της, ο δράκος την αρπάζει' ο μικρός αδερφός που θεωρεί τον εαυτό του υπαίτιο, φεύγει προς αναζήτηση τους). ΙΙ: α, «2, α3, α7 (βασιλοπούλα), α8, γ, γ4 (τον αφήνουν στο βουνό). V: α, α1, α3, β, β2 (αφού του διηγείται την ιστορία του), γ, γ3, δ, δ1.

ΘΕΣΣΑΛΙΑ

9. ΛΑ 1267, 69-70, Λάρισα, «Το βασιλόπουλο και ο δράκος». Παραλλαγή ατελής. Ι: α1, α5, α10, α14, α15, α18, α19, α21, β, β1, γ, γ3. ΙΙ: α, α1, α2, α3, α4, α8.

10. ΛΑ 1270, 61-63, Σοφάδες Καρδίτσας, «Ο δράκοντας και τα μήλα». Ι: α1, «5, α8, α10, α14, α15, α18, α19, α21, β, β1, γ, γ3. ΙΙ: α, α2, α3, α4, α8, β,

Σελ. 55
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/56.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

β3, β6 (ένα δίσκο με χρυσά ποτήρια), β7. ΙΙΙ: α, α1, α5, α6, α7, α8, α9, β, β2, β5. IV: α, α4, α5 (αετό). F: β, β3, β4, β6, δ, δ1.

11. ΛΦ 620, 3-4, Φλαμπορέσι Καλαμπάκας, "Ο φτωχός νέος-βασιλόπουλο". Ι: α, α5, α8, α10, α14, α15, α18, α19, β6 (παραφυλάνε πολλοί χωρίς αποτέλεσμα), γ4 (ένα παλικάρι δεκαοχτώ χρονών το λαβώνει), γ3. ΙΙ: α, α2, α3, α4, α8. IV'. α, α4, α9 (με σχοινί που του το ρίχνουν τα κορίτσια). V'. δ, δ1.

12. ΛΦ 948, 1-3, Κρυονέρι Καρδίτσας, "Οι τρεις βασιλοπούλες". Ι: α22 (ήταν κάποτε τρία αδέλφια και στο χωριό τους ένα τέρας είχε φυλακισμένες τρεις βασιλοπούλες), γ4 (ο μικρότερος τις γλιτώνει). ΙΓ. α, α3, α5, α9, β9 (ο ήρωας χαρίζει στην μικρότερη καρύδι), γ, γ2. V'. α, α5 (και συναντά τα αδέλφια του), δ, δ1.

13. ΛΦ 1693, 1-5, Ελασσόνα, άτιτλο. Ι: α1, α5, α8, α10, α14, α15, α18, α19, α21, β, β1, γ, γ1, γ2, γ3. ΙΙ: α, α2, α3, α4, α8, β, β3, β6 (καρύδι), β7, γ, γ2. ΙΙΙ: α, α1, α5, α6, α7, α8, α9, β, β2, β5. IV: α, α4, α5 (αετούς). V: α, α1, α2, β, β3, β5 (προίκα), β6, δ, δ1.

ΘΡΑΚΗ

14. ΛΑ 2406, 13-18, Έρανος Ξάνθης, "Τα τρία αδέρφια". Ι: α, α5, α8, α10, α14, α15, α18, α19, α21, β, β1, γ, γ3. Π: α, α1, α2, α3, α7 (δύο κορίτσια), α8. ΙΙΙ: β, β2, β5. IV: α, α1, α3, α4. V: α5.

15. ΛΦ 1249, 35-36, Μηλέα Ορεστιάδας, "Το ντέβι". Γ. α, α5, α8, α10, α15, α18, α19, α21, β, β1, γ, γ3. Π: α, α1, α2, α3, α4, α8. ΙΙΙ: β, β2, β5. IV: α, α4, α5. V: α, α5.

16. Σταμούλη-Σαραντή, θρακικά 17 (1942), 103-105, Τζετώ Σαράντα Εκκλησιών (σημ. Τουρκία), "Τα τρία παλικάρια και τα τρία κορίτσια". Γ. α22 (τρία παλικάρια θέλουν να βγάλουν από το πηγάδι τρία κορίτσια). Π: β9 (το μεγαλύτερο κορίτσι δίνει δύο φουντούκια στο μεγαλύτερο παλικάρι), γ1 (οι σύντροφοι του), γ4 (τον αφήνουν κάτω). ΙΙΙ: α, α2, α5, α6, α7, α8, "9, β, β2, β5. IV: α, α4, α5. V: α, α6 (γίνεται τσιράκι σε πραματευτή), β, β3, β4,

β6, δ, δ1.

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

17. ΛΑ 1182, 17-20, Εορδαία Πτολεμαΐδας, άτιτλο. Ι: α22 (ήταν κάποτε ένας βασιλιάς που είχε τρία παιδιά. Πριν πεθάνει, τα παρακάλεσε να έρχονται στον τάφο του να τον βλέπουν), β5 (τα δύο πρώτα πήγαν, αλλά τρόμαξαν από την τρομάρα της γης και την εμφάνιση άγριων ζώων και έφυγαν), γ. ΙΙ: α, α2, α3, α7 (μία κόρη).

Σελ. 56
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/57.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

18. ΛΑ 1243, 7-9, Κατερίνη, άτιτλο. Παραλλαγή ατελής. Γ. α22 (ένα παλικάρι θέλει να σκοτώσει την αρκούδα), γ, γ3. ΙΓ. γ1 (οι δύο σύντροφοι του), γ4 (τον αφήνουν στον κάτω κόσμο). ΙΙΙ: α, α4 (κατσίκια), α5, α6, α7, α8, α9, β, β2, β5. IV: α, α4, α5.

19. ΛΦ 115, 9-14, "To χρυσόμαλλον τέρας". Γ. α4 (χρυσόμαλλο τέρας), α5, α8, "10, α14, α15, α18, α19, "21, β, β1, γ, γ1, γ2, γ3. Π: α, α1, α2, α3, α7 (μία κοπέλα), α8, β, β3, β6 (καρύδι, αμύγδαλο, φουντούκι), β7, γ, γ2. IV'. α, α4, α6 (πάνω σε άσπρο αρνί). V'. α, α6 (γίνεται μπαλωματής), β, β3, β4, β6, γ, γ1, δ, δ1.

20. ΛΦ 1152, 1-3, Αρναία Χαλκιδικής, "Τα τρία βασιλόπουλα". Ενώνεται με το AT 303. Ι: α, α5, α8, α10, α14, "15, α18, α19, α21, β, β1, γ, γ2, γ3. ΙΓ. γ,

γ2. V'. α6 (ο ήρωας χάνεται), γ8 (τ' αδέλφια του επιστρέφουν στο παλάτι και κυριαρχούν).

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

α. Νησιά Ανατολικού Αιγαίου

21. Georgeakis-Pineau, 41-45, Λέσβος, "Οι τρεις γιοι του βασιλιά". Ι: α22 (οι τρεις γιοι του βασιλιά ξεκίνησαν για να βρουν την τύχη τους. Στο δρόμο ο μικρότερος βρίσκει άνοιγμα βράχου και μια σκάλα που οδηγεί κάτω). ΙΙ: α, α1, α2, α3, α4, α8, β, β3, β6 (καρύδι, αμύγδαλο, φυστίκι), β7, γ, γ2. IV'. α, α4, α9 (με σχοινί που του το δίνει ένας γεωργός). V'. β, β3, β4, β6, γ, γ3, δ, δ1.

β. Δωδεκάνησα

22. ΛΦ 220, 37-45, Σύμη, άτιτλο. Ενώνεται με το AT 1651 Α. ΙΙ: α, α2, α3, α7 (την πεντάμορφη), "8, β (η πεντάμορφη), β3, β6 (καρύδι, φυστίκι, φουντούκι), β7, γ, γ4 (τον ρίχνουν στη θάλασσα). V'. α, α1, α2, β3, β4, β6, δ, δ1.

γ. Κρήτη

23. ΛΑ 2396, 70-82, Ιεράπετρα, "Η μηλιά με τα χρυσά μήλα". Γ. α, α5, α8, α10, α14, α15, α18, α19, "21, β, β1, γ, γ1, γ3. ΙΙΙ: β, β2, β5. IV: α, α4, α5 (αετό). V: δ, δ1.

24. ΛΦ 932, 33-36, Ρέθυμνο, "Η χρυσομηλιά". Ι: α1, α5, α8, α10, α14, α15, α18, α19, "21, β, β1, γ, γ1, γ2, γ3. ΙΙ: α, α2, α3, α7 (μια κοπέλα), α8, β, β3, β6 (τις τρίχες), β7, γ, γ2. ΙΙΙ: α, α1, α5, α6, α7, "8, "9. IV: α, α4, α5 (γεράκια). V: α, α1, α6 (γίνεται μαραγκός), β3, β4, β6, δ, δ1.

δ. Κυκλάδες

25. ΛΑ 1388, 149-184, Τήνος, "Ο Δακρυηλιάς". Ενώνεται με το AT 301B. ΙΙ:

Σελ. 57
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/58.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

α, α1, α2 (που είναι καρακουλέισα, τελώνιο, παίρνοντας το κοντογούνι της με σύσταση της ανηψιάς της), γ1 (οι δράκοι-σύντροφοι του), γ4 (τον αφήνουν στο πηγάδι). ΙΙΙ: β, β3 (θηρίο), β5. IV'. α, α1, α3 (αετών), α4. V'. γ8 (οι σύντροφοι δράκοι), γ7, δ, δ3 (βρίσκει τους δικούς του).

26. ΛΑ 1395, 81-87, Τήνος, "Ο βασιλιάς με τους τρεις γιους". Ι: α1, α5, α8, α10, α14, α15, α18, α19, "21, β, β1, γ, γ1, γ3. ΙΙ: α, α1, α2, "3, α7 (μια κοπέλα), α8. IV: α, "4. V: β, β2, δ, δ1.

27. Ανώνυμου, θηραϊκά Παραμύθια, Παρνασσός 10 (1886), 517-525, θήρα, "Η μέρα και η νύχτα". Ι: α22 (κάποτε ένα φίδι αρπάζει και κρύβει τη βασίλισσα' τα τρία βασιλόπουλα ξεκινούν για να τη βρουν με διαταγή του βασιλιά), β, β1, γ, γ1, γ2, γ3. ΙΙ: α, α2, α3, α4, α7 (τη βασίλισσα μητέρα του), α8, β, β3, β6 (καρύδι, αμύγδαλο, φουντούκι, ταμπακιέρα), β7, γ, γ2. ΙΙΙ: α, α10 (κόκκινο αρνί), α9. IV: α, α4, α9 (με βοήθεια από μιλιούνια ανθρωπάκια που παρουσιάζονται όταν ανοίγει την ταμπακιέρα). V: α, α6 (γίνεται βοηθός του περιβολάρη του παλατιού), β, β2, β3, β4, β6, γ, γ1, δ, δ1.

28. Legrand, 191-202, "Οι κολοκυθιές". Γ. α4 (αράπης), α5, α14, α17 (κολοκυθιάς), α18, "19, "21, β, β1, γ, γ1, γ2, γ3. ΙΙ: α, α1, α2, "3, "4, "8, β, β3, β6 (καρύδι, αμύγδαλο, φουντούκι), β7, γ, γ2. IV: α, α4, α9 (με τη βοήθεια σαράντα υπηρετών που εμφανίστηκαν μπροστά του μετά το σπάσιμο του καρυδιού). V: β, β3, β5 (τρία φορέματα κι ένα χρυσό-διαμαντένιο πουλί), β6, δ, δ1.

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΙΟΝΙΟΥ

29. ΛΑ 1211, 17-18, Χαλιωτάτα Κεφαλλονιάς, "Το θηρίο". Γ. α, α5 , α8, α10, α14, α5, α18, α19, α21, β, β1, γ, γ1, γ2, γ3. ΙΙ: α, α1, α2, α3, α4, α8, γ, γ2. IV: α, α1, α2, α4. V: δ, δ1.

30. ΛΑ 2067Α, 21-34, Λακήθρα Κεφαλλονιάς, "Τα τρία χρυσά μήλα". Ι: α4 (τίγριδα), α5, "8, "10, "14, "15, "18, "19, "21, β, β1, γ, γ1, γ2, γ3. Π: α, α1, α2 (σκοτώνοντας τρία περιστέρια που ήταν η δύναμη του), α3, α4, α8, β, β3, β5, β6 (κι ένα κουτί που μόλις θα το άνοιγε θα είχε ό,τι ήθελε), γ, γ2. IV: α, α9 (με τη βοήθεια χιλιάδων νάνων). V: α, α1, α2, β, β3, β4, β6, γ, γ7, δ, δ1.

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

31. ΛΑ 1186, 47-48, Πύργος, "Το χρυσό μήλο". Ι: α1, α5, "8, "10, "14, "15, "18, "19, "21, β, β1, γ, γ1, γ3. ΙΙ: α, α2, "3, α4, "8. V: δ, δ1.

Σελ. 58
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/59.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

32. ΛΑ 1282, 55-58, Κυπαρισσία, άτιτλο. 7: α, «5, α8, α10, α14, αϊ5, α18, α19, «21, β, β1, γ, γ1, γ2, γ3. ΙΙ: α, α1, α2, α3, α4, α8, γ, γ2. 7F: α, «4, α5. V: γ, γ3, 82.

33. ΛΑ 1332, 81-82, Σιμιάδες Μαντινείας, άτιτλο. Ι: α4 (στοιχειό), «5, α8, α14, α15, «18, α19, α21, β, β1, γ, γ1, γ3. ΙΙ: α, «2, α3, α4, α8. F: δ, δ1.

34. ΛΦ 14, 1-15, Μολάοι Λακωνίας, άτιτλο. Γ. α4 (στοιχειό), «5, α10, α14, α15, α18, α19, α21, β, β1, γ, γ1, γ2, γ3. ΙΙ: α, α2, α3, α4, α8, β, β3, β5, β7, γ, γ2. ΙΙΙ: α, α1, α5, α6, α7, α8, α9, β, β2, β5. IV: α9 (ο ήρωας με τη μεσολάβηση ενός παπά ανεβαίνει στον επάνω κόσμο στην πλάτη κορακιών). V'. α, α1, α2, β, β3, β4, β6, γ (ο μεγαλύτερος), γ3, δ, δ1.

35. ΛΦ 168, 9-11, Κρέσταινα Ηλείας, «Τα χρυσόμηλα». Γ. α, α5, α10, α14, α15, α18, «19, α21, β, β1, γ, γ1, γ2, γ3. ΙΙ: α, α2, α3, α4, α8, γ, γ2. ΙΙΙ: α,

α10 (κατεβαίνει μέσα από το πηγάδι). IV'. α, α4, α9 (με σχοινί που του το δίνει η καλή του). V'. β, β2, δ, δ1.

ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ

36. ΛΦ 421, 9-13, Άγιος Νικόλαος Ευρυτανίας, άτιτλο. Γ. α22 (τα τρία παιδιά ενός βασιλιά θέλουν να βρουν την πεντάμορφη που την κρατάει το τέρας), γ, γ2, γ3. ΙΙ: α, α2, α3, «4, α8, γ, γ4 (τον ρίχνουν στο πηγάδι). ΙΙΙ: β, β3 (θηρίο), β5. IV: α, α4, «5 (αετούς). V'. α, α1, α2, γ, γ8 (τιμωρούνται), δ, δ1.

37. ΛΦ 524, 17-19, Ανθόφυτο Ναυπακτίας, «Ο κασιδιαράκης». 7: α22 (το τέρας αρπάζει τη βασίλισσα και τα τρία παιδιά θέλουν να την ελευθερώσουν), γ, γ1, γ2, γ3. ΙΙ: α, α1, α2, α3, α4 (τις τρεις πεντάμορφες), «14 (η βασίλισσα), α8, γ, γ2. IV: α, α4, α9 (πάνω σε φοράδα). V'. α, α1, α2, β, β3 (τις τρεις κόρες), β4, β7 (τα φτιάχνει καίγοντας τρεις τρίχες που του έδωσε η φοράδα), γ8 (απομακρύνεται από τα αδέλφια του), δ, δ1.

38. ΛΦ 567, 14-16, Χαλάνδρι Αττικής, «Η μηλιά». 7: α, α5, α10, α14, α15, «18, α19, «21, β, β1, γ, γ1, γ2, γ3. ΙΙ: α, «2, α3, α4, γ, γ2. V: β2, δ, δ1.

39. ΛΦ 621, 1-9, Δομιανά Ευρυτανίας, άτιτλο. Ενώνεται με το AT 516. 7: α, «5, «10, «14, «15, α18, α19, «21, γ, γ3. ΙΙ: α, «2, «3, «7 (βασιλοπούλα), α8, β2 (η βασιλοπούλα), β3, β5, β7. ΙΙΙ: α, α1, α5, α6, «7, «8, α9. IV: α, α1, «2, «3, α4. V: α, α1, α2, β, β3, β4, β6, δ, δ1.

40. ΛΦ 1044, 29-33, Καλλιθέα Δωρίδας, «Το βασιλόπουλο και οι κακοί αδερφοί». Ενώνεται με το AT 304. 7: γ, γ1, γ2, γ3. ΙΙ: α, α2, α3, «7 (τις σαράντα βασιλοπούλες), «8, γ (τριανταεννιά), γ4 (τον ρίχνουν σ' ένα πηγάδι και φτάνει στον κάτω κόσμο). IV: α, α4, α5, α6 (κοράκια). V'. β, β2 (όταν ένας υπηρέτης διηγείται μια ιστορία που ήταν η ιστορία του ήρωα), γ, γ1, δ, δ1.

41. ΛΦ 1258, 12-15, Δομοκός, «Το θηρίο». 7: α, α5, α8, α10, α14, «15, «18,

Σελ. 59
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/60.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

α19, α21, β, β1, γ, γ1, γ2, γ3. IL α, α2, α3, α4, α8. IV: α, α4, α9 (με σχοινί που του το ρίχνουν τα αδέλφια του). V'. δ, δ1.

ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ - ΠΟΝΤΟΣ - ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑ α. Μικρά Ασία

42. Μουσαίου-Μπουγιούκου, 26-39, Λιβίσι, Δυτ. Μ. Ασία, «Το παραμύθι του Δακρυηλιά». Ενώνεται με το AT 301B. 7: α1, α5, α10, α14, α15, α18, α19, γ, γ3. ΙΙ: α, α2, α3, α4, α8, β, β3, β6 (ένα φουντούκι κι ένα καρύδι), β7, γ1 (οι σύντροφοι δράκοι), γ2. ΙΙΙ: α, α 10 (με το κατσίκι), α9, β, β2, β5. IV'. α, α4, α5. V: α, α1, α2, δ, δ3 (σκοτώνει το βασιλιά), δ1.

β. Καππαδοκία

43. Dawkins MG in AM, 370-375, Ουλαγάτς, «Η περιπέτεια στον κάτω κόσμο». 7: α, α5, α8, α10, α14, α15, α18, α19, γ, γ3. ΙΙΙ: α, α1, α5, α6, α7, α8, α9, β, β2, β5. IV: α, α1, α2, α3, α4.

ΚΥΠΡΟΣ

44. ΑΦ 343Α, 22-29, άτιτλο. 7: α1, α5, α10, α14, α15, α18, α19, α21, β, β1, γ, γ1, γ3. ΙΙ: α, α2, α3, α4, α8, β, β3, β6 (τρεις φορεσιές), β7. ΙΙΙ: α, α2, α5, α6, α7, α8, α9, β, β2, β5. IV: α, α1, α3 (γεράκια), α4. V: α, α4, α6

(μεταμφιέζεται σε τσομπάνη), δ, δ1 (τη βασιλοπούλα).

45. ΛΦ 343Γ, 5-10, «Το πουρπούρι ξαρί». Ενώνεται με το AT 550. ΙΙ: α, α2, α3, α4, α9, β, β3, β6 (τρεις φορεσιές), β7, γ, γ2. ΙΙΙ: α10 (κατεβαίνει στο πηγάδι για νερό), α9. IV: α, α4, α5 (γεράκια). V: α, α1, α2, β, β3, β4, β6, δ, δ1.

46. ΛΦ 1227, 29-34, Πάφος, «Ο έξυπνος μιτσής». 7: α1, α5, α8, α10, α14, α15, α18, α19, α21, β, β1, γ, γ1, γ3. ΙΙ: α, α1, α2. ΙΙΙ: β, β2, β5. IV: α, α1, α2, α3 (αετός), α4. V: α, α6 (γίνεται τσιράκι ενός βοσκού), δ, δ3 (συναντά τους δικούς του).

47. ΛΦ 1402, 9-13, «Ο Αρκουδόφτας». Ενώνεται με το AT 301B. 7: γ, γ3 (τρύπα που οδηγεί στον κάτω κόσμο). ΙΙ: α 14 (δεν αναφέρεται εξόντωση του τέρατος), γ1 (οι σύντροφοι του), γ4 (τον αφήνουν κάτω). ΙΙΙ: β, β3 (θηρίο), β5. IV: α, α4, α5 (γεράκια). V: β, β1, γ8 (οι σύντροφοι του), γ3, δ, δ1.

48. Κληρίδης II, 5-7, Λευκωσία, «Ο Χαντόφτας». 7: α22 (τρία βασιλόπουλα χτίζουν μια εκκλησία που ένας τριπίθαμος άνθρωπος γκρεμίζει τη νύχτα), β, β1, γ, γ3. ΙΙ: α, α2, α3, α4. V: δ, δ1 (τη βασιλοπούλα).

Σελ. 60
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/61.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

49. Κληρίδης III, 84-88, Λύση Αμμοχώστου, "Τα τρία βασιλόπουλα τζ' οι τρεις βασιλοπούλες". 7: α1, α5, α8, α10, α14, α15, α18, α19, α21, β, β1, γ, γ1, γ2, γ3. ΙΙ: α, α2, α3, α4, α8, β, β3, β6 (τρεις φορεσιές), β7, γ, γ2. ΙΙΙ: α, α4 (με το άσπρο αρνί), "9. IV'. α, α.9 (καθώς προχωρεί φτάνει σε μια πολιτεία που είναι ο επάνω κόσμος). Κ: α, α1, α2, β, β3, β4, β6, δ, δ1 (τη βασιλοπούλα).

50. Κυριαζής, Κυπριακά Χρονικά ΙΒ' (1936), 232-236, "Τα τρία μήλα". 7: α1, α5, α8, α10, α18, α19, α21, β, β1, γ, γ1, γ2, γ3. ΙΙ: α, α2, α3, α7 (μια κοπέλα), β, β3, β6 (καρύδι, αμύγδαλο, φουντούκι), β7, γ, γ2. ΙΙΙ: α, α2, α5, α6, α.7, α8, α9, β, β2, β5. IV: α, α1, α2, α3, α4. V: β, β3, β4, β6, γ, γ3, δ,

δ1 (τη βασιλοπούλα).

ΚΑΤΩ ΙΤΑΛΙΑ

51. Taibbi-Car , 232-236, Rocca Forte Καλαβρίας, "Τα τρία παιδιά του ρήγα". 7: α4 (μάγος), α5, α10, α14, α17 (μιας αχλαδιάς), α18, α19, α21, β, β1, γ, γ1, γ2, γ3. ΙΙ: α, α1, α2, α3, α7 (μια βασιλοπούλα), α8, β9 (ανταλάσσουν δαχτυλίδια με τη βασιλοπούλα), γ, γ2. IV'. α, α4, α9 (πάνω σε μια φοράδα). V: β, β3, β4, β5 (δαχτυλίδι), γ, γ3, δ, δ1 (τη βασιλοπούλα).

ΑΔΗΛΟΥ ΤΟΠΟΥ

52. ΛΦ 1050, 4-8, "Η χρυσομηλιά". 7: α, α5, α8, α10, α14, α15, α18, α19, α21 (δύο γιους), β, β1, γ, γ1, γ2, γ3. ΙΙ: α, α1, α2, α3, α7 (μια όμορφη κοπέλα), α8, β, β3, β5, β7, γ1 (ο αδελφός του), γ4 (τον αφήνει στο πηγάδι). IV: α, α9 (μόλις εξοντώνεται το τέρας, ο ήρωας βρίσκεται σε μια μεγάλη πεδιάδα στον επάνω κόσμο). V: α, α1, α2, β, β3, β4, β6, δ, δ1.

Σελ. 61
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/62.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Ο παραμυθιακός τύπος AT 301Α όπως και ο AT 301Β διαρθρώνεται, γύρω από το κεντρικό μοτίβο του δρακοντοκτόνου ήρωα. Στην περίπτωση του AT 301A, ο ήρωας είναι ο μικρότερος από τους τρεις γιους ενός βασιλιά. Ένα θηρίο έρχεται τις νύχτες και κλέβει τα χρυσά μήλα από τη μηλιά του βασιλικού κήπου. Οι δύο μεγαλύτεροι αδελφοί δεν καταφέρνουν να πιάσουν τον κλέφτη, ο τρίτος καταφέρνει να τον πληγώσει. Τα τρία αδέλφια ακολουθούν μαζί τα σημάδια από το αίμα του θηρίου. Ο μικρός κατεβαίνει στον κάτω κόσμο, όπου στο παλάτι του θηρίου συναντά τρεις όμορφες κοπέλες που τον βοηθούν να το σκοτώσει.

Ο ήρωας ανεβάζει τις τρεις όμορφες στον επάνω κόσμο, μία για τον καθένα τους, αλλά τα αδέλφια του από φθόνο τον εμποδίζουν να ανεβεί κι αυτός ο ίδιος. Μένει κάτω με τους τρεις μαγικούς καρπούς που του έδωσε η ομορφότερη κοπέλα. Στη συνέχεια συναντά δύο κριάρια, ένα μαύρο κι ένα άσπρο, και κατά λάθος ανεβαίνει στο μαύρο με αποτέλεσμα να βρεθεί σ' ένα ακόμα πιο υπόγειο κόσμο. Εκεί σώζει τα πουλάκια ενός αετού που ήθελαν να τα φάνε τα φίδια, κι ο Αετός για να τον ευχαριστήσει τον ανεβάζει στον επάνω κόσμο. Στον επάνω κόσμο μαθαίνει πως ετοιμάζονται να παντρέψουν την καλή του με ένα από τα αδέλφια του και μπαίνει μαθητευόμενος σε ένα ράφτη ή ένα χρυσικό, προκειμένου να προμηθεύσει αυτός τα μαγικά φορέματα ή κοσμήματα που απαιτεί η κοπέλα για να παντρευτεί.

Τα βγάζει μέσα από τους μαγικούς καρπούς που εκείνη του είχε δώσει, και έτσι, μέσω αυτών, γίνεται η αναγνώριση.

Ένα από τα χαρακτηριστικά των ελληνικών παραλλαγών, όπως παρατηρεί ο Αλεξιάδης , είναι η δεύτερη κάθοδος στον κάτω κόσμο, όπου συνήθως γίνεται και ο συμφυρμός με το AT 300. Ο ίδιος σημειώνει ότι το μοτίβο της αποτυχίας του ήρωα να πιάσει το άσπρο πρόβατο παρουσιάζεται κυρίως στις παραλλαγές της ανατολικής Μεσογείου. Έτσι ο ήρωας, πιάνοντας το μαύρο πρόβατο, κατεβαίνει ακόμα πιο βαθιά στον κάτω κόσμο. Εκεί γίνεται και η εξόντωση του δράκου που είχε στην εξουσία του μια νέα γυναίκα, η οποία τελικά προσφέρεται στον ήρωα. Στο σημείο αυτό, όπως είπαμε, παρουσιάζεται ο συμφυρμός με το δρακοντοκτόνο ήρωα (AT 300).

Μια άλλη ιδιομορφία των ελληνικών παραλλαγών αποτελεί το μοτίβο της προσφοράς των τριών μαγικών καρπών από την όμορφη κόρη στον ήρωα για να ξεπεράσει μελλοντικές δυσκολίες.

Ο Αλεξιάδης καταλογογραφεί 156 παραλλαγές για τον παραμυθιακό τύπο AT 301Α. Οι 104 απ' αυτές συμφύρονται με τον παραμυθιακό τύπο AT 300. Εδώ

1. Μ. Αλ. Αλεξιάδης, Οι ελληνικές παραλλαγές για τον δρακοντοκτόνο ήρωα..., ό. π., σ 20

Σελ. 62
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/63.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

παρουσιάζουμε μόνο τις 52 παραλλαγές όπου η διήγηση αναπτύσσεται είτε αυτοδύναμα, είτε σε συμφυρμό με έναν άλλο παραμυθιακό τύπο εκτός του AT 300, δηλαδή, τους AT 301B (Ο Αρκουδογιάννης), AT 303 (Τα Δίδυμα) και AT 304 (Ο Κυνηγός). Ο AT 301A εμφανίζει και συμφυρμούς με άλλους τύπους, όπως τον AT 312A (Ο αδελφός που σώζει την αδελφή τον από το δράκο), τον AT 516 (Ο πιστός υπηρέτης), τον AT 554 (Τα ευγνώμονα ζώα), ή και με πολλούς τύπους μαζί.

Το θέμα του δρακοντοκτόνου ήρωα είναι συνεπώς θεμελιακό για το σχηματισμό σειράς αφηγήσεων επικού χαρακτήρα. Η πλοκή τους περιλαμβάνει κατά κανόνα ανδραγαθήματα, περιπέτειες, πάλη με υπερφυσικούς αντιπάλους. Ο θρίαμβος του ήρωα έρχεται να σφραγίσει το τέλος μιας δύσκολης πορείας κατά την οποία πολλές φορές η ζωή του μπαίνει σε κίνδυνο, άλλοτε πεθαίνει, φυσικά ή συμβολικά, και στο τέλος ανασταίνεται. Το επεισόδιο της δρακοντοκτονίας είναι, στο πλαίσιο αυτό, η κατεξοχήν δοκιμασία, αυτή που καταξιώνει τον ήρωα στον κάτω κόσμο, που του δίνει τα σημάδια για την κατοπινή αναγνώριση του στον πάνω κόσμο και τη μελλοντική του σύζυγο. Είναι, θα λέγαμε, αυτή η δοκιμασία που του προσδίδει τα χαρακτηριστικά του ήρωα.

2 Ενίοτε εμφανίζει και τους εξής συνδυασμούς συμφυρμών: ΑΤ301Λ-ΛΤ301Β-ΛΤ300, ΛΤ301Α-ΑΤ502-ΑΤ301Β-ΑΤ300, ΑΤ301Α-ΑΤ554-ΑΤ304-ΛΤ300, ΑΤ301Α-ΑΤ312Α-ΑΤ302, ΑΤ301Α-ΑΤ550-ΛΤ304-ΑΤ300, ΑΤ301Α-ΛΤ552Α-ΛΤ300, ΑΤ301Α-ΑΤ530-ΑΤ300

Σελ. 63
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/64.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 64
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/65.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 301B

Σελ. 65
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/66.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 66
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/67.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ  AT 301B

Ο Δακρυγιάννης

AT: The Strong Man and his Companions Delarue-Tenèze: Jean de l'Ours

Ο Δάκρυς

Μια φορά κι έναν καιρό ήτανε μια χήρα γυναίκα που όλο έκλαιγε και που από τα πολλά δάκρυα έκανε ένα παιδί και το ονόμασε Δάκρυ. Τις ημέρες τις έκανε χρόνια και μόλις πήγε είκοσι ημερών ήτανε σα να πήγε είκοσι χρονών. Και τότε είπε της μάνας του! "Μάνα, εγώ θα φύγω", και του λέει "πού θα πας, παιδάκι μου, εγώ επέρασα τόσα και τόσα και έχυσα τόσα δάκρυα για να σε κάνω και εσύ μου λες πως θα φύγεις;" "Μάνα, εγώ θα φύγω", της ξανάπε και μια μέρα σηκώθηκε κι έφυγε.

Στο δρόμο που επάγαινε απάντησε μια γριά και του λέει! "Εδώ που πας, να μην κάνεις δεξιά, να κάνεις μόνο αριστερά" και ο Δάκρυς της απαντά: "Εγώ, εδώ θα πάω" και προχώρησε στο δρόμο του. Στο δρόμο που επάγαινε απάντησε ένα παλικάρι ίσα με αυτόν και λέει του Δάκρυ: "Τι θέλεις εσύ από δω;" "Και τι είσαι εσύ;" του λέει ο Δάκρυς και πιαστήκανε στα χέρια. Τέλος ο Δάκρυς τον ενίκησε και του λέει ο άλλος: "Πιο πέρα είναι ο άλλος μου αδερφός' αν τον νικήσεις κι εκείνονε θα γίνουμε και οι τρεις αδέρφια". Σα φθάσανε και σ' εκείνονε, τον επάλαιψε και αυτόνε ο Δάκρυς και γίνανε τρεις αδερφοί.

Τώρα και οι τρεις αδερφοί προχωρούσανε και πήγανε σ' ένα σπίτι και ανεβήκανε απάνου και ευρηκανε ό,τι τους χρειαζότανε, από τουφέκια μέχρι σκυλιά. Πήρανε τα τουφέκια οι δύο αδερφοί και πήγανε στο κυνήγι, ενώ ο μεγαλύτερος κάθησε στο σπίτι να μαγειρέψει. Εκεί που εμαγέρευε βλέπει ένα παπαδάκο στην πάντα του και του ζήταγε φαΐ να φάει. Ο μεγάλος αδερφός του είπε "δε σου δίνω" και του λέει ο παπαδάκος: "Έλα να σε δέσω με μια τρίχα από τα γένια μου και, άμα λυθείς, να μη μου δώσεις να φάω". Αυτός δέχτηκε, μα, άμα τον έδεσε, δεν μπορούσε να λυθεί και έτσι έφαγε το φαΐ. Το βράδυ που ήρθανε τα δύο αδέρφια του τον βρήκαν δεμένο με την τρίχα και τον ρώταγαν τι συνέβη. Αφού τους τα είπε όλα, την άλλη μέρα θέλησε να κάτσει ο άλλος αδερφός.

Κάθησε και αυτός να μαγειρέψει και ήρθε πάλι ο παπαδάκος και του ζήταγε

Σελ. 67
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/68.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

φαΐ να φάει και αυτός δεν του έδινε. Ο παπαδάκος του είπε: "Έλα να σε δέσω με τρεις τρίχες από τα γένια μου και, άμα λυθείς, να μη μου δώσεις να φάω". Αφού τον έδεσε, δε μπορούσε ούτε και φτούνος να λυθεί και το βράδυ που ήρθανε τα δύο άλλα αδέρφια το βρήκανε και φτούνο δεμένο. Τώρα δεν έμενε παρά μόνο ο Δάκρυς.

Την άλλη μέρα κάθησε και αυτός να μαγειρέψει και ήρθε πάλι ο παπαδάκος και του ζήταγε φαΐ να φάει, αλλά ο Δάκρυς δε του έδινε. "Κάθησε να σε δέσω με πέντε τρίχες", του είπε, "από τα γένια μου και, άμα λυθείς, να μη μου δώσεις να φάω". Ο Δάκρυς δέχτηκε και εκάθησε και τον έδεσε. Άμα τον έδεσε, ο παπαδάκος άρχισε να τρώει μα δεν έφαγε πολύ, γιατί ο Δάκρυς έσπασε γρήγορα τις τρίχες και λύθηκε και άρχισε να τον κυνηγάει. Τα άλλα δύο αδέρφια του γύρισαν γρήγορα από το κυνήγι και κυνηγούσαν τώρα και οι τρεις μαζί τον παπαδάκο. Τέλος, τον πρόφτασε ο Δάκρυς και τον σκότωσε.

Γέμισε ένα μπουκαλάκι με αίμα και κάρφωσε το ματωμένο μαχαίρι του πίσω από την πόρτα και έφυγε, αποχαιρέτησε τα αδέρφια του και όπου περνούσε έγραφε "εδώ ο Δάκρυς περνάει, ελευθέρα η είσοδος" και προχωρούσε και προχωρούσε και έφθασε σ' ένα σπίτι κοντά στην ακροθαλασσιά. Ανέβηκε απάνου και βρήκε οκτώ δωμάτια ανοιχτά, εννιά πηρούνια, εννιά κουτάλια, εννιά μαχαίρια, εννιά πιάτα κι ένα δωμάτιο κλειστό. Στο σπίτι αυτό έμεναν οκτώ αδερφοί, που είχαν μια αδερφή και την έλεγαν Πεντάμορφη και δούλευαν μόνο και μόνο γι' αυτήν. Ήτανε πάρα πολύ όμορφη και γι αυτό ερχόντουσαν παλικάρια από όλο τον κόσμο να την κλέψουν, αλλά κανείς δεν μπορούσε. Έμενε στο κλειστό δωμάτιο και αγνάντευε από το παράθυρο της τ' αδέρφια της που ήσαντε στη θάλασσα. Ο Δάκρυς ανέβηκε απάνου στο δωμάτιο της και έσπασε την πόρτα επειδή δεν του άνοιγε. Όταν μπήκε μέσα, λέει: "Μόνη σου είσαι; Βάλε μου φαΐ να φάω και στρώσε μου να κοιμηθώ". Το κορίτσι του λέει: "Άμα έρθουνε τα αδέρφια μου, θα σε σκοτώσουνε". "Άμα ρθούνε", της λέει, "να με ξυπνήσεις". Αφού έφαγε, έπεσε και κοιμήθηκε. Το κορίτσι, όταν είδε τα αδέρφια της να ετοιμάζονται να βγουν από την θάλασσα ξύπνησε τον Δάκρυ. Ο Δάκρυς σηκώθηκε απάνου, πήρε οκτώ λιθάρια και πήγε στο παράθυρο. Σαν πλησίαζαν τα αδέρφια, ο Δάκρυς ρίχνει από ένα λιθάρι σε κάθε καράβι τους και άλλα εβουλιάζανε και άλλα εγυρίσανε. Μετά από αυτά, τα αδέρφια της παραδεχτήκανε ότι τους νίκησε ο Δάκρυς και δεχτήκανε να πάρει την αδερφή τους. Αφού νικηθήκανε, φύγανε μακρυά και χαθήκανε.

Ο Δάκρυς είπε στην Πεντάμορφη να τον ξυπνάει κάθε μέρα πολύ πρωί. Μια μέρα η "Πεντάμορφη το ξέχασε να τον ξυπνήσει και τα αδέρφια της προλάβανε και βγήκανε από τη θάλασσα. Όταν τους είδε ο Δάκρυς της είπε ότι "τώρα θα με σκοτώσουνε, αλλά θα σκοτώσω και εγώ μερικούς. Να μου κάνεις όμως μία χάρη. Να τους πεις να με θάψουνε μέσα στην αυλή και να γράψουνε απάνου στο λάκκο μου "ιδού ο Δάκρυς κείτεται", αλλιώς να τους πεις πως δε θα τους ακολουθήσεις". Όταν πήγανε τα αδέρφια της Πεντάμορφης απάνου σκοτώσανε το Δάκρυ, αφού σκότωσε πρώτα και αυτός μερικούς. Η Πεντάμορφη τους είπε να τον θάψουν στην

Σελ. 68
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/69.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

αυλή και να γράψουν απάνου στο λάκκο του "ιδού ο Δάκρυς κείτεται", αλλιώς δε θα τους ακολουθήσει. Τα αδέρφια της αφού έκαναν εκείνα που τους είπε, έφυγαν και πήγαν σ' άλλη χώρα.

Το μαχαίρι που είχε ο Δάκρυς πίσω από την πόρτα, πριν φύγει από τα αδέρφια του, άρχισε να στάζει αίμα. Μόλις το είδαν, τα αδέρφια του Δάκρυ κατάλαβαν ότι ο Δάκρυς σκοτώθηκε, γιατί πριν φύγει τους είχε πει ότι "όταν δείτε το μαχαίρι να στάζει αίμα, αυτό σημαίνει ότι σκοτώθηκα". Γι' αυτό λοιπόν, όταν το είδαν, ξεκίνησαν και οι δύο μαζί για να τον βρουν. Ακολούθησαν το δρόμο που έγραφε ο Δάκρυς "εδώ ο Δάκρυς περνάει, ελευθέρα η είσοδος" και έφθασαν στο σπίτι που ήταν κοντά στην ακροθαλασσιά. Όταν μπήκαν μέσα, είδαν ένα σταυρό στον κήπο και από πάνου έγραφε "ιδού ο Δάκρυς κείτεται". Τον ξέχωσαν και τον άλειψαν με το αίμα που είχε μέσα το μπουκαλάκι κι αναστήθηκε. Μα και τώρα δεν έβαλε μυαλό και έφυγε χωρίς να ακολουθήσει τα αδέρφια του.

Άρχισε να κάνει τον ψαρά και γύρναγε όλες τις χώρες και τέλος έφθασε και στην χώρα που είχε πάει η Πεντάμορφη με τα αδέρφια της. Η Πεντάμορφη άκουσε που φώναζε "ψάρια!" και βγήκε να πάρει. Αυτός μόλις την είδε αμέσως την γνώρισε και της λέει: "Έλα, κυρία μου, να πάρεις ψάρια". Μόλις τον πλησίασε, της λέει! "Με γνωρίζεις εμένα". Αυτή του απάντησε "όχι" και της λέει πως λέγεται Δάκρυς. "Τώρα είναι όλα τα αδέρφια μου απάνου και δεν μπορούμε να φύγουμε." Σαν το άκουσε ο Δάκρυς ανέβηκε απάνου και τους σκότωσε όλους και την πήρε και φύγανε. Από κει πήγε στ' αδέρφια του, τα πήρε και πήγανε στην μάνα του, αλλά ήταν πεθαμένη. Αφού έμαθε που ήταν ο λάκκος της, πήγε και την ξέχωσε, την άλειψε με αίμα από το μπουκαλάκι κι αναστήθηκε και ζήσανε όλοι καλά και εμείς καλύτερα.

ΑΦ 1620, 43-46. Παραλλαγή που συλλέχτηκε από τον Κωνσταντίνο Τασόπουλο στα Καλύβια Ηλείας.

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ

Ι. Η προέλευση και η υπερφυσική ανάπτυξη τον ήρωα

α: Ο ήρωας είναι' α1: ένας νέος' α2: βασιλόπουλο' α3: παιδί αρκούδας" α4: παιδί γεννημένο από δάκρυα' α5: άλλο' α6: που έχει μεγάλη δύναμη' α7: άλλο' α8: λόγω' α9: της ιδιόμορφης φύσης του' α10: του όπλου του' α11: που του δίνει ο πατέρας του' α12: άλλο' α13: γιος χήρας' α14: γιος χαροκαμένης μάνας' α15: γιος παρθένας' α16: άλλο.

Σελ. 69
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/70.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΙΙ. Το ταξίδι και, η περιπλάνηση τον ήρωα

α: Ο ήρωας φεύγει' α1: για να απελευθερώσει τους δικούς του' α2: για να βρει τον αντρειώτερο του" α3: για να βρει καλύτερη τύχη· α4: γιατί τον κοροϊδεύουν οι δικοί του' α5: γιατί, όποιον χτυπήσει άθελα του, τον σκοτώνει' α6: άλλο.

β: Στην περιπλάνηση του συναντά' β1: ένα' β2: δύο" β3: άλλο" β4; δυνατούς συντρόφους' β5: που προσφέρονται να τον βοηθήσουν β6: άλλο.

γ. Στη συνέχεια συναντά' γ1: τη βασιλοπούλα' γ2: μια κόρη' γ3: την αδελφή των σαράντα δράκων γ4: την πεντάμορφη· γ5ΐ άλλο.

δ; Συναντά το δράκο που σκότωσε τους δικούς του' δ1: και τον σκοτώνει' δ2: με τη συμπαράσταση' 83: της κόρης' δ4: της αδερφής του' 85: άλλο.

ε: Μπαρκάρει σ' ένα πλοίο' ε1: σκοτώνει θαλάσσια τέρατα' ε2: φτάνει στην άκρη του κόσμου.

στ: Μπαίνει στην υπηρεσία ενός ξένου βασιλιά που του βάζει να λύσει αδύνατα ζητήματα, γιατί φοβάται τη δύναμη του.

ΙΙΙ. Η περιπέτεια κατά την διάρκεια της προετοιμασίας τον φαγητού

α: Οι σύντροφοι βγαίνουν για κυνήγι' α1: ο πρώτος μένει στη σπηλιά να ετοιμάσει το φαγητό' α2: πετεινός' α3: υπερφυσικό ον α4: άλλο' α5: έρχεται και τρώει το φαγητό' α6: άλλο.

β: Ο επόμενος σύντροφος παραφυλάει τον παράξενο χωρίς όμως αποτέλεσμα'

β1: άλλο.

γ: Τελικά, μένει ο ήρωας' γ1: και τον εξοντώνει' γ2: άλλο.

IV: Η κάθοδος στον κάτω κόσμο (θάνατος) τον ήρωα από το δράκο και επαναφορά στη ζωή από τους δικούς του

α: Ένας δράκος' α1: άλλο' α2: θανατώνει τον ήρωα' α3: άλλο.

β: Οι γονείς του' β1: ειδοποιούνται από το σημάδι της ζωής για το θάνατο του παιδιού τους (ή για τον κίνδυνο που διατρέχει)' β3: τον αναζητούν β4: βλέπουν πεθαμένα ζώα να ζωντανεύουν με βοτάνι' β5: ανασταίνουν το γιο τους με τον ίδιο τρόπο' β6: άλλο.

γ: Ο ήρωας κατεβαίνει στον κάτω κόσμο. Συμφυρμός με AT 300 (όπ. βλ. ανάλυση).

Σελ. 70
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/71.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

V: Συνάντηση με υπερφυσικούς αντιπάλους και νίκη του ήρωα

α: Ο ήρωας συναντά' α1: δράκο' α2: μάγισσα' α3: αράπη' α4: νάνο' α5: σατανά' α6: άλλο' α7: και. τον(ην) εξοντώνει.

β: Τρεις κοπέλες' β1: με τις οποίες παλεύει διαδοχικά' β2: και τις νικάει' β3: ζει μαζί τους σαν αδελφός στην άκρη του κόσμου.

VI. Η λύση

α! Ο ήρωας' α1: επιστρέφει στο σπίτι του' α2: παντρεύεται' α3: τη βασιλοπούλα' α4: την πεντάμορφη' α5: άλλο.

β: Στο χωριό του συναντά το Χάρο' β1: παλεύει μαζί του' β2: τον σώζουν την τελευταία στιγμή οι αδελφές του.

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

ΗΠΕΙΡΟΣ

1. Ρίο, 24, 75, (Hahn, 64), "Ο Αρκουδογιάννης", Ι: α, α1, α5 (γιος ενός παπά και μιας αρκούδας). II'. α, α6 (γιατί τρώει πολύ), στ. VI: α, α5 (μοιράζεται το βασίλειο με το βασιλιά και ζει ευτυχισμένα).

ΘΕΣΣΑΛΙΑ

2. ΑΦ 901, 1-5, Παναγία Καλαμπάκας, "Ο αντρίκιος". Ενώνεται με το AT 516 και το AT 302Α*. Ι: α, α2, α6, α8, α9.

3. Κλιάφα, 75-83, "Ο Αρκουδογιάννης". Ι: α, α1, α5 (παιδί έκθετο που το μεγάλωσε μια αρκούδα μαζί με τ' αρκουδάκια της). ΙΙ: α, α4, α6 (τρώει ό,τι βρει μπροστά του κι ερημώνει την πολιτεία. Το βασιλόπουλο, παρακινημένο από τους χωρικούς, παίρνει δύο καζάνια πίσσας για να πάει να τον πιάσει. Ο Αρκουδογιάννης τον κάνει φίλο του, τρώει τα δύο άλογα που είχε φέρει μαζί του το βασιλόπουλο για να τον καλοπιάσει, και φεύγουν μαζί να πάρουν την αδερφή των 40 δράκων), γ, γ3 (την κόρη αρπάζει ένας Αράπης και την πάει στον κάτω κόσμο). IV'. γ. V'. α, α3 (τον Αράπη), α7. VI: α, α5 (επιστρέφει στον πάνω κόσμο με την Πεντάμορφη που παντρεύεται το βασιλόπουλο. Ο Αρκουδογιάννης φεύγει μόνος για νέες περιπέτειες).

Σελ. 71
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/72.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΘΡΑΚΗ

4. ΛΑ 3040, 26, Ασπρονέρι Διδυμοτείχου, "Δακρύτ". Παραλλαγή ελλιπής. Ι: α, α5 (γιος χήρας), α4, α6, α8, α9.

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

5. ΛΦ 269, 7-10, Πυργαδίκια Χαλκιδικής, "Ο Γιώργος, η βασιλοπούλα και οι σαράντα δράκοι". Ενώνεται με το AT 302A* (όπ. βλ. ανάλυση). Ι: α, α1, α6, α8, α9. ΙΙ: α, γ, γ1. IV'. αϊ (πολλοί άνθρωποι που παρουσιάζονται κάθε φορά που κόβει το κεφάλι του κοντού), α2, β, β1 (νερό σε ποτήρι που γίνεται αίμα), β4 (φίδια), β5. VI'. α, α2, α3.

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

α. Νησιά Ανατολικού Αιγαίου

6. Argenti-Rose 1, 546-548, Χίος, "Της ελιάς το δάκρυ". Ι: α, α4, α6, α8, α9. ΙΙ: α. V: α, α2, α7. VI: α, α2, α3.

7. Argenti-Rose 1, 580-582, Χίος, "Ο Γιάννης του παπά και ο Εφταπιθαμίτης". Γ. α, α5 (ο γιος του παπά), α6, "8, α9. ΙΙ: α, α2. IV'. αϊ (ο εφταπιθαμίτης), α2, β, β1 (το δαχτυλίδι να σφίγγεται στο χέρι), β4 (φίδια), β5. V'. α, α6 (τον εφταπιθαμίτη), α7. VI'. α, α1.

8. Σταματιάδης, 552-556, Σάμος, άτιτλο. 7: α, α4, α6, α8, α9. ΙΙ: α, α6 (για να βρει την τοπούζα* του, που την πέταξε ο ίδιος μακριά και που ζυγίζει είκοσι πέντε καντάρια), β, β3 (τρεις δράκους), β4, β5, γ, γ1. VI'. α, α2, α3.

β. Δωδεκάνησα

9. Βροντής Α', 62, Ρόδος, "Η αντρειωμένη Καρακιζή". 7: α, α2, α6, "8, α9. ΙΙ: α, α2. V'. α, α6 (δύο λιοντάρια), α7. VI'. α, α1.

γ. Εύβοια-Σποράδες

10. Πέρδικα, 233-240, Σκύρος, "Ο Γιαννάκης, ο γιος της Ορφανής". 7: α, α1, α4, α15 (γιος μιας ορφανής παρθένας). ΙΙ: α, α4, α5, ε, ε1, ε2. V'. β, β1, β2, β3. VI'. α, α1, α5 (έχουν περάσει 300 χρόνια' βρίσκει μόνο ερείπια), β, β1, β2. Γίνεται αθάνατος για πάντα.

* ρόπαλο με σιδερένια μπάλα

Σελ. 72
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/73.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

δ. Κρήτη

11. ΛΦ 512, 27-33, Πετροκέφαλο Μαλεβιζίου, «Το λεβεντόπαιδο». Ενώνεται με το AT 302. /! α, α5 (γεννιέται αφού η μητέρα του έφαγε μήλο ακαθάριστο), α6, α8, α9. ΙΓ. α, γ, γ4. V: α, α1, α7. F7: α, α2, α4.

12. ΛΦ 1341, 1-14, Τουρλωτή Σητείας, «Ο Αντρειωμένος». Ενώνεται με το AT 302. Ι.' α, α2 (τερατόμορφο' ο βασιλιάς θέλει να το σκοτώσει και το δίνει στους στρατιώτες του, μεσολαβεί όμως η παραμάνα του και το σώζει' έτσι, το βασιλόπουλο μεγαλώνει στο δάσος), α6, α8, α9. ΙΙ: α, β, β3 (τη λάμια - δράκο), β5, γ, γ4. IV'. αϊ (άσχημος νάνος), α2, β6 (η παραμάνα του τον ζωντανεύει με το αθάνατο νερό που της δίνει το φίδι). V'. α, α4, «7 ( αφού σκοτώνει τα τρία περιστέρια που ήταν στην κοιλιά γουρούνας). VI'. α, α2, α5 (την πεντάμορφη).

13. ΛΦ 1595, 31-39, Περιβόλια Ρεθύμνου, «Ο Δάκρυς». Ενώνεται με το AT 513 και το AT 302A*. Ι: α, α4, α6, α8, «9. II: α, α1, α2, β, β3 (τέσσερις), β4, β5, γ, γ2. ΙΙΙ: α, α1, α4 (ο κολοβός), α5, β, γ, γ1. V'. α, α1, α7. VI'. α, α2, α4.

ε. Κυκλάδες

14. ΛΑ 510, 15-17, Ανάφη, «Της αρκούδας ο γιος». Ενώνεται με το AT 513A. Ι: α, α1, α5 (ανατρέφεται από μια αρκούδα), α6, α8, α9. ΙΓ. α, β, β3 (τρεις), β4, β5, γ, γ4. VI: α, α2, α3.

15. ΛΑ 2340, 289-306, Κέα, «Το τελώνιο». Ενώνεται με το AT 302A*. Ι: α, α5 (γιος γριάς), α6, α8, α9. //; α, α3, γ, γ1. IV: αϊ (τελώνιο), «2, β, β3 (βατράχια), β5, β6. V: α, α6 (τελώνιο), α7 (σκοτώνοντας τρία περιστέρια που ήταν στην κοιλιά γουρούνας). VI: α, α1.

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΙΟΝΙΟΥ

16. Μινώτου, Λαογραφία Γ, 398-400, (Dawkins MGF, 10, 46-48), Ζάκυνθος, «Ο Δακρυλίας». Ι: α, α4, α6, α8, α9. ΙΙ: α, α1. α7. V: α, α1, VI: α, α1.

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

17. ΛΑ 1193, 11-15, Αμαλιάδα, «Ο Δακρυλίας». Ενώνεται με το AT 516. Ι: α, α4, α6, α8, α9. II: α, γ, γ4. V: α, α1, α7 (με σιδερένια μαγκούρα). VI: α, α5

(επιστρέφει στο παλάτι, τ' αδέλφια του ανασταίνονται και ζουν όλοι μαζί).

18. ΛΑ 1277, 131-133, Τρόπαια Γορτυνίας, άτιτλο. Ενώνεται με το AT 302. Ι: α, α5 (γιος παπά), α6, α8, α9. II: α, γ, γ1. IV: αϊ (τριπιθαμίτης), β, β1 (μαχαίρι που στάζει τρεις στάλες αίμα), β4 (μυρμήγκια), β5. V: α, α6 (τριπιθαμίτη), 

Σελ. 73
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 300-499, τ. Α΄+Β΄
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 54
    34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

    β: Ο ήρωας σκοτώνει' β1: τον δράκο' β2: το φίδι' β3: άλλο' β4: που κρατάει, το νερό της πηγής' β5: που κατασπαράζει μικρά πουλάκια' β6: άλλο.

    IV. Η άνοδος του ήρωα στον επάνω κόσμο

    α: Ο ήρωας· α1: με τη μεσολάβηση' α2: του βασιλιά' α3: του ευεργετημένου πουλιού' α4: ανεβαίνει στον επάνω κόσμο' α5: πάνω σε πουλιά' α6: άλλο' α7: τα οποία ταΐζει' α8: με τη σάρκα του' α9: άλλο.

    β: Όταν φτάνουν, ξερνούν τη φαγωμένη σάρκα του' β1: και του την ξανακολλούν β2: άλλο.

    V. Η περιπλάνηση τον ήρωα στον επάνω κόσμο και η επιστροφή τον στο παλάτι

    α: Ο ήρωας· α1: πηγαίνει στην πολιτεία' α2: γίνεται τσιράκι ενός ράφτη1 α3: βοηθός ενός χρυσικού' α4: περιφέρεται στο παλάτι' α5: επιστρέφει στο σπίτι του' α6: άλλο.

    β: Στη συνέχεια, ο ήρωας' β1: συναντά την κόρη που προόριζε για γυναίκα του' β2: πηγαίνει στο παλάτι κι αναγνωρίζεται από το βασιλιά πατέρα του' β3: αναγνωρίζεται από την κόρη η οποία, για να τον δοκιμάσει' β4: του ζητάει περίτεχνα φορέματα· β5: άλλο· β6: κι αυτός τα βγάζει από τους καρπούς που η κόρη του είχε δώσει στον κάτω κόσμο· β7: άλλο.

    γ.' Τα αδέλφια του ήρωα' Γ1: εξορίζονται' γ2: φυλακίζονται' γ3: σκοτώνονται' γ6: εξαφανίζονται' γ7: γλιτώνουν την τιμωρία χάρη στη μεγαλοψυχία του ήρωα' γ8: άλλο.

    δ: Ο ήρωας· δ1: παντρεύεται την όμορφη κόρη· δ2: γίνεται βασιλιάς' δ3: άλλο.

    ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

    ΗΠΕΙΡΟΣ

    1. ΙΛ 757, 114-126, Μαργαρίτι Θεσπρωτίας, "Το χρυσό ρόιδο και τα βασιλόπουλα". Ι: α1, α5, α8, α10, α14, α17 (ροδιάς), α18, α19, α21, β, β1, γ, γ1, γ2, γ3. ΙΙ: α, α1, α2, α3, α7 (την πεντάμορφη), α9, γ, γ2. ΙΙΙ: α9, α10 (αφού ανοίγει μια πλάκα). IV: α, α4, α5 (αετό). V: β, β2, γ, γ7, δ, δ1.

    2. ΛΑ 976, 259-281, Σούλι, άτιτλο. Ενώνεται με το AT 301B. ΙΙ α, α2, α3, α4, α8, β, β3, β6 (καρύδι, αμύγδαλο), β7, γ, γ2. ΙΙΙ: α, α1, α5, α6, α7, α8,