Συγγραφέας:Αγγελοπούλου, Άννα
 
Μπρούσκου, Αίγλη
 
Τίτλος:Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 300-499, τ. Α΄+Β΄
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:34
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1999
 
Σελίδες:975
 
Αριθμός τόμων:2 τόμοι
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Ελληνικά παραμύθια-Κατάλογος
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Περίληψη:Το βιβλίο αυτό αποτελεί τον τρίτο τόμο του Καταλόγου των Ελληνικών Παραμυθιών του Γ. Α. Μέγα. Υπενθυμίζουμε ότι από το Αρχείο του Γεωργίου Α. Μέγα έχουν ήδη δημοσιευτεί δύο τόμοι. Ο πρώτος, που είναι και ο μόνος που πρόλαβε να δημοσιεύσει ο ίδιος ο συντάκτης του καταλόγου, περιέχει τους Μύθους Ζώων (AT 1-299) . Ο δεύτερος (δημοσίευμα του ΙΑΕΝ αρ. 23), που αποτελεί στην ουσία μία πρόταση επεξεργασίας του καταλόγου του Μέγα, περιλαμβάνει τους παραμυθιακούς τύπους AT 700-749 που αντιπροσωπεύουν το τελευταίο μέρος των Μαγικών Παραμυθιών. Ο παρών τρίτος τόμος περιέχει, πάντα σε αναφορά με τη διεθνή κατάταξη των Aarne-Thompson , τις ελληνικές παραλλαγές των παραμυθιακών τύπων AT 300-499, τύπων που καλύπτουν ένα μεγάλο μέρος από αυτά που ονομάζουμε Μαγικά Παραμύθια (AT 300-749).
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 24.63 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 609-628 από: 982
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/609.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 408

Σελ. 609
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/610.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 610
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/611.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 408

Τα τρία κίτρα

AT: The Three Oranges

Delarue-Tenèze: Les trois oranges

H Μάγισσα

Μια φορά και ένα καιρό ήτανε ένας βασιλιάς και μια βασίλισσα. Δεν κάνανε παιδιά. Μια μέρα, νύχτα παρακάλεσε το θεό να της δώσει ένα αγοράκι. Κι έλεγε η βασίλισσα: "αν ο θεός μου δώσει ένα αγοράκι, θα κάνουμε όλες τις βρύσες να τρέχουν τρεις μέρες και τρεις νύχτες μέλι, γάλα και βούτυρο". Τους άκουσε ο θεός και τους έδωσε ένα αγοράκι. Αυτοί από τη χαρά τους ξέχασαν το τάμα τους.

Το παιδί μεγάλωσε και πήγαινε σχολείο. Μια μέρα το συνάντησε μια γυναίκα και του είπε: "Παιδάκι μου, να πεις στη μάνα σου το τάμα που έταξε δεν το έκανε και αυτό που της έδωσα θα της το πάρω". Το παιδί το ξέχασε να το πει στη μάνα του. Την άλλη μέρα, το συναντάει πάλι και το ρωτάει αν το είπε. Και το παιδί είπε πως το ξέχασε. Η γριά του λέγει να μην το ξεχάσει να το πει. Το παιδί το είπε στη βασίλισσα, μα αυτή και πάλι δεν το υποψιάστηκε. Παρουσιάστηκε το βράδυ στον ύπνο της και της είπε: "Κυρά μου, το τάμα που έταξες δεν το έκανες και το παιδί που σου έδωσα θα σου το πάρω". Σηκώθηκε ταραγμένη και είπε στο βασιλιά: "Βασιλιά μου, μου είπε η Παναγία στον ύπνο μου ότι θα μας πάρει το παιδί γιατί δεν κάναμε το τάμα μας". Την άλλη μέρα έκαναν τις βρύσες να τρέχουν τρεις μέρες και τρεις νύχτες μέλι, γάλα, βούτυρο. Πήρε όλος ο κόσμος και μια γριά δεν πρόφτασε να πάρει. Πήγε στο τέλος μ' ένα τσουκαλάκι και μάζευε με το δάχτυλο της μέλι από την κάνουλα της βρύσης. Δίπλα στη βρύση ήταν μια μάντρα ψηλή και καθότανε το βασιλόπουλο και κοίταζε τη γριούλα που μάζευε το μέλι. Έξαφνα της πέταξε μια πέτρα και της έσπασε το τσουκαλάκι με το μέλι. Σηκώνει τα μάτια της η γριά και βλέπει το βασιλόπουλο και του λέει: "Τι να σου πω παιδάκι μου, να σε καταραστώ, είσαι βασιλόπουλο. Σε καταριέμαι να πας να βρεις την Τρισεύγενη, τα τρία κίτρα". Το παιδί μόλις το άκουσε, έτρεξε στο σπίτι του, πήρε το άλογο του, το σπαθί του κι ένα παγούρι νερό, αποχαιρέτησε τους γονείς του και πάει να βρει την Τρισεύγενη. Οι γονείς του δεν τον αφήνανε. Του έλεγαν, "βρε καλέ μου, βρε κακέ μου, μην πας γιατί έχουνε πάει και άλλοι πολλοί και δεν ξαναγυρίσανε". Μα αυτός δεν άκουγε κανένα. Και έφυγε.

Σελ. 611
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/612.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

Δρόμο παίρνει, δρόμο αφήνει φτάνει σ' ένα ψηλό βουνό και βλέπει μια γριά να κρέμεται σε ένα αμυγδαλότσουφλο και της λέει: "Ώρα καλή σου, γερόντισσα!". "Καλώς το παλικάρι! Αν δεν μου έλεγες ώρα καλή γερόντισσα, θα σ' έτρωγα". "Και συ, αν δε μου έλεγες καλώς το παλικάρι, θα σε έκοβα με το σπαθί μου". "Τι θέλεις, παιδάκι μου, εδώ που ήρθες,'" "Κυρά μου, μια χάρη σου ζητώ. Να μου πεις που είναι η Τρισεύγενη, τα τρία κίτρα". "Αχ παιδί μου, μεγάλη χάρη μου ζητάς και δεν θα μπορέσω να στην κάνω. Πάρε αυτό το χτένι και πήγαινε στο παραπάνω βουνό. Εκεί είναι η αδελφή μου, να της το δώσεις και να της πεις χαιρετίσματα πολλά. Μην ξεχάσεις να της πεις ό,τι μου είπες εμένα γιατί θα σε φάει. Και μετά να της πεις για την Τρισεύγενη και ίσως ξέρει αυτή να σου πει".

Το παιδί ευχαρίστησε τη γριά και δρόμο παίρνει δρόμο αφήνει, φθάνει στο πιο ψηλό βουνό, στην άλλη αδελφή. Άνοιξε την πόρτα και βλέπει να κρέμεται μια γριά σ' ένα αμυγδαλότσουφλο. "Ώρα καλή, γερόντισσα!". "Καλώς το παλικάρι! Εάν δε μου έλεγες ώρα καλή κλπ. Τι θέλεις, παιδί μου, εδώ που ήρθες;" "Μια χάρη σου ζητώ, να μου πεις που είναι η Τρισεύγενη". "Μεγάλη χάρη μου ζητάς. Το βλέπεις εκείνο το βουνό, εκεί είναι η άλλη μου αδελφή. Να μην της πεις ό,τι είπες εμένα, γιατί πανίζει με τα στήθια της το φούρνο και δεν μπορεί να σου μιλήσει. Σκίσε από το σακάκι σου ένα κομμάτι και πάνισε το φούρνο. Ρίξε τα ψωμιά και αυτή για το καλό που θα της κάνεις, θα σε ευχαριστήσει. Πάρε και αυτήν την τσατσάρα και πες της,χαιρετισμούς από την αδελφή σου".

Την ευχαρίστησε το βασιλόπουλο κι έφυγε. Δρόμο παίρνει, δρόμο αφήνει, φτάνει στο παραπάνω το βουνό. Βλέπει τη γυναίκα να πανίζει το φούρνο. Αμέσως κάνει όπως του είχε πει η γριά. Και εκείνη δεν ήξερε πως να τον ευχαριστήσει. "Τι καλό θέλεις να σου κάνω για το καλό που μου έκανες;" "θέλω να μου πεις που είναι η Τρισεύγενη". "Το βλέπεις εκείνο το βουνό; Εκεί είναι ένα δέντρο, που έχει τρία κίτρα. Από κάτω το φυλάνε τρία λιοντάρια. Μόλις πας, θα πάρεις έξι κριάρια, θα τους ρίξεις τα τρία, θα ανεβείς, θα κόψεις τα τρία κίτρα και θα ρίξεις και τα άλλα τρία κριάρια και θα φύγεις. Όταν θα κόβεις τα κίτρα, κάθε κίτρο θα έχει και από μια κοπέλα, να τα ρίξεις σε πολύ νερό". Το παιδί ευχαρίστησε τη γυναίκα κι έφυγε.

Έκανε όπως του είπε και πήρε τα κίτρα. Το παιδί δεν καρτερεύτηκε κι έκοψε το ένα. Πετάχτηκε μια ωραία κοπέλα και ζητούσε νερό. Της έδωσε από το παγούρι αλλά δεν της έφτασε και πέθανε. Αυτός λυπήθηκε. Προχώρησε πιο πέρα, βρήκε ένα αυλάκι με νερό, έκοψε και το άλλο το κίτρο. Πετάχτηκε κι άλλη μια κοπέλα. Μα και πάλι δεν της έφτασε το νερό και πέθανε. Έφυγε πάλι λυπημένος, ώσπου βρήκε μια στέρνα με νερό, έκοψε και το τρίτο κίτρο. Βγήκε μια κοπέλα και ζητούσε νερό. Την έριξε μέσα, ήπιε πολύ νερό, έπλεε και του λέει! "Ντρέπομαι, πως να βγω γδυτή;" Έβγαλε το παλτό του και την τύλιξε. Και της λέει ν' ανέβει σ' αυτό το κυπαρίσσι και να περιμένει έως ότου φέρει βασιλικά ρούχα και άμαξα. Έφυγε το βασιλόπουλο και η Τρισεύγενη έμεινε μόνη στο κυπαρίσσι. Σ' αυτήν τη στέρνα πήγαινε μια αραπίνα και έπαιρνε νερό. Καθώς κοίταξε στη στέρνα βλέπει να γυαλίζει

Σελ. 612
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/613.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

η ομορφιά της και λέει: "Χα, χα, χα, τι ωραία που είμαι και δουλεύω!" Τ' άκουσε η Τρισεύγενη από πάνω και γέλασε. Σήκωσε τα μάτια της ψηλά η αραπίνα και της λέει'. "Εσύ είσαι στη στέρνα και νομίζω πως είμαι εγώ. Τι κάνεις εκεί πάνω που είσαι;" "Κάθομαι και περιμένω το βασιλόπουλο να μου φέρει τη βασιλική άμαξα και τα βασιλικά ρούχα και θα με πάρει γυναίκα του". "Κατέβα γρήγορα", της λέει η αραπίνα. "Όχι", λέει η Τρισεύγενη. Δε χάνει καιρό η αραπίνα, ανεβαίνει και την πετάει στη στέρνα. Γδύνεται εκείνη και φοράει το παλτό. Η Τρισεύγενη γίνεται ένα ψαράκι μέσα στη στέρνα. Έρχεται το βασιλόπουλο με τη βασιλική άμαξα και τι να δει, μια αραπίνα. "Τι έγινες έτσι και μαύρισες;" της λέει. "Από τη στενοχώρια μου". "Αν θα σε πάω στο παλάτι θ' ασπρίσεις;" "Και βεβαία, αν δε με στενοχωρείς, θα γίνω όπως ήμουνα". Το βασιλόπουλο πολύ στενοχωρημένο, την πήρε και πήγε στο παλάτι και δεν έβγαινε καθόλου έξω από τη στενοχώρια του. Το έμαθε όλος ο κόσμος για τη στενοχώρια του.

Μια κοπέλα πάει στη στέρνα να πάρει νερό και μέσα στον κουβά της μπήκε ένα ψαράκι. Βάζει το χέρι της να το πιάσει και εκείνο τη χάιδευε. Σκέφτηκε να το πάει στο βασιλόπουλο επειδή ήταν πολύ στενοχωρημένο. Μόλις το πήρε ο βασιλιάς, το ψαράκι άρχισε να τον χαϊδεύει. Μόλις πήγαινε η αραπίνα άνοιγε τ' αγκάθια του και την τσιμπούσε. Διάταξε το βασιλόπουλο να βάλουν το ψαράκι σ' ένα δωμάτιο και να του πηγαίνουν εκεί το φαγητό του. Η αραπίνα ζήλεψε και του λέει "άμα κάθεσαι με το ψαράκι εγώ θα μαυρίσω περισσότερο". Τι να έκανε κι αυτός. Έλεγε η αραπίνα να το σφάξουνε και να το φάνε. Αυτός δε μπορούσε να κάνει διαφορετικά και το σφάξανε και το μαγειρέψανε. Τα κόκαλα η αραπίνα τα έριχνε στη φωτιά, αυτός τα έβαζε δίπλα στο πιάτο του. Στο τέλος τα πέταξε στο περιβόλι του και φύτρωσε μια λεμονιά. Μόλις την είδε το βασιλόπουλο διάταξε να του πηγαίνουν εκεί το φαγητό του να τρώει, γιατί μόλις πήγαινε κοντά, τα κλαριά της λεμονιάς τον χαϊδεύανε. Μόλις πήγαινε η αραπίνα άνοιγε τ' αγκάθια της και την τρύπαγε. Αυτή ζήλευε κι ήθελε να κόψουν τη λεμονιά. Αλλά και πάλι δεν μπορούσε να κάνει τίποτα γιατί φοβότανε μην μαυρίσει και την έκοψαν τη λεμονιά. Τα κλαδιά της τα έδωσαν σε όλο τον κόσμο και έμεινε ο κορμός μόνον. Τον κορμό τον πήρε ένας γέρος. Ο γέρος πήρε το τσεκούρι του κι άρχισε να χτυπάει το ξύλο. Τότε ακούστηκε μια φωνή. "Βάρα πάνω, βάρα κάτω, και στη μέση μη βαρείς γιατί είναι κόρη και πονεί, και πονεί στην κεφαλή". Ο γέρος φοβήθηκε, πέταξε το τσεκούρι κι έτρεξε στο γιο του. Ο γιος του, ψύχραιμος, πήρε το τσεκούρι και άρχισε να χτυπάει. Άκουσε την ίδια φωνή. Βάραγε δεξιά, αριστερά και πετάχτηκε μια πεντάμορφη κοπέλα. Φοβήθηκαν μόλις την είδανε. "Μη φοβάστε, κι εγώ άνθρωπος είμαι", και τους διηγήθηκε την ιστορία της.

Παρακάλεσε το γέρο να της φέρει τρεις πήχες χασέ και μεταξωτή κλωστή για να κεντήσει τα βάσανα της. Ο γέρος της τα έφερε. Αφού τα κέντησε, τα τύλιξε καλά και τα έδωσε στο γέρο να τα πάει στο βασιλόπουλο. Ο γέρος τα πήγε. Το βασιλόπουλο τα άνοιξε και διάβασε. Ρώτησε το βασιλόπουλο που είναι η κοπέλα και πήγε στην αραπίνα και της λέει: "Σήμερα έχω μια στενοχώρια, θέλω να δικάσω

Σελ. 613
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/614.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

μια γυναίκα", και της ιστόρησε την ιστορία της Τρισεύγενης. "Τι πρέπει να κάνω;" "Να τη δέσεις πίσω από τρία άλογα, να τη γυρίσουν στα βουνά και να την κάνουν κομμάτια". "Αυτό θα κάνω", της είπε.

Πήρε άμαξα και πήγε στο σπίτι του γέρου. Μόλις την είδε, την αγκάλιασε και είπαν τα πάθη τους. Την πήρε και πήγανε στο παλάτι. Η αραπίνα τρόμαξε μόλις την είδε. Το βασιλόπουλο την τιμώρησε όπως εκείνη είχε συμβουλέψει. Και έζησαν αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα.

ΛΦ 236, 3-Ι. Παραλλαγή που συλλέχτηκε από την Γιαννούκου Μαρία που το άκουσε από τη Δήμητρα Κελεκίδου από τη Θήβα.

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ

Ι. Η κατάρα της γριάς

α: Ένα άτεκνο βασιλικό ζευγάρι παρακαλεί τον θεό να κάνει ένα παιδί" α1: ο βασιλιάς θα φτιάξει τρεις βρύσες (στέρνες), η μια να τρέχει (να είναι γεμάτη) βούτυρο, η άλλη λάδι και η τρίτη μέλι να παίρνει ο κόσμος· α2: όταν οι βρύσες (στέρνες) κοντεύουν να στερέψουν μια γριά έρχεται να μαζέψει τις τελευταίες σταγόνες· α3: μια φτωχή γριά συγκεντρώνει τα υλικά για να φτιάξει φακή' α4: το βασιλόπουλο σπάει το δοχείο της γριάς' α5: αυτή τον καταριέται να μην ησυχάσει αν δε βρει' α6: τα τρία κίτρα' α7: την Τρισεύγενη· α8: την Πεντάμορφη' α9: την άσπαρτη κι αγέννητη γυναίκα' α10: άλλο.

β: Ένας βασιλιάς και η γυναίκα του έχουν ένα αγέλαστο παιδί' β1: ένα βασιλόπουλο αναζητά την πεντάμορφη για να την παντρευτεί' β2: περιπλανιέται' β3: εύχεται να παντρευτεί μια κοπέλα κόκκινη σαν το ρόδι, άσπρη σαν το χαρτί με ματόκλαδα μαύρα σαν το μελάνι' β4: άλλο.

ΙΙ. Η αναζήτηση

α: Ο ήρωας αναχωρεί και συναντά ένα πρόσωπο που τον συμβουλεύει' α1: μια γριά' α2: ένα γέρο' α3: μια Λάμια (δράκαινα, γυναίκα)' α4: άλλο' α5: στέλνεται διαδοχικά σε άλλα πρόσωπα' α6: στις αδελφές της δράκαινας' α7: που επίσης μπορούν να τον συμβουλέψουν για το πως θα φτάσει στο πρόσωπο ή το αντικείμενο που αναζητά.

Σελ. 614
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/615.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

β: Ο ήρωας προσφέρει βοήθεια ή φέρεται ευγενικά και δέχεται συμβουλές" β1.' πρέπει να βοηθήσει τη Λάμια που πανίζει με τα στήθη της1 β2: να κόψει τα μεγάλα ματόκλαδα του γέρου για να μπορέσει να δει' β3: πρέπει να φάει τα σκουληκιασμένα σύκα" β4: να επαινέσει το βρώμικο νερό του ποταμού· β5: να σκουπίσει τη σκάλα' β6: να ταΐσει τα ζώα' β7: στα ζώα που έχουν μπροστά τους την τροφή που δεν τους ταιριάζει, να τους δώσει τη σωστή τροφή' β8: άλλο' β9: να μην ξυπνήσει το φύλακα των αντικειμένων (που συνήθως κοιμάται με ανοιχτά τα μάτια).

γ: Ο ήρωας ακολουθώντας τις συμβουλές που του δόθηκαν, κατορθώνει να πάρει τα μαγικά φρούτα' γ1: τα τρία κίτρα' γ2: τα τρία πορτοκάλια' γ3: τα τρία μήλα' γ4: τα τρία λεμόνια' γ5: άλλο' γ6: τα αντικείμενα ή τα πλάσματα στα οποία έχει φερθεί ευγενικά αρνούνται να τον σταματήσουν γ7: ο ήρωας βρίσκει τα μαγικά φρούτα' γ8: κάποιος του τα δίνει.

δ: Ο ήρωας πρέπει να ανοίξει τα τρία φρούτα' δ1: κοντά σε νερό' δ2: όταν φτάσει σπίτι του.

ε: Παρ' όλα αυτά ανοίγει το πρώτο φρούτο' ε1: επειδή δίψασε στο δρόμο' ε2: από μέσα βγαίνει μια πανέμορφη κοπέλα που πεθαίνει' ε3: γιατί δεν έχει καθόλου νερό' ε4: γιατί δεν έχει αρκετό νερό να της προσφέρει.

στ: Το ίδιο συμβαίνει και με το δεύτερο φρούτο.

ζ: Ανοίγει το τρίτο φρούτο κάπου όπου υπάρχει άφθονο νερό κι έτσι επιβιώνει η τρίτη κοπέλα' ζ1: που είναι η ομορφότερη.

ΙΙΙ. Η αντικατάσταση

α: Η κοπέλα σκαρφαλώνει πάνω σ' ένα δέντρο' α1: ή ο ήρωας την αφήνει εκεί προσωρινά και πάει να της φέρει' α2: ρούχα' α3: μεταφορικό μέσο' α4: βασιλική συνοδεία' α5: η κοπέλα του λέει να προσέξει να μην τον φιλήσει η μάνα του και την ξεχάσει' α6: πράγματι η μάνα του τον φιλά την ώρα που κοιμάται και ο ήρωας ξεχνά την αρραβωνιαστικιά του.

β: Μια αραπίνα (γύφτισσα, λάμια) που έρχεται να πάρει νερό' β1: βλέπει την αντανάκλαση της κόρης και νομίζει αρχικά πως είναι δική της' β2: σπάει το δοχείο της' β3: κατόπιν ανακαλύπτει την αλήθεια' β4: βλέπει απλώς την ηρωίδα' β5: προτείνει στην κόρη να τη χτενίσει' β6: να την ψειρίσει' β7: τη σκοτώνει' β8: τη ρίχνει στο νερό' β9: την τρυπάει με μια βελόνα' β 10: η κόρη μεταμορφώνεται σε χρυσό ψάρι' β11: σε πουλί.

γ; Το βασιλόπουλο ξεγελιέται και παντρεύεται την ψεύτικη νύφη που υποκρίνεται ότι είναι η αρραβωνιαστικιά του αλλά ότι ασχήμηνε περιμένοντας τον γ1: από τον ήλιο.

Σελ. 615
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/616.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

IV: Μεταμορφώσεις και, αναγνώριση

α: Το πουλί (το ψάρι) τραβά την προσοχή του βασιλόπουλου' α1: κάποιος το βρίσκει και το φέρνει στο παλάτι" α2: αυτό κάνει χαρές στο βασιλόπουλο· α3: αλλά τσιμπάει την ψεύτικη νύφη' α4: εκείνη ζητά να το σκοτώσουν α5: παριστάνοντας την άρρωστη και λέγοντας πως μόνο αν το φάει θα γιατρευτεί' α6: ζητά να πετάξουν όλα τα κόκαλα στη θάλασσα αλλά κάποιο παραπέφτεί' α7: διαδοχικές μεταμορφώσεις' α8: από το αίμα του (τα κόκαλα) φυτρώνει ένα δέντρο' α9: που καλοδέχεται στον ίσκιο του το βασιλιά (όλο τον κόσμο)' α10: αλλά όχι και την ψεύτικη νύφη' α11: η ψεύτικη νύφη ζητά να το κόψουν α12: και να μην παραπέσει κανένα κομμάτι.

β: Μια γριά (ένας γέρος) παίρνει από τα κομμένα ξύλα και το πάει σπίτι της (του)' β1: όταν πάει να το κόψει (να το κάψει) η φωνή της κοπέλας διαμαρτύρεται' β2: το κόβει προσεχτικά και η κοπέλα βγαίνει από μέσα' β3; στη διάρκεια της απουσίας της γριάς βγαίνει από το ξύλο η κόρη και κάνει τις δουλειές του σπιτιού, η γριά γυναίκα την ανακαλύπτει' β4: κάποιος τραβάει την καρφίτσα και το πουλί μεταμορφώνεται πάλι σε κοπέλα.

γ: Αναγνώριση των συζύγων.' ο βασιλιάς πληροφορείται την ύπαρξη της' γ1: από ένα κέντημα που στέλνει η ηρωίδα στο βασιλιά, όπου είναι κεντημένα τα παθήματα της' γ2: ο βασιλιάς αναγνωρίζει το δαχτυλίδι της γυναίκας του μέσα σ' ένα φαγητό που του στέλνει η ηρωίδα' γ3: μια χρυσή τρίχα της ηρωίδας φτάνει στο βασιλιά' γ4: ο βασιλιάς μοιράζει σε όλους από ένα άλογο, δίνει και στη γριά, η κόρη περιποιείται το άλογο καλύτερα απ' όλους' γ5: ο βασιλιάς πάει στο σπίτι της γριάς· γ6: η κοπέλα κρύβεται, ο βασιλιάς τη βρίσκει και αναγνωρίζονται' γ7: ή την καλεί στο παλάτι' γ8: όλοι οι καλεσμένοι διηγούνται ιστορίες, η κόρη διηγείται την δική της σαν παραμύθι με τις πόρτες κλειστές κι όλους να την ακούν υποχρεωτικά' γ9.' η ηρωίδα κάνει παιδί, το αφήνει στα σκαλιά του παλατιού, προσλαμβάνεται ως παραμάνα του και αναγνωρίζεται από το νανούρισμα που του τραγουδά' γ 10: αναγνωρίζονται με άλλο τρόπο.

δ: Την ψεύτικη νύφη τη σκοτώνουν δ1: την αλογοσέρνουν.

Σελ. 616
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/617.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

ΗΠΕΙΡΟΣ

1. ΛΑ 1294, 306-308, Ζαγόρι, «Το βασιλόπουλο». Ι: β2. ΙΙ: γ3, γ7, ε, ε1, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α4, β4, β7. 7F: γ10 (το βασιλόπουλο τη βρίσκει σκοτωμένη, μόλις την έριξε στη βρύση, έγινε όπως πρώτα), δ.

2. ΛΑ 3018, 60-68, Καπέσοβο Ζαγορίων, «Η όμορφη και το βασιλόπουλο». Ι: β4 (τρία βασιλόπουλα αναζητούν διαδοχικά τα ξακουστά μήλα αλλά τα δύο μεγαλύτερα τα τρώει ο δράκος). ΙΙ: β9, ε, ε1, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α2, α4, β, β8, β10, γ. IV: α, α4, α7, α8, α9, α10, α11, β, β1, β2, γ, γ2, δ.

3. Höeg, 1, 9-14, Σαρακατσάνοι, «Les trois oranges». Ι: β1. ΙΙ: α, α1, α5, α7, β, β1, β8 (μη γυρίσει να κοιτάξει πίσω γιατί θα μαρμαρώσει), γ, γ2, ε, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α, β, β1, β3, β8, β10, γ, γ1. IV: α, α4, α8, α11, β, β2, γ, γ8, δ.

4. Σ. ΚΠ. 14, 6, 259, Ζαγόρια, «Το μήλο του βασιλόπουλου». Γ. β2. ΙΙ: γ3, γ7 (σκοτώνει το δράκο που φυλάει τη μηλιά). ΙΙΙ: α1, α4, β (λάμια), β10, γ. 7F:a4, α8, α11, β, β2, γ,γ2, δ.

ΘΕΣΣΑΛΙΑ

5. ΑΦ 371, 21-27, Βόλος, «Η Τρισεύγενη». 7: α1 (κρασί, λάδι, τσίπουρο), α2, α4, α5, α7. ΙΙ: α, α4 (μια βασιλοπούλα που την κρατά ένας δράκος σε μια βρύση), β6, β9, γ, γ2, δ, δ1, ε, ε1, ε2 (του φεύγει), ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α2, β, β1, β2, β3, β10, γ, γ1. IV: α1, α4, α7, α8, α9, α10, α11, β, β3, γ, γ1, γ5, 81.

6. ΑΦ 1695, 1-3, Ελασσόνα, άτιτλο. 7: β1. ΙΙ: α, α1 (τη μοίρα του), γ, γ3, δ, δ1, ε, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α3, β1, β3, β8, β10, γ. IV. α1 (το ψάρι μεταμορφώνεται σε παλιοσίδερο, το μαζεύει μια γριά), β3, γ, γ2, γ3, δ1.

ΘΡΑΚΗ

Ι. ΛΑ 3065, 37-39, Κυανή Διδυμοτείχου, «Παλληκαργιού τύχη». 7: β4 (το παλικάρι αναζητά τον θεό). ΙΙ: γ8 (η Ηλιομάνα του δίνει τρία μήλα, είναι οι δαγκωματιές του Ήλιου), ε, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α, β, β8, β 10. IV: α4, α7, α8, β, γ, γ10 (η ηρωίδα είναι η μόνη που μπορεί να περάσει τα μαργαριτάρια της κατσιβέλας), δ.

8. ΑΦ 435, 1-7, Χάλκη Κωνσταντινουπόλεως (σημ. Τουρκία), «Η κιτριά». Γ. α3, α4, α5, α10 (την κιτριά). ΙΙ: α, α1, β3, β4, β8 (επαινεί το φράχτη με τ' αγκάθια), β9, γ, γ1, γ6, ε, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α2, α4, α5, α6, β, β1, β2, β3, β5,

Σελ. 617
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/618.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

β9, β11, γ, γ1. IV'. α, α2, α3, α4, α8 (το βασιλόπουλο κόβει, ένα κίτρο και ακούει τη φωνή της Όμορφης να ζητάει νερό, τη βουτάει στο νερό και την ξεμαγεύει), γ8, 8.

9. Αρχ. Θρ. Θησ. Δ', 154-160, Ανδριανούπολη (σημ. Τουρκία), "Η χηναρού". Αρχίζει με τον τύπο AT 425G. ΙΙΙ: β9, β11. IV: α, α2, α3, α4, α5, α8, α9, α10,αΙΙ, β, β3, γ, γ3, γ2, 81.

10. Θρακικά 2 (1929), 157-161, Σωζόπολις (σημ. Βουλγαρία), "Της κεράς Μηλιάς η κόρη". 7: α3, α4, α10 (της κεράς Μηλιάς την κόρη). Π'. γ3, γ8, δ, 82, ε, ε1, ε2, ε3, στ, ζ. ΠΓ. α, α3, β, β1, β2, β3, β6, β9, β10, γ, γ1. IV: α, α4, α8, α9, α10, α11, β, β2, γ, γ3, γ7, γ8, 81.

11. Θρακικά 15 (1941), 337-341, Καστανιές, "Η κόρη της λεμονιάς κ' η φαραγώνα". Ι: β4 (ένας βασιλιάς ξεκινά να κόψει τα τρία λεμόνια). ΙΙ: α, α1, α5, α7, β, β9, γ, γ4, ε, ε2 (η κόρη πεθαίνει γιατί της δίνει πολύ νερό), στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α3, β4, β9, β11, γ. IV: α2, β4, γ4, γ7, Τ8, 81.

12. Σταμούλη-Σαραντή, 160-162, Ανατολική Θράκη (σημ. Τουρκία), "Η Πεντάμορφη και το βασιλόπουλο". Ι: α4, α5, α10 (αγγούρι). ΙΙΙ: α1, β, β9, β10, γ. IV: α4, β4, γ, γ8, 8.

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

13. ΛΑ 1236, (ΣΜ 66), 35-36, Αρναία Χαλκιδικής, "Ο βασιλιάς σκοτώνει το φίδι και παίρνει γυναίκα τη λεμονιά". Ι: β4 (σκοτώνει το φίδι που έτρωγε τα μικρά του πελαργού). IΙ: α4 (μάγισσα), γ, γ4 (η κοπέλα του ζητά να τη χτυπήσει για να μείνει. Τις δύο πρώτες φορές του φεύγει, την τρίτη τη χτυπά και μένει).

14. ΑΑ 2569, 56-61, Αγγελοχώρι θρακών Βέροιας, "Της κεράς Μηλιάς η κόρη". Ι: α3, α4, α5, α10 (της κεράς Μηλιάς την κόρη). ΙΙ: γ3, γ8, δ, 82, ε, ε1, ε2, ε3, στ, ζ, ζ1. ΙΙΙ: α, α3, β, β1, β2, β3, β6, β7, β9, β10, γ, γ1. IV: α, α2, "4, α8, α9, α10, α11, β, β3, γ, γ3, γ7, γ8, 81.

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

α. Νησιά Ανατολικού Αιγαίου

15. ΛΑ 408, 1, Λέσβος, "Τα τρία κίτρα". 7: α3, α4, α5, α6. ΙΙ: α1, β6 (ταΐζει τους δράκους), γ, γ1.

16. ΛΑ 1456, Σάμος, "Του δράκου τα κυδώνια". 7: α3, α4, α5, α10 (στου δράκου τα κυδώνια). ΙΙ: α, α3, α5, β, β1, β2, β9, γ, γ5 (τρία κυδώνια), ε, ε2, ε3, στ, ζ.

17. ΛΑ 2457, 59-63, Πυργί Χίου, άτιτλο. 7: β2. ΙΙ: γ3, γ7, ε, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α, α2, β4, β10, γ. IV: α1, α3, α4, α5, α8, α9, α10, α11, β, β1, β2, γ, γ9, S.

Σελ. 618
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/619.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

18. ΛΦ 1128, 1-8, Χίος, «Τα τρία κίτρα». 7: β3. ΙΙ: α, α3, α5, α7, β1, β3, β4, β7, β9, γ, γ1, ε, ε2, στ, ζ. ΙΙΙ: α, α1, α2, β, β1, β3 (της έβγαλε τα μάτια και. την άφησε μόνη· η κοπέλα ακούει τα πουλάκια, βρίσκει τη θεραπευτική λάσπη, αλείφει τα μάτια της και ξαναβρίσκει το φως της, φτάνει στην καλύβα της γριάς που την κρατά σαν κόρη της). IV'. γ5.

19. Kretschmer LD, 13, 497-502, Λέσβος, «Τ' δράκ' οι νιρατζιές». Ι: β4 (βασιλόπουλο αναζητά του δράκου τις νερατζιές). ΙΙ: α4 (ο πατέρας του), β9, γ, γ5 (τρία φύλλα), ε, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α3, β, β1, β6, β9, β 10, γ. IV: α2, α3, α4, α5, α6, α8, α9, α10, «11, α12, β, β1, β3, γ, γ8, δ1.

20. Pernot III, 284, «La jeune fille persécutée». ΙΙ: γ7 (κόβει το καρπούζι, βγαίνει ένα κορίτσι σαν τα εφτά μαλάματα). ΙΙΙ: α1, β4, β8, β10, γ. IV'. α4, α8, β, β2. Η συνέχεια όπως στο AT 425G: το βασιλόπουλο την παίρνει δούλα να φυλάει τα παιδιά του. Του ζητάει να της φέρει από το ταξίδι του πέτρα της υπομονής, μαχαίρι της σφαγής και σκοινί της φούρκας. Κρυφακούοντας, μαθαίνει την ιστορία της, δ1.

β. Δωδεκάνησα

21. Atlantis, 209-211, Ρόδος, «Die Tochter des zitronenbaums». Ι: α3, α4, α5, α10 (την κόρη της λεμονιάς). Π'. α5 (ένα παλικάρι, τη Μοίρα του), γ, γ5 (το μοναδικό λεμόνι). ΙΙΙ: β, β8, β10, γ. IV: α4, α7, α8, «11, β, β2, γ2, 81.

22. Klaar, Zitrone, 17-26, Ρόδος, «Die Tochter des Zitronenbaums». Ι: α3, α4, α5, α10 (την κόρη της λεμονιάς). ΙΙ: α5 (ένα παλικάρι, τη Μοίρα του), γ, γ5. ΙΙΙ: β, β8, β10, γ. IV: α4, α7, α8, α11, β, β2, γ2, 81.

γ. Κρήτη

23. ΛΑ 2798, 68-74, Χανιά, άτιτλο. Ι: β3. ΙΙ: α, α5, β (βοηθάει τη γυναίκα που σκούπιζε με τη γλώσσα της να σκουπίσει σωστά), β1, β7, β9, γ, γ3, γ6, ε, ε2, ε3, ζ. ΙΙΙ: α, β, β4, β8, β10. IV: α, α1, α4, α8 (χρυσή μηλιά), α9, α10, α11, β, β1, β2, γ, γ3, γ5, S.

24. ΛΦ 667, 14-17, Ηράκλειο, άτιτλο. 7: α9. ΙΙ: α, α1 (τη μοίρα του), β, γ, γ3, δ, δ1, ε, ε1, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, «2, β4, β7, β8, β10, γ, γ1. IV: α, α4, α8 α9, α10, α11, β, β1, β2, γ3, γ5, γ6, δ1.

25. ΛΦ 932, 27-30, Λουτρά Ρεθύμνου, «Η αραπίνα και η πεντάμορφη». 7: β1. ΙΙ: α, α1, β, γ, γ4, ε, ε1, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α2, α3, β, β1, β2, β3, β8, β10, γ, γ1. 7Κ:α, α4, α8, α11, β, β3, γ, γ4, 81.

26. ΛΦ 932, 41-44, Λουτρά Ρεθύμνου, «Η Πεντάμορφη». ΙΙ: α, α3, α5, «6, α7, β, β6, γ, γ4, ε, ε1, στ, ζ. ΙΙΙ: «1, α2, α3, β, β1, β2, β3, β8, β10, γ, γ1. IV: α, α4, «8, α11, β, β3, γ, γ4, 81.

Σελ. 619
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/620.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

27. ΛΦ 1220, 1-5, Επισκοπή Πεδιάδος Ηρακλείου, "Το βασιλόπουλο κι η αγέννητη". 7: α1, α2, α4, α5, α9. ΙΙ: α, α1, β9, γ, γ2, ζ. ΙΙΙ: α, α4, α5, α6, β, β7, β10, γ. IV: α, α2, α4, α5, α8, α9, α 10, α 11, β, β2, γ, γ1, γ5, δ.

28. ΛΦ 1314, 1-5, Πηγή Ρεθύμνου, "Η αγέννητη κόρη". 7: α4, α5, α9. ΙΙ: α, α4 (μια γυναίκα), β8 (να μεθύσει τους δράκους), γ, γ2. ΙΙΙ: α1, α2, α3, β4, β7, β10, γ. IV: α, α4, α8, α9, α10, "11, β, β2, γ, γ3, γ5, γ6, δ1.

29. ΣΛ Ι, 86-98, Ιεράπετρα, "Η Τρισεύγενη". 7: α, α1, α2, α4, α5, α7. ΙΙ: α, α1, α3, α5, α6, α7, β, β1, β6, γ, γ1, ε, ε2, ε4, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, β, β8, β10, γ. 7F:a4, α8, α11, β, β1, β2, γ, γ1,δ1.

30. Επ. Κρητ. Σπ. Γ' (1940), 314-315, άτιτλο. 7: α4, α5, α10 (τρία δέντρα). ΙΙ: γ7, ε, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α4, β, β1, β3, β6, β9, β11, γ. IV: α4, α7, α8, "11, β, β1, β2, 81.

31. Ζ. Αγ. Β' (1896), 55-57, Ρογδιά Μαλεβιζίου, "Τα τρία αγγούρια". 7: α1, α2, α4, α10 (τα τρία αγγούρια). ΙΙ: α, α4 (μάνα των αέρηδων), α5, α7, β1, β2, β3, β4, β8 (να φτιάξει τη χαλασμένη πόρτα), β9, γ, γ5 , γ6, ε, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α4, α5, α6, β, β1, β2, β3, β7, β11, γ. IV: α3, α4, α5, α8, α10, α11, β, β1,γ, γ5, δ.

32. Φραγκάκι, 30-35, "Τση λεμονιάς η θυγατέρα". 7: α5 (επειδή το χαλινάρι του αλόγου του ακουμπά στο πρόσωπο της γριάς), α1 Ο (της λεμονιάς τη θυγατέρα). ΙΙ: α, α3, β1, β6, β9, γ, γ4, δ, δ1, ε, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α4, α5, α6, β, β1, β2, β8, β10, γ. IV: α1, α4, α8, α9, α10, "11, α12, β, β1, β2, γ, γ3, δ1.

δ. Κυκλάδες

33. ΛΑ 1114, 25-49 (Λουκάτος, 5, 75-85), Τήνος, "Τα κιτρολέιμονα". 1: α3, α4, α5, α10 (τα κιτρολέιμονα). ΙΙ: α, α1, α5, α7, β, β1, β2, γ, γ5, ε, ε2, ε3, στ, ζ, ζΐ. ΙΙΙ: α1, α5, α6, β, β1, β2, β3, β9, β10, γ. IV: α4, α5, α6, α8, α9, α10, α11, α12, β, β3, γ, γ2, γ7, γ8, 81.

34. ΛΑ 1387, 165-172, Τήνος, "Τα τρία κίτρα". 7: α1, α2, α4, α5, α6. ΙΙ: α, α3, α5, α6, α7, β (δίνει σύκο στη δράκαινα), β4, β8 (να παστρέψει το αλώνι με τ' αγκάθια, να επαινέσει τα σκουληκιασμένα μήλα της μηλιάς), γ, γ1, γ6, ε, ε1, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α5, α6, β, β1, β2, β3, β10, γ. IV: α4, α8, "11, β, β2, γ, γ1.

35. ΑΦ 1401, 1-4, περιοχή Δαμαριών Νάξος, "Τα τρία νεράτζια". 7: β2. ΙΙ: α, α4 (μια μάγισσα), β9, γ, γ5 (τρία νεράντζια), ε, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α2, β4, β6, β11, γ. IV: α, α4, α7, α8, α11, β, β3, γ, γ2, δ.

36. Deffner, 1, 129-133, θήρα, "Η αγέννητη". 7: α5, α, α9. ΙΙ: α, α2 (ένας ασκητής που τον συμβουλεύει να χωθεί στο δέρμα ενός ζώου, κι έτσι τα μουλάρια

Σελ. 620
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/621.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

δε χλιμιντρίζουν για να ξυπνήσουν τους δράκους), γ, γ2. ΙΙΙ: α1, α5, αό, β, β7, β10, γ. IV: α4, α8, α11, β, β1, β2, γ, γ5, δ.

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΙΟΝΙΟΥ

37. ΛΦ 708, 11-13, Σκάλα Κεφαλλονιάς, "Το καταραμένο βασιλόπουλο". Ι: α3, α4, α5, α9. ΙΙ: γ2, γ8, δ, δ1, ε, ε1, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α2, α3, β, β1, β3, β7, β10, γ, γ1. IV: α, α4, α8, α9, α10, α11, β, β1, β2, γ, γ10 (από κουτσομπολιά των γειτόνων), δ.

38. Λαογρ. ΙΑ', 6, 431-435, Πεσεινώντα Ζακύνθου, "Η Γδυμνοπουκαμισάκι", Ι: α3, α4, α5, α10 (τη Γδυμνοπουκαμισάκι). ΙΙ: γ1, γ7, ε, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α2, β, β1, β3, β10, γ, γ1. IV: α1, α4, α6, α7, α8, α9, α10, α11, α12, β, β1, β2, γ, γ1, γ7, γ8.

39. Λαογρ. ΙΑ', 7, 436-439, Λιθακιά Ζακύνθου, "Τριών νερατζιών η μοίρα". Ι: β2. ΙΙ: α1, γ5 (τρία νεράντζια), γ7, ε, si, ε2, ε3, στ, ζ, ζΐ. ΙΙΙ: α1, α5, αό, β, β1, β2, β3, β10, γ, γ1. IV: α, α.2, "3, α6, α7, α8, α11, β, β2, γ, γ1, γ5, γ6, 81.

40. Λαογρ. ΙΑ', 8, 439-441, Καταστάρι Ζακύνθου, "Τση κιτρίας η θεγατέρα". Ι: α3, α4, α5, α10 (της κιτριάς τη θυγατέρα). Η συνέχεια όπως στον τύπο AT 552A: δέχεται βοήθεια από τις τρεις αδελφές του, τη βασίλισσα των πουλιών, τη βασίλισσα των δράκων και τη βασίλισσα του Κουτσοπάπουζα, που είναι παντρεμένες με δράκους. II: γ, γ1, δ, δ1, ε, ε2, ε3, στ, ζ, ζΐ.

41. Boulanger, 21-39, Κέρκυρα, "La jeune fille à l'orange". Ι: α5, α10 (την κόρη της κιτριάς). ΙΙ: α, α1, α5, α7, γ, γ1, δ, δ2, ε, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α2, α5, α6, β10. IV: "4, α8, α11, β, β1, β2, γ, γ7, Τ8, δ.

42. Hahn, (χειρόγραφο Εθνικής Βιβλιοθήκης Λγ6, 79), Ζάκυνθος, άτιτλο. 7: α4, α9. II: α, α2, α3, α5, α6, α7, β4, β5, β7, β9, γ, γ5 (τρία νεράντζια), ε, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α, β (λάμια), β8, β 10, γ. IV: α4, α8, β, β2, γ, γ5, δ.

43. Mannhardt's, Zeitschrift für Deutsche Mythologie und Sittenkunde, τ. 4 (1859), 320-324, ( = Hahn, ανατύπωση από τον G. Müller, München 1918, τ. 2, 116, 220), Ζάκυνθος, "Die Zitronenjungfrau". Όμοιο με το ΣΠ 120, βλ. αρ. παρ. 47.

44. Schmidt, 5, 71-76, Ζάκυνθος, "Die drei Zitronen". ΙΙ: α4 (έναν καλόγερο, το φύλακα του περιβολιού), β6, γ4. ΙΙΙ: α6, β, β7, β10, γ. IV: α7, α8, γ2.

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ 45. ΛΑ 533, (ΣΠ 6), 7-11, Κόρινθος, άτιτλο. Αρχή με το AT 552A: μόνο ο μικρότερος

Σελ. 621
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/622.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

εκτελεί την παραγγελία του πατέρα. Τρεις γαμπροί: στραβός (Ήλιος), κουλός (Φεγγάρι), κουτσός (Αυγερινός). Όταν ξεκινάει να βρει την Πεντάμορφη δέχεται βοήθεια από τους τρεις μαγικούς γαμπρούς. ΙΙ: γ3, ζ. ΙΙΙ: α, α2, β, β3, β7, β10, γ, γ1. IV: α4, α8, α11, β, β2.

46. ΛΑ 571, (ΣΠ 44), 174-180, Κυπαρισσία, άτιτλο. Ι: Αρχή όπως στο AT 552Α: το βασιλόπουλο πείθει τους γονείς του να δώσουν τις αδελφές του στον Ήλιο, το Φεγγάρι και τον Αυγερινό που τον συμβουλεύουν όταν ξεκινά να βρει την Πεντάμορφη. ΙΙ: α, α5, α7, β (βοηθάει τη γριά να βάλει το καντήλι στις εικόνες), β3, β4, β7, β8 (από τα δύο τσεκούρια, το χρυσό και το σκουριασμένο, να κόψει με το σκουριασμένο τα λεμόνια), γ, γ4, δ, δ1, ζ. III'. α1, "2, β10, γ. IV: α4, α8, α11, β, β1, β2, γ, γ1, δ.

47. ΛΑ 841, (ΣΠ 120), 1-3, Λαγγάδια Γορτυνίας, άτιτλο. ΙΙ: γ3, γ7. ΙΙΙ: α1, α5, α6, β, β7, β10, γ. IV: α4, "8, "11, β, β1, β2, γ, γ5, δ.

48. ΛΑ 1189, (ΣΜ 19), 117-118, Πύργος, "Της νερατζάς η κόρη". Ι: β4 (το μόνο γιατρικό για το άρρωστο βασιλόπουλο σύμφωνα με τη συμβουλή της μάγισσας είναι να βρει της νερατζάς την κόρη). ΙΙ: α, α1, α5, α7, β, β1, γ, γ5 (τρία νεράτζια), ε, ε2, ε3, στ, ζ.

49. ΛΑ 1702, 1-6, Λεωνίδιον Κυνουρίας, "Τα 3 κίτρα". 7: α, α1, α2, α4, α5, α8. ΙΙ: α, α1, α5, α6, α7, β, β1, β2, β6, γ, γ1, ε, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α2, β, β5, β8, β10, γ, γ1. IV: "4, α8, α11, β, β1, β2, γ, γ1, δ.

50. ΛΑ 2934, 27-29, Μεσσήνη, "Το βασιλόπουλο και η κόρη των λεμονιών". Ι: α3, α4, α5, α10 (την κόρη των λεμονιών). ΙΙ: α, α5 (έναν άνθρωπο), β7, γ, γ4, S, 81, ε, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, "3, α4, β, β7, β1 1, γ. IV: γ, γ2, γ7, δ.

51. ΛΑ 2934, 245-247, Αγριλιά Μεσσήνης, άτιτλο. Ι: β1. ΙΙ: α, α2, β9, γ, γ4, ε, ε1, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α2, β, β10. IV: α, α1, α4, α8, α11, β, β3, γ, γ1, γ7.

52. ΛΑ 2934, 113-115, Μεσσήνη, "Οι σαράντα δράκοντες". 7: β2 (φτωχόπαιδο). ΙΙ: α, α2, α5, β2, β9, γ, γ4, ε, στ, ζ.

53. ΛΦ 186, 25-30, Τρίπολη, "Η πεντάμορφη". 7: β2 (συναντά μια κοπέλα με κουρελιασμένα ρούχα, της προτείνει να την παντρευτεί, εκείνη δέχεται). ΙΙΙ: α1, α2, β4, β8, β10, γ, γ1. IV: α, α1, α4, α8, α11, β, β3, γ, γ2, δ.

54. ΛΦ 477, 8-15, Κορινθία, "Η Πεντάμορφη". 7: β2. ΙΙ: α, α1, β3, β4, β7, β8, γ, γ3, γ6, S, δ2, ζ. ΙΙΙ: α1, α3, β, β1, β3, β11, γ. IV: α, α4, α5, α8, α9, "10, α11, β, β1, β2, β4, δ.

55. ΛΦ 554, 9-14, άτιτλο. 7: α3, α4, α5, α10 (της κιτριάς μηλιάς τη θυγατέρα, την αγίνωτη κοπέλα). ΙΙ: α, β2, β4, β5, β7, β8 (να επαινέσει το απεριποίητο περιβόλι), β9, γ, γ1, γ6, ε, ε2, δ3, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α2, β4, β8, β10 (βγάζοντας το αγκάθι ο βασιλιάς την ξεμαγεύει). IV: α7 (η γύφτισσα με μια καρφίτσα τη μεταμορφώνει σε πουλί), β4, δ.

Σελ. 622
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/623.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

56. ΛΦ 805, 13-16, Γύθειο Λακωνίας, "Πατροκιτρολεμονού". Αρχή με το AT 552Α: το βασιλόπουλο δέχεται βοήθεια από τον Ήλιο, το Φεγγάρι και τον Αυγερινό που είναι αντίστοιχα οι μαγικοί σύζυγοι στους οποίους έδωσε τις αδελφές του. ΙΙ: γ, γ4, ζ. ΙΙΙ: α, α1, β, β1, β2, β3, β10, γ, γ1. IV: α1, α4, α7, α8, α10, α11, α12, β, β1, γ8, δ.

57. ΛΦ 878, 1-11, Πεταλίδιο Μεσσηνίας, "Το κάδρο της Γλυκομηλιάς". Αρχή με το AT 552Α: το βασιλόπουλο, αναζητώντας την Πεντάμορφη πηγαίνει διαδοχικά στον Ήλιο, το Φεγγάρι και τον Αυγερινό, που είναι οι τρεις μαγικοί σύζυγοι, οι αδελφές του τον μεταμορφώνουν σε βάζο, σκούπα, λάμπα για να μην τον φάνε, ο Αυγερινός μαζεύει τα άστρα που του υποδεικνύουν που θα βρει την Πεντάμορφη. Π: β9, γ, γ3, δ, δ2, ζ. ΙΙΙ: α, α1, β, β1, β2, β3, β10. IV: α1, α4, α7, α8, α11, α12, β, β1, γ, γ2, δ.

58. ΛΦ 1190, 1-5, Αρκαδία, "Το παραμύθι της Τρισεύγενης". 7: α, α1, α2, α4, α5, α7. ΙΙ: α, α1, α5, α6, α7, β1, β6, γ, γ1, ε, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α2, α3, β, β1, β3, β8, β10, γ. IV: α1, α4, α6, α8, α9, α10, α11, β, β1, β2, γ, γ1 γ5, δ.

59. ΛΦ 1448, 35-45, Άστρος Αρκαδίας, "Του εφτακύρ' η κόρη". 7: β4 (ένα βασιλόπουλο θέλει να πάει να βρει του εφτακύρη την κόρη). ΙΙ: α, α5, β (δένει τη μπανιάρα της γυναίκας που έκαιγε το φούρνο, ξεκρεμάει τη γυναίκα που κρέμεται από τα βυζιά της), β6, γ, γ1, ζ. ΙΙΙ: α1, α4, β, β1, β2, β3, β8, β10, γ. IV: α1, α4, α8, α11, γ10 (μια γριά δίνει στο άρρωστο βασιλόπουλο τρία κίτρα από την κιτριά, τρώει τα δύο, από το τρίτο βγαίνει η κοπέλα), δ.

60. ΛΦ 1484, 5-7, Λεωνίδιο Κυνουρίας, άτιτλο. 7: β2. ΙΙ: α4 (μια κοπέλα). ΙΙΙ: α1, α4, β, β1, β3, β6, β9, β11, γ. IV: α, α4, α8, α11, β, β3, γ10 (κάλεσε όλο τον κόσμο, την αναγνωρίζει), δ.

61. ΛΦ 1515, 1-4, Μεσολλόγι, Πάτρα, "Τα τρία κίτρα". 7: α4, α5, α6. ΙΙ: γ7, ε, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α2, β, β9, β11, γ, γ1. IV: α, α4, α6, α7, α8, α9, α10, α11, β, β1, β2, γ10 (στέλνει το γέρο να πει στο βασιλιά τι έγινε), δ.

62. ΛΦ 1548, 7-9, Ασωπός Λακεδαίμονος, "Το βασιλόπουλο και η Πεντάμορφη". Αρχή με το AT 552A. 7: β1. ΙΙ: α, α1, β9, γ, γ4, ζ. ΙΙΙ: α1, α2, β4, β8, β10, γ, γ1. IV: α1, α4, α7, α8, α11, β, β2, γ, γ10 (ο βασιλιάς καλεί τη γριά σε τραπέζι στο παλάτι, εκείνη ζητά φαγητό τάχα για τη γάτα της αλλά στο τέλος αναγκάζεται να φέρει την Πεντάμορφη), δ.

63. ΛΦ 1633, 1-4, Ολυμπία Ηλείας (Βυτίνα Αρκαδίας), άτιτλο. 7: β1. ΙΙ: α, α2 (του δίνει μια τρίχα από το κεφάλι του που γίνεται άλογο, θα συναντήσει περιβόλι με σαράντα μηλιές, θα αρχίσουν να φωνάζουν "από μένα κόψε", από την ακριανή που δε μιλάει θα κόψει ένα μήλο, περιβόλι με σαράντα όμορφα κορίτσια, θα δώσει το μήλο σ' αυτή που δε θα μιλήσει). ΙΙΙ: α1, α4, β4, β8, β10, γ. IV: α1, α8, α9, α10, α11, β, β2, γ, γ10 (ο βασιλιάς προσκαλεί όλο

Σελ. 623
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/624.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

το λαό, με τα ζώα του μαζί, σε τραπέζι,· όταν η γριά διπλώνει λίγο κρέας, τη ρωτά για ποιον, και στο τέλος του αποκαλύπτει την αλήθεια' φέρνουν την κόρη στο παλάτι, διώχνουν την ψεύτικη νύφη).

64. Φλούδας, 192-193, "Η Πεντάμορφη". Ι: β1. ΙΙ: α1, β2, β9, γ, γ3, δI. ΙΙΙ: α1, "2, β4, β8, β10. IV: α4, α8, α9, α10, α11, β1, γ1, γ7, δ.

ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ

65. ΛΑ 1651, 1-4, Γρανίτσα Δωρίδος, "Τα 3 κολοκύθια". Ι: β4 (οι μοίρες προλέγουν στο νεογέννητο βασιλόπουλο ότι θα βρει την τύχη του σ' ένα κολοκύθι). ΙΙ: α, α1, β, β7, β9, γ, γ5 (τρία κολοκύθια), δ, δ1, ε, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α4, β, β1, β2, β3, β6, β9, β10, γ, γ1. IV: α4, α5, α8, α9, α10, α11, β, β1, β2, γ, γ5, την αραπίνα την κάνουν χηναρού.

66. ΛΑ 1273, (ΣΜ 103), 15-17, Θίσβη Βοιωτίας, "Τα τρία τα χρυσά τα μήλα". Ι: α3, α4, α5, α10 (τα τρία χρυσά μήλα). ΙΙ: α, α2, β2, β3, β4, β5, β8 (να πανίσει το φούρνο), β9, γ, γ3, γ6.

67. ΛΦ 220, 9-13, Παρνασσίδα, "Οι σαράντα αράπηδες". Αρχή με το AT 552A (οι μαγικοί γαμπροί: Ήλιος, Φεγγάρι, Αυγερινός). Ι: β4 (το βασιλόπουλο διαβάζει σε βιβλίο για σαράντα αράπηδες που φυλάνε τρία λεμόνια). ΙΙ: α, α4, γ, γ4, ζ. ΙΙΙ: α, α2, α5, α6, β10 (τη σκοτώνει το ίδιο το βασιλόπουλο μ' ένα λιθάρι), γ, γ1. IV: α1, α4, α6, "8, α 11, β, β2, γ, γ1, γ8, δ.

68. ΑΦ 236, 3-7, Θήβα, "Η Μάγισσα". Ι: α, α1, "2, α4, α5, α6, α7. ΙΙ: α, α1, α5, α6, α7, β, β1, β6, γ, γ1, δ, δ1, ε, ε2, ε4, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α2, α3, α4, β, β1, β3, β8, β10, γ. IV: α, "2, α3, α4, α8, α.9, α10, α11, β, β1, β2, γ, γ1, γ5, 81.

69. ΛΦ 1129, 13-16, Πόρος Τροιζηνίας, "Η Πεντάμορφη του κόσμου". Αρχίζει με το AT 552Α: ο μικρότερος γιος ακολουθώντας τη συμβουλή των γονιών του, παντρεύει τις τρεις αδερφές του με τρεις ζητιάνους που τις ζητούν και οι οποίοι αποδεικνύονται ότι είναι ο Ήλιος, το Φεγγάρι και το Άστρο της Αυγής, που βοηθούν τον ήρωα στην αναζήτηση του. Ι: β1. ΙΙ: γ8, δ2. ΙΙΙ: α1, β, β8, β10, γ, γ1. IV: α1, α4, α8, α11, α12, β, β2, γ8, δ.

70. ΛΦ 1704, 1-3, Μεσολόγγι, "Τα τρία κίτρα". Ι: α2, α4, α5, α6, β. ΙΙ: γ7 (πετάει ένα κουλούρι στο δράκοντα και φτάνει το ένα κίτρο, πνίγεται ο δράκοντας με το δαχτυλίδι), ε, ε2, ε3, στ. ΙΙΙ: α1, β9, β1 1, γ, γ1. IV: α, α4, α6, α7, α8, α9, α 10, α11, β, β2, γ10 (ο γέρος φωνάζει το βασιλιά, η μάγισσα στη φυλακή).

71. ΛΦ 1760, 1-2, Τριχωνίδα, "Η Γαϊδουρινή". 7: β1. ΙΙ: α, α1 (τη μοίρα του), β9, γ2, ε, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α4, β, β1, β8, β10, γ. IV: α1, α4, α7, α8, α11, β, β3, γ, γ1,γ5, δ.

Σελ. 624
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/625.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

72. Καμπούρογλου, ΔΙΕ Α' (1883), 4, 158-168, "Η Τρισεύγενη ή Τα τρία κίτρα". Ι: α, α1, α2, α4, α5, α7. ΙΙ: α, α3, α5, "6, α7, β1, β6, γ, γ1, δ, δ1, ε, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α2, α3, β, β1, β3, β7, β10, γ. IV: α1, α2, α3, α7, α8, α9, β, β1, β2, γ, γ1, 81.

ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ - ΠΟΝΤΟΣ - ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑ

α. Μικρά Ασία

73. ΑΦ 1558, 11-16, Δυτ. Μ. Ασία, "Τα τρία κίτρα". Ι: α4, α5, α6. ΙΙ: α, α4, α5, β1, β6, β8 (να καθαρίσει την κρεμασμένη πέτρα, το βρώμικο σπαθί, τον αραχνιασμένο βάτο), γ, γ1, γ6, ε, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α4, α5, α6. Ενωμένο με το AT 705: το βασιλόπουλο έρχεται να ποτίσει το άλογο του και, βλέποντας την, την ξαναθυμάται. Αυτή δε θέλει να κατέβει από το δέντρο. Την κατεβάζει η γριά ξεγελώντας την με την ανάποδη σκάφη. Την αρπάζει το βασιλόπουλο και την κάνει γυναίκα του.

74. Hahn 1, 49, 268, Κυδωνιές (Αϊβαλί), Δυτ. Μ. Ασία, "Το κίτρο". 7: α3, α4, α5, α6. ΙΙ: α, α1, α5, α7, β (ρίχνει τη μαστίχα στο στόμα του δράκου), β1, β2, β7, β9, γ, γ1, ε, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: β4, β8, β10, γ. IV: α4, α8, α11, β, β2, γ, γ8, 81.

β. Καππαδοκία

75. Dawkins MG in AM, 304-327, Ντελμεσό, "The Three Oranges". 7: α5, α8 (τις τρεις Πεντάμορφες). ΙΙ: α, α3, α5, α6, α7 (στο σπίτι της δράκισσας με τους έξι γιους, μ' ένα μπάτσο η γριά τον κάνει μήλο, τον στέλνουν στο σπίτι της δράκισσας με τους δώδεκα γιους και αυτοί με τη σειρά τους τον συμβουλεύουν να πάει στο πουλί που είναι χιλίων χρόνων και αυτό θα του υποδείξει το δρόμο' ο ήρωας βουτά το πουλί στο αυλάκι του μύλου και γίνεται δώδεκα χρονών, το πουλί τον οδηγεί στην όχθη μιας λίμνης, μέσα στην οποία βρίσκεται το μαγικό δέντρο. Ο ήρωας παρακαλεί το θεό, η λίμνη στρώνεται με μαδέρια κι έτσι φθάνει στο δέντρο), γ, γ2, ε, ε1, ε2, στ, ζ, ζ1. ΙΙΙ: α1, α4, β, β1, β2, β3, β11, γ, γ1. IV: α, α1, α4, α8, α10, β, β2, γ, γ4, γ9, δ1.

ΚΥΠΡΟΣ

76. ΛΑ 2424, 74-80, Πάφος, άτιτλο. 7: α, α1, α2, α4, α5, α10 (την κόρη του Τζιτρομήλη). ΙΙ: α, α3, α5, α6, α7, β9, γ, γ5 (τρία κιτρόμηλα), ε, ε1, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α2, α5, β, β1, β2, β3, β7, β1 1, γ, γ1. IV: α, α3, α4, α8, α9, β, β1, β2, γ, γ7, Τ8, δ. ΙΙ. ΑΦ 175, "Το χρυσόψαρο". 7: β2 (κλέβει από τον πύργο την αδελφή των σαράντα δράκων). ΙΙΙ: α, β, β1, β3, β8, β10, γ, γ1. IV: α, α4, α8, α11, β, β1, β2, γ, γ7, γ8, δ1.

Σελ. 625
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/626.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

78. ΛΦ 933, 7-11, Κύπρος, "Η φιλικουτούνα". Ι: α4, α5, α10 (την κόρη του Τζιτρομηλά). II: γ7 (κόβει ένα κιτρόμηλο), ε, ε2, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α2, β, β1, β3, β9, β11,γ, γ1./Κ:α1, β4, 81.

79. ΛΦ 1354, 1-3, "Η Τουνιά Κιουζέλ". 7: α5, α10 (την Όμορφη του Κόσμου). ΙΙ: α (μαζί με το φίλο του, που τον βάζει να του φτιάξει αλυσίδα και βέργα εκατό οκάδες), α2, α5 (στον πύργο των δράκων), α7 (οι δράκοι κάνουν αρχηγό το φίλο του παιδιού που σήκωσε τη βέργα με το μικρό του δάχτυλο), β9, γ, γ5 (τρία αγγούρια), ε, ε2, ε3, στ, ζ. III: α1, β, β6, β9, β1 1, γ. IV: α4, α8, α11, β, β2, γ, γ8.

80. ΛΦ 1440, 6-11, Χρυσοχούς, "Η Τουνιά Κιουζέλ". Αρχή με το AT 516. Ι: α5, α10 (Τουνιά Κιουζέλ). II: α, α2, α4 (ο αδερφός του, να παραγγείλει αλυσίδα εκατό οκάδες και βέργα σιδερένια), α5 (στους δράκοντες), β9, γ, γ5 (τρία αγγούρια), δ, δ1, ε, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: β4, β9, β11, γ, γ1. IV: α, α4, α8, α11, β2.

81. ΛΦ 1440, 21-28, "Ο πονεμένος βασιλιάς και η κατάρα της γριάς". Αρχή με το AT 516. /! α (ένας γέρος τους δίνει ένα μήλο, το τρώνε η βασίλισσα και η υπηρέτρια και κάνουν από ένα παιδί), α4, α5, α10 (την καλύτερη κοπέλα), α, α1, α5 (στους δράκους, για να χαθεί η δύναμη του δράκου που φυλάει την κοπέλα πρέπει να κόψει δύο μπουμπούκια), γ, γ3 (ένα μήλο, πρέπει να χτυπήσει το μήλο πάνω στη φωτογραφία, ο δράκος γίνεται φίδι και σκοτώνει το βασιλόπουλο, την κόρη την παίρνει ο φίλος του).

82. Λαογρ. Κ', 328-337, "Η κόρη της Τρικάμηλιας". Αρχή με το AT 552A (τα ζώα γαμπροί -δράκος, λιόνταρος, γέρακος- συνοδεύουν τον ήρωα). Ι: α1 (εντολή του πατέρα του πριν πεθάνει), α2, α4, α5, α10. ΙΙΙ: β10, γ. IV: α4, α8, α11, γ, γ8, 81.

83. Κληρίδης III, 14, 43-48, "Τα τζιτρολέμονα". Ι: α3, α4, α5, α10 (τα τζιτρολέμονα). ΙΙ: β, β1 (ξεφουρνίζει τα ψωμιά της, του δίνει ένα τάσι), β2 (δράκος, του δίνει άφαντο σκουφάκι), β9, γ (μαγική φυγή, το τάσι γίνεται αγκάθια, με τη σκούφια γίνεται άφαντος). ΙΙΙ: α1, α6, β, β8, β 10, γ. IV: α4, α8, α11, β, β2, γ, γ2.

84. Κληρίδης III, 15, 48-52, "Η φιλικουτούνα (τρυγόνα)". Ι: α4, α5, α10 (την κόρη του τζιτρομηλά). ΙΙ: γ7 (τρία κιτρόμηλα), ζΐ. ΙΙΙ: α, α2, β4, β9, β11, γ. IV: α, β4, 81.

ΑΔΗΛΟΥ ΤΟΠΟΥ

85. Simrock, αρ. 3, (=Hahn-Muller 2, 127, 276,), "Die drei goldenen Apfel". I: α, α1, α2, α5, α10 (τα τρία χρυσά μήλα). ΙΙ: β (δείχνει στη δράκαινα να πλύνει με το νερό του ποταμού κι όχι με το σάλιο), β3, β4, β9, γ, γ3, γ6, ε, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, β4, β8 (αλλά η κοπέλα φανερώνεται), 81.

Σελ. 626
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/627.gif&w=600&h=915HTML>34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Ο παραμυθιακός αυτός τύπος είναι ευρύτατα διαδεδομένος στην Ελλάδα. Οι Boite και Polivka1 αναφέρουν πολλές παραλλαγές που απαντώνται από την Πορτογαλία ως την Περσία. Ο χώρος της γεωγραφικής εξάπλωσης του παραμυθιού περιλαμβάνει κυρίως τις χώρες της Νότιας και Νοτιοανατολικής Ευρώπης, όπως η Ιταλία, Ισπανία και οι βαλκανικές χώρες. Είναι ιδιαίτερα διαδεδομένο και στην Ουγγαρία και Τουρκία, ενώ απουσιάζει σχεδόν ολοκληρωτικά από τις χώρες της Βόρειας Ευρώπης. Ευρωπαίοι άποικοι το μετέφεραν και στην Αμερική. Υπάρχουν επίσης ρωσικές και ινδικές παραλλαγές του. Η διάδοση αυτή υποδεικνύει, κατά τον St. Thompson, ιταλική καταγωγή.

Η παλαιότερη γνωστή παραλλαγή περιέχεται στο έργο του Basile, Pentamerone (V, 9) του 1636. Το 1761, Ο Ενετός Carlo Gozzi έγραψε, χρησιμοποιώντας ως πρότυπο μια παραλλαγή του παραμυθιού, μια κωμωδία fiabesque (εμπνευσμένη δηλαδή από μια fiaba, ένα μύθο, ένα παραμύθι) για ένα τοπικό θίασο της Comedia dell'arte με τίτλο "Η αγάπη των τριών πορτοκαλιών". Πάνω στο έργο αυτό του Cozzi, ο ρώσος μουσουργός Προκόφιεφ συνέθεσε μια όπερα-μπούφα, "L'amour des Trois Oranges", στη Νέα Τόρκη, το 1918-1919. Έκτοτε, η όπερα αυτή έχει παιχτεί στις περισσότερες μεγάλες πόλεις της Ευρώπης.

Όπως σημειώνει ο Thompson, η πλοκή του παραμυθιού, όπου κι αν απαντάται, είναι σχετικά σταθερή. Ένα παλικάρι, για τον ένα ή τον άλλο λόγο, ξεκινά σε αναζήτηση μιας μαγικής κοπέλας. Στο δρόμο, φέρεται με καλοσύνη σε μια γριά ή κάποιο άλλο πρόσωπο που στη συνέχεια το συμβουλεύει πως θα αποκτήσει την κοπέλα που αναζητά. Ακολουθώντας τις συμβουλές του, ο ήρωας φτάνει στο περιβόλι ή κάστρο όπου φυλάσσονται τα μαγικά φρούτα και κατορθώνει να τα αρπάξει. Κόβει διαδοχικά τα τρία φρούτα και από το καθένα πετάγεται μια όμορφη κοπέλα που ζητά νερό. Δεν έχει να προσφέρει αρκετό στις δύο πρώτες, που πεθαίνουν η τρίτη σώζεται. Το παραμύθι συνεχίζεται πάνω στο θέμα της ψεύτικης νύφης που αντικαθιστά την κοπέλα, γνωστό και από άλλους παραμυθιακούς τύπους (π.χ. AT 403, Η άσπρη και η μαύρη νύφη και AT 533, Η Χηναρού). Στον AT 408 μια αραπίνα ή μια γύφτισσα έρχεται να πάρει νερό, βλέπει την αντανάκλαση της όμορφης κοπέλας που βρίσκεται πάνω στο δέντρο, νομίζει ότι είναι δική της και σπάει το δοχείο της. Στη συνέχεια, όταν ανακαλύπτει την αλήθεια μεταμορφώνει την κοπέλα σε πουλί μπήγοντας της μια καρφίτσα στο κεφάλι ή την πετά στο νερό και η κοπέλα μεταμορφώνεται σε ψάρι. Η γύφτισσα, παίρνοντας τη θέση της, παντρεύεται το βασιλόπουλο και ζητά να σκοτώσουν το πουλί ή το ψάρι. Από τα κόκαλα του φυτρώνει ένα δέντρο και όταν η γύφτισσα ζητά να το κόψουν, από ένα κούτσουρο βγαίνει πάλι η μαγική κοπέλα. Την υιοθετεί μια γριά γυναίκα και στο τέλος

1. J Boite - G Polivka, Anmerkungen zu den Kinder..., ό.π,, τ. 2, σ. 125 και τ. 4, σ. 257.

Σελ. 627
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/628.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

η κοπέλα αναγνωρίζεται από το βασιλόπουλο, που την παντρεύεται, σκοτώνοντας την ψεύτικη νύφη.

Οι ελληνικές παραλλαγές του παραμυθιού αυτού ακολουθούν σε γενικές γραμμές το αφηγηματικό σχήμα που παρουσιάζει ο Διεθνής Κατάλογος. Η πιο συνηθισμένη εισαγωγή στις ελληνικές παραλλαγές είναι το επεισόδιο, όπου το βασιλόπουλο σπάει το δοχείο με το λάδι μιας γριάς που τον καταριέται να αγαπήσει τα τρία κίτρα και να μην ησυχάσει αν δεν τα βρει. Το επεισόδιο αυτό μπορεί να πάρει και μίαν άλλη, πω αναπτυγμένη μορφή: ένα άτεκνο βασιλικό ζευγάρι παρακαλεί τον θεό να κάνει ένα παιδί και σε αντάλλαγμα ο βασιλιάς θα φτιάξει τρεις στέρνες γεμάτες βούτυρο, λάδι και μέλι για να παίρνει ο κόσμος. Η παράκληση τους εισακούεται αλλά στη συνέχεια εκείνοι ξεχνούν το τάμα τους και το ξαναθυμούνται μόνο υπό την απειλή της θεϊκής δύναμης ότι θα τους πάρει πίσω αυτό που τους έδωσε.

Το εισαγωγικό μοτίβο του αίματος πάνω στο χιόνι, που έχει απασχολήσει και τον Ε. Cosquin 2 δεν απαντάται στις ελληνικές παραλλαγές. Αντί γι' αυτό έχουμε, σε ορισμένες περιπτώσεις, τον παρακάτω συνδυασμό τριών χρωμάτων! ένα παλικάρι εύχεται να αποκτήσει μια κοπέλα κόκκινη σαν τους σπόρους του ροδιού, άσπρη σαν το χαρτί και με φρύδια και μάτια μαύρα σαν το μελάνι.

Η αναγνώριση στο τέλος γίνεται με διαφόρους τρόπους: συχνότερα η κοπέλα κεντά την ιστορία της σ' ένα κομμάτι ύφασμα που στέλνει στο βασιλόπουλο' το μοτίβο είναι γνωστό, άλλωστε, στην αρχαία μυθολογία, από το μύθο της Φιλομήλας και της Πρόκνης, όπου η Φιλομήλα υφαίνει τα πάθη της και στέλνει το ύφασμα στην αδελφή της. Συνηθισμένα είναι και μοτίβα, γνωστά και σε άλλους παραμυθιακούς τύπους, όπως το μοτίβο της χρυσής τρίχας που βρίσκει κάποιο βασιλόπουλο κι αναζητά την κάτοχο της. Άλλοτε η κοπέλα διηγείται τα βάσανα της υπό τη μορφή παραμυθιού σε μια συγκέντρωση στο παλάτι. Η ψεύτικη νύφη, νιώθοντας ότι θα αποκαλυφτεί, προσπαθεί να το σκάσει, αλλά οι πόρτες είναι κλειδωμένες.

Όπως έχει παρατηρήσει και ο Γ. Α. Μέγας, σε ορισμένες περιπτώσεις, το παραμύθι συμφύρεται με τον παραμυθιακό τύπο των τριών ζώων-γαμπρών (AT 552, Οι κόρες που παντρεύονται ζώα). Σε αυτές τις περιπτώσεις οι τρεις μαγικοί γαμπροί (συνήθως ο Ήλιος, το Φεγγάρι και ο Αυγερινός) συμβουλεύουν το βασιλόπουλο που ψάχνει την Πεντάμορφη. Σπανιότερα συμφύρεται με το AT 516 (Faithful John, 0 πιστός υπηρέτης) και με το AT 705 (Άντζα μάνα). Το επεισόδιο των μεταμορφώσεων της ηρωίδας παρουσιάζει μεγάλες ομοιότητες με το αντίστοιχο επεισόδιο του AT 403B (Η άσπρη και η μαύρη νύφη), που αποτελεί άλλωστε συχνή κατάληξη όλων των παραμυθιών του κύκλου της καταδιωγμένης γυναίκας.

2 Ε Cosquin, Les contes indiens..., ο.π., σ. 218-234.

Σελ. 628
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 300-499, τ. Α΄+Β΄
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 609
    34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

    ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 408