Συγγραφέας:Αγγελοπούλου, Άννα
 
Μπρούσκου, Αίγλη
 
Τίτλος:Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 300-499, τ. Α΄+Β΄
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:34
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1999
 
Σελίδες:975
 
Αριθμός τόμων:2 τόμοι
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Ελληνικά παραμύθια-Κατάλογος
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Περίληψη:Το βιβλίο αυτό αποτελεί τον τρίτο τόμο του Καταλόγου των Ελληνικών Παραμυθιών του Γ. Α. Μέγα. Υπενθυμίζουμε ότι από το Αρχείο του Γεωργίου Α. Μέγα έχουν ήδη δημοσιευτεί δύο τόμοι. Ο πρώτος, που είναι και ο μόνος που πρόλαβε να δημοσιεύσει ο ίδιος ο συντάκτης του καταλόγου, περιέχει τους Μύθους Ζώων (AT 1-299) . Ο δεύτερος (δημοσίευμα του ΙΑΕΝ αρ. 23), που αποτελεί στην ουσία μία πρόταση επεξεργασίας του καταλόγου του Μέγα, περιλαμβάνει τους παραμυθιακούς τύπους AT 700-749 που αντιπροσωπεύουν το τελευταίο μέρος των Μαγικών Παραμυθιών. Ο παρών τρίτος τόμος περιέχει, πάντα σε αναφορά με τη διεθνή κατάταξη των Aarne-Thompson , τις ελληνικές παραλλαγές των παραμυθιακών τύπων AT 300-499, τύπων που καλύπτουν ένα μεγάλο μέρος από αυτά που ονομάζουμε Μαγικά Παραμύθια (AT 300-749).
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 24.63 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 541-560 από: 982
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/541.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΙ ΤΥΠΟΙ AT 403A ΚΑΙ AT 403B

Σελ. 541
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/542.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 542
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/543.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ  AT 403A

Η άσπρη και η μαύρη νύφη

AT: The Black and the White Bride (La Fiancée Blanche et la Fiancée Noire)

Delarue-Tenèze: La Fiancée (épouse) substituée

Grimm No 13: Die drei Mànnlein im Walde

Grimm No 135: Die Weisse und die Schwarze Braut

Basile III, 10: La tre fate

Basile IV, 7: Le doje pizzele

Παραλλαγή πρώτη: Η πεντάμορφη Ελενίτσα

Μια φορά κι έναν καιρό ήταν δύο αδερφές, η μία ήταν πολύ πλούσια και κακιά κι η άλλη πολύ φτωχιά και πολύ καλή. Η καλή γυναίκα είχε δύο παιδιά, την Ελενίτσα και τον Γιαννάκη. Η κακιά γυναίκα είχε μόνο ένα κοριτσάκι και το λέγανε Ανθούλα. Μίαν ημέρα, η καλή γυναίκα είπε στα παιδιά της: "Εγώ, παιδιά μου, θα πάω να μαζέψω χόρτα, εσύ, Γιαννάκη, να πας να μαζέψεις ξύλα και συ, Ελενίτσα, να πας στο πηγάδι για νερό".

Όταν η Ελενίτσα πήγε να βγάλει νερό, παρουσιάστηκαν μπροστά της τρεις γριές και της ζήτησαν νερό. "Πολύ ευχαρίστως", είπε η Ελενίτσα και έδωσε και στις τρεις γριές νερό. Τότε, οι γριές της έδωσαν από μια ευχή. Η πρώτη της έδωσε την ευχή: "Όταν γελάς, να βγαίνουν από το στόμα σου ωραία τριαντάφυλλα", η δεύτερη της ευχήθηκε: "Όταν κλαις, να γίνεται κατακλυσμός" και η τρίτη της λέγει: "Όταν περπατάς, να βγάζεις από τα πόδια σου χρυσάφι". Ύστερα απ' αυτά, η Ελενίτσα, πήγε σπίτι της και η μάνα της άρχισε αμέσως να τη φωνάζει και να τη δέρνει διότι άργησε στο πηγάδι. Επειδή έκλαιγε, έπιασε ένας δυνατός κατακλυσμός. Ο Γιαννάκης άρχισε να τη γαργαλάει, τότε άρχισαν να βγαίνουν από το στόμα της ωραία τριαντάφυλλα. Πάει να περπατήσει και βλέπουν στα πόδια της χρυσάφι. Η μαμά της απορούσε κι άρχισε να τη ρωτάει τι της συνέβηκε στο πηγάδι που πήγε για νερό. Αμέσως, η Ελενίτσα της διηγήθηκε ότι είδε τις τρεις γριές και η μητέρα της της είπε ότι αυτές είναι οι μοίρες της. Με τα χρυσάφια αγόρασαν ένα μεγάλο σπίτι. Όταν το έμαθε η αδερφή της, θέλησε να κάμει κι αυτή το ίδιο, χωρίς

Σελ. 543
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/544.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

να εξηγήσει στην κόρη της την Ανθούλα τι συμβαίνει. Την έστειλε λοιπόν στο πηγάδι για νερό. Η Ανθούλα, νευριασμένη διότι έστειλε αυτή για νερό και όχι την υπηρέτρια της, έφυγε κλαμένη και με τα μούτρα εκατό οκάδες. Πήγε στο πηγάδι κι έβγαλε νερό κι αμέσως εκείνη τη στιγμή παρουσιάστηκαν μπροστά της οι τρεις γριούλες και της εζήτησαν νερό. Στην πρώτη είπε: "Κουτσή δεν είσαι, κυρά μου, κι άντε να βγάλεις". Στη δεύτερη είπε: "Στραβή δεν είσαι, και άντε να πάρεις" και στην τρίτη είπε: "Άσε με ήσυχη, κουλή δεν είσαι, τράβα να πάρεις, κυρά μου". Τότε της δώσανε τρεις κατάρες: "Η μούρη σου", της λέει η πρώτη, "να γίνει σαν του γαιδάρου", "τα πόδια σου", της λέει η δεύτερη "να γίνουν στραβά" και "όταν γελάς", της είπε η τρίτη, "να γίνεται κατακλυσμός".

Μιαν ημέρα, ο βασιλιάς βγήκε για κυνήγι. Ξαφνικά άρχισε να βρέχει δυνατά κι ο βασιλιάς για να μη βραχεί, τρύπωσε στο σπίτι της Ελενίτσας. Μόλις είδε την Ελενίτσα, του άρεσε πάρα πολύ και ήθελε να την κάνει γυναίκα του. Μόλις το έμαθε αυτό η κακιά αδερφή της, πήγε στο νου της να κάνει κακό στην Ελενίτσα. Τότε λέει στην αδερφή της: "θέλεις να πάω εγώ την Ελενίτσα στο βασιλιά;" "Πολύ ευχαρίστως", είπε η άλλη αδερφή της.

Επήρε λοιπόν τον Γιαννάκη, την Ελενίτσα και την κόρη της και μπήκαν στο καράβι. Όταν έφυγαν, η πλούσια θεία της Ελενίτσας, είχε πάρει μαζί της για το δρόμο πολλά γλυκά, κουλουράκια κλπ. Στο δρόμο που πήγαιναν, η Ελενίτσα δίψασε πάρα πολύ και ζήτησε από τη θεία της λίγο νερό. "θα σου δώσω νερό", της είπε, "αν καθήσεις να σου βγάλω το ένα σου μάτι". Επειδή η Ελενίτσα διψούσε πολύ, κάθησε και της έβγαλε το μάτι. Καθώς προχωρούσαν, η Ελενίτσα ξαναδίψασε και ξαναζήτησε λίγο νερό. "θα σου δώσω", της είπε η θεία της η κακιά, "αν καθήσεις να σου βγάλω και το άλλο μάτι". Και η δόλια η Ελενίτσα, επειδή δίψαγε πάρα πολύ, δέχτηκε και της το έβγαλε. Στον Γιαννάκη, ο οποίος καθόταν στεναχωρημένος, του είπε η θεία του να μη βγάλει τσιμουδιά. Τα ματάκια της Ελένης η θεία της τα έβαλε στην τσάντα της. Αμέσως η Ελένη έγινε περιστεράκι χωρίς ματάκια.

Έφθασαν στο παλάτι με την Ανθούλα. Ο βασιλιάς παραξενεύτηκε μόλις είδε την άσχημη κόρη της κακιάς γυναίκας και είπε: "Αυτή είναι η γυναίκα που μου είπες ότι είναι όμορφη κι αυτή είναι σαν..." "Αχ! βασιλιά μου, μέσα στο καράβι που ερχόμαστε, την καταράστηκαν τρεις γριές, αλλά με τον καιρό θα 'ρθούν πάλι οι ομορφιές της". Επειδή σκιαζότανε μήπως ο Γιαννάκης τα μαρτυρήσει, είπε στο βασιλιά να τον κλείσει στη φυλακή.

Στον κήπο του βασιλιά ήταν τρία μεγάλα κυπαρίσσια. Ένα πρωί, άκουσαν μια φωνή που έλεγε: "Ο Γιαννάκης στη φυλακή, μπουκιά νερό-μπουκιά ψωμί, όπως καίγεται η καρδιά μου, να καεί και το κυπαρίσσι". Και μόλις έφυγε το περιστεράκι, το κυπαρίσσι έπιασε φωτιά. Ο βασιλιάς έβγαλε σκοπούς να φυλάξουν και να πιάσουν εκείνον που έκαψε το κυπαρίσσι. Το άλλο πρωί, ματακούστηκε η φωνή που έλεγε: "Ο Γιαννάκης στη φυλακή, μπουκιά νερό-μπουκιά ψωμί, όπως καίγεται η καρδιά μου, να καεί και το κυπαρίσσι". Αμέσως άναψε φωτιά και το δεύτερο

Σελ. 544
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/545.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

κυπαρίσσι. Το άλλο πρωί ματάκουσαν την ίδια φωνή να λέει: "Ο Γιαννάκης στη φυλακή, μπουκιά νερό-μπουκιά ψωμί, όπως καίγεται η καρδιά μου, να καεί και το κυπαρίσσι". Αλλά όμως τη βολά αυτή δεν εγλίτωσε το περιστέρι, γιατί το έπιασαν και το έσφαξαν. Όταν το 'σφαξαν, ξεπετάχτηκε ένα μεγάλο δέντρο που έσκυβε και προσκυνούσε το βασιλιά. Έπιασαν αμέσως και το κοψαν κι αυτό. Ύστερα από κάμποσες μέρες, πέρασε απ' έξω από το παλάτι ένας γεροντάκος. Είδε τον κορμό του δέντρου και το πήρε σπίτι του για να το κάψει στη φωτιά.

Εκεί που το έκαψε, άκουσε μια φωνή: "Παππούλη, πονάω..." κι αμέσως ξεπετάχτηκε ένα πολύ όμορφο κοριτσάκι, τυφλό κι εγέλασε και βγήκαν από το στόμα του πολύ ωραία τριαντάφυλλα. Τα τριαντάφυλλα αυτά τα έδωσε στο γεροντάκο και του είπε να πάει στο παλάτι και να φωνάζει δυνατά.' "Όποιος μου δώσει δύο ματάκια, θα του δώσω τα ωραία αυτά τριαντάφυλλα..." "Πάρε τα δύο αυτά ματάκια και δώσε μου τα τριαντάφυλλα", είπε η κακιά θεία της Ελενίτσας. Ο γεροντάκος έτρεξε χαρούμενος στην Ελενίτσα και της έβαλε τα δύο ματάκια. Τότε η Ελενίτσα του διηγήθηκε όλα τα παθήματα της.

Κατόπιν η Ελενίτσα πήγε στο παλάτι. Μόλις την είδε η θεία της τα έχασε και διέταξε να τη βγάλουν αμέσως έξω. Ο βασιλιάς όμως σηκώθηκε αμέσως και διέταξε δύο στρατιώτες να πιάσουν και να δέσουν τη θεία της Ελενίτσας σε δύο άλογα και να τη σχίσουν. Έδιωξε και την Ανθούλα από το παλάτι, βγάλανε και τον Γιαννάκη από τη φυλακή, παντρεύτηκε ο βασιλιάς την Ελενίτσα και μαζί με τον παππούλη ζήσανε αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα.

ΛΑ 1494, 1-5, Τρίπολη.

Παραλλαγή δεύτερη: Η κακιά αδερφή

Μια φορά κι έναν καιρό ήταν δύο αδερφές. Η μια ήταν φτωχή και η άλλη ήταν πλούσια. Η φτωχιά πήγαινε στης πλούσιας το σπίτι και ζύμωνε. Όταν τελείωνε, δεν έπλενε τα χέρια της, αλλά τα έπερνε άπλυτα κι από ζυμάρι που ήταν κολλημένο επάνω τους έκανε χυλό και τάιζε το κοριτσάκι της. Ενώ, λοιπόν, της πλούσιας το κορίτσι που έτρωγε καλά ήταν κίτρινο κι αρρωστιάρικο, της φτωχιάς που ζούσε με το χυλό, ήταν ωραίο και γερό.

Μια μέρα της λέει η αδερφή της: "Τι τρώει εσένα το κορίτσι σου και είναι έτσι όμορφο και γερό;" "Εμένα δεν τρώει τίποτε, μόνο τα χέρια μου παίρνω άπλυτα

Σελ. 545
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/546.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

και του κάνω χυλό και τρώει». «Άλλη φορά», λέει η κακιά αδερφή, «δεν θα ξαναπάς με άπλυτα χέρια, θα τα πλένεις και θα φεύγεις». Όταν έφυγε, δεν την άφησε να πάει με άπλυτα χέρια. Όταν πήγε στο σπίτι της και την είδε το κοριτσάκι της, έβαλε τα κλάματα γιατί περίμενε να φάει χυλό. Βγήκε στην πόρτα κι έκλαιγε, έκλαιγε, έκλαιγε το κορίτσι.

Εκείνη την ώρα, πέρασε μια γριά. Είδε το κορίτσι που έκλαιγε και ρώτησε: «Γιατί κλαις, παιδί μου;» «Περίμενα τη μάνα μου να 'ρθει να μου φτιάσει χυλό και δεν την άφησε η θεία μου να 'ρθει με τα χέρια της άπλυτα. Τώρα δεν έχω τίποτα να φάω και πεινάω». «Τι να σου κάνω κι εγώ, παιδάκι μου; Φτωχιά είμαι και δεν έχω τίποτε να σου δώσω. Σε παρακαλώ, κάθησε εδώ, αν θέλεις, να με ψειρίσεις». Κάθησε το κορίτσι και την ψείριζε. «Τι βρίσκεις, παιδάκι μου;» λέει η γριά. «Χρυσές ψείρες κι αργυρές κόνιδες». «Μπα! χρυσή κι αργυρή να γίνεις, παιδάκι μου. Όταν γελάς, να πέφτουν τριαντάφυλλα και όταν κλαις να πέφτουν χρυσά φλουριά». Έφυγε η γριά. Το κορίτσι άρχισε πάλι να κλαίει, γιατί πεινούσε. Όσο έκλαιγε, τόσο πέφτανε χρυσά φλουριά. Πάει η μάνα της και βλέπει σωρό φλουριά. Το κορίτσι κάθησε και της είπε τι είχε γίνει. Πήρανε τα φλουριά κι αγόρασαν φαγητό. Γέλαγε το κορίτσι απ' τη χαρά του και πέφτανε τριαντάφυλλα.

Το 'μαθέ όλος ο κόσμος. Το 'μαθέ κι η κακιά αδερφή. Το 'μαθε και το βασιλόπουλο, ότι κάποια κοπέλα κλαίει και πέφτουν φλουριά και γελάει και πέφτουν τριαντάφυλλα, και πάει, την είδε και ήθελε να την παντρευτεί. Όταν ήταν να γίνει ο γάμος, πήγε και η πλούσια αδερφή. Είχε σκάσει που η κόρη της αδερφής της θα έπαιρνε το βασιλόπουλο. Έβαλε λοιπόν ανθρώπους και της έβγαλαν της κοπέλας τα μάτια, την έκλεισαν σ' ένα κιβώτιο και την έριξαν στη θάλασσα και κατάφερε να βάλει την κόρη της για νύφη. Όταν όμως το βασιλόπουλο την πήρε στο παλάτι, γελούσε και δεν έπεφταν τριαντάφυλλα, έκλαιγε και δεν έπεφταν φλουριά. Στενοχωρήθηκε. Κατάλαβε ότι κάτι του είχαν κάνει.

Εν τω μεταξύ, την άλλη την κοπέλα την παρέσυρε η θάλασσα και την πήγε σ' ένα μέρος που ήτανε τσομπάνηδες. Κλεισμένη μέσα στο κιβώτιο έκλαιγε και το κιβώτιο γέμισε φλουριά. Τους είπε την ιστορία της. Εκείνοι τότε την έβγαλαν και την πήγαν στη σπηλιά τους. Ευχαριστήθηκε η κοπέλα, γέλασε και πέσανε τριαντάφυλλα. Έδωσε ένα τριαντάφυλλο σ' ένα τσομπάνη και του λέει: «Να πας κάτω από το παλάτι του βασιλιά και να φωνάζεις.' Τριαντάφυλλο πουλώ, μ ένα μάτι ανθρωπινό. Με τίποτα άλλο δε θα το δώσεις». Πήγε ο τσομπάνης κάτω από το παλάτι και φώναζε: «Ένα τριαντάφυλλο πουλώ, μ' ένα μάτι ανθρωπινό». Η μάνα και η κόρη από πάνω, που το βασιλόπουλο τους ζητούσε τριαντάφυλλα και φλουριά, είπαν να δώσουν το ένα μάτι της κοπέλας και να πάρουν το τριαντάφυλλο. Δώσανε λοιπόν το μάτι και πήρανε το τριαντάφυλλο. Το έδειξε η κόρη στο βασιλόπουλο: «Να, που λες ότι δε βγάζω, όταν γελάω τριαντάφυλλα». Το βασιλόπουλο κατάλαβε ότι του έλεγε ψέματα, αλλά έκανε ότι το πίστεψε.

Μετά από λίγες ημέρες, ήρθε πάλι ο τσομπάνης κάτω από το παλάτι και και φώναζε: «Ένα τριαντάφυλλο πουλώ, μ' ένα μάτι ανθρωπινό». Το βασιλόπουλο

Σελ. 546
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/547.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

φύλαγε και άκουσε. Βγήκαν πάλι αυτές. Δίναν στον τσομπάνη λεφτά για να τους δώσει το τριαντάφυλλο, αλλά τίποτα. Δίνουν τότε και το άλλο μάτι και παίρνουν το τριαντάφυλλο. Το βασιλόπουλο άκουγε. Πιάνει τον τσομπάνη: "Πού τα βρήκες αυτά τα τριαντάφυλλα;" τον ρώτησε. Εκείνος δεν ήθελε να του πει στην αρχή. Αλλά το βασιλόπουλο δεν τον άφηνε. "Καλά", του λέει, "θα σου πω. Έλα μαζί μου". Τον πάει στην κοπέλα. Μόλις την είδε το βασιλόπουλο, τη γνώρισε. Την παίρνει και την πάει στο παλάτι. Αυτές τις δέσανε στ' αλόγου την ουρά και τις κάνανε κομμάτια.

ΛΦ 1321, 8-11, Λίρα Μονεμβασίας.

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ

Ι. Η όμορφη και η άσχημη κόρη

α: Δύο κοπέλες' α1: αδερφές (εξαδέρφες)' α2: κόρες ενός χήρου και της γυναίκας που ξαναπαντρεύτηκε' α3: η μία, η κόρη της φτωχιάς, όμορφη και καλή' α4: η άλλη, η κόρη της πλούσιας, άσχημη και κακιά' α5: που έχει ένα (δύο) αδερφό(ούς)· α6: που έχει πολλά αδέρφια.

β: Η άσχημη και κακιά κόρη· β1: δέχεται τις περιποιήσεις της μητέρας της' β2: ενώ η όμορφη και καλή κόρη βασανίζεται' β3: από τη μητριά της' β4: από άλλη' β5: που τη βάζει να κάνει όλες τις δουλειές' β6: άλλο.

II. Οι συναντήσεις στο δρόμο

α: Η μητέρα4 α1: η μητριά (κακιά θεία)' α2: στέλνει την όμορφη και καλή κόρη· α3: να φέρει νερό' α4: να μαζέψει ξύλα' α5: άλλο' α6: ξέροντας ότι από κει που θα περάσει θα τη φάνε τα θηρία' α7: άλλο' α8: η κοπέλα πηγαίνει μόνη της.

β: Η όμορφη και καλή κόρη συναντά στο δρόμο' β1: ένα γέρο' β2: τον Χριστό' β3: μια τριανταφυλλιά' β4: μια ελιά' β5: μια μυγδαλιά' β6: τρεις γριές (γέρους)' β7: λάμιες· β8: άλλο' β9: που της ζητάει(ούν)· β10: ψωμί' (311: να τους(τις) πλύνει και να τους(τις) καθαρίσει (ξεψειρίσει)' β 12: που τη στέλνει από ένα μη επικίνδυνο δρόμο' β 13: άλλο.

Σελ. 547
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/548.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΙΙΙ. Χαρίσματα

α: Η όμορφη κόρη φέρεται με καλοσύνη· α1: προσφέροντας νερό' α2: δίνοντας ψωμί' α3: καθαρίζοντας (ξεψειρίζοντας)· α4: άλλο.

β: Παίρνει χαρίσματα' β1: ανταμοιβή· β2: να γίνει όμορφη· β3: να γίνουν τα μάγουλά της κόκκινα σαν τριαντάφυλλα' β4: όταν γελά, να βγαίνουν από το στόμα της ωραία τριαντάφυλλα' β5: όταν κλαίει, να πέφτουν μαργαριτάρια' β6: άλλο.

γ: Η άλλη κοπέλα στις ίδιες συνθήκες φέρεται άσχημα' γ1: αρνείται να δώσει νερό' γ2: ψωμί' γ3: φωτιά' γ4: λέει ότι βρίσκει τσιμπούρια και κόνιδες στο κεφάλι αυτού που ξεψειρίζεί' γ5: άλλο.

δ: Η κακή κόρη της μητριάς (το κορίτσι της κακιάς πλούσιας, η κακιά αδερφή) παίρνει κατάρες· 81'. να γίνει άσχημη· δ2: με μούρη γαιδάρου' δ3: με καρούμπαλο στο μέτωπο' δ4: να πέφτουν φίδια και βατράχια από το στόμα της' δ5: με το γέλιο της να γίνεται κατακλυσμός· δ6: άλλο.

IV. Η αντικατάσταση της νύφης.

α." Ο βασιλιάς θέλει να παντρευτεί την όμορφη επειδή· α1: είδε το πορτραίτο της' α2: άκουσε να μιλάνε γι' αυτήν α3: είδε την ίδια την κοπέλα' α4: και θαμπώθηκε από την ομορφιά της' α5: άλλο.

β: Η όμορφη κόρη οδηγείται στο βασιλιά' β1: με ένα αμάξι' β2: με ένα καράβι' β3: άλλο' β4: από τη φθονερή μητριά' β5: θεία' β6: από άλλη γυναίκα' β7: και την άσχημη κόρη της' β8: από τον(τους) αδερφό(ούς) της' β9: άλλο.

γ: Στο δρόμο για το παλάτι η κόρη περνάει από δοκιμασίες που της επιβάλλει' γ1: η κακιά γυναίκα (θεία, μητριά)' γ2: η γύφτισσα' γ3: η υπηρέτρια' γ4: την ταΐζει σαρδέλες' γ5: πολλά γλυκά' γ6: για να την κάνει να διψάσει' γ7: για να της δώσει νερό να πιει' γ8: της ζητά να της βγάλει το ένα (τα δύο) μάτι(α)· γ9: η κόρη δέχεται γιατί διψάει πολύ' γ10: άλλο· γ1 1: η δοκιμασία επαναλαμβάνεται' γ12: κι η κόρη δέχεται να της βγάλει και το άλλο μάτι.

δ: Ο αδερφός(οί) της μένει(ουν) αμίλητος(οι)' δ1: άλλο' δ2: υπακούοντας τη μητριά (άλλο)' δ3: τη θεία' δ4: την άλλη' δ5: ενώ η μητριά' δ6: αφήνει την όμορφη κόρη στην ερημιά' δ7: τη ρίχνει σ' ένα πηγάδι' δ8: άλλο.

ε: Η κακιά μητριά (θεία) φτάνει στο παλάτι και' ε1: στη θέση της όμορφης, βάζει την άσχημη κόρη της' ε2: ο βασιλιάς δεν αντιλαμβάνεται την αλλαγή' ε3: διαμαρτύρεται για την αλλαγή' ε4: άλλο' ε5: η μητριά (άλλο) δικαιολογεί την άσχημη εμφάνιση της κόρης' ε6: τάχα ότι είναι κουρασμένη από το ταξίδι' ε7: άλλο' ε8: ο βασιλιάς κρατά το λόγο του και' ε9: την παντρεύεται" ε10: περιμένει να δει τα χαρίσματα της νύφης· ε11: τη διώχνει αμέσως· ε12: την κρατάει στο παλάτι.

Σελ. 548
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/549.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

στ: Ο αδελφός της όμορφης' στ1: φυλακίζεται' στ2: γιατί ο βασιλιάς πιστεύει ότι τον ξεγέλασε' στ3: γίνεται βοσκός του βασιλιά' στ4: άλλο.

ζ: Η όμορφη κόρη' ζ1: γίνεται περιστέρι (ολόχρυσο)' ζ2: κυπαρίσσι' ζ3: όταν τη ρίχνουν στη θάλασσα' ζ4: γίνεται χρυσόψαρο' ζ5; από τα κόκαλα του φυτρώνει δέντρο' ζ6: μέσα από το κούτσουρο του δέντρου, όταν το κόβουν ζ7: και το παίρνει ένας γέρος (γριά)' ζ8: άλλο' ζ9: εμφανίζεται η όμορφη κόρη' ζΙΟ: άλλο.

η: Ένας γέρος (γριά)' η1: περιβολάρης· η2: ξυλοκόπος' η3: άλλο' η4: τη σώζει' η5: άλλο' η6: και γίνεται(ονται) πλούσιος(οι)' η7: πουλώντας τα πολύτιμα πετράδια (μαργαριτάρια)' η8: πουλώντας τριαντάφυλλα' η9: (εξ)αγοράζει τα μάτια της όμορφης' η 10: από την κακιά βασίλισσα' η 11: από άλλη γυναίκα' η 12: η κόρη βάζει τα μάτια της και ξαναβλέπει.

V'. Το ευχάριστο τέλος

α: Ο βασιλιάς μαθαίνει την αλήθεια' α1: από ένα πουλάκι' α2: άλλο' α3: παντρεύεται την όμορφη' "4: τιμωρεί τις κακίες' α5: με θάνατο' α6: με αλογοσούρσιμο' α7: με κάψιμο' α8: άλλο' α9: παίρνει πίσω τα μάτια της κοπέλας από τις κακίες' α10: η κακιά σκάει από το κακό της' α11: η καλή συγχωράει τις κακές.

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

ΗΠΕΙΡΟΣ

1. ΛΑ 403Α, 7, άτιτλο. Ελλιπές. Το κορίτσι είναι ταμένο στις ξωτικές από τη μάνα του. Το παίρνουν αυτές στην τρύπα τους και κάνουν τα δάκρυα τους γαρούφαλα και τα γέλια της τριαντάφυλλα. Του βγάζουν τα μάτια και τ' αφήνουν σ' ένα γέρο. Αυτός πουλά τριαντάφυλλα με μάτια και κείνη ζυμώνει πίτα για το βασιλιά.

2. ΛΑ 403Α, 8, Θεσπρωτία, "Το βασιλόπουλο με την αγαπητικιά κ' η πεθερά του". 7: α (τρεις κοπέλες), α1 (αδερφές). IV'. Οι αδερφές για μια γουλιά νερό τυφλώνουν τη μικρότερη αδερφή και την αφήνουν στο λόγγο' εκεί τη βρίσκει το βασιλόπουλο και, αφού τη γιατρέψει, την κρατά στο δωμάτιο του. Κάποια στιγμή που το βασιλόπουλο απουσιάζει, η μάνα της τη ρίχνει από το παράθυρο κι αυτή πέφτει στην αυλή μιας γριάς. V'. α, α2 (από τη σφραγίδα του δαχτυλιδιού επάνω στην κουλούρα).

Σελ. 549
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/550.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

3. ΛΦ 1653, 16-20, Αθαμάνιο Άρτας, "Οι δύο αδελφές". Ι: α1 (εξαδέλφες), α3, α4, β2, β4 (από τη θεία). ΙΙ: α1 (η κακιά θεία), α2, α5 (να φέρει τον κόπανο που ξέχασε στο πηγάδι), α6 (το στοιχειό), β, β3, β8 (το πηγάδι). ΙΙΙ: α, α4 (επαινεί την τριανταφυλλιά και το πηγάδι), β, β4 (και ρόδα), β5, γ, γ5 (κατηγορεί την τριανταφυλλιά και το πηγάδι), δ, δ5 (δάκρυα ποτάμια από τα μάτια τους), δ6 (αγκάθια στο κορμί της). IV'. α (το βασιλόπουλο), α3, β, β5, γ, γ1 (την κακιά θεία), γ6, γ7, γ8 (και τα δύο μάτια), δ5, δ6, ζ10 (η τυφλή δίνει το ψωμί της στα πουλιά κι εκείνα της χαρίζουν το φτερό τους να το κάψει, όποτε τα χρειαστεί), η3 (ο υπηρέτης του βασιλιά), η4, 48, η9, η 10, η11 (και τη θεία), η 12 (της τα βάζουν τα πουλιά). V: α (το βασιλόπουλο), α2 (τη βλέπει και την αναγνωρίζει), α3, α4, α5.

4. ΛΦ 1733, 4-5, Μονοδένδρι, Ζαγόρια, άτιτλο. 7: α, α2, α3, α4. ΙΙ: α1 (η μητριά), α2, α5 (να φέρει εικόνα από μακρινή εκκλησία), α7 (για να χαθεί), β, β8 (καλικάντζαρους), β3 (και χορεύει μαζί του). ΙΙΙ: β, β2 (πιο όμορφη απ' ό,τι ήταν), β4 (όταν μιλάει), γ, γ5 (αρνείται να χορέψει με τους καλικάντζαρους), δ, δ1, δ4. IV'. α (το βασιλόπουλο), ε, ε1 (κρύβοντας την όμορφη προγονή), ε3. V'. α (το βασιλόπουλο), α2 (ψάχνοντας το ίδιο βρίσκει την όμορφη), α3, α11 (και τις παίρνει κοντά της).

5. Dozon, 57-61, Ιωάννινα, "La boucle d'or". Ενωμένο με το ΑΤ*735Ε.

6. Hahn 1, 28, 193, (Kretchmer NM, 62), Ζίτσα Δωδώνης, άτιτλο. 7: α, η. ΙΙΙ: β (η κόρη της τρίτης βασιλοπούλας, η μικρότερη), β4, β5, β6 (όταν περπατάει, να πέφτουν διαμαντόπετρες). IV'. β, β6 (από την παραμάνα της), γ7 (για δύο γουλιές νερό), γ8, δ5 (η παραμάνα), δ6, ύστερα η παραμάνα εξαγοράζει από την πραγματική νύφη δύο τριαντάφυλλα με δύο σκυλίσια μάτια για να τα δείξει στο βασιλόπουλο. V'. α (το βασιλόπουλο), α2 (ακούει από το στόμα της όμορφης την απάτη, πηγαίνοντας στο θαυμαστό παλάτι που είχε χτίσει εκείνη σ' ένα σταυροδρόμι).

ΘΕΣΣΑΛΙΑ

Ι. ΛΦ 371,16-18, Πήλιο, "Οι δύο αδελφάδες με τα δύο κορίτσια". Γ. α1 (εξαδέρφες), α3, α4. ΙΙΙ: β, β4, β5. IV: β, β5, γ, γ1 (θεία), γ4, γ6, γ7, γ8 (και τα δύο μάτια), 85 (η θεία), δ7 (στη θάλασσα), ζ, ζ3, ζ4 (το ψάρι), ζ5 (μηλιά), ζ6, ζ7 (γριά), ζ9. V: α, α2 (βλέποντας την), α4, α5 (τις τρώνε τα θηρία), α9 (αναγκάζει τη θεία να της δώσει πίσω τα μάτια).

ΘΡΑΚΗ

8. ΛΑ 403Α, 2, Αίνος (σημ. Τουρκία), "Πώς η ευλογημένη και θαυματουργή

Σελ. 550
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/551.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

τσομπανοπούλα έγινε γυναίκα του βασιόπουλου". Ι: α, α1 (εξαδέρφες), α3 (Στεργιανή), α4 (Κατερίνα). ΙΙΙ: Με το λόγο του θεού, η άτεκνη τσομπάνισσα αποκτά κοριτσάκι, β (το κοριτσάκι της τσομπάνισσας), β6 (γαρύφαλα απ' το κεφάλι της, όταν γελάει, μαργαριτάρια απ' τα μάτια της, όταν κλαίει, φλουριά πίσω της η στράτα, όταν περπατάει). IV'. α (το βασιλόπουλο), α2, β, β7 (από την εξαδέρφη της), γ8, ε, ε1 (μπαίνει η ίδια)· μαθαίνοντας από την τυφλή ότι ο θάνατος είναι το "χρυσό ψαράκι", βάζει και το πιάνουν και βγάζοντας από μέσα του την πετρούδα, η τυφλή πεθαίνει. Συμφυρμός με το AT 709. Το βασιλόπουλο βρίσκει την όμορφη πεθαμένη μέσα σε γυάλινο και ολόχρυσο σεντούκι κρεμασμένο σε δέντρο. Με το φίλημα του η πεθαμένη γεννάει σε εννιά μήνες κοριτσάκι, μετά ανασταίνεται και αναγνωρίζεται από το βασιλόπουλο. Τα μάτια της τα έχει η ψευτο-Στεργιανή σ' ένα κουτί. V'. α4, α8 (δεμένη πίσω από ένα αμάξι).

9. ΛΑ 1490, 29-32, Σουφλί, "Το κορίτσι, η θεία και ο βασιλεύς". Άτεκνη γυναίκα προσπαθεί να κάνει κορίτσι κι όταν γίνει δώδεκα χρονών, ας πεθάνει. Όταν γίνεται δώδεκα χρονών, το βρίσκουν τρεις μαυροφόρες και του λένε να υπενθυμίσει τη μάνα του για το τάξιμο της, εκείνη του λέει να τους πει πως το ξέχασε. Οι γυναίκες τη λυπούνται και δεν το παίρνουν. ΙΙΙ: β (οι τρεις μαυροφόρες αντί να πάρουν την ζωή του κοριτσιού, του δίνουν χαρίσματα), β5, β6 (όταν γελάει, να γίνεται χρυσός κήπος, όπου πατεί το χώμα, να γίνεται χρυσό). IV'. α. (το βασιλόπουλο), α3, β, β1, β5, β7, γ, γ1 (η θεία), γ6, γ7, γ8, γ11, γ12, 85 (η θεία), δ7 (σ' ένα λάκκο), ε, ε1, ε2, ε9, η (γριά), η4 (και της λέει για το γάμο του βασιλόπουλου), η8 (χρυσά λουλούδια), η9, η11 (θεία). V: α, α2 (από το ίδιο το όμορφο κορίτσι), α3, α4, α5.

10. ΛΦ 243, 5-7, Μάλγαρα Κεσσάνης (σημ. Τουρκία), "Το παραμύθι της όμορφης ορφανής και της μητριάς". Ι: α2 (κόρη). ΙΙ: β, β3 (κόκκινη και άσπρη), β8 (το γεράκι, τη βρύση). ΙΙΙ: α, α4 (επαινεί την τριανταφυλλιά, το γεράκι, τη βρύση), β, β1, β3, β6 (μαύρα μάτια και φρύδια σαν του γερακιού, δροσερή σαν τη βρύση), γ, γ5 (τους κατηγορεί), δ, δ6 (αγκαθερά μάτια και μύτη κόκκινη, μαύρη σαν γεράκι, να τρέχουν τα μάτια της). Η φθονερή μητριά βγάζει τα μάτια της προγονής και την κάνει πουλί. Ο πατέρας της την ακούει να τραγουδάει ανθρώπινα, μαθαίνει την αλήθεια και διώχνει τη γυναίκα του. Η κόρη του ξεμαγεύεται και της ξαναβάζει τα μάτια.

11. Θρακικά 16, 177-180, "Η όμορφη προγονή". III: β (η προγονή μετά από συμβουλή ενός γέρου), β4 (και φλουριά). IV'. γ, γ1 (μητριά), γ7, γ8, γ9, η (γέρος), η4, η8, η9. V'. α, α2 (από την ίδια, που του διηγείται την ιστορία της).

12. Θρακικά 17, 75, 160-161, Σηλυμβρία (σημ. Τουρκία), "Το βασιλόπουλο και οι τρεις αγγέλ'". Ενωμένο με το AT 898 (ΙΙ κόρη της θάλασσας).

Σελ. 551
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/552.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

13. Θρακικά 17, 68, 148, Καστανιές Ανδριανουπόλεως (σημ. Τουρκία), «Οι μοίρες και το κορ'τσόπ'λο». ΙΙΙ: β (το νεογέννητο κοριτσάκι από τις μοίρες, την τρίτη νύχτα από τη γέννηση του), β4 (μαλαματένια), β5 (και διαμάντια). V'. Γίνεται βασίλισσα, όπως είπαν οι μοίρες.

14. θρακ. Επετ., 227, Μεσημβρία (σημ. Τουρκία), «Το προγόν'». III'. β (από το γέρο), β4 (αμάραντο), β5. IV'. η8 (το κορίτσι), η9, η 10 (από τη μητριά).

15. Ψάλτης, 4, 220, Σαράντα Εκκλησίες (σημ. Τουρκία), «Της προγονής».

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

16. ΛΑ 403Α, 12, Κασσάνδρα Χαλκιδικής, «Το κορίτσι, η θεία και ο βασιλεύς». Εισαγωγή όπως το AT 898. ΙΙΙ: β (η κόρη της άτεκνης παίρνει χαρίσματα από τρεις μαυροφόρες, αντί να της πάρουν τη ζωή στα δώδεκα χρόνια της, όπως την είχε τάξει η μάνα της), β5, β6 (όταν γελάει, να γίνεται χρυσός μπαχτσές, όταν πατεί το χώμα, να γίνεται χρυσό). IV'. α (το βασιλόπουλο), α3, β, β5, β7, γ, γ1 (θεία), 87 (σ' ένα λάκκο), ε, ε1, η (μια γριά), η4, η8 (χρυσά λουλούδια), η9. V'. α, α2 (φωνάζοντας στο βασιλόπουλο η όμορφη την αλήθεια), α4, α5.

17. ΛΑ 510Α, 19, Βέροια Ημαθίας, «Η σταχτοπιπιλιάρου». Σαν τελικό επεισόδιο στο AT 510A (Η Σταχτοπούτα). IV: β, β4, γ, γ6, γ7, γ8 (και τα δύο μάτια), δ5, 88 (τη ρίχνει στ' αγκάθια), η (γριά), η4, η8, η9. V'. α, α2 (από την πίτα που στέλνει στο βασιλόπουλο), α3, α4, α6.

18. ΛΑ 2895, 44-49, Χωριστή Δράμας, άτιτλο. Ο βασιλιάς πραγματοποιεί τις ευχές τριών κοριτσιών. Την πρώτη την κάνει γυναίκα του, τη δεύτερη την παντρεύει με το βεζίρη του και την τρίτη με το χαμαμτζή. 7: α, α1 (εξαδέρφες), α3 (κόρη της χαμαμτζούς), α4 (κόρη της βασίλισσας). ΙΙΙ: β (η κόρη της χαμαμτζούς), β4 (να φυτρώνουν αντίκρυ τριαντάφυλλα), β6 (όταν περπατάει, να φυτρώνει γρασίδι, όπου λούζεται, να γίνεται μάλαμα). IV'. α, α2, β, β5, β7, γ, γ1 (θεία), γ6 (ταΐζοντας την αλμυρές μπουγάτσες), γ7, γ8 (και τα δύο μάτια), 85 (η θεία), δ7 (σ' ένα ξεροπήγαδο), ε, ε1, η (γέρος), η4, η6, η7 (με το μάλαμα που βγάζει, όταν χτενίζεται), η8, η9. V'. α, α2 (με το γρασίδι που δίνει στο άλογο προκαλεί την προσοχή του βασιλιά), α3, α4, α6.

19. ΛΦ 643, 2-3, Ημαθία, «Το μαγικό πουλί». ΙΙΙ: α, α2, β, β1, β6 (όταν χτενίζεται, να πέφτουν διαμάντια και χρυσάφια, όταν γελάει να μοσχοβολάει ο τόπος, όταν πλένει τα πόδια της, να γεμίζουν χρυσάφια), δ (στην κακιά αδερφή της), δ6 (όταν χτενίζεται, να πέφτουν ψείρες, όταν γελάει να βρωμάει ο τόπος, όταν πλένεται, να γεμίζει ο τόπος βατράχια και φίδια). IV'. β, β6 (από τη ζηλιάρα αδερφή), γ, γ1 (από τη ζηλιάρα αδερφή που της μπήγει μια μαγική καρφίτσα). Συμφυρμός με το AT 403B.

Σελ. 552
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/553.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

α. Νησιά Ανατολικού Αιγαίου

20. ΛΑ 403Α, 3, Λέσβος, άτιτλο. Όμοιο με Carnoy-Nicol., 107-126, (βλ. αρ. παρ. 26). Ι: α, α2 (εξαδέρφες), α3, α4. ΙΙΙ: β, β5, β6 (όταν χτενίζεται, μαργαριτάρια, όταν περπατάει, άνθη και ρόδα), δ, δ1 (μύξες και τσίμπλες). IV'. β, β5, β7, γ, γ1 (από τη θεία και την εξαδέρφη), γ8, δ5 (η θεία), δ8 (στο βουνό), η2, η4, η8 (ρόδα και άνθη), η9. V'. α, "2 (η όμορφη χτίζοντας παλάτι καλεί σε τραπέζι το βασιλιά, τη θεία και την εξαδέρφη και τους αποκαλύπτει την αλήθεια), α4, α6.

21. ΛΦ 1085, 13-18, Λέσβος, άτιτλο. Ι: α, α1 (εξαδέρφες), α3, α4, α5. ΙΙΙ: β, β4, β6 (όταν χτενίζεται, μαργαριτάρια). IV'. α, α3, β, β5, β7, β8, γ, γ1 (θεία), γ4 (αλμυρή πίτα), γ6, γ7, γ8 (και τα δύο μάτια), γ9, δ5 (η θεία), δ8 (την πετάει στο ποτάμι που την κατεβάζει στη θάλασσα), ε, ε1, στ, στ3 (χηνοβοσκός, αδερφός της), η4 (φέρνοντας τις χήνες κοντά στη θάλασσα, βγαίνει η όμορφη αδερφή). Συνέχεια, όπως το AT 898 (Η κόρη της θάλασσας).

22. ΛΦ 1442, 15-19, Αγιάσος Λέσβου, "Δύο μαργαριτάρια, ένα μάτι". Ι', α, α3, α4. ΙΙΙ: β, β5, δ, δ6 (πέφτουν αγκάθια από τα μάτια της). IV'. β, β6 (την κακιά), β7, γ, γ1, γ6, γ7, γ8 (και τα δύο μάτια), 85 (η κακιά), δ7 (στη θάλασσα), ζ, ζ3, ζ4 (που το αγοράζει το βασιλόπουλο και η κακιά ζητά να το σκοτώσουν), ζ5 (λεμονιά), ζ6, ζ7 (μια γριά), ζ9, η (γριά), η7, η9, η 10. V: α, α2 (από τα μαργαριτάρια που βγάζουν τα μάτια της και την καλεί σε τραπέζι όπου εκείνη διηγείται την ιστορία της), α4, α6.

23. ΣΠ 96, 4-8, Μανταμάδος Λέσβου, "Τα Κουτρουλέλια". Ι', α, α1 (εξαδέρφες), α3, α4, α5. ΙΙΙ: β (με το γράμμα της μοίρας), β4, β5, δ, δ6 (ρέχες και μύξες). IV'. β, β5, γ10 (η κακιά θεία ανοίγει χαραμάδα στο γυαλένιο κλουβί όπου κάθεται η ανεψιά, τη βλέπει ο ήλιος και την παίρνει η θάλασσα), ε, ε1 (στο κλουβί), ε3, εΐΐ, στ, στ3 (χηνοβοσκός). Ο αδερφός πηγαίνει τις χήνες στο ακρογιάλι και η αδερφή βγαίνοντας απ' τη θάλασσα, ταΐζει τις χήνες με διαμάντια από τα δάκρυα της. V: α, α2 (παραμονεύοντας, βλέπει την όμορφη με τον αδερφό της και μαθαίνει με ποιο τρόπο μπορεί να βγει από τη θάλασσα η όμορφη).

24. ΣΠ 97, 1-6, "Η Τζατζαφιόρα". Ι: α (μία κοπέλα), α3, α5. IV'. δ (η δούλα, η τουρκογύφτισσα), δ8 (ρίχνει την κυρά της στη θάλασσα), ζ, ζ4, ζ5, μετά ζΐ (που η τουρκογύφτισσα ζητά να σφάξουν), ζ5 (πορτοκαλιά), ζ6, ζ7 (κάποιος γέρος), ζ9. V'. α, α2 (από ένα μαντίλι που κεντά η όμορφη και το στέλνει δώρο στο βασιλιά).

25. Carnoy-Nicol., 107-126, Λέσβος, "La Fille du Roi et le Garçon de Bains".

Τρεις βασιλοπούλες, ακολουθώντας τη συμβουλή του κριτή, χαρίζουν τρία πεπόνια στον πατέρα τους. Το πρώτο πολύ ώριμο, το δεύτερο αρκετά, το τρίτο

Σελ. 553
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/554.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

στην ώρα του (συμβολίζουν το πόσο επείγει να παντρευτούν). Με χρυσή σφαίρα, διαλέγουν η καθεμιά τον άντρα τους' η πρώτη βεζιρόπουλο, η δεύτερη αρχοντόπουλο, η τρίτη λουτράρη. Ι: α (τρεις βασιλοπούλες), α3 (η τρίτη), α4. ΙΙΙ: β (το νεογέννητο κοριτσάκι της τρίτης, από τις μάγισσες), β4 (σε κάθε της χαμόγελο ένα τριαντάφυλλο), β5, β6 (φυλαχτό να την προστατεύει από κάθε αρρώστια, με το περπάτημα της να φυτρώνουν λουλούδια, το νερό που θα αγγίζει να γίνεται χρυσάφι), δ (με το περπάτημα της, ασοδειά, με το κλάμα της, τσίμπλες, με το γέλιο της να δείχνεται φαλλός γαϊδαριού στο μέτωπο της). IV'. γ, γ1 (από την κακιά θεία και την εξαδέρφη), γ8 (που της βγάζουν τα μάτια), ζ, ζ2, ζ6 (η εξαδέρφη-βασίλισσα ζήτησε να το κόψουν), ζ7 (μια γριά), η (γέρος), η8, η9. V'. α, α2 (από τη γριά που του διηγείται την ιστορία της όμορφης).

β. Δωδεκάνησα

26. ΛΑ 2193Α, 108-114, Ψέριμος Καλύμνου, άτιτλο. Ι: α, α1 (εξαδέρφες), α3, "4. II: β, β1. ΙΙΙ: α, "4 (λέγοντας το όνομα της: Χρυσή), β, β6 (τη γεμίζει χρυσάφι), γ (βρίσκει στο δρόμο πειρασμούς), γ5 (πετάει το γάιδαρο στο ποτάμι) και γυρίζει χωρίς τίποτα. IV'. Η όμορφη ζητά να παντρευτεί το βασιλόπουλο, β, β5 (η κακιά θεία), γ, γ1 (η θεία), γ6, γ8 (και τα δύο μάτια)' με τα κλάματα της γεμίζει ο τόπος τριαντάφυλλα· η κακιά στολίζει μ' αυτά την κόρη της, ε1, ε3, ε4 (και αναζητά την όμορφη), η, η3 (ένας βοσκός), η8, η9, ηΙΟ, η11 (και από την εξαδέρφη). V'. α2 (ο βασιλιάς βρίσκει μόνος του την όμορφη), α3, α4, α7.

27. ΛΑ 2193Α, 223-237, Ψέριμος Καλύμνου, "Το χρυσό ψαράκι". Ι: α, α1 (αδερφές), α3 (φτωχιά), α4 (πλούσια), β2, β4 (από την αδερφή), β6 (στη γέννα της, αρνιέται βοήθεια). ΙΙΙ: β (το νεογέννητο κοριτσάκι της φτωχιάς από τις Μοίρες), β4 (ρόδα), β6 (όταν κλαίει, ν' αστράφτει, να βροντάει κι ο ουρανός να μένει καθαρός, όταν χτενίζεται να πέφτουν μαργαριτάρια), δ (η κόρη της πλούσιας), δ6 (να γίνει καμπούρα). IV'. α (το βασιλόπουλο), α2, β, β5, β7, γ, γ1 (θεία), γ6, γ7, γ8 (και τα δύο μάτια), δ5 (η θεία), δ7 (στη θάλασσα), ε, ε1, ζ, ζ3, ζ4 (που το πιάνει ο βασιλικός ψαράς), ζ5 (ζηλεύει η βασίλισσα, γιατί το αγαπά ο βασιλιάς και το σφάζει' από το αίμα του γίνεται μηλιά που δροσίζει το βασιλιά), ζ6, ζ9, η (γέρος), η4, η6, η7, η8, η9, η12. V'. α, α2 (τα τριαντάφυλλα κινούν την προσοχή του βασιλιά που θέλει να γνωρίσει τις κόρες του- η όμορφη του διηγείται την ιστορία της), α3, α4, α8 (με διωγμό).

28. ΛΑ 2279, 274-281, Λέρος, "Το χρυσό ψάρι". Ι: α, α3, α4. II: β, β2, β10 (που έδωσε μισή τηγανίτα). ΙΙΙ: α, α2, β, β1, β4 (και ρόδα), β5, γ, γ2, δ, δ6 (να τη φάει η λέπρα του Ιούδα). IV'. α, α2, β, β6 (από την πλούσια), β7, γ, γ6, γ7, γ8 (και τα δύο μάτια), 85 (η πλούσια), δ7 (στη θάλασσα), ε, ε1, ζ,

Σελ. 554
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/555.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ζ3, ζ4 (που αγοράζεται από το βασιλιά και το βάζει στη στέρνα), ζ5 (η κακιά τη σφάζει και από το λέπι της γίνεται μηλιά), ζ6, ζ7 (γριά), ζ9, η (η γριά), η6, η7, η8, η9, ηΙΟ. V'. α, α2 (αναγκάζοντας τη γριά να του πει την αλήθεια), α3, α4, α5.

29. Μιχαηλίδης-Νουάρος, 325-328, Κάρπαθος, "Οι καλές γυναίκες και η κακή θεία". Ι: α1 (εξαδέρφες), α3, α4. ΙΙΙ: β (η μικρότερη κόρη της φτωχιάς βασίλισσας, παίρνει χαρίσματα από τις Νεράιδες όπου την έχουν τάξει), β4, β5, β6 (όταν λούζεται να πέφτουν λίρες). Ζηλεύει η αδερφή της βασίλισσας και 1 ζητάει τα ίδια για την κόρη της, δ, δ4, δ6 (η φωνή της να γίνει γαϊδουρινή). IV: β, β5, γ, γ1 (από τη θεία), γ7, γ8 (τα δύο μάτια), δ5 (η θεία), δ7 (σ' ένα λάκκο), η (γέρος), η4, η7, η8, η9. V'. α3 (ο βασιλιάς).

δ. Κρήτη

30. ΛΑ 403Α, 13, Τέμενος Ηρακλείου, άτιτλο. Ι: α, α2, α3, α4. II'. α1, α2 (τη Μαρία), α3 (το αθάνατο νερό), α6, β, β1, β3, β4, β8 (μαραμένη γιασεμιά), β9, β12. ΙΙΙ: α, α1, β, β1, β2, β3, β6 (άσπρη σαν γιασεμί, μαύρα μάτια σαν ελιές), η (η Ελένη), ηΐ, δ, δ6 (να σκύβει, σαν τα κλαδιά της γιασεμιάς, να γεμίσει αγκάθια και ελιές το σώμα της). Η μητριά σκάει από το κακό της.

31. ΑΦ 331, 6-9, Πηγή Ρεθύμνου, "Δύο αδερφάδες". Ι: α, α1 (εξαδέρφες), α3, α4. ΙΙ: β, β8 (τις τρεις Μοίρες). ΙΙΙ: α, β, β4, β6 (όταν χτενίζεται να πέφτουν φλουριά, να μην πεθάνει ποτέ). IV'. β, β5, γ, γ1 (από την κακιά θεία), γ7, γ8 (της παίρνει και τα δύο μάτια), δ5 (η θεία), δ7 (στη θάλασσα), ζ, ζ3, ζ4 (που το περιποιείται ο βασιλιάς), ζ5, ζ6, ζ9 (η όμορφη με χαρίσματα που προκαλεί την προσοχή του βασιλιά), η8, η9. V'. α, α4, α6.

32. ΑΦ 726, 8-11, Κρύα Σητείας, "Η κακιά θεια". Ι: α1 (εξαδέρφες), α3, α4. ΙΙ: β, β1 (τη γριά Μοίρα της), β11 (να την ξεψειρίσει). ΙΙΙ: α, α3, β, β6 (όταν χασμουριέται, να μοσχοβολάει και να πέφτουν τριαντάφυλλα, όταν λούζεται χρυσάφια), γ, γ5 (αρνείται να την ξεψειρίσει), δ, δ6 (όταν λούζεται να πέφτουν φίδια). IV'. α, α2, β, β5, γ, γ1, γ10 (για να της δώσει φαγητό, της βγάζει τα μάτια), δ5 (η θεία), δ7 (στο γκρεμό), η (μια γριά), η4. Η θεία ακούγοντας τα λόγια της όμορφης, δ7, ζ, ζ4 (ψαράκι), ζ5 (μηλιά), τρώει η ξαδέρφη το μήλο και από τους σπόρους του, ζ9, πετιέται ακόμη μια φορά στις πέτρες. V'. α (το βασιλόπουλο), α2 (βρίσκει την όμορφη στην εκκλησία μέσα και κάνει μαζί της παιδί. Αυτό, όταν μεγαλώνει, βρίσκει το κουτί με τα μάτια της μάνας του. Πηγαίνουν τα μάτια στην τυφλή και ξαναβλέπει), α4, α5.

33. ΣΛ Ι, 1-12 (Λιουδάκη, Γιαγιά, 72-79), Σητεία, "Ο Μπεκρή Μουσταφάς". ΙΙΙ: β (το νεογέννητο κορίτσι του πλούσιου Μπεκρή Μουσταφά, από τις μοίρες), β5, β6 (όταν λούζεται, οι σαπουνάδες να γίνονται χρυσάφια, όταν γελάει, να πέφτουν μήλα και να ζήσει όσο το αγιασμένο ελάφι). IV'. Ο Μπεκρής

Σελ. 555
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/556.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

Μουσταφάς δε θέλει, να δώσει, την κόρη του στο βασιλιά για να μη χάσει τα αγαθά της. Ο βασιλιάς στέλνει μια μάγισσα για να την καταφέρει, β, β6 (μάγισσα), γ, γ1 (μάγισσα), γ6, γ7, γ8 (και τα δύο μάτια), 85 (η μάγισσα), δ8 (την αφήνει στο βουνό), ε, ε1, ε2, ε9, η3 (ένας βοσκός), η4, η6, η7, η8 (χρυσά μήλα), η9, η 12. Η μάγισσα, αφού πούλησε τα μάτια, μετανιώνει και βάζει την κόρη της τη βασίλισσα να ζητήσει από το βασιλιά την καρδιά του αγιασμένου ελαφιού. Μόλις σκοτώνεται το ελάφι, πεθαίνει και η όμορφη. Ο βοσκός την κλείνει σε κασέλα (βλ. και AT 709). Με το φιλί που δίνει ο βασιλιάς στη νεκρή γεννιέται παιδάκι και ο βασιλιάς το παίρνει στο παλάτι. Το παιδί ζητά το φυλαχτό της βασίλισσας και ακουμπώντας το στην πεθαμένη μάνα του, την ανασταίνει. V'. α, α2 (από τη διήγηση της όμορφης), α3, α4, α6.

34. ΣΛ Ι, 199-207, Ιεράπετρα, "Οι δύο αδερφάδες κι ο Χριστός". Αρχή όπως του AT 750F . Ι: α1 (αδερφές), α3, α4, β2, β4 (από την πλούσια αδερφή), β6 (που βρίσκει τρόπο για να μείνουν νηστικά τα παιδιά της φτωχιάς). ΙΙ: β (η κόρη της φτωχιάς), β2, β11. ΙΙΙ: α, α3, α4 (και τον επαινεί), β, β1, β4 (διαμάντια), β5, β6 (τη βουτά στο μαλαματένιο νερό και γίνεται χρυσή), γ, δ, δ6 (βουτώντας τη στο μαύρο νερό γίνεται μαύρη και βρωμερή). Η κακιά θεία καλεί τη φτωχή ανεψιά στο σπίτι της, την κάνει να διψάσει με αλμυρή πίτα και την κλειδώνει σ' ένα δωμάτιο. Εκεί που έκλαιγε, ανοίγει ο τοίχος και βλέπει πηγάδι με χρυσό κουβά και αλυσίδα. ΙΙ: α8 (να πιει νερό), β, β8 (μηλιά, ροδιά και χουρμαδιά), β9. ΙΙΙ: α, α1, β, β1, β6 (μάγουλα σαν μήλα, να μυρίζει ρόδα και οι πλεξίδες της μακριές σαν τη χουρμαδιά), γ, γ1, δ, δ6 (στα μάγουλά της, λεμόνια κρεατένια). IV'. α, η κακιά θεία ζητάει χρυσή κασέλα, βάζει μέσα την άσχημη κόρη και κρατά την όμορφη ανεψιά στο αμπέλι. V'. α, α2 (από τους συνοδούς της κασέλας που ακούν το τραγούδι της όμορφης), α3, α8 (κάνει δούλα την κακιά).

35. Ζ. Αγ. Β', 6, 58, Ρογδιά Μαλεβιζίου, άτιτλο. Το κοριτσάκι ακούει τη γειτόνισσα και σκοτώνει τη μάνα του. Ι: α, α2, α3, α4. ΙΙ: β, β1, β2, β11. ΙΙΙ: α, α3, β, β1, β6 (να πέφτουν ρόδα και μαργαριτάρια από πάνω της, όταν πιάνει χώμα, να γίνεται μάλαμα). IV'. β, β4, β7, γ7, γ8 (μάτια), δ5, δ8 (τη ρίχνει στο γιαλό), ε, ε1, η (γέρος), η4, η12. V'. α, α4, α6.

36. Παρνασσός 9, 223, "Το 'λαφάκι". Η αρχή όπως AT 450.

37. Παρνασσός 9, 235, "Τ' Αθοπουτάκι". Η αρχή όπως AT 510A (Η Σταχτοπούτα).

38. Φραγκάκι, 30-35, "Της Λεμονιάς η θυγατέρα". Συμφυρμός με το AT 408 (επεισόδιο του δέντρου και της αράπισσας).

1 Βλ. παρακάτω στις Σημειώσεις AT 403Α και AT 403B την υποσημ. 1.

Σελ. 556
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/557.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ε. Κυκλάδες

39. ΛΑ 1387, 68, 573-576, Τήνος, άτιτλο. IV: β, β4, β7, γ, γ1, γ6, γ7, γ8 (και. τα δύο μάτια), δ5, δ6, η3 (μια παπαδιά), η4 (την όμορφη που από τα μάτια της τρέχουν μαργαριτάρια, όταν κλαίει, και τριαντάφυλλα, όταν γελάει), η9 (με μαργαριταρένιο κέντημα και μαντίλι). V'. α, α4, α6 (τη μητριά).

40. ΛΑ 1388, 22, 281-288, Τήνος, άτιτλο. Τρεις κόρες ζητούν από τον πατέρα τους δώρα. Οι δύο πρώτες αδελφές ζηλεύουν τη μικρότερη, γιατί μόνον αυτήν χαιρέτησε το βασιλόπουλο. ΙΙ: β, β6 (από τις φθονερές αδερφές της), γ, γ4, γ6, γ7, γ8 (και τα δύο μάτια), δ5 (οι αδερφές), δ7 (ξεροπήγαδο) και λένε στον πατέρα τους ότι την έφαγαν τα θηρία. Στα κλάματα του κοριτσιού εμφανίζεται η Μοίρα της και της δίνει χαρίσματα. ΙΙΙ: β4, β5, β6 (όταν περπατάει να σηκώνει η γη χορτάρι). IV'. η3 (ένας τσομπάνης), η4, η8, η9, η10. V: α, α3.

41. ΛΑ 1392, 18, 103-111, Τήνος, "Το περιστεράκι". IV: Η αδερφή δίνει στον αδερφό που φεύγει μίαν άσπρη φορεσιά που θα λερωθεί, αν παντρευτεί ή πάθει κακό. Ο αδερφός μπαίνει στην υπηρεσία του βασιλιά και ως υπηρέτης του, μένει τρία χρόνια καθαρός, χωρίς ν' αλλάξει ρούχα. Ο βασιλιάς απορεί και α, α2, β, β6 (κακιά γειτόνισσα), δ5 (η κακιά γειτόνισσα), δ8 (τη ρίχνει στη θάλασσα), ε, ε1 (η ίδια η γειτόνισσα), ζ, ζΐ, ζ5 (το σφάζει η βασίλισσα, όταν λείπει ο βασιλιάς), ζ6, ζ7 (μια γριά), ζ9 (που κεντά την ιστορία της). V: α, α2 (από την κεντημένη ιστορία της), β4, β6.

42. ΛΑ 1394, 20, 191-200, Τήνος, "Ο καπετάνιος και τα παιδιά του". IV: Σύμφωνα με την ευχή του πατέρα, η άσπρη φορεσιά του γιου θα λερωθεί, μόνον αν πικραθεί η αδερφή του. Γίνεται μάγειρας στο παλάτι, α, α5 (προσέχοντας την άσπρη φορεσιά του αδερφού), β, β6 (από την εξαδέρφη), γ8 (και τα δύο μάτια), δ8 (την πετάει στη θάλασσα), ε, ε1 (η ίδια η εξαδέρφη), ζ, ζΐ (που η βασίλισσα σφάζει), ζ5, ζ6, ζ7 (γριά), ζ9. V: α, α2 (από τρία κεντήματα που διηγούνται μια ιστορία, του περιστεριού, του δέντρου κλπ.), α4, α6.

43. ΛΑ 1394, 23, 215-226, Τήνος, "Το αχειλάκι". ΙΙΙ: β (η κόρη της γριάς), β6 (με το γέλιο της, μαργαριτάρια, με το βήχα της μαλάματα, αν τη δει όμως ο ουρανός ή η θάλασσα θα γίνει χρυσό αχειλάκι). IV: α, α2 (από τον αδερφό της), β, β3 (μέσα σε ξύλινο καμαράκι να μην τη δει ο ουρανός, αλλά αυτή ξεφεύγει και γίνεται αχειλάκι), β6 (από τη δούλα), β8, ε, ε1 (η δούλα βάζει τον αδερφό να την παρουσιάσει σαν αδερφή του), ε2, ε9, στ (η βασίλισσα, θέλοντας να ξεκάνει τον αδερφό, του αναθέτει δύσκολα ζητήματα· ο αδερφός τα εκτελεί με τη βοήθεια της αδερφής του). Η βασίλισσα θέλει να φάει το αχειλάκι, ζ5 (κυπαρίσσι), ζ6 (γριά), ζ9. V: α, α2 (από τα χαρίσματα της), α4, α5 και ελευθερώνει τον αδερφό.

Σελ. 557
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/558.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

44. ΛΑ 1394, 27, 247-257, Τήνος, άτιτλο. Ι: α1 (αδερφές), α3, α4. ΙΙΙ: β (το

νεογέννητο κοριτσάκι της φτωχιάς από τις Μοίρες), β4, β5, β6 (όταν χτενίζεται, μαργαριτάρια, αν τη ρίξουν στη θάλασσα να μην μπορεί να πνιγεί), 8, 86 (τσίμπλες, μύξες, ψείρες). IV'. α (το βασιλόπουλο), α2, β, β5, γ, γ1 (θεία), γ7, γ8 (και τα δύο μάτια), 85 (η θεία), 88 (στη θάλασσα), ε3, ε4 (δεν πιστεύει την τσιμπλιάρα νύφη και την κλείνει σ ένα δωμάτιο για να τη δοκιμάσει), η, η7, η8, η9' η κακιά θεία υποψιάζεται πως η ανεψιά της ζει. Της πουλάει μαγεμένο δαχτυλίδι και την πεθαίνει. Συμφυρμός με το AT 709. Τη βάζει σε μαρμαρένιο μνήμα στην εκκλησία. V'. α, α2 (βγάζοντας το δαχτυλίδι, την ξεμαγεύει κι εκείνη του διηγείται την ιστορία της και την αναγνωρίζει), α4, α5 (αποκεφαλίζει τη θεία).

45. ΛΑ 1394, 28, 259-263, Τήνος, "Το μισό ψάρι". Ι: α, α1 (εξαδέρφες), α3, α4. ΙΙΙ: β (από τις τέσσερεις Μοίρες), β4, β5, β6 (όταν χτενίζεται, διαμάντια, αλλά αν τη δει η θάλασσα θα γίνει μισή ψάρι-μισή κοπέλα), δ, δ6 (μυξού, τσιμπλού, στραβοκάνα). IV'. α (ο αδερφός της όμως δε θέλει να τη δώσει, για να μην περάσει θάλασσα), β, β3 (με μία κασέλα που έχει παράθυρο), δ5 (η ξαδέρφη η τσιμπλού), δ8 (τη ρίχνει στη θάλασσα), ε, ε1 (παίρνει εκείνη τη θέση της όμορφης και ζητά από το βασιλιά να βάλει δύσκολα ζητήματα στον αδερφό της όμορφης, ο οποίος όμως, με τη βοήθεια της αδερφής του, τα κατορθώνει). Με τη βέργα της αδερφής του βγαίνουν ψάρια ανάμεσα τους κι αυτή ξεμαγεύεται. V'. α, α2 (αναγνωρίζει την όμορφη από τα χαρίσματα), α4, α6.

46. ΛΑ 1396, 48, 129-132, Τήνος, "Η μηλιά". ΙΙ: α1 (η μητριά), "2, α5 (να πλύνει, αλλά ξεχνά τον κόπανο και γυρίζει πίσω). Πρώτα συναντά β8 (πέτρα, κυπαρίσσι, μηλιά, κόρακα, περιστεράκια). ΙΙΙ: α, α4 (επαινεί όλα όσα συνάντησε), β, β1, β6 (γερή σαν την πέτρα, κόκκινη σαν τη μηλιά, μαύρη σαν κοράκι, άσπρη σαν τα περιστέρια). Η μητριά τη σπρώχνει στο γκρεμό, αλλά η κόρη σώζεται. ΙΙ: Ύστερα συναντά β, β1 (μια γριά), β11. ΙΙΙ: α, α3, β, β1, β6 (να τρέχουν μάλαμα κι ασήμι απ' την πλάτη της), γ, δ, δ6 (ψείρες και καβαλίνες). Η μητριά σκοτώνει την όμορφη. Σκοτώνουν τη μητριά.

47. ΛΑ 1684Β, 23-27, Χώρα Αμοργού, "Η Μαργαριταροδακρούσα". ΙΙΙ: β (το νεογέννητο κοριτσάκι του σκυλοτόμου από τις Μοίρες), β5, β6 (όταν περπατάει, να σηκώνει μάλαμα, όταν ανεντρανίζει, να πέφτουν τριαντάφυλλα). Ο πατέρας της γίνεται πλούσιος πουλώντας τα μαργαριτάρια και το μάλαμα. IV'. α, α2 (και στέλνει τη μάνα του να του τη φέρει για νύφη), β, β6 (από την πεθερά της), γ, γ1 (από την κακιά πεθερά της), γ6, γ7, γ8 (και τα δύο μάτια), δ5 (η κακιά πεθερά), δ6, ε, ε1 (τη βεζιροπούλα), ζ, ζ10 (μαθαίνει τυχαία από δύο περιστέρια ότι για να ξαναδεί πρέπει ν' αλείψει τα μάτια της με τον πηλό που είναι κάτω από το δέντρο)' καταφεύγει σε μια γριά και την κάνει πλούσια. Η κακιά πεθερά το μαθαίνει και βάζει τη γριά να ρωτήσει την

Σελ. 558
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/559.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

κοπέλα ποιο είναι το ζώδιο της. Η κοπέλα, ξέροντας πως θα πεθάνει αν το πει, καλεί τον παπά και τους προεστούς και τους αφήνει παραγγελία: τα λεφτά της να τα πάρουν οι φτωχοί κι αυτήν, όταν πεθάνει, να την κλείσουν σε πύργο. Η κακιά βασίλισσα σκοτώνει το ζώδιο της κοπέλας, ένα ελάφι, κι η κοπέλα πεθαίνει. Τυχαία, το βασιλόπουλο επισκέπτεται τον πύργο (βλ. και AT 410). Κοιμάται με την ωραία νεκρή, αλλά φεύγοντας ακούει μια φωνή που του λέει να γυρίσει σε εννιά μήνες να πάρει το αμανάτι του. Όταν το βασιλόπουλο ξαναγυρίζει στον πύργο, βρίσκει στην κοιλιά της νεκρής ένα παιδί να τη βυζαίνει και το παίρνει. Το παιδί βρίσκει τη σκόνη του ελαφιού, γίνεται περιστέρι κι έρχεται στον πύργο της νεκρής. Μαζί με το βασιλόπουλο πατέρα του, που έρχεται να το βρει, δίνουν στη νεκρή να φάει κι ανασταίνεται. Μαθαίνει το βασιλόπουλο την αλήθεια και αλογοσέρνει την κακιά μάνα του. Διώχνει τη βεζιροπούλα και παντρεύεται την όμορφη με τα χαρίσματα.

48. ΛΑ 2163, (ΣΠ 134), 230β, 6-8, Βόθροι Νάξου, "Οι δύο αδερφάδες". 7: α, α1, α3, α4. ΙΙΙ: β (το νεογέννητο της φτωχιάς, από τέσσερεις Νεράιδες), β4, β5, β6 (όταν χτενίζεται, να πέφτουν διαμάντια, όταν περπατάει, φλουριά)' ζηλεύει η κακιά αδερφή, δ (το νεογέννητο της κακιάς), δ6 (τα κλάματα της να γίνονται τσίμπλες, όταν χτενίζεται να πέφτουν ψείρες, όταν γελάει να φαρμακώνεται ο τόπος, όταν περπατά να πέφτουν βρωμιές). IV'. α, α2, β, β5, γ, γ1 (θεία), γ6, γ7, γ8 (και τα δύο μάτια), 85 (η θεία), 88 (στη θάλασσα), ζ, ζΐ (πουλί στο βασιλικό περιβόλι), ζ3 (και σώζεται από τις Νεράιδες), ζ5 (από το αίμα του πουλιού, φυτρώνει κυπαρίσσι), ζ6, ζ7 (κάποιος γέρος), ζ9, η8, η9. V'. α, α2 (από το γέρο που πουλάει διαμάντια και μπριλάντια και προκαλεί την προσοχή του' μαθαίνοντας από που προέρχονται, αναγνωρίζει την κοπέλα), α3, α4, α5.

49. ΑΑ 2758, 392-400, Κίμωλος, άτιτλο. ΙΙ: β (το κοριτσάκι το ταγμένο στην Παναγία), β8 (τρεις νέους που είναι Άγγελοι, το βρίσκουν στο δρόμο και ζητούν να το πάρουν). ΙΙΙ: β, β5, β6 (όταν χτενίζεται, να πέφτουν φλουριά, όταν περπατάει, τριαντάφυλλα, κι ένα σταυρό που ξαναδίνει το φως σ' όποιον δε βλέπει). IV'. Το βασιλόπουλο παντρεύεται τη Μαρία, αλλά όταν εκείνη απουσιάζει, οι κακές δούλες (μάνα και κόρη), στη γέννα, γ6, γ7, γ8 (και τα δύο μάτια), δ5 (η δούλα και η κόρη της), 87 (στο ξεροπήγαδο), ε, ε1, ε4 (ο βασιλιάς στην επιστροφή του αρρωσταίνει από τον καημό του), η 10 (αλλά η όμορφη δεν μπορεί να δει). V'. Η όμορφη βάζει το γέρο να της χτίσει παλάτι στην έρημο, αλλά δεν επιτρέπει την είσοδο παρά μόνο στο βασιλιά. Όταν αυτός την επισκέπτεται, τον παρακαλεί να της φέρει το απιδί που φορούσε το σταυρό. Το ακουμπάει στα μάτια της και ξαναβλέπει. Ο βασιλιάς την αναγνωρίζει και ξανασμίγουν, α4, α6.

50. ΣΠ 58, 119-136, Πάρος, "Η κόρη της θάλασσας". ΙΙ: β (η προγονή), β8 (τις καλοκυράδες), β13 (και τη βοηθούν να πλύνει, να ζυμώσει). ΙΙΙ: β (από

Σελ. 559
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/560.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

τις καλοκυράδες), β5, β6 (όταν χτενίζεται, στάρι από τα μαλλιά, όταν γελάει διαμαντόπετρες από το στόμα). IV'. β, β4, β5 (η μητριά), 88 (τη ρίχνει στη θάλασσα), αλλά η Μάνα της θάλασσας την αγκαλιάζει και την κάνει παιδί της, στ, στ2, στ3, στ4 (ο βασιλιάς απαγορεύει σ' όλη τη χώρα να πουλούν στάρι και ζητάει από τον αδερφό αδύνατα ζητήματα" τα κατορθώνει με τη βοήθεια της αδερφής του που παρουσιάστηκε από τη θάλασσα. V'. Με την ορμήνεια ενός μάγου, ο βασιλιάς φέρνει αθάνατο νερό από το πηγάδι των μονόματων δράκων και ελευθερώνει την "κόρη της θάλασσας", α3.

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΙΟΝΙΟΥ

51. ΙΛ 842, 284-286, Οθωνοί Κέρκυρας, άτιτλο. II: β (η φτωχή κόρη), β2 (καλόγερος), β13 (που βαφτίζει το κοριτσάκι της). ΙΙΙ: β (το κοριτσάκι της φτωχής), β6 (τύχη αθάνατη, όταν γελάει ν' αστράφτει ο τόπος από ομορφιά, όταν περπατάει να πέφτουν ρόδα και άνθη, όταν στολίζεται και χτενίζεται, διαμάντια και λεφτά, τα μάτια της τριγύρω να είναι χρυσά). IV'. α (το βασιλόπουλο), α2, β, β6 (από την κακιά γειτόνισσα), γ8 (και τα δύο μάτια) και τα βάζει στην κόρη της. Στο βασιλόπουλο λέει πως η όμορφη πέθανε στο δρόμο. Ο Χριστός ξαναβάζει τα μάτια στην όμορφη. V'. α, α4, α6.

52. ΛΦ 141, 3-5, Κεφαλλονιά, "Η βασιλοπούλα και η υπηρέτρια". ΙΙΙ: β, β6 (με το χτένισμα χρυσάφι και διαμάντια). IV'. β, β6 (από την κακιά υπηρέτρια), γ, γ1 (υπηρέτρια), γ8 (και τα δύο μάτια, λέγοντας ότι έτσι θέλει ο αδερφός της), δ5 (η υπηρέτρια), δ8 (στη θάλασσα), ζ, ζ3, ζ4 (ψάρι), ζ5 (από τα λέπια του ψαριού, δέντρο), ζ6, ζ7 (γριά), ζ9, η7, η9. V'. α, α2 (η όμορφη φτιάχνει παλάτι και καλεί το βασιλιά), α4, α6.

53. ΛΦ 322, 9-11, Ιθάκη, "Η βασίλισσα". Ι: α (η μία βασίλισσα, η άλλη κόρη της παραμάνας της). ΙΙΙ: β (η βασίλισσα), β6 (όταν κλαίει διαμάντια, όταν γελάει μαργαριτάρια κι όταν χτενίζεται χρυσάφια). IV'. γ1 (η κακιά παραμάνα.), γ8 (και τα δύο μάτια), 85 (η παραμάνα), δ7, ε1, η (κάποιος βοσκός), η4, η6 (και χτίζει παλάτι). V'. α, α2 (πηγαίνει επίσκεψη στο παλάτι που έχτισε ο βοσκός για να γνωρίσει τη βασίλισσα. Εκείνη του ζητάει να της φέρει δύο μάτια και το χρυσό σταυρό που ήταν κρεμασμένος στο λαιμό του παιδιού του. Φοράει τα μάτια και ακουμπώντας πάνω τους το σταυρό, ξαναβλέπει), α4, α5.

54. ΛΦ 408, 1-7, Κέρκυρα, άτιτλο. ΙΙΙ: β (το νεογέννητο κορίτσι της φτωχής από τις Μοίρες), β6 (χρυσή κούνια, θα γίνει βασίλισσα, ρούχα, ξανθά μαλλιά και μάτια μαύρα, παπλώματα, όταν περπατάει να πέφτουν τριαντάφυλλα, όταν κλαίει διαμάντια και ρουμπίνια), δ (στην κόρη της πλούσιας), δ1, δ6 (τα μάτια της να βγάζουν τσίμπλες, να στραβώσει το στόμα της και να είναι παλαβή). IV: β, β5, γ, γ1 (κακιά θεία), γ6, γ7, γ8 (και τα δύο μάτια), η3

Σελ. 560
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 300-499, τ. Α΄+Β΄
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 541
    34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

    ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΙ ΤΥΠΟΙ AT 403A ΚΑΙ AT 403B