Συγγραφέας:Αγγελοπούλου, Άννα
 
Μπρούσκου, Αίγλη
 
Τίτλος:Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 300-499, τ. Α΄+Β΄
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:34
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1999
 
Σελίδες:975
 
Αριθμός τόμων:2 τόμοι
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Ελληνικά παραμύθια-Κατάλογος
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Περίληψη:Το βιβλίο αυτό αποτελεί τον τρίτο τόμο του Καταλόγου των Ελληνικών Παραμυθιών του Γ. Α. Μέγα. Υπενθυμίζουμε ότι από το Αρχείο του Γεωργίου Α. Μέγα έχουν ήδη δημοσιευτεί δύο τόμοι. Ο πρώτος, που είναι και ο μόνος που πρόλαβε να δημοσιεύσει ο ίδιος ο συντάκτης του καταλόγου, περιέχει τους Μύθους Ζώων (AT 1-299) . Ο δεύτερος (δημοσίευμα του ΙΑΕΝ αρ. 23), που αποτελεί στην ουσία μία πρόταση επεξεργασίας του καταλόγου του Μέγα, περιλαμβάνει τους παραμυθιακούς τύπους AT 700-749 που αντιπροσωπεύουν το τελευταίο μέρος των Μαγικών Παραμυθιών. Ο παρών τρίτος τόμος περιέχει, πάντα σε αναφορά με τη διεθνή κατάταξη των Aarne-Thompson , τις ελληνικές παραλλαγές των παραμυθιακών τύπων AT 300-499, τύπων που καλύπτουν ένα μεγάλο μέρος από αυτά που ονομάζουμε Μαγικά Παραμύθια (AT 300-749).
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 24.63 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 616-635 από: 982
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/616.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

IV: Μεταμορφώσεις και, αναγνώριση

α: Το πουλί (το ψάρι) τραβά την προσοχή του βασιλόπουλου' α1: κάποιος το βρίσκει και το φέρνει στο παλάτι" α2: αυτό κάνει χαρές στο βασιλόπουλο· α3: αλλά τσιμπάει την ψεύτικη νύφη' α4: εκείνη ζητά να το σκοτώσουν α5: παριστάνοντας την άρρωστη και λέγοντας πως μόνο αν το φάει θα γιατρευτεί' α6: ζητά να πετάξουν όλα τα κόκαλα στη θάλασσα αλλά κάποιο παραπέφτεί' α7: διαδοχικές μεταμορφώσεις' α8: από το αίμα του (τα κόκαλα) φυτρώνει ένα δέντρο' α9: που καλοδέχεται στον ίσκιο του το βασιλιά (όλο τον κόσμο)' α10: αλλά όχι και την ψεύτικη νύφη' α11: η ψεύτικη νύφη ζητά να το κόψουν α12: και να μην παραπέσει κανένα κομμάτι.

β: Μια γριά (ένας γέρος) παίρνει από τα κομμένα ξύλα και το πάει σπίτι της (του)' β1: όταν πάει να το κόψει (να το κάψει) η φωνή της κοπέλας διαμαρτύρεται' β2: το κόβει προσεχτικά και η κοπέλα βγαίνει από μέσα' β3; στη διάρκεια της απουσίας της γριάς βγαίνει από το ξύλο η κόρη και κάνει τις δουλειές του σπιτιού, η γριά γυναίκα την ανακαλύπτει' β4: κάποιος τραβάει την καρφίτσα και το πουλί μεταμορφώνεται πάλι σε κοπέλα.

γ: Αναγνώριση των συζύγων.' ο βασιλιάς πληροφορείται την ύπαρξη της' γ1: από ένα κέντημα που στέλνει η ηρωίδα στο βασιλιά, όπου είναι κεντημένα τα παθήματα της' γ2: ο βασιλιάς αναγνωρίζει το δαχτυλίδι της γυναίκας του μέσα σ' ένα φαγητό που του στέλνει η ηρωίδα' γ3: μια χρυσή τρίχα της ηρωίδας φτάνει στο βασιλιά' γ4: ο βασιλιάς μοιράζει σε όλους από ένα άλογο, δίνει και στη γριά, η κόρη περιποιείται το άλογο καλύτερα απ' όλους' γ5: ο βασιλιάς πάει στο σπίτι της γριάς· γ6: η κοπέλα κρύβεται, ο βασιλιάς τη βρίσκει και αναγνωρίζονται' γ7: ή την καλεί στο παλάτι' γ8: όλοι οι καλεσμένοι διηγούνται ιστορίες, η κόρη διηγείται την δική της σαν παραμύθι με τις πόρτες κλειστές κι όλους να την ακούν υποχρεωτικά' γ9.' η ηρωίδα κάνει παιδί, το αφήνει στα σκαλιά του παλατιού, προσλαμβάνεται ως παραμάνα του και αναγνωρίζεται από το νανούρισμα που του τραγουδά' γ 10: αναγνωρίζονται με άλλο τρόπο.

δ: Την ψεύτικη νύφη τη σκοτώνουν δ1: την αλογοσέρνουν.

Σελ. 616
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/617.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

ΗΠΕΙΡΟΣ

1. ΛΑ 1294, 306-308, Ζαγόρι, «Το βασιλόπουλο». Ι: β2. ΙΙ: γ3, γ7, ε, ε1, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α4, β4, β7. 7F: γ10 (το βασιλόπουλο τη βρίσκει σκοτωμένη, μόλις την έριξε στη βρύση, έγινε όπως πρώτα), δ.

2. ΛΑ 3018, 60-68, Καπέσοβο Ζαγορίων, «Η όμορφη και το βασιλόπουλο». Ι: β4 (τρία βασιλόπουλα αναζητούν διαδοχικά τα ξακουστά μήλα αλλά τα δύο μεγαλύτερα τα τρώει ο δράκος). ΙΙ: β9, ε, ε1, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α2, α4, β, β8, β10, γ. IV: α, α4, α7, α8, α9, α10, α11, β, β1, β2, γ, γ2, δ.

3. Höeg, 1, 9-14, Σαρακατσάνοι, «Les trois oranges». Ι: β1. ΙΙ: α, α1, α5, α7, β, β1, β8 (μη γυρίσει να κοιτάξει πίσω γιατί θα μαρμαρώσει), γ, γ2, ε, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α, β, β1, β3, β8, β10, γ, γ1. IV: α, α4, α8, α11, β, β2, γ, γ8, δ.

4. Σ. ΚΠ. 14, 6, 259, Ζαγόρια, «Το μήλο του βασιλόπουλου». Γ. β2. ΙΙ: γ3, γ7 (σκοτώνει το δράκο που φυλάει τη μηλιά). ΙΙΙ: α1, α4, β (λάμια), β10, γ. 7F:a4, α8, α11, β, β2, γ,γ2, δ.

ΘΕΣΣΑΛΙΑ

5. ΑΦ 371, 21-27, Βόλος, «Η Τρισεύγενη». 7: α1 (κρασί, λάδι, τσίπουρο), α2, α4, α5, α7. ΙΙ: α, α4 (μια βασιλοπούλα που την κρατά ένας δράκος σε μια βρύση), β6, β9, γ, γ2, δ, δ1, ε, ε1, ε2 (του φεύγει), ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α2, β, β1, β2, β3, β10, γ, γ1. IV: α1, α4, α7, α8, α9, α10, α11, β, β3, γ, γ1, γ5, 81.

6. ΑΦ 1695, 1-3, Ελασσόνα, άτιτλο. 7: β1. ΙΙ: α, α1 (τη μοίρα του), γ, γ3, δ, δ1, ε, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α3, β1, β3, β8, β10, γ. IV. α1 (το ψάρι μεταμορφώνεται σε παλιοσίδερο, το μαζεύει μια γριά), β3, γ, γ2, γ3, δ1.

ΘΡΑΚΗ

Ι. ΛΑ 3065, 37-39, Κυανή Διδυμοτείχου, «Παλληκαργιού τύχη». 7: β4 (το παλικάρι αναζητά τον θεό). ΙΙ: γ8 (η Ηλιομάνα του δίνει τρία μήλα, είναι οι δαγκωματιές του Ήλιου), ε, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α, β, β8, β 10. IV: α4, α7, α8, β, γ, γ10 (η ηρωίδα είναι η μόνη που μπορεί να περάσει τα μαργαριτάρια της κατσιβέλας), δ.

8. ΑΦ 435, 1-7, Χάλκη Κωνσταντινουπόλεως (σημ. Τουρκία), «Η κιτριά». Γ. α3, α4, α5, α10 (την κιτριά). ΙΙ: α, α1, β3, β4, β8 (επαινεί το φράχτη με τ' αγκάθια), β9, γ, γ1, γ6, ε, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α2, α4, α5, α6, β, β1, β2, β3, β5,

Σελ. 617
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/618.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

β9, β11, γ, γ1. IV'. α, α2, α3, α4, α8 (το βασιλόπουλο κόβει, ένα κίτρο και ακούει τη φωνή της Όμορφης να ζητάει νερό, τη βουτάει στο νερό και την ξεμαγεύει), γ8, 8.

9. Αρχ. Θρ. Θησ. Δ', 154-160, Ανδριανούπολη (σημ. Τουρκία), "Η χηναρού". Αρχίζει με τον τύπο AT 425G. ΙΙΙ: β9, β11. IV: α, α2, α3, α4, α5, α8, α9, α10,αΙΙ, β, β3, γ, γ3, γ2, 81.

10. Θρακικά 2 (1929), 157-161, Σωζόπολις (σημ. Βουλγαρία), "Της κεράς Μηλιάς η κόρη". 7: α3, α4, α10 (της κεράς Μηλιάς την κόρη). Π'. γ3, γ8, δ, 82, ε, ε1, ε2, ε3, στ, ζ. ΠΓ. α, α3, β, β1, β2, β3, β6, β9, β10, γ, γ1. IV: α, α4, α8, α9, α10, α11, β, β2, γ, γ3, γ7, γ8, 81.

11. Θρακικά 15 (1941), 337-341, Καστανιές, "Η κόρη της λεμονιάς κ' η φαραγώνα". Ι: β4 (ένας βασιλιάς ξεκινά να κόψει τα τρία λεμόνια). ΙΙ: α, α1, α5, α7, β, β9, γ, γ4, ε, ε2 (η κόρη πεθαίνει γιατί της δίνει πολύ νερό), στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α3, β4, β9, β11, γ. IV: α2, β4, γ4, γ7, Τ8, 81.

12. Σταμούλη-Σαραντή, 160-162, Ανατολική Θράκη (σημ. Τουρκία), "Η Πεντάμορφη και το βασιλόπουλο". Ι: α4, α5, α10 (αγγούρι). ΙΙΙ: α1, β, β9, β10, γ. IV: α4, β4, γ, γ8, 8.

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

13. ΛΑ 1236, (ΣΜ 66), 35-36, Αρναία Χαλκιδικής, "Ο βασιλιάς σκοτώνει το φίδι και παίρνει γυναίκα τη λεμονιά". Ι: β4 (σκοτώνει το φίδι που έτρωγε τα μικρά του πελαργού). IΙ: α4 (μάγισσα), γ, γ4 (η κοπέλα του ζητά να τη χτυπήσει για να μείνει. Τις δύο πρώτες φορές του φεύγει, την τρίτη τη χτυπά και μένει).

14. ΑΑ 2569, 56-61, Αγγελοχώρι θρακών Βέροιας, "Της κεράς Μηλιάς η κόρη". Ι: α3, α4, α5, α10 (της κεράς Μηλιάς την κόρη). ΙΙ: γ3, γ8, δ, 82, ε, ε1, ε2, ε3, στ, ζ, ζ1. ΙΙΙ: α, α3, β, β1, β2, β3, β6, β7, β9, β10, γ, γ1. IV: α, α2, "4, α8, α9, α10, α11, β, β3, γ, γ3, γ7, γ8, 81.

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

α. Νησιά Ανατολικού Αιγαίου

15. ΛΑ 408, 1, Λέσβος, "Τα τρία κίτρα". 7: α3, α4, α5, α6. ΙΙ: α1, β6 (ταΐζει τους δράκους), γ, γ1.

16. ΛΑ 1456, Σάμος, "Του δράκου τα κυδώνια". 7: α3, α4, α5, α10 (στου δράκου τα κυδώνια). ΙΙ: α, α3, α5, β, β1, β2, β9, γ, γ5 (τρία κυδώνια), ε, ε2, ε3, στ, ζ.

17. ΛΑ 2457, 59-63, Πυργί Χίου, άτιτλο. 7: β2. ΙΙ: γ3, γ7, ε, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α, α2, β4, β10, γ. IV: α1, α3, α4, α5, α8, α9, α10, α11, β, β1, β2, γ, γ9, S.

Σελ. 618
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/619.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

18. ΛΦ 1128, 1-8, Χίος, «Τα τρία κίτρα». 7: β3. ΙΙ: α, α3, α5, α7, β1, β3, β4, β7, β9, γ, γ1, ε, ε2, στ, ζ. ΙΙΙ: α, α1, α2, β, β1, β3 (της έβγαλε τα μάτια και. την άφησε μόνη· η κοπέλα ακούει τα πουλάκια, βρίσκει τη θεραπευτική λάσπη, αλείφει τα μάτια της και ξαναβρίσκει το φως της, φτάνει στην καλύβα της γριάς που την κρατά σαν κόρη της). IV'. γ5.

19. Kretschmer LD, 13, 497-502, Λέσβος, «Τ' δράκ' οι νιρατζιές». Ι: β4 (βασιλόπουλο αναζητά του δράκου τις νερατζιές). ΙΙ: α4 (ο πατέρας του), β9, γ, γ5 (τρία φύλλα), ε, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α3, β, β1, β6, β9, β 10, γ. IV: α2, α3, α4, α5, α6, α8, α9, α10, «11, α12, β, β1, β3, γ, γ8, δ1.

20. Pernot III, 284, «La jeune fille persécutée». ΙΙ: γ7 (κόβει το καρπούζι, βγαίνει ένα κορίτσι σαν τα εφτά μαλάματα). ΙΙΙ: α1, β4, β8, β10, γ. IV'. α4, α8, β, β2. Η συνέχεια όπως στο AT 425G: το βασιλόπουλο την παίρνει δούλα να φυλάει τα παιδιά του. Του ζητάει να της φέρει από το ταξίδι του πέτρα της υπομονής, μαχαίρι της σφαγής και σκοινί της φούρκας. Κρυφακούοντας, μαθαίνει την ιστορία της, δ1.

β. Δωδεκάνησα

21. Atlantis, 209-211, Ρόδος, «Die Tochter des zitronenbaums». Ι: α3, α4, α5, α10 (την κόρη της λεμονιάς). Π'. α5 (ένα παλικάρι, τη Μοίρα του), γ, γ5 (το μοναδικό λεμόνι). ΙΙΙ: β, β8, β10, γ. IV: α4, α7, α8, «11, β, β2, γ2, 81.

22. Klaar, Zitrone, 17-26, Ρόδος, «Die Tochter des Zitronenbaums». Ι: α3, α4, α5, α10 (την κόρη της λεμονιάς). ΙΙ: α5 (ένα παλικάρι, τη Μοίρα του), γ, γ5. ΙΙΙ: β, β8, β10, γ. IV: α4, α7, α8, α11, β, β2, γ2, 81.

γ. Κρήτη

23. ΛΑ 2798, 68-74, Χανιά, άτιτλο. Ι: β3. ΙΙ: α, α5, β (βοηθάει τη γυναίκα που σκούπιζε με τη γλώσσα της να σκουπίσει σωστά), β1, β7, β9, γ, γ3, γ6, ε, ε2, ε3, ζ. ΙΙΙ: α, β, β4, β8, β10. IV: α, α1, α4, α8 (χρυσή μηλιά), α9, α10, α11, β, β1, β2, γ, γ3, γ5, S.

24. ΛΦ 667, 14-17, Ηράκλειο, άτιτλο. 7: α9. ΙΙ: α, α1 (τη μοίρα του), β, γ, γ3, δ, δ1, ε, ε1, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, «2, β4, β7, β8, β10, γ, γ1. IV: α, α4, α8 α9, α10, α11, β, β1, β2, γ3, γ5, γ6, δ1.

25. ΛΦ 932, 27-30, Λουτρά Ρεθύμνου, «Η αραπίνα και η πεντάμορφη». 7: β1. ΙΙ: α, α1, β, γ, γ4, ε, ε1, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α2, α3, β, β1, β2, β3, β8, β10, γ, γ1. 7Κ:α, α4, α8, α11, β, β3, γ, γ4, 81.

26. ΛΦ 932, 41-44, Λουτρά Ρεθύμνου, «Η Πεντάμορφη». ΙΙ: α, α3, α5, «6, α7, β, β6, γ, γ4, ε, ε1, στ, ζ. ΙΙΙ: «1, α2, α3, β, β1, β2, β3, β8, β10, γ, γ1. IV: α, α4, «8, α11, β, β3, γ, γ4, 81.

Σελ. 619
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/620.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

27. ΛΦ 1220, 1-5, Επισκοπή Πεδιάδος Ηρακλείου, "Το βασιλόπουλο κι η αγέννητη". 7: α1, α2, α4, α5, α9. ΙΙ: α, α1, β9, γ, γ2, ζ. ΙΙΙ: α, α4, α5, α6, β, β7, β10, γ. IV: α, α2, α4, α5, α8, α9, α 10, α 11, β, β2, γ, γ1, γ5, δ.

28. ΛΦ 1314, 1-5, Πηγή Ρεθύμνου, "Η αγέννητη κόρη". 7: α4, α5, α9. ΙΙ: α, α4 (μια γυναίκα), β8 (να μεθύσει τους δράκους), γ, γ2. ΙΙΙ: α1, α2, α3, β4, β7, β10, γ. IV: α, α4, α8, α9, α10, "11, β, β2, γ, γ3, γ5, γ6, δ1.

29. ΣΛ Ι, 86-98, Ιεράπετρα, "Η Τρισεύγενη". 7: α, α1, α2, α4, α5, α7. ΙΙ: α, α1, α3, α5, α6, α7, β, β1, β6, γ, γ1, ε, ε2, ε4, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, β, β8, β10, γ. 7F:a4, α8, α11, β, β1, β2, γ, γ1,δ1.

30. Επ. Κρητ. Σπ. Γ' (1940), 314-315, άτιτλο. 7: α4, α5, α10 (τρία δέντρα). ΙΙ: γ7, ε, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α4, β, β1, β3, β6, β9, β11, γ. IV: α4, α7, α8, "11, β, β1, β2, 81.

31. Ζ. Αγ. Β' (1896), 55-57, Ρογδιά Μαλεβιζίου, "Τα τρία αγγούρια". 7: α1, α2, α4, α10 (τα τρία αγγούρια). ΙΙ: α, α4 (μάνα των αέρηδων), α5, α7, β1, β2, β3, β4, β8 (να φτιάξει τη χαλασμένη πόρτα), β9, γ, γ5 , γ6, ε, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α4, α5, α6, β, β1, β2, β3, β7, β11, γ. IV: α3, α4, α5, α8, α10, α11, β, β1,γ, γ5, δ.

32. Φραγκάκι, 30-35, "Τση λεμονιάς η θυγατέρα". 7: α5 (επειδή το χαλινάρι του αλόγου του ακουμπά στο πρόσωπο της γριάς), α1 Ο (της λεμονιάς τη θυγατέρα). ΙΙ: α, α3, β1, β6, β9, γ, γ4, δ, δ1, ε, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α4, α5, α6, β, β1, β2, β8, β10, γ. IV: α1, α4, α8, α9, α10, "11, α12, β, β1, β2, γ, γ3, δ1.

δ. Κυκλάδες

33. ΛΑ 1114, 25-49 (Λουκάτος, 5, 75-85), Τήνος, "Τα κιτρολέιμονα". 1: α3, α4, α5, α10 (τα κιτρολέιμονα). ΙΙ: α, α1, α5, α7, β, β1, β2, γ, γ5, ε, ε2, ε3, στ, ζ, ζΐ. ΙΙΙ: α1, α5, α6, β, β1, β2, β3, β9, β10, γ. IV: α4, α5, α6, α8, α9, α10, α11, α12, β, β3, γ, γ2, γ7, γ8, 81.

34. ΛΑ 1387, 165-172, Τήνος, "Τα τρία κίτρα". 7: α1, α2, α4, α5, α6. ΙΙ: α, α3, α5, α6, α7, β (δίνει σύκο στη δράκαινα), β4, β8 (να παστρέψει το αλώνι με τ' αγκάθια, να επαινέσει τα σκουληκιασμένα μήλα της μηλιάς), γ, γ1, γ6, ε, ε1, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α5, α6, β, β1, β2, β3, β10, γ. IV: α4, α8, "11, β, β2, γ, γ1.

35. ΑΦ 1401, 1-4, περιοχή Δαμαριών Νάξος, "Τα τρία νεράτζια". 7: β2. ΙΙ: α, α4 (μια μάγισσα), β9, γ, γ5 (τρία νεράντζια), ε, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α2, β4, β6, β11, γ. IV: α, α4, α7, α8, α11, β, β3, γ, γ2, δ.

36. Deffner, 1, 129-133, θήρα, "Η αγέννητη". 7: α5, α, α9. ΙΙ: α, α2 (ένας ασκητής που τον συμβουλεύει να χωθεί στο δέρμα ενός ζώου, κι έτσι τα μουλάρια

Σελ. 620
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/621.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

δε χλιμιντρίζουν για να ξυπνήσουν τους δράκους), γ, γ2. ΙΙΙ: α1, α5, αό, β, β7, β10, γ. IV: α4, α8, α11, β, β1, β2, γ, γ5, δ.

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΙΟΝΙΟΥ

37. ΛΦ 708, 11-13, Σκάλα Κεφαλλονιάς, "Το καταραμένο βασιλόπουλο". Ι: α3, α4, α5, α9. ΙΙ: γ2, γ8, δ, δ1, ε, ε1, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α2, α3, β, β1, β3, β7, β10, γ, γ1. IV: α, α4, α8, α9, α10, α11, β, β1, β2, γ, γ10 (από κουτσομπολιά των γειτόνων), δ.

38. Λαογρ. ΙΑ', 6, 431-435, Πεσεινώντα Ζακύνθου, "Η Γδυμνοπουκαμισάκι", Ι: α3, α4, α5, α10 (τη Γδυμνοπουκαμισάκι). ΙΙ: γ1, γ7, ε, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α2, β, β1, β3, β10, γ, γ1. IV: α1, α4, α6, α7, α8, α9, α10, α11, α12, β, β1, β2, γ, γ1, γ7, γ8.

39. Λαογρ. ΙΑ', 7, 436-439, Λιθακιά Ζακύνθου, "Τριών νερατζιών η μοίρα". Ι: β2. ΙΙ: α1, γ5 (τρία νεράντζια), γ7, ε, si, ε2, ε3, στ, ζ, ζΐ. ΙΙΙ: α1, α5, αό, β, β1, β2, β3, β10, γ, γ1. IV: α, α.2, "3, α6, α7, α8, α11, β, β2, γ, γ1, γ5, γ6, 81.

40. Λαογρ. ΙΑ', 8, 439-441, Καταστάρι Ζακύνθου, "Τση κιτρίας η θεγατέρα". Ι: α3, α4, α5, α10 (της κιτριάς τη θυγατέρα). Η συνέχεια όπως στον τύπο AT 552A: δέχεται βοήθεια από τις τρεις αδελφές του, τη βασίλισσα των πουλιών, τη βασίλισσα των δράκων και τη βασίλισσα του Κουτσοπάπουζα, που είναι παντρεμένες με δράκους. II: γ, γ1, δ, δ1, ε, ε2, ε3, στ, ζ, ζΐ.

41. Boulanger, 21-39, Κέρκυρα, "La jeune fille à l'orange". Ι: α5, α10 (την κόρη της κιτριάς). ΙΙ: α, α1, α5, α7, γ, γ1, δ, δ2, ε, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α2, α5, α6, β10. IV: "4, α8, α11, β, β1, β2, γ, γ7, Τ8, δ.

42. Hahn, (χειρόγραφο Εθνικής Βιβλιοθήκης Λγ6, 79), Ζάκυνθος, άτιτλο. 7: α4, α9. II: α, α2, α3, α5, α6, α7, β4, β5, β7, β9, γ, γ5 (τρία νεράντζια), ε, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α, β (λάμια), β8, β 10, γ. IV: α4, α8, β, β2, γ, γ5, δ.

43. Mannhardt's, Zeitschrift für Deutsche Mythologie und Sittenkunde, τ. 4 (1859), 320-324, ( = Hahn, ανατύπωση από τον G. Müller, München 1918, τ. 2, 116, 220), Ζάκυνθος, "Die Zitronenjungfrau". Όμοιο με το ΣΠ 120, βλ. αρ. παρ. 47.

44. Schmidt, 5, 71-76, Ζάκυνθος, "Die drei Zitronen". ΙΙ: α4 (έναν καλόγερο, το φύλακα του περιβολιού), β6, γ4. ΙΙΙ: α6, β, β7, β10, γ. IV: α7, α8, γ2.

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ 45. ΛΑ 533, (ΣΠ 6), 7-11, Κόρινθος, άτιτλο. Αρχή με το AT 552A: μόνο ο μικρότερος

Σελ. 621
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/622.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

εκτελεί την παραγγελία του πατέρα. Τρεις γαμπροί: στραβός (Ήλιος), κουλός (Φεγγάρι), κουτσός (Αυγερινός). Όταν ξεκινάει να βρει την Πεντάμορφη δέχεται βοήθεια από τους τρεις μαγικούς γαμπρούς. ΙΙ: γ3, ζ. ΙΙΙ: α, α2, β, β3, β7, β10, γ, γ1. IV: α4, α8, α11, β, β2.

46. ΛΑ 571, (ΣΠ 44), 174-180, Κυπαρισσία, άτιτλο. Ι: Αρχή όπως στο AT 552Α: το βασιλόπουλο πείθει τους γονείς του να δώσουν τις αδελφές του στον Ήλιο, το Φεγγάρι και τον Αυγερινό που τον συμβουλεύουν όταν ξεκινά να βρει την Πεντάμορφη. ΙΙ: α, α5, α7, β (βοηθάει τη γριά να βάλει το καντήλι στις εικόνες), β3, β4, β7, β8 (από τα δύο τσεκούρια, το χρυσό και το σκουριασμένο, να κόψει με το σκουριασμένο τα λεμόνια), γ, γ4, δ, δ1, ζ. III'. α1, "2, β10, γ. IV: α4, α8, α11, β, β1, β2, γ, γ1, δ.

47. ΛΑ 841, (ΣΠ 120), 1-3, Λαγγάδια Γορτυνίας, άτιτλο. ΙΙ: γ3, γ7. ΙΙΙ: α1, α5, α6, β, β7, β10, γ. IV: α4, "8, "11, β, β1, β2, γ, γ5, δ.

48. ΛΑ 1189, (ΣΜ 19), 117-118, Πύργος, "Της νερατζάς η κόρη". Ι: β4 (το μόνο γιατρικό για το άρρωστο βασιλόπουλο σύμφωνα με τη συμβουλή της μάγισσας είναι να βρει της νερατζάς την κόρη). ΙΙ: α, α1, α5, α7, β, β1, γ, γ5 (τρία νεράτζια), ε, ε2, ε3, στ, ζ.

49. ΛΑ 1702, 1-6, Λεωνίδιον Κυνουρίας, "Τα 3 κίτρα". 7: α, α1, α2, α4, α5, α8. ΙΙ: α, α1, α5, α6, α7, β, β1, β2, β6, γ, γ1, ε, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α2, β, β5, β8, β10, γ, γ1. IV: "4, α8, α11, β, β1, β2, γ, γ1, δ.

50. ΛΑ 2934, 27-29, Μεσσήνη, "Το βασιλόπουλο και η κόρη των λεμονιών". Ι: α3, α4, α5, α10 (την κόρη των λεμονιών). ΙΙ: α, α5 (έναν άνθρωπο), β7, γ, γ4, S, 81, ε, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, "3, α4, β, β7, β1 1, γ. IV: γ, γ2, γ7, δ.

51. ΛΑ 2934, 245-247, Αγριλιά Μεσσήνης, άτιτλο. Ι: β1. ΙΙ: α, α2, β9, γ, γ4, ε, ε1, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α2, β, β10. IV: α, α1, α4, α8, α11, β, β3, γ, γ1, γ7.

52. ΛΑ 2934, 113-115, Μεσσήνη, "Οι σαράντα δράκοντες". 7: β2 (φτωχόπαιδο). ΙΙ: α, α2, α5, β2, β9, γ, γ4, ε, στ, ζ.

53. ΛΦ 186, 25-30, Τρίπολη, "Η πεντάμορφη". 7: β2 (συναντά μια κοπέλα με κουρελιασμένα ρούχα, της προτείνει να την παντρευτεί, εκείνη δέχεται). ΙΙΙ: α1, α2, β4, β8, β10, γ, γ1. IV: α, α1, α4, α8, α11, β, β3, γ, γ2, δ.

54. ΛΦ 477, 8-15, Κορινθία, "Η Πεντάμορφη". 7: β2. ΙΙ: α, α1, β3, β4, β7, β8, γ, γ3, γ6, S, δ2, ζ. ΙΙΙ: α1, α3, β, β1, β3, β11, γ. IV: α, α4, α5, α8, α9, "10, α11, β, β1, β2, β4, δ.

55. ΛΦ 554, 9-14, άτιτλο. 7: α3, α4, α5, α10 (της κιτριάς μηλιάς τη θυγατέρα, την αγίνωτη κοπέλα). ΙΙ: α, β2, β4, β5, β7, β8 (να επαινέσει το απεριποίητο περιβόλι), β9, γ, γ1, γ6, ε, ε2, δ3, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α2, β4, β8, β10 (βγάζοντας το αγκάθι ο βασιλιάς την ξεμαγεύει). IV: α7 (η γύφτισσα με μια καρφίτσα τη μεταμορφώνει σε πουλί), β4, δ.

Σελ. 622
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/623.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

56. ΛΦ 805, 13-16, Γύθειο Λακωνίας, "Πατροκιτρολεμονού". Αρχή με το AT 552Α: το βασιλόπουλο δέχεται βοήθεια από τον Ήλιο, το Φεγγάρι και τον Αυγερινό που είναι αντίστοιχα οι μαγικοί σύζυγοι στους οποίους έδωσε τις αδελφές του. ΙΙ: γ, γ4, ζ. ΙΙΙ: α, α1, β, β1, β2, β3, β10, γ, γ1. IV: α1, α4, α7, α8, α10, α11, α12, β, β1, γ8, δ.

57. ΛΦ 878, 1-11, Πεταλίδιο Μεσσηνίας, "Το κάδρο της Γλυκομηλιάς". Αρχή με το AT 552Α: το βασιλόπουλο, αναζητώντας την Πεντάμορφη πηγαίνει διαδοχικά στον Ήλιο, το Φεγγάρι και τον Αυγερινό, που είναι οι τρεις μαγικοί σύζυγοι, οι αδελφές του τον μεταμορφώνουν σε βάζο, σκούπα, λάμπα για να μην τον φάνε, ο Αυγερινός μαζεύει τα άστρα που του υποδεικνύουν που θα βρει την Πεντάμορφη. Π: β9, γ, γ3, δ, δ2, ζ. ΙΙΙ: α, α1, β, β1, β2, β3, β10. IV: α1, α4, α7, α8, α11, α12, β, β1, γ, γ2, δ.

58. ΛΦ 1190, 1-5, Αρκαδία, "Το παραμύθι της Τρισεύγενης". 7: α, α1, α2, α4, α5, α7. ΙΙ: α, α1, α5, α6, α7, β1, β6, γ, γ1, ε, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α2, α3, β, β1, β3, β8, β10, γ. IV: α1, α4, α6, α8, α9, α10, α11, β, β1, β2, γ, γ1 γ5, δ.

59. ΛΦ 1448, 35-45, Άστρος Αρκαδίας, "Του εφτακύρ' η κόρη". 7: β4 (ένα βασιλόπουλο θέλει να πάει να βρει του εφτακύρη την κόρη). ΙΙ: α, α5, β (δένει τη μπανιάρα της γυναίκας που έκαιγε το φούρνο, ξεκρεμάει τη γυναίκα που κρέμεται από τα βυζιά της), β6, γ, γ1, ζ. ΙΙΙ: α1, α4, β, β1, β2, β3, β8, β10, γ. IV: α1, α4, α8, α11, γ10 (μια γριά δίνει στο άρρωστο βασιλόπουλο τρία κίτρα από την κιτριά, τρώει τα δύο, από το τρίτο βγαίνει η κοπέλα), δ.

60. ΛΦ 1484, 5-7, Λεωνίδιο Κυνουρίας, άτιτλο. 7: β2. ΙΙ: α4 (μια κοπέλα). ΙΙΙ: α1, α4, β, β1, β3, β6, β9, β11, γ. IV: α, α4, α8, α11, β, β3, γ10 (κάλεσε όλο τον κόσμο, την αναγνωρίζει), δ.

61. ΛΦ 1515, 1-4, Μεσολλόγι, Πάτρα, "Τα τρία κίτρα". 7: α4, α5, α6. ΙΙ: γ7, ε, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α2, β, β9, β11, γ, γ1. IV: α, α4, α6, α7, α8, α9, α10, α11, β, β1, β2, γ10 (στέλνει το γέρο να πει στο βασιλιά τι έγινε), δ.

62. ΛΦ 1548, 7-9, Ασωπός Λακεδαίμονος, "Το βασιλόπουλο και η Πεντάμορφη". Αρχή με το AT 552A. 7: β1. ΙΙ: α, α1, β9, γ, γ4, ζ. ΙΙΙ: α1, α2, β4, β8, β10, γ, γ1. IV: α1, α4, α7, α8, α11, β, β2, γ, γ10 (ο βασιλιάς καλεί τη γριά σε τραπέζι στο παλάτι, εκείνη ζητά φαγητό τάχα για τη γάτα της αλλά στο τέλος αναγκάζεται να φέρει την Πεντάμορφη), δ.

63. ΛΦ 1633, 1-4, Ολυμπία Ηλείας (Βυτίνα Αρκαδίας), άτιτλο. 7: β1. ΙΙ: α, α2 (του δίνει μια τρίχα από το κεφάλι του που γίνεται άλογο, θα συναντήσει περιβόλι με σαράντα μηλιές, θα αρχίσουν να φωνάζουν "από μένα κόψε", από την ακριανή που δε μιλάει θα κόψει ένα μήλο, περιβόλι με σαράντα όμορφα κορίτσια, θα δώσει το μήλο σ' αυτή που δε θα μιλήσει). ΙΙΙ: α1, α4, β4, β8, β10, γ. IV: α1, α8, α9, α10, α11, β, β2, γ, γ10 (ο βασιλιάς προσκαλεί όλο

Σελ. 623
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/624.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

το λαό, με τα ζώα του μαζί, σε τραπέζι,· όταν η γριά διπλώνει λίγο κρέας, τη ρωτά για ποιον, και στο τέλος του αποκαλύπτει την αλήθεια' φέρνουν την κόρη στο παλάτι, διώχνουν την ψεύτικη νύφη).

64. Φλούδας, 192-193, "Η Πεντάμορφη". Ι: β1. ΙΙ: α1, β2, β9, γ, γ3, δI. ΙΙΙ: α1, "2, β4, β8, β10. IV: α4, α8, α9, α10, α11, β1, γ1, γ7, δ.

ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ

65. ΛΑ 1651, 1-4, Γρανίτσα Δωρίδος, "Τα 3 κολοκύθια". Ι: β4 (οι μοίρες προλέγουν στο νεογέννητο βασιλόπουλο ότι θα βρει την τύχη του σ' ένα κολοκύθι). ΙΙ: α, α1, β, β7, β9, γ, γ5 (τρία κολοκύθια), δ, δ1, ε, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α4, β, β1, β2, β3, β6, β9, β10, γ, γ1. IV: α4, α5, α8, α9, α10, α11, β, β1, β2, γ, γ5, την αραπίνα την κάνουν χηναρού.

66. ΛΑ 1273, (ΣΜ 103), 15-17, Θίσβη Βοιωτίας, "Τα τρία τα χρυσά τα μήλα". Ι: α3, α4, α5, α10 (τα τρία χρυσά μήλα). ΙΙ: α, α2, β2, β3, β4, β5, β8 (να πανίσει το φούρνο), β9, γ, γ3, γ6.

67. ΛΦ 220, 9-13, Παρνασσίδα, "Οι σαράντα αράπηδες". Αρχή με το AT 552A (οι μαγικοί γαμπροί: Ήλιος, Φεγγάρι, Αυγερινός). Ι: β4 (το βασιλόπουλο διαβάζει σε βιβλίο για σαράντα αράπηδες που φυλάνε τρία λεμόνια). ΙΙ: α, α4, γ, γ4, ζ. ΙΙΙ: α, α2, α5, α6, β10 (τη σκοτώνει το ίδιο το βασιλόπουλο μ' ένα λιθάρι), γ, γ1. IV: α1, α4, α6, "8, α 11, β, β2, γ, γ1, γ8, δ.

68. ΑΦ 236, 3-7, Θήβα, "Η Μάγισσα". Ι: α, α1, "2, α4, α5, α6, α7. ΙΙ: α, α1, α5, α6, α7, β, β1, β6, γ, γ1, δ, δ1, ε, ε2, ε4, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α2, α3, α4, β, β1, β3, β8, β10, γ. IV: α, "2, α3, α4, α8, α.9, α10, α11, β, β1, β2, γ, γ1, γ5, 81.

69. ΛΦ 1129, 13-16, Πόρος Τροιζηνίας, "Η Πεντάμορφη του κόσμου". Αρχίζει με το AT 552Α: ο μικρότερος γιος ακολουθώντας τη συμβουλή των γονιών του, παντρεύει τις τρεις αδερφές του με τρεις ζητιάνους που τις ζητούν και οι οποίοι αποδεικνύονται ότι είναι ο Ήλιος, το Φεγγάρι και το Άστρο της Αυγής, που βοηθούν τον ήρωα στην αναζήτηση του. Ι: β1. ΙΙ: γ8, δ2. ΙΙΙ: α1, β, β8, β10, γ, γ1. IV: α1, α4, α8, α11, α12, β, β2, γ8, δ.

70. ΛΦ 1704, 1-3, Μεσολόγγι, "Τα τρία κίτρα". Ι: α2, α4, α5, α6, β. ΙΙ: γ7 (πετάει ένα κουλούρι στο δράκοντα και φτάνει το ένα κίτρο, πνίγεται ο δράκοντας με το δαχτυλίδι), ε, ε2, ε3, στ. ΙΙΙ: α1, β9, β1 1, γ, γ1. IV: α, α4, α6, α7, α8, α9, α 10, α11, β, β2, γ10 (ο γέρος φωνάζει το βασιλιά, η μάγισσα στη φυλακή).

71. ΛΦ 1760, 1-2, Τριχωνίδα, "Η Γαϊδουρινή". 7: β1. ΙΙ: α, α1 (τη μοίρα του), β9, γ2, ε, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α4, β, β1, β8, β10, γ. IV: α1, α4, α7, α8, α11, β, β3, γ, γ1,γ5, δ.

Σελ. 624
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/625.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

72. Καμπούρογλου, ΔΙΕ Α' (1883), 4, 158-168, "Η Τρισεύγενη ή Τα τρία κίτρα". Ι: α, α1, α2, α4, α5, α7. ΙΙ: α, α3, α5, "6, α7, β1, β6, γ, γ1, δ, δ1, ε, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α2, α3, β, β1, β3, β7, β10, γ. IV: α1, α2, α3, α7, α8, α9, β, β1, β2, γ, γ1, 81.

ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ - ΠΟΝΤΟΣ - ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑ

α. Μικρά Ασία

73. ΑΦ 1558, 11-16, Δυτ. Μ. Ασία, "Τα τρία κίτρα". Ι: α4, α5, α6. ΙΙ: α, α4, α5, β1, β6, β8 (να καθαρίσει την κρεμασμένη πέτρα, το βρώμικο σπαθί, τον αραχνιασμένο βάτο), γ, γ1, γ6, ε, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α4, α5, α6. Ενωμένο με το AT 705: το βασιλόπουλο έρχεται να ποτίσει το άλογο του και, βλέποντας την, την ξαναθυμάται. Αυτή δε θέλει να κατέβει από το δέντρο. Την κατεβάζει η γριά ξεγελώντας την με την ανάποδη σκάφη. Την αρπάζει το βασιλόπουλο και την κάνει γυναίκα του.

74. Hahn 1, 49, 268, Κυδωνιές (Αϊβαλί), Δυτ. Μ. Ασία, "Το κίτρο". 7: α3, α4, α5, α6. ΙΙ: α, α1, α5, α7, β (ρίχνει τη μαστίχα στο στόμα του δράκου), β1, β2, β7, β9, γ, γ1, ε, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: β4, β8, β10, γ. IV: α4, α8, α11, β, β2, γ, γ8, 81.

β. Καππαδοκία

75. Dawkins MG in AM, 304-327, Ντελμεσό, "The Three Oranges". 7: α5, α8 (τις τρεις Πεντάμορφες). ΙΙ: α, α3, α5, α6, α7 (στο σπίτι της δράκισσας με τους έξι γιους, μ' ένα μπάτσο η γριά τον κάνει μήλο, τον στέλνουν στο σπίτι της δράκισσας με τους δώδεκα γιους και αυτοί με τη σειρά τους τον συμβουλεύουν να πάει στο πουλί που είναι χιλίων χρόνων και αυτό θα του υποδείξει το δρόμο' ο ήρωας βουτά το πουλί στο αυλάκι του μύλου και γίνεται δώδεκα χρονών, το πουλί τον οδηγεί στην όχθη μιας λίμνης, μέσα στην οποία βρίσκεται το μαγικό δέντρο. Ο ήρωας παρακαλεί το θεό, η λίμνη στρώνεται με μαδέρια κι έτσι φθάνει στο δέντρο), γ, γ2, ε, ε1, ε2, στ, ζ, ζ1. ΙΙΙ: α1, α4, β, β1, β2, β3, β11, γ, γ1. IV: α, α1, α4, α8, α10, β, β2, γ, γ4, γ9, δ1.

ΚΥΠΡΟΣ

76. ΛΑ 2424, 74-80, Πάφος, άτιτλο. 7: α, α1, α2, α4, α5, α10 (την κόρη του Τζιτρομήλη). ΙΙ: α, α3, α5, α6, α7, β9, γ, γ5 (τρία κιτρόμηλα), ε, ε1, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α2, α5, β, β1, β2, β3, β7, β1 1, γ, γ1. IV: α, α3, α4, α8, α9, β, β1, β2, γ, γ7, Τ8, δ. ΙΙ. ΑΦ 175, "Το χρυσόψαρο". 7: β2 (κλέβει από τον πύργο την αδελφή των σαράντα δράκων). ΙΙΙ: α, β, β1, β3, β8, β10, γ, γ1. IV: α, α4, α8, α11, β, β1, β2, γ, γ7, γ8, δ1.

Σελ. 625
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/626.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

78. ΛΦ 933, 7-11, Κύπρος, "Η φιλικουτούνα". Ι: α4, α5, α10 (την κόρη του Τζιτρομηλά). II: γ7 (κόβει ένα κιτρόμηλο), ε, ε2, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, α2, β, β1, β3, β9, β11,γ, γ1./Κ:α1, β4, 81.

79. ΛΦ 1354, 1-3, "Η Τουνιά Κιουζέλ". 7: α5, α10 (την Όμορφη του Κόσμου). ΙΙ: α (μαζί με το φίλο του, που τον βάζει να του φτιάξει αλυσίδα και βέργα εκατό οκάδες), α2, α5 (στον πύργο των δράκων), α7 (οι δράκοι κάνουν αρχηγό το φίλο του παιδιού που σήκωσε τη βέργα με το μικρό του δάχτυλο), β9, γ, γ5 (τρία αγγούρια), ε, ε2, ε3, στ, ζ. III: α1, β, β6, β9, β1 1, γ. IV: α4, α8, α11, β, β2, γ, γ8.

80. ΛΦ 1440, 6-11, Χρυσοχούς, "Η Τουνιά Κιουζέλ". Αρχή με το AT 516. Ι: α5, α10 (Τουνιά Κιουζέλ). II: α, α2, α4 (ο αδερφός του, να παραγγείλει αλυσίδα εκατό οκάδες και βέργα σιδερένια), α5 (στους δράκοντες), β9, γ, γ5 (τρία αγγούρια), δ, δ1, ε, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: β4, β9, β11, γ, γ1. IV: α, α4, α8, α11, β2.

81. ΛΦ 1440, 21-28, "Ο πονεμένος βασιλιάς και η κατάρα της γριάς". Αρχή με το AT 516. /! α (ένας γέρος τους δίνει ένα μήλο, το τρώνε η βασίλισσα και η υπηρέτρια και κάνουν από ένα παιδί), α4, α5, α10 (την καλύτερη κοπέλα), α, α1, α5 (στους δράκους, για να χαθεί η δύναμη του δράκου που φυλάει την κοπέλα πρέπει να κόψει δύο μπουμπούκια), γ, γ3 (ένα μήλο, πρέπει να χτυπήσει το μήλο πάνω στη φωτογραφία, ο δράκος γίνεται φίδι και σκοτώνει το βασιλόπουλο, την κόρη την παίρνει ο φίλος του).

82. Λαογρ. Κ', 328-337, "Η κόρη της Τρικάμηλιας". Αρχή με το AT 552A (τα ζώα γαμπροί -δράκος, λιόνταρος, γέρακος- συνοδεύουν τον ήρωα). Ι: α1 (εντολή του πατέρα του πριν πεθάνει), α2, α4, α5, α10. ΙΙΙ: β10, γ. IV: α4, α8, α11, γ, γ8, 81.

83. Κληρίδης III, 14, 43-48, "Τα τζιτρολέμονα". Ι: α3, α4, α5, α10 (τα τζιτρολέμονα). ΙΙ: β, β1 (ξεφουρνίζει τα ψωμιά της, του δίνει ένα τάσι), β2 (δράκος, του δίνει άφαντο σκουφάκι), β9, γ (μαγική φυγή, το τάσι γίνεται αγκάθια, με τη σκούφια γίνεται άφαντος). ΙΙΙ: α1, α6, β, β8, β 10, γ. IV: α4, α8, α11, β, β2, γ, γ2.

84. Κληρίδης III, 15, 48-52, "Η φιλικουτούνα (τρυγόνα)". Ι: α4, α5, α10 (την κόρη του τζιτρομηλά). ΙΙ: γ7 (τρία κιτρόμηλα), ζΐ. ΙΙΙ: α, α2, β4, β9, β11, γ. IV: α, β4, 81.

ΑΔΗΛΟΥ ΤΟΠΟΥ

85. Simrock, αρ. 3, (=Hahn-Muller 2, 127, 276,), "Die drei goldenen Apfel". I: α, α1, α2, α5, α10 (τα τρία χρυσά μήλα). ΙΙ: β (δείχνει στη δράκαινα να πλύνει με το νερό του ποταμού κι όχι με το σάλιο), β3, β4, β9, γ, γ3, γ6, ε, ε2, ε3, στ, ζ. ΙΙΙ: α1, β4, β8 (αλλά η κοπέλα φανερώνεται), 81.

Σελ. 626
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/627.gif&w=600&h=915HTML>34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Ο παραμυθιακός αυτός τύπος είναι ευρύτατα διαδεδομένος στην Ελλάδα. Οι Boite και Polivka1 αναφέρουν πολλές παραλλαγές που απαντώνται από την Πορτογαλία ως την Περσία. Ο χώρος της γεωγραφικής εξάπλωσης του παραμυθιού περιλαμβάνει κυρίως τις χώρες της Νότιας και Νοτιοανατολικής Ευρώπης, όπως η Ιταλία, Ισπανία και οι βαλκανικές χώρες. Είναι ιδιαίτερα διαδεδομένο και στην Ουγγαρία και Τουρκία, ενώ απουσιάζει σχεδόν ολοκληρωτικά από τις χώρες της Βόρειας Ευρώπης. Ευρωπαίοι άποικοι το μετέφεραν και στην Αμερική. Υπάρχουν επίσης ρωσικές και ινδικές παραλλαγές του. Η διάδοση αυτή υποδεικνύει, κατά τον St. Thompson, ιταλική καταγωγή.

Η παλαιότερη γνωστή παραλλαγή περιέχεται στο έργο του Basile, Pentamerone (V, 9) του 1636. Το 1761, Ο Ενετός Carlo Gozzi έγραψε, χρησιμοποιώντας ως πρότυπο μια παραλλαγή του παραμυθιού, μια κωμωδία fiabesque (εμπνευσμένη δηλαδή από μια fiaba, ένα μύθο, ένα παραμύθι) για ένα τοπικό θίασο της Comedia dell'arte με τίτλο "Η αγάπη των τριών πορτοκαλιών". Πάνω στο έργο αυτό του Cozzi, ο ρώσος μουσουργός Προκόφιεφ συνέθεσε μια όπερα-μπούφα, "L'amour des Trois Oranges", στη Νέα Τόρκη, το 1918-1919. Έκτοτε, η όπερα αυτή έχει παιχτεί στις περισσότερες μεγάλες πόλεις της Ευρώπης.

Όπως σημειώνει ο Thompson, η πλοκή του παραμυθιού, όπου κι αν απαντάται, είναι σχετικά σταθερή. Ένα παλικάρι, για τον ένα ή τον άλλο λόγο, ξεκινά σε αναζήτηση μιας μαγικής κοπέλας. Στο δρόμο, φέρεται με καλοσύνη σε μια γριά ή κάποιο άλλο πρόσωπο που στη συνέχεια το συμβουλεύει πως θα αποκτήσει την κοπέλα που αναζητά. Ακολουθώντας τις συμβουλές του, ο ήρωας φτάνει στο περιβόλι ή κάστρο όπου φυλάσσονται τα μαγικά φρούτα και κατορθώνει να τα αρπάξει. Κόβει διαδοχικά τα τρία φρούτα και από το καθένα πετάγεται μια όμορφη κοπέλα που ζητά νερό. Δεν έχει να προσφέρει αρκετό στις δύο πρώτες, που πεθαίνουν η τρίτη σώζεται. Το παραμύθι συνεχίζεται πάνω στο θέμα της ψεύτικης νύφης που αντικαθιστά την κοπέλα, γνωστό και από άλλους παραμυθιακούς τύπους (π.χ. AT 403, Η άσπρη και η μαύρη νύφη και AT 533, Η Χηναρού). Στον AT 408 μια αραπίνα ή μια γύφτισσα έρχεται να πάρει νερό, βλέπει την αντανάκλαση της όμορφης κοπέλας που βρίσκεται πάνω στο δέντρο, νομίζει ότι είναι δική της και σπάει το δοχείο της. Στη συνέχεια, όταν ανακαλύπτει την αλήθεια μεταμορφώνει την κοπέλα σε πουλί μπήγοντας της μια καρφίτσα στο κεφάλι ή την πετά στο νερό και η κοπέλα μεταμορφώνεται σε ψάρι. Η γύφτισσα, παίρνοντας τη θέση της, παντρεύεται το βασιλόπουλο και ζητά να σκοτώσουν το πουλί ή το ψάρι. Από τα κόκαλα του φυτρώνει ένα δέντρο και όταν η γύφτισσα ζητά να το κόψουν, από ένα κούτσουρο βγαίνει πάλι η μαγική κοπέλα. Την υιοθετεί μια γριά γυναίκα και στο τέλος

1. J Boite - G Polivka, Anmerkungen zu den Kinder..., ό.π,, τ. 2, σ. 125 και τ. 4, σ. 257.

Σελ. 627
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/628.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

η κοπέλα αναγνωρίζεται από το βασιλόπουλο, που την παντρεύεται, σκοτώνοντας την ψεύτικη νύφη.

Οι ελληνικές παραλλαγές του παραμυθιού αυτού ακολουθούν σε γενικές γραμμές το αφηγηματικό σχήμα που παρουσιάζει ο Διεθνής Κατάλογος. Η πιο συνηθισμένη εισαγωγή στις ελληνικές παραλλαγές είναι το επεισόδιο, όπου το βασιλόπουλο σπάει το δοχείο με το λάδι μιας γριάς που τον καταριέται να αγαπήσει τα τρία κίτρα και να μην ησυχάσει αν δεν τα βρει. Το επεισόδιο αυτό μπορεί να πάρει και μίαν άλλη, πω αναπτυγμένη μορφή: ένα άτεκνο βασιλικό ζευγάρι παρακαλεί τον θεό να κάνει ένα παιδί και σε αντάλλαγμα ο βασιλιάς θα φτιάξει τρεις στέρνες γεμάτες βούτυρο, λάδι και μέλι για να παίρνει ο κόσμος. Η παράκληση τους εισακούεται αλλά στη συνέχεια εκείνοι ξεχνούν το τάμα τους και το ξαναθυμούνται μόνο υπό την απειλή της θεϊκής δύναμης ότι θα τους πάρει πίσω αυτό που τους έδωσε.

Το εισαγωγικό μοτίβο του αίματος πάνω στο χιόνι, που έχει απασχολήσει και τον Ε. Cosquin 2 δεν απαντάται στις ελληνικές παραλλαγές. Αντί γι' αυτό έχουμε, σε ορισμένες περιπτώσεις, τον παρακάτω συνδυασμό τριών χρωμάτων! ένα παλικάρι εύχεται να αποκτήσει μια κοπέλα κόκκινη σαν τους σπόρους του ροδιού, άσπρη σαν το χαρτί και με φρύδια και μάτια μαύρα σαν το μελάνι.

Η αναγνώριση στο τέλος γίνεται με διαφόρους τρόπους: συχνότερα η κοπέλα κεντά την ιστορία της σ' ένα κομμάτι ύφασμα που στέλνει στο βασιλόπουλο' το μοτίβο είναι γνωστό, άλλωστε, στην αρχαία μυθολογία, από το μύθο της Φιλομήλας και της Πρόκνης, όπου η Φιλομήλα υφαίνει τα πάθη της και στέλνει το ύφασμα στην αδελφή της. Συνηθισμένα είναι και μοτίβα, γνωστά και σε άλλους παραμυθιακούς τύπους, όπως το μοτίβο της χρυσής τρίχας που βρίσκει κάποιο βασιλόπουλο κι αναζητά την κάτοχο της. Άλλοτε η κοπέλα διηγείται τα βάσανα της υπό τη μορφή παραμυθιού σε μια συγκέντρωση στο παλάτι. Η ψεύτικη νύφη, νιώθοντας ότι θα αποκαλυφτεί, προσπαθεί να το σκάσει, αλλά οι πόρτες είναι κλειδωμένες.

Όπως έχει παρατηρήσει και ο Γ. Α. Μέγας, σε ορισμένες περιπτώσεις, το παραμύθι συμφύρεται με τον παραμυθιακό τύπο των τριών ζώων-γαμπρών (AT 552, Οι κόρες που παντρεύονται ζώα). Σε αυτές τις περιπτώσεις οι τρεις μαγικοί γαμπροί (συνήθως ο Ήλιος, το Φεγγάρι και ο Αυγερινός) συμβουλεύουν το βασιλόπουλο που ψάχνει την Πεντάμορφη. Σπανιότερα συμφύρεται με το AT 516 (Faithful John, 0 πιστός υπηρέτης) και με το AT 705 (Άντζα μάνα). Το επεισόδιο των μεταμορφώσεων της ηρωίδας παρουσιάζει μεγάλες ομοιότητες με το αντίστοιχο επεισόδιο του AT 403B (Η άσπρη και η μαύρη νύφη), που αποτελεί άλλωστε συχνή κατάληξη όλων των παραμυθιών του κύκλου της καταδιωγμένης γυναίκας.

2 Ε Cosquin, Les contes indiens..., ο.π., σ. 218-234.

Σελ. 628
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/629.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 409A

Σελ. 629
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/630.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 630
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/631.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 409A

Το γιδοκόριτσο

AT 409A: The Girl as Goat (Jackdaw)

Το γιδοκόριτσο

Ήταν ένας ζευγίτης με τη γυναίκα του, και δεν αποκτούσαν παιδιά. Η γυναίκα του παρακαλούσε τον θεό να της δώσει ένα παιδί, κι ας είναι και κατσίκι. Εκίνησε λοιπόν αγκαστρωμένη κι έκανε το κατσίκι. Εμεγάλωσε κι εγίνηκε μια γίδα καλή. Της είπε η μάνα της μια φορά: "Ποιος πααίνει στο χωράφι το νερό του πατρός σου;" "Δέσε το στο κέρατο μου και το πααίνω εγώ!" της είπε. Της το έδεσε και πήγε στον πατέρα της. Γυρίζοντας πίσω ηύρε ένα προσήλιο κι έβγαλε το τομάρι της και ψειριζόταν. Διαβαίνοντας ένα βασιλόπουλο να πααίνει στο κυνήγι, την είδε κι εθάμβωσαν τα μάτια του απ' την ομορφιά της, που έλαμπε σαν ήλιος. Γλέποντας αυτή το βασιλόπουλο, ευτύς εμβήκε στο τομάρι κι επάαινε στο σπίτι της. Στέλνει το βασιλόπουλο από κοντά να ιδεί το σπίτι που θα 'μβει. Γυρίζει το βασιλόπουλο στη μάνα τ' και λέει: "Στείλε προξενιά, θα πάρω τη γίδα γυναίκα!" Ακούοντας αυτά η μάνα του σκούζει, δέρνεται και λέει: "Υγιέ μου, σαν θέλεις να πανδρευτείς, να πάρεις βασιλοπούλα". Κι αυτός της λέει: "Εγώ αυτή θέλω να πάρω!" Είδε την ανάγκη η μάνα του και τη σφίξη κι έστειλε δύο γυναίκες να προξενέψουν τη γίδα. Η μάνα της γίδας τες έπιασε με το ξύλο: "Τι ήρθεταν και γελάτε μετ' εμένα", λέει, "που δεν έχω τσούπρα; Αυτήν μου έδωσε ο θεός για να παρηγορηθώ". Πήγαν οι γυναίκες κι είπαν: "Τούτο και τούτο επάθαμαν". Το βασιλόπουλο λέει της μάνας του: "Να πααίνεις μοναχή σου!" Και πήγε θέλοντας μη θέλοντας και της είπε της μάνας της γίδας: "Αλλιώτικα δε γένεται!" Αυτή, από το φόβο της που είδε τη βασίλισσα, της την έδωκε. Πήρε η βασίλισσα τη γίδα και την πάει στο παιδί της. Εχάρηκε τότε το παιδί της, οπού είχε πέντε μέρες που δεν είχε φάει ψωμί από τη λύπη του.

Μια μέρα, η βασίλισσα έβαλε να πλάσει πίτα. Πάει η γίδα με το κέρατο και της έσκισε το φύλλο. Η βασίλισσα την εχτύπησε με την οκλαή. Την άλλη μέρα πήρε η δούλα το ψωμί και το πήγε στο φούρνο. Επάαινε κι η γίδα παίζοντας κοντά της και καθώς έφτακε στο φούρνο, πήγε η γίδα και με το κέρατο της εχάλασε το τσουρέκι. Σήκωσε το φτυάρι ο σιμιτζής και την εχτύπησε μια. Τον καιρόν εκείνο πανδρεύονταν ένας ξάδελφος του βασιλιά και τους εκάλεσε να πααίουν στο γάμο.

Σελ. 631
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/632.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

Εγίνηκαν χαζίρι, πήγαν στο γάμο, και τη γίδα την έδεσαν σε μια σκαμνιά. Αφού πήγαν όλοι κι η γίδα απόμεινε μοναχή της, έβγαλε κι αυτή το τομάρι κι ενδύθηκε τα χρυσά φορέματα και πήγε στο γάμο και κάθησε κοντά στην πεθερά της. Γλέποντας η πεθερά της την ομορφιά της, έλεγε με το νου της: "Τέτοια να ήταν και η γυναίκα του παιδιού μου!" Την ερώταε: "Πούθε είσαι, γιε μου;" "Από την οκλαή!" έλεγε. Μπήκε κάτω στο χορό και χόρεψε. Σαν την είδε ο άντρας της, την εγνώρισε. Και σκολνώντας ο χορός, έριξε μήλο χρυσό, ενδύθηκε το τομάρι της κι έφυγε. Ήρθε το βράδυ η βασίλισσα με το παιδί της και του έλεγε: "Είδες μια όμορφη γυναίκα στο χορό;" Της είπε το παιδί της: "Την είδα, μόνο τη ρώτησες πούθε είναι;" Κι αυτή του είπε: "Δεν ξέρω, πως μου το είπε, το αστόχησα!" "Αύριο, αν έρθει, να τη ρωτήσεις, μάνα!" της είπε το παιδί της.

Αύριο πάλε πήγαν όλοι στο γάμο. Επάει και η γίδα και κάθησε σιμά στην πεθερά της. Τη ρώτησε εκείνη: "Πούθε είσαι, υγιέ μου;" Της είπε: "Απ' το φκιάρι!" Ύστερα κατέβηκε κάτω στο χορό και χόρεψε. Σκολνώντας ο χορός, πάλι έριξ' ένα μήλο χρυσό, ν' αντραλευτούν ο κόσμος, και να φύγει. Πάλι ενδύθηκε το τομάρι κι έκατσε στη σκαμνιά δεμένη. Το βασιλόπουλο δεν ήξερε με τι τρόπο να βγάλει το τομάρι. Ήρθε πάλι το βράδυ στο σπίτι με τη μάνα του και την ερώτησε: "Μάνα, ρώτησες, πούθε είναι εκείνη η όμορφη;" "Μου είπε, γιε μ', μόνο αλησμόνησα", του λέει η μάνα του. Το πωρνό εσηκώθηκε το βασιλόπουλο και πήγε στο σιμιτζή και του λέει: "Να κάψεις το φούρνο κακά-κακά και να μη ψήσεις κανενός ψωμί, ότι τσουάπι δε μου δίνεις". Της λέει της μάνας του: "Σύρτε σεις στο γάμο, κι εγώ έρχομαι κατόπι". Πήγαν όλοι κι αυτός εκλείστηκε στο σπίτι.

Η γίδα βγάζει το τομάρι και πααίνει στο γάμο. Αρπάζει το βασιλόπουλο το δερμάτι και το ρίχνει στο φούρνο. Το τομάρι της εμύρισε αυτηνής, κι αφήνει το χορό και κοσσεύει να ριχτεί στο φούρνο. Ερίχτηκε το βασιλόπουλο και την άρπαξε και της είπε: "Δε σ' έχω για το φούρνο, κυρά μου!" Την επήρε στην αγκαλιά του και την έκλεισε στο υαλένιο το χοντσερέ. Και δεν επάει στο γάμο, κι έκατσε μ' αυτήν. Η μάνα του στέλνει τη βάγια να ιδεί γιατί δεν πήγε το παιδί της, και του λέει η βάγια: "Γιατί δεν ήρθες στο γάμο;" Της είπε: "Με πονεί το κεφάλι. Ας γλεντήσει η μάνα μου και το βράδυ έρχομαι". Καρτέρησε λοιπόν η μάνα του και δεν ήρθε. Κίνησε κι επάει μοναχή της. Και το βασιλόπουλο της λέει: "Να, μάνα μου, το κλειδί και φέρε μου απ' τον υαλένιο τον χοντσερέ ένα μαστραπά!" Πηγαίνοντας η μάνα του ν' ανοίξει την πόρτα, έλαμψε ο οντάς. Έβαλε φωνή η μάνα του κι είπε πως είναι ξωτικό μέσα στο χοντσερέ. Εγέλασε το βασιλόπουλο: "Είδες καλά, μάνα μου;" της είπε. Την πήρε απ' το χέρι τη μάνα του και πήγαν αντάμα μέσα. Επάει η νύφη και τς φίλησε το χέρι. Και τς λέει το βασιλόπουλο: "Να, μάνα μου, η γίδα είν' αυτή". Τότες την αγκάλιασε η βασίλισσα και την εφίλησε και της είπε: "Γιατί, υγιέ μου, δε δειχνόσουν τόσον καιρό;"

Ευτύς το πωρνό, η βασίλισσα έστειλε κι εκάλεσε όλους τους βασιλιάδες να κάνει γάμο. Έστειλε κι εκάλεσε και τη μάνα και τον πατέρα της νύφης. Κι αυτοί φοβήθηκαν μην τους κόψουν, και του λέγουν του βασιλιά πως αυτοί φοβούνται και

Σελ. 632
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/633.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

δεν έρχονται. Ευτύς έκοψε φορέματα ο βασιλιάς της μάνας και του πατρός και πήγε μοναχός του και τους πήρε, και κατέβηκε η τσούπρα και τους φίλησε το χέρι αποκάτω στη σκάλα, και πήρε τη μάνα της και τον πατέρα της κι έκαναν το γάμο κι έζησαν καλά.

Jean Pio, Contes populaires grecs, Copenhague 1879, 22, 70-72.

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ

1. Η γέννηση της ηρωίδας

α: Η ηρωίδα γεννιέται από μια άστοχη ευχή' α1: μιας άκληρης γυναίκας' α2: ενός άκληρου ζευγαριού.

β: Η ηρωίδα γεννιέται με μορφή ζώου' β1: κατσίκα' β2: κοράκι' β3: γουρούνα (συμφυρμός με το AT *411)· β4: σκύλα' β5: κολοκύθα' β6: κουρούνα' β7: πρόβατο' β8: καμήλα' β9: γάτα' β10: άλλο.

ΙΙ. Συνάντηση με τον πρίγκιπα

α: Η ηρωίδα με τη μορφή του ζώου' α1: πηγαίνει φαγητό στον πατέρα της που δουλεύει στο χωράφι' α2: πλένει στο ποτάμι (και απλώνει τα ρούχα στα κερατά της)' α3: μαζεύει ξύλα για τη γριά μητέρα της' α4: μαζεύει λάχανα σ' ένα κήπο και μαγεύει τον κηπουρό για να περάσει απαρατήρητη (μένει μαρμαρωμένος ώσπου να κιτρινίσουν τα λάχανα, και πετά στον αέρα ώσπου να πρασινίσουν). Όταν γλιτώνει από όλα αυτά ο κηπουρός διηγείται την περιπέτεια του στον πρίγκιπα.

β: Ο πρίγκιπας ακολουθεί την ηρωίδα και τη βλέπει' β1: να βγάζει την προβιά της' β2: τα φτερά της' β3: να βάζει τρία υπέροχα φορέματα (με τον ήλιο, τα λιβάδια, τη θάλασσα).

γ: Τη χάνει και βγάζει διαταγή: όλα τα σπιτικά της χώρας να του στείλουν ένα πιάτο φαΐ.

δ: Η ηρωίδα κρυφά από τη μάνα της βάζει στο πιάτο' 81: ένα δαχτυλίδι' δ2: μια χρυσή τρίχα.

ε: Ο πρίγκιπας τη ζητά σε γάμο ενώ έχει ακόμη η μορφή του ζώου' ε1: χωρίς να ξέρει εάν μπορεί να γίνει για πάντα γυναίκα.

Σελ. 633
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/634.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

στ: Ο πρίγκιπας συναντά στο δάσος ένα πρόβατο (άλλο ζώο) και το φέρνει στο παλάτι. Αυτό μεταμορφώνεται τη νύχτα σε γυναίκα. Ο πρίγκιπας παντρεύεται το πρόβατο (συμφυρμός με το AT *411).

ΙΙΙ. Γάμος

α: Την ηρωίδα κακομεταχειρίζεται' α1: η πεθερά της' α2: άλλος.

β: Όταν θέλει να κάνει δουλειές του σπιτιού την χτυπάνε' β1: μ' ένα φτυάρι' β2: με τσουγκράνα' β3: με μια σκούπα' β4: άλλο.

γ: Η βασιλική οικογένεια, αφήνοντας την ηρωίδα πίσω, πηγαίνει' γ1: την Κυριακή στην εκκλησία' γ2: στο γάμο ενός συγγενή' γ3: στο παζάρι.

δ: Η ηρωίδα μεταμορφώνεται σε όμορφη κοπέλα και κάνει τρεις διαδοχικές εμφανίσεις στο μέρος όπου βρίσκονται, φορώντας κάθε φορά ένα φουστάνι με τα χρώματα' δ1: του ήλιου' δ2: των λιβαδιών δ3: της θάλασσας' δ4: άλλο.

ε: Τη ρωτάνε τρεις φορές από που είναι και εκείνη απαντά: "από τη χώρα του φτυαριού, της τσουγκράνας, της σκούπας"' ε1: στην πεθερά της' ε2: στον πρίγκιπα' ε3: σε άλλον.

στ: Η πεθερά (ή ο πρίγκιπας) καταστρέφει' στ1: την προβιά' στ2: τα φτερά της ηρωίδας.

ζ: Και καλεί τους συγγενείς στο γάμο.

η: Ο γάμος χαλάει γιατί η ηρωίδα' η1: μένει κουτσή' η2: πεθαίνει' η3: μένει για πάντα κατσίκα γιατί την έχει καταραστεί η μάνα της (συμφυρμός με το AT *411)· η4: γίνεται μουγγή (συμφυρμός με το AT 402*) και αντικαθίσταται από άλλη νύφη· η5: εξαφανίζεται σε έναν άλλο κόσμο, αφού λέει στον άντρα της ότι, για να τη βρει, πρέπει να λιώσει σαράντα ζευγάρια σιδερένια παπούτσια (συμφυρμός με το AT 400).

θ: Ο πρίγκιπας σκοτώνει τη μητέρα του για να την εκδικηθεί που έκαψε την προβιά.

ι: Η πεθερά διατάζει έναν κυνηγό να σκοτώσει την κατσίκα. Αυτός την εγκαταλείπει στο δάσος, όπου τη βρίσκει κατά τύχη ο πρίγκιπας. Η πεθερά συγχωρείται γιατί δεν ήξερε την αλήθεια για τη νύφη της, και ζουν όλοι μαζί ευτυχισμένοι.

IV. Η λύση

α: Ο πρίγκιπας βρίσκει τη γυναίκα του σε έναν άλλο κόσμο να ζει σε ένα πύργο μαζί με άλλα μαγεμένα πουλιά. Μπαίνει στον πύργο και βάζει τις πόρτες και τα παράθυρα να κλαίνε για το χαμό της γυναίκας του (συμφυρμός με το AT 425D). Μια μόνο πόρτα δεν κλαίει: αυτή που κρύβει την ηρωίδα.

Σελ. 634
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/635.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

β: Μετά το θάνατο της ηρωίδας, ο πρίγκιπας ξαναπαντρεύεται με άλλη. Η μητέρα της ηρωίδας πεθαίνει από τη λύπη' β1: οι αδελφές της ηρωίδας την ανασταίνουν γιατί λυπούνται τον πρίγκιπα.

γ: Μετά το γάμο η ηρωίδα μεταμορφώνεται σε πουλί (συμφυρμός με το AT 403Β). Ο πρίγκιπας αναγνωρίζει το τραγούδι του πουλιού και τη σώζει.

δ: Ένας φίλος του πρίγκιπα που ζηλεύει την ευτυχία του ζευγαριού, παντρεύεται μία σκύλα. Όταν καταλαβαίνει πως δεν μπορεί να γίνει γυναίκα' δ1: τη σκοτώνει' δ2: η σκύλα τον δαγκώνει' δ3ΐ η σκύλα του λερώνει με ακαθαρσίες τα σεντόνια.

ε: Η μουγγή ηρωίδα, προσκαλείται στο γάμο του πρίγκιπα με την άλλη γυναίκα (συμφυρμός με το AT 425A). Αυτή καίγεται με το κερί και διαμαρτύρεται. Η ηρωίδα ξαναβρίσκει το λόγο και της λέει: "Εγώ δε διαμαρτυρήθηκα όταν μου έκαψαν την προβιά μου, κι εσύ βάζεις τις φωνές για μια σταγόνα κερί". Έτσι ο πρίγκιπας ξαναβρίσκει τη γυναίκα του.

στ: Η ηρωίδα κρατάει την ανθρώπινη μορφή της για πάντα, όταν καίνε την προβιά της.

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

ΗΠΕΙΡΟΣ

1. ΛΑ 1260, (ΣΜ 90), 46-48, Κόνιτσα, "Η κατσίκα". ΙΙΙ: στ, στ1, η2.

2. ΛΑ 1297, (ΣΜ 127), 456-457, Ζαγόρια, "Η σκυλομούρα".

3. ΛΑ 2277Γ, 68-71, Κουτσόβλαχοι, άτιτλο. Ι: α, α1, β7. IV'. στ (για να πάρει ανθρώπινη μορφή πρέπει να της δώσει σαράντα καζάνια μέλι, σαράντα ζαλίκια (φορτώματα) ξύλα, και να κάψει την προβιά της στο φούρνο "γιατί η μάνα μου προβατίνα χάλειζε του θεού..."

4. Hahn 1, 127, (Ρίο, 22, 70-72 και Geldart, 81), Δωδώνη, "Το γιδοκόριτσο". Ι: α, α1, β, β1. ΙΙ: α, β1, β2. ΙΙΙ: α, β, β1, β2, β4, γ, γ2, στ, στ1, ζ. IV: ζ.

ΘΕΣΣΑΛΙΑ

5. ΛΦ 79, 6-8, Καρδίτσα, "Το κουλουκθάκι". Ι: α, α2, β, β5. II: α, α3 (βγαίνει

Σελ. 635
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 300-499, τ. Α΄+Β΄
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 616
    34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

    IV: Μεταμορφώσεις και, αναγνώριση

    α: Το πουλί (το ψάρι) τραβά την προσοχή του βασιλόπουλου' α1: κάποιος το βρίσκει και το φέρνει στο παλάτι" α2: αυτό κάνει χαρές στο βασιλόπουλο· α3: αλλά τσιμπάει την ψεύτικη νύφη' α4: εκείνη ζητά να το σκοτώσουν α5: παριστάνοντας την άρρωστη και λέγοντας πως μόνο αν το φάει θα γιατρευτεί' α6: ζητά να πετάξουν όλα τα κόκαλα στη θάλασσα αλλά κάποιο παραπέφτεί' α7: διαδοχικές μεταμορφώσεις' α8: από το αίμα του (τα κόκαλα) φυτρώνει ένα δέντρο' α9: που καλοδέχεται στον ίσκιο του το βασιλιά (όλο τον κόσμο)' α10: αλλά όχι και την ψεύτικη νύφη' α11: η ψεύτικη νύφη ζητά να το κόψουν α12: και να μην παραπέσει κανένα κομμάτι.

    β: Μια γριά (ένας γέρος) παίρνει από τα κομμένα ξύλα και το πάει σπίτι της (του)' β1: όταν πάει να το κόψει (να το κάψει) η φωνή της κοπέλας διαμαρτύρεται' β2: το κόβει προσεχτικά και η κοπέλα βγαίνει από μέσα' β3; στη διάρκεια της απουσίας της γριάς βγαίνει από το ξύλο η κόρη και κάνει τις δουλειές του σπιτιού, η γριά γυναίκα την ανακαλύπτει' β4: κάποιος τραβάει την καρφίτσα και το πουλί μεταμορφώνεται πάλι σε κοπέλα.

    γ: Αναγνώριση των συζύγων.' ο βασιλιάς πληροφορείται την ύπαρξη της' γ1: από ένα κέντημα που στέλνει η ηρωίδα στο βασιλιά, όπου είναι κεντημένα τα παθήματα της' γ2: ο βασιλιάς αναγνωρίζει το δαχτυλίδι της γυναίκας του μέσα σ' ένα φαγητό που του στέλνει η ηρωίδα' γ3: μια χρυσή τρίχα της ηρωίδας φτάνει στο βασιλιά' γ4: ο βασιλιάς μοιράζει σε όλους από ένα άλογο, δίνει και στη γριά, η κόρη περιποιείται το άλογο καλύτερα απ' όλους' γ5: ο βασιλιάς πάει στο σπίτι της γριάς· γ6: η κοπέλα κρύβεται, ο βασιλιάς τη βρίσκει και αναγνωρίζονται' γ7: ή την καλεί στο παλάτι' γ8: όλοι οι καλεσμένοι διηγούνται ιστορίες, η κόρη διηγείται την δική της σαν παραμύθι με τις πόρτες κλειστές κι όλους να την ακούν υποχρεωτικά' γ9.' η ηρωίδα κάνει παιδί, το αφήνει στα σκαλιά του παλατιού, προσλαμβάνεται ως παραμάνα του και αναγνωρίζεται από το νανούρισμα που του τραγουδά' γ 10: αναγνωρίζονται με άλλο τρόπο.

    δ: Την ψεύτικη νύφη τη σκοτώνουν δ1: την αλογοσέρνουν.