Συγγραφέας:Αγγελοπούλου, Άννα
 
Μπρούσκου, Αίγλη
 
Τίτλος:Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 300-499, τ. Α΄+Β΄
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:34
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1999
 
Σελίδες:975
 
Αριθμός τόμων:2 τόμοι
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Ελληνικά παραμύθια-Κατάλογος
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Περίληψη:Το βιβλίο αυτό αποτελεί τον τρίτο τόμο του Καταλόγου των Ελληνικών Παραμυθιών του Γ. Α. Μέγα. Υπενθυμίζουμε ότι από το Αρχείο του Γεωργίου Α. Μέγα έχουν ήδη δημοσιευτεί δύο τόμοι. Ο πρώτος, που είναι και ο μόνος που πρόλαβε να δημοσιεύσει ο ίδιος ο συντάκτης του καταλόγου, περιέχει τους Μύθους Ζώων (AT 1-299) . Ο δεύτερος (δημοσίευμα του ΙΑΕΝ αρ. 23), που αποτελεί στην ουσία μία πρόταση επεξεργασίας του καταλόγου του Μέγα, περιλαμβάνει τους παραμυθιακούς τύπους AT 700-749 που αντιπροσωπεύουν το τελευταίο μέρος των Μαγικών Παραμυθιών. Ο παρών τρίτος τόμος περιέχει, πάντα σε αναφορά με τη διεθνή κατάταξη των Aarne-Thompson , τις ελληνικές παραλλαγές των παραμυθιακών τύπων AT 300-499, τύπων που καλύπτουν ένα μεγάλο μέρος από αυτά που ονομάζουμε Μαγικά Παραμύθια (AT 300-749).
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 24.63 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 639-658 από: 982
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/639.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

41. ΛΦ 1731, 11-13, Φιλιατρά, "Ο κόρακας που έγινε βασίλισσα". Ι: α, α1, β, β2. ΙΙ: α, "2, β2, β3, ε. ΙΙΙ: α, β, β1, β4, γ, γ3, δ, δ1, ε, στ, στ1, η5. IV: α.

42. Μεσσην. Έτος, 163, Πυλία, "Ο βασιλιάς". Ι: α, α1, β, β4. ΙΙ: β, β1. Δεν την ξαναβρίσκει. Ατελές.

ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ

43. ΛΑ 409Α, 5, Αιτωλία, "Η σλούλα". Ι: α, α1, β, β4. ΙΙ: α, α3, β, ε. IV: δ, δ1.

44. ΛΑ 1256, (ΣΜ 86), 131-132, Κατούνα Ακαρνανίας, άτιτλο. Ι: α, α1, β, β1. II: α, α2, β1, β2, ε, ΙΙΙ: στ. IV: ζ.

45. ΛΑ 2947, 102-107, Μέγαρα, άτιτλο. ΙΙ: στ (ο βασιλιάς συναντά στο δάσος ένα αρνί, το παίρνει στο δωμάτιο του, και όταν τον πάρει ο ύπνος, βγαίνει μία όμορφη κοπέλα). Στη συνέχεια συμφυρμός με το AT 516.

46. ΛΦ 745, 7-11, Γραβιά Φωκίδας, "Το κατσίκι με το τομάρι". Ι: α, α1, β, β1. ΙΙ: α, α4, β, ε, ε1. ΙΙΙ: α, α1, β, β2, β3, γ, γ3, δ, δ1, 82, δ3, ε (Το Τσιμπιδοχώρι, το Μασοχώρι, το Σκουποχώρι), ε1, στ. IV: ζ.

ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ - ΠΟΝΤΟΣ - ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑ α. Καππαδοκία

47. ΚΜΣ, 4915-4923, Φάρασα, "Το ριφόκκο". Ι: α, α1 (στον Άγιο Χριστόφορο), β, β1. ΙΙ: α, α2, β, β1 (της αλλάζει το δαχτυλίδι της με το δικό του), ε. ΙΙΙ: α, α1, β, β4 (με την ξυλοκουτάλα), γ, δ, στ, η, η2 (ο άντρας της παίρνει τα βουνά και η πεθερά μένει μόνη).

48. Dawkins MG in AM, 445, Σύλατα, άτιτλο. Ι: α, α1, β, β4. Π: α, β, β1, γ, δ, δ1, ε.

ΚΥΠΡΟΣ

49. ΛΦ 1888, 1-14, "Η γριά η ζητιάνα και η Σκυλίτσα". Γ. α, α1 (μία ζητιάνα), β, β4. ΙΙ: α, α2, α4, β, β1. ΙΙΙ: γ, γ2, στ, στ1 (καίνε το τομάρι του σκύλου σε αναμμένα κάρβουνα, και τη ρίχνουν σε δύο στέρνες με μέλι και γάλα). Στη συνέχεια συμφυρμός με AT 403B.

50. Λαογρ. ΙΖ', 262-264, Κάμπος Ευρύχου, "Η όρνιθα". 7: α, α1, β, β10 (κότα). ΙΙ: α, β, β2, ε. ΙΙΙ: στ, στ1, η, η2.

Σελ. 639
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/640.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Το παραμύθι αυτό αποτελεί οικότυπο στην Ελλάδα. Στο Διεθνή Κατάλογο, στον παραμυθιακό τύπο AT 409, γίνεται λόγος για τη μεταμόρφωση μιας γυναίκας σε λύκαινα, μοτίβο γνωστό στην Εσθονία, άγνωστο όμως στην ανατολική Ευρώπη. Η ιστορία θυμίζει σε ορισμένα σημεία την Τομαρού (AT 510B) , αλλά από διαρθρωτική άποψη είναι τελείως διαφορετική.

Μια στείρα γυναίκα ζητάει από το θεό παιδί, ας είναι και κατσίκα. Ο θεός της στέλνει μια κατσίκα για κόρη. Σε πολλές περιπτώσεις το ζώο είναι σκυλίτσα, κόρακας, γουρούνα, κολοκύθι, αρνί, γάτα, καμήλα ή κουρούνα. Η κόρη πηγαίνει στα χωράφια να φέρει στον πατέρα της φαΐ'. Επειδή κάνει ζέστη, βγάζει την προβιά της και ξεψειρίζεται. Η ομορφιά της λάμπει στον ήλιο. Ένα πριγκιπόπουλο τη βλέπει ν' αλλάζει προβιά και τη ζητάει σε γάμο. Στο παλάτι, η πεθερά της την κακομεταχειρίζεται. Μια Κυριακή που πηγαίνουν όλοι σ' ένα γάμο, η κατσίκα βγάζει την προβιά της και, πανέμορφη, κάθεται δίπλα στην πεθερά της που λυπάται γιατί ο γιος της δεν πήρε αυτήν την όμορφη, παρά παντρεύτηκε μια κατσίκα. Ο πρίγκιπας την αναγνωρίζει, αλλά αυτή φεύγει από την εκκλησία νωρίτερα, ξαναφορώντας την προβιά της. Τα ίδια επαναλαμβάνονται και την επόμενη Κυριακή. Την τρίτη φορά όμως, ο πρίγκιπας της καίει την προβιά στο φούρνο. Η κόρη θέλει να καεί μαζί της, στο τέλος όμως μένει στην αγκαλιά του πρίγκιπα. Η πεθερά της είναι όλο χαρά, γίνονται γάμοι λαμπροί και ζουν ευτυχισμένοι.

Άλλοτε όμως, το τέλος είναι τραγικό: η κατσίκα μένει κουτσή ή πεθαίνει ή χάνεται στον άλλο κόσμο κι ο πρίγκιπας την αναζητά και την ξαναβρίσκει (εδώ η πλοκή συμφύρεται με τον παραμυθιακό τύπο AT 400, όπ. βλ. ανάλυση). Το τραγικό τέλος της ηρωίδας έχει κι άλλη τροπή: μετά το θάνατο της ηρωίδας, ο σύζυγος ξαναπαντρεύεται κι η μάνα της κατσίκας πεθαίνει από τον καημό της.

Στην περίπτωση της σκυλίτσας, σε μερικές παραλλαγές, στο γάμο της ένα άλλο βασιλόπουλο που παρίσταται ζηλεύει και θέλει κι αυτό να παντρευτεί μια σκυλίτσα που όμως τον δαγκώνει και φεύγει από το παράθυρο, κάποτε γεμίζοντας το στρώμα του με ακαθαρσίες.

Άλλοι πιθανοί συμφυρμοί: η κόρη γίνεται βουβή, όταν καεί η πρόβεια της. Την καλούν στο γάμο του βασιλόπουλου με μίαν άλλη κοπέλα, που καίγεται από μια σταγόνα κεριού και διαμαρτύρεται. Τη σκηνή αυτή συναντούμε και στον τύπο AT 425Α (Έρως και Ψυχή, όπ. βλ. ανάλυση). Η ηρωίδα ξαναβρίσκει τότε τη φωνή της και λέει "δεν παραπονέθηκα όταν μου κάψαν την προβιά μου κι εσύ φωνάζεις για μια σταγόνα κερί!" Έτσι ο βασιλιάς την αναγνωρίζει και την ξαναπαίρνει γυναίκα του.

1. Στα παραμύθια του Charles Perrault έχει τον τίτλο "Peau d'âne".

Σελ. 640
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/641.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

Αξιοσημείωτη είναι η μαγική γέννηση της κόρης με μορφή ζώου, εξαιτίας της άστοχης ευχής της μάνας της. Τέτοιες θαυμάσιες γεννήσεις από στείρους γονείς που συμβιβάζονται με τους θεούς, ζητώντας, προκειμένου να αποκτήσουν παιδί, ό,τι να 'ναι, κάβουρα, σκουλήκι, κατσίκα, φίδι, αρκεί να είναι ζωντανό, συναντούμε ως εισαγωγικά μοτίβα στους παραμυθιακούς τύπους AT 407, AT 408, AT 425, AT 700, AT 715, κ. ά. Τα παιδιά που γεννιούνται με τη μορφή ζώου πρέπει στη συνέχεια να περάσουν πολλές περιπέτειες για να φτάσουν τελικά σε μίαν αναγέννηση, συχνά συμβολική, με τη βοήθεια του έρωτα, που θα τα βοηθήσει να λυτρωθούν από την άστοχη μητρική ευχή στην οποία χρωστούν την ύπαρξη τους, ευχή που λειτούργησε ως κατάρα, και να κρατήσουν οριστικά πλέον την ανθρώπινη μορφή τους.

Σελ. 641
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/642.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 642
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/643.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 410

Σελ. 643
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/644.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 644
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/645.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 410

Η μαγεμένη βασιλοπούλα

AT: Sleeping Beauty

Delarue-Tenèze: La Belle au Bois Dormant

Grimm No 50: Dornröschen

H Λουλουδένια

Ήταν ένα αντρόγενο άρχοντες, αλλά παιδί δεν είχασι. Κι όλο ελέασι: "θε μου, δο μας ένα παιδάκι κι ας έναι ίχιαμε ένα λουλουδάκι". Με τα πολλά παρακάλια εκάμασι ένα παιδάκι, κοριτσάκι. Ήταν ίδιο λουλουδάκι. Το ονομάσασι κιόλα: Λουλουδένια. Όντα το βαφτίσασι, εταΐσασι την καλεστική με χρυσά κουτάλια και μαχαιροπήρουνα και μ ασημένια πιάτα. Εκαλέστησαν κι οι τρεις Μοίρες του Παιδιού. Πάσι και την ώρα που ετρώασι, είπασι οι Μοίρες: "Η Λουλουδένια να γενεί πεντάμορφη!" "Η Λουλουδένια να γενεί πεντάπλουτη!"

Ό,τι που εσήκωνε το ποτήρι κι η τρίτη Μοίρα να πχιεί και να μοιράνει, πετάγεται η γριά μάγιζα, η Μονομάτα, η κακιά και λέει: "Η Λουλουδένια να πεθάνει δεκαπέντε χρόνου από μία βελόνα!" Λέει η τρίτη Μοίρα: "Τώρα που επρόφτασε κι εμοίρανε η μάγιζα Μονομάτα, δεν μπορού ν αλλάξουι την κουβέντα της. Μπορού μόνο ν' αλλάξου το θάνατο σε ύπνο. Η Λουλουδένια θα κοιμθεί δεκαπέντε χρόνου μόλις τήνε τρυπήσει μία βελόνα, αλλά θα ξυπνήσει ύστερα από χρόνια-χρόνια και καιρούς, θα ντήνε ξυπνήσει ένα βασιλόπουλο".

Εμεγάλουνε η κοπέλα. Έμαθε γράμματα: να γράφει, να'στορίζει*. Οι γονείς της τα βελόνια τάχασι κάμει άρατα** από το σπίτι. Γι' αυτό να ράβει και να κεντά δεν ήξερε. Μόλις έκλεισε τα δεκατέσσερα κι εμπήκε στα δεκαπέντε, επαρησιάστη στο παλάτι της μία μπιρμπίλα*** . Τήνε κυνήγα να ντήνε πιάσει από κήπο σε κήπο. Καμιά φορά λέπει σ' ένα μικρό καμαράκι μία γριά κι έπλεγε. Λέει η κοπέλα: "Τι έναι ευτούνο, γιαγιά;" "Μία βελόνα, παιδάκι μου". Πάει να ντην ακουμπήσει τη βελόνα, τήσε τρουπά το λειρό (λειχανό) της δαχτυλάκι. Έπεσε χάμου κι εκοιμήθη και ξυπνημό δεν είχε.

* ζωγραφίζει

* αόρατα, άφαντα

*** πεταλούδα

Σελ. 645
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/646.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

Εκοιμήθη εκείνη, αλλά εκοιμήθηνα κι όλο της το σπίτι! πατέρας, μάνα, οι υπηρέτες, οι μάγεροι, οι κότες και τ' άλλα ζώα μέχρι κι οι μύγες στα πορτοπαράθυρα. Επααίνασι εκεί ο κόσμος. Κανένας δεν μπορούσε να εμπόρειε να μπει μέσα. Είχασε μία μεγάλη τριανταφυλλιά, είχε πχιάσει την πόρτα του σπιτιού γύρο-γύρο κι είχε θεϊριέψει. Κι όποιος επάαινε να μπει μέσα στο σπίτι τον ετύλιγε στο λαιμό και τον έπνιγε. Επεράσασι χρόνια πολλά. Ελέασι ο κόσμος: εκεί έναι το μαγεμένο δάσος μ' ένα παλάτι που μία κοπέλα έχει κοιμηθεί από παλαιά χρόνια.

Τ' ακούει ένα βασιλόπουλο και λέει: αθα πάου κι εγώ να ίδιου τι γίνεται εκεί πέρα". Παίρνει τους ακόλουθους του, παίρνει και τον πιο πιστό φίλο του και τούνε λέει: "θα πάμε να ιδιούμε τι γίνεται εκεί πέρα". Μόλις εφτάσασι, ου το θάμα, εκατέβη η τριανταφυλλιά κι εγίνη ήμερη. Μπαίνει μέσα το βασιλόπουλο κι ε'ιδιάη στην κάμαρη της Λουλουδένιας. Πάει, τήνε πιάνει από το χέρι και είπε: "Λουλουδένια, ξύπνα! αρκετά εκοιμήθης τόσα χρόνια!... Καιρός να σηκωθείς!" Ανανοήθη η κοπέλα. Μόλις σηκώθη η Λουλουδένια, εξυπνήσασι όλοι οι δικοί της, μχρι κι οι μύγες από τα πορτοπαράθυρα.

Τήνε πήρε γυναίκα κι επεράσασι καλά κι εμείς καλύτερα.

Κυριάκος Κάσσης, 725 Λαϊκά Παραμύθια από τη Μάνη, σε αυθεντική λαϊκή αφήγηση, Αθήνα 1983, σ. 191-192.

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ

Ι. Η γέννηση της βασιλοπούλας

α: Ένας βασιλιάς και μία βασίλισσα μετά από πολλά παρακάλια στον θεό αποκτούν ένα κοριτσάκι.

ΙΙ. Η μοίρα της βασιλοπούλας

α: Στη βάφτιση της βασιλοπούλας οι γονείς καλούν α1: όλες τις Μοίρες· α2: τις μάγισσες· α3: εκτός από μία' α4: την πιο γριά' α5: γιατί την ξεχνούν α6: γιατί δεν έχουν δέκατο τρίτο χρυσό σερβίτσιο.

β: Οι καλεσμένες μοιραίνουν το κοριτσάκι με όλα τα καλά' β1: αλλά πριν τελειώσουν όλες, φτάνει η ακάλεστη και δίνει κατάρα να πεθάνει' β2: όταν φτάσει

Σελ. 646
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/647.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

μία ορισμένη ηλικία' β3: μόλις αγγίξει και τσιμπηθεί από' β4: ρόκα' β5: αδράχτι' β6: βελόνα' β7: αγκάθι από λινάρι' β8: αγγίξει ή φάει αλάτι.

γ: Η Μοίρα που δεν πρόλαβε να μιλήσει αλλάζει την κατάρα και ορίζει να κοιμηθεί το κορίτσι για εκατό χρόνια' γ1.' μαζί με όλο το παλάτι' γ2: και να ξυπνήσει από φίλημα πρίγκιπα' γ3: στο στόμα' γ4: από άγγιγμα πρίγκιπα.

ΙΙΙ. Η εκπλήρωση

α: Οι γονείς τρομαγμένοι παίρνουν προφυλάξεις ώστε να μην εκπληρωθεί η κατάρα' α1', κλείνουν το κορίτσι σε ένα πύργο' α2: καίνε όλα τα επικίνδυνα αντικείμενα (ρόκες, αδράχτια, λινάρια)' α3: τα κλειδώνουν σε ένα δωμάτιο.

β: Όμως, όταν η κοπέλα φτάνει στην ορισμένη ηλικία' β1: η γριά Μοίρα που την καταράστηκε καταφέρνει να μπει στο δωμάτιο της και να της αφήσει το μοιραίο αντικείμενο' β2: μπαίνει στο απαγορευμένο δωμάτιο και βρίσκει τη γριά να κλώθει' β3: το σκάει από τον πύργο και βρίσκει το μοιραίο αντικείμενο' β4: κατά λάθος τρώει αλάτι.

γ: Μόλις τρυπηθεί ή ακουμπήσει το αντικείμενο πέφτει σε βαθύ ύπνο' γ1: και μαζί της όλο το παλάτι' γ2: του μάγειρα του έμεινε η κουτάλα στο χέρι' γ3: του κόκορα του έμεινε η φωνή στο λαρύγγι' γ4: άλλο' γ5: γύρω από το παλάτι φύτρωσε ένα πυκνό δάσος σαν φράχτης.

δ: Ο βασιλιάς έβαλε την κοιμωμένη κόρη του σε έναν γυαλένιο πύργο' δ1: στη μέση της θάλασσας.

IV. Το ξύπνημα

α: Εκατό χρόνια μετά' α1: ένα βασιλόπουλο που περνάει από εκεί' α2: παραξενεύεται και ζητά να μάθει τι συμβαίνει' α3: πηδάει το φράχτη και μπαίνει στο παλάτι' α4: κατά λάθος σπάει το γυάλινο πύργο.

β: Βρίσκει τη βασιλοπούλα' β1: και την ξυπνάει' β2: με ένα φιλί' β3: με ένα άγγιγμα' β4: με ένα φύσημα' β5: μετά ξυπνάει και τους υπόλοιπους' β6: το υπόλοιπο παλάτι ξυπνάει αυτομάτως· β7: ο μάγειρας συνεχίζει να γυρίζει το φαΐ στην κατσαρόλα' β8: ο κόκορας βγάζει φωνή' β9: άλλο.

γ: Το βασιλόπουλο χωρίς να ξυπνήσει τη βασιλοπούλα την αφήνει έγκυο' Γ1: το μωρό που γεννιέται ενόσω η μητέρα του κοιμάται της βυζαίνει το δάχτυλο και βγάζει το αγκάθι που την κρατάει κοιμισμένη.

δ: Η βασιλοπούλα μαζί με το παιδί πηγαίνει να βρει τον πατέρα' 81: φτιάχνει παλάτι απέναντι από το δικό του' δ2: εκείνος την ερωτεύεται χωρίς να την αναγνωρίσει και στέλνει προξενιά με πλούσια δώρα' δ3: που εκείνη πετάει ή στέλνει πίσω' δ4: μέχρι που του στέλνει οδηγίες να φάει ένα ψάρι και να κάνει τον πνιγμένο

Σελ. 647
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/648.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

από το ψαροκόκαλο' 85: στην κηδεία του τον φτύνει και τον κοροϊδεύει που κάνει, τον πεθαμένο' 86: ο νέος επιτέλους καταλαβαίνει ποια είναι.

ε: Η βασιλοπούλα παντρεύεται το βασιλόπουλο.

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

ΘΡΑΚΗ

1. ΛΑ 410, 1, "Η βασιλοπούλα με τη ρόκα". Από δημοσιευμένη μετάφραση του παραμυθιού των Grimm.

2. Αρ. Θρ. Θησ. Β', 175-177, Σαράντα Εκκλησιές (σημ. Τουρκία), "Η βασιλοπούλα". Ι: α. ΙΙ: α, α2, α3, α5, β, β1, β2 (δεκαπέντε χρονών), β3, β5, γ, γ2. ΙΙΙ: α, α2, β, β2, γ, γ1, γ5. IV: α, α1, α2, α3, β, β1, β3, β6, ε.

3. Φιλολ. Πρωτοχρονιά, 18, 261-263, "Η βασιλοπούλα που κοιμότανε εκατό χρόνια". Ι: α. ΙΙ: α, α2, α3, α5, β (ομορφιά, φρονιμάδα), β1, β2 (15 χρονών), β3, β5, γ, γ1, γ4. ΙΙΙ: α, α2, α3, β, β2, γ, γ!,γ5. IV: α, α1, α3, β, β1, β3, β6, ε.

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

α. Νησιά Ανατολικού Αιγαίου

4. ΛΑ 410, 4, (Μέγας Π, 23, 102-104), Σκανδάλη Λήμνου, άτιτλο. Ι: α. Π: α, α1, α3, β, β1, β2, β3, β5, γ, γ1, γ2. ΙΙΙ: α, α3, β, β2, γ, γ1, γ5 (ατελές).

β. Κυκλάδες

5. ΙΛ 548, 56-66, Απείρανθος Νάξου, "Η βασιλοπούλα η μαεμένη". Ι: α. ΙΙ: α, α1, α3, β, β1, β2, β3, β4, γ, γ1, γ2. ΙΙΙ: α, α2, α3, β, β1, γ, γ1, γ5. IV: α, α1, α3, β, β1, β2, β5 β4, ε.

6. ΛΑ 410, 2, Απείρανθος Νάξου, "Η βασιλοπούλα η μαεμένη". Ι: α. ΙΙ: Οι γονείς κρυφακούνε τις Μοίρες και μαθαίνουν ότι η κόρη τους θα μαγευτεί από μαλαματένια ρόκα. ΙΙΙ: α, α1 (δωμάτιο), β, β1, γ, γ1. IV: α, α1, α2, α3, β, β1, β4 (γιατί φοβάται να τη φιλήσει μην πεθάνει κι αυτός), β5, ε.

Ι. ΛΑ 585, (ΣΠ 58), 144-158, Νάξος, "Η βασιλοπούλα που πέθανε με το λινάρι". Ι: α. ΙΙ: Μάγοι προλέγουν ότι θα πεθάνει αν τσιμπηθεί από λινάρι.

Σελ. 648
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/649.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΙΙΙ: α, α1, α2, β, β3 (βγαίνει από τον πύργο προς νερού της και μπαίνει σε μια σπηλιά), γ, δ (σε δωμάτιο του παλατιού). IV'. γ, γ1, δ, δ1, δ2, δ3, δ4, δ5, δ6, ε. Συνέχεια όπως το AT 891A.

8. ΛΑ 1396, 10, 21-22, Τήνος, άτιτλο. Ι: α. ΙΙ: Απαγόρευση να φάει αλάτι. ΙΙΙ: α, β, β4, γ, δ, δ1. IV'. α, α1 (το βασιλόπουλο της Ρωσίας τη βρίσκει ενώ ψαρεύει), β, β1 (μ' ένα δάκρυ), πάει να φέρει καράβια να την πάρει, αλλά όταν γυρίζει τη βρίσκει μελαχρινή (;) και δεν τη θέλει. Εκείνη πηγαίνει στη Ρωσία να τον βρει. Αναγνώριση και γάμος.

9. ΛΑ 1396, 96, 357-366, Τήνος, άτιτλο. 7: α (το τάζουν στον Άγιο Τάφο). ΙΙ: την ώρα της γέννας το αστρικό της προλέγει πως άμα πιάσει αλάτι θα πεθάνει. ΙΙΙ: α, β, β4, γ, δ, δ1. IV: α, α4 (ένας καπετάνιος), β, β1, β3 (της χαϊδεύει το χέρι, της πέφτει το αλάτι και αναπνέει). Η συνέχεια όπως στο AT 425F.

10. ΛΑ 1545, 369, Νάξος, άτιτλο.

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΙΟΝΙΟΥ

11. Schmidt, 6, 76, Ζάκυνθος, "Die verzauberte Königstochter oder der Zauberturm". Συμφυρμοί διαφόρων τύπων! Μία Λάμνισσα αρπάζει το κορίτσι που γεννήθηκε από την άντζα του βασιλιά (AT 705), και το κλείνει σε ένα πύργο, όπου το κορίτσι πέφτει σε ύπνο. Ένα βασιλόπουλο με βοηθούς ζώα (AT 554) φέρνει εις πέρας τα ζητήματα της Λάμνισσας. Ξύπνημα της κοπέλας και Μαγική Φυγή (AT 313A).

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

12. ΛΑ 1186, (ΣΜ 16), 167-168, Ηλεία, "Η Λουλουδένια". Η συνέχεια όπως AT 891A. 7: α. ΙΙ: α, α2, α3, α4 (αυτήν με το ένα μάτι), β, β1, β2, β3, β6, γ, γ2. ΙΙΙ: α, α2, β, β3 (κυνηγώντας πεταλούδες στο δάσος βρίσκει μία καλύβα, όπου κεντάει ένα κορίτσι), γ. IV'. α, α1, β, β1, ε. Συνέχεια όπως στον AT 89ΙΑ.

13. ΛΦ 1517, Βλαχέρνα Αρκαδίας, "Η κοιμωμένη ομορφιά". Γ. α. ΙΙ: α, α2, α3, α6, β, β1, β2 (δεκατριών ετών), β3, β5, γ, γ2. ΙΙΙ: α, α2, β, β3 (μπαίνει στον πύργο της γριάς που γνέθει), γ, γ1, γ2, γ3 (όλα τα ζώα κοιμήθηκαν), γ4. IV: α, α1, α2, β, β1, β3, β6, ε.

14. Κάσσης, 191-192, "Η Λουλουδένια". 7: α. ΙΙ: α, α1, α3, α4, γ5, β, β1, β3, β6, γ, γ1, γ2. ΙΙΙ: α, α2, β, β3 (κυνηγώντας πεταλούδες), γ, γ1, γ5 (τριανταφυλλιά). IV: α, α1, α3 (η τριανταφυλλιά γίνεται ήμερη), β, β1, β3 (αρκετά κοιμήθηκες, της λέει), ε.

Σελ. 649
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/650.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ

15. ΛΦ 1044, 14, 7-18, Φωκίδα, "Το μαρμαρωμένο παλάτι.". Ι: α. ΙΙ: α, α2, α3, α4, α5, β, β1, β2 (είκοσι χρονών), γ (τριακόσια χρόνια), γ1, γ2. ΙΙΙ: Όταν έγινε είκοσι χρονών, την ημέρα του γάμου της όλα κοιμήθηκαν, γ1, γ2, γ3, γ5. IV'. α, α1, α2, β, β1, β5 (πρώτα ξυπνάει όλο το παλάτι), β7, β8, ε.

16. ΛΦ 1096, 10-11, Λαμία, άτιτλο. Ι: α. ΙΙ: Οι τρεις Μοίρες λένε "να μην την αγγίξει βελόνα". ΙΙΙ: α, α2, β3 (κυνηγώντας πεταλούδες φτάνει σε ένα δωμάτιο όπου κεντούσε ένα κορίτσι), γ, γ1, γ3, γ4 (όλα τα ζώα), γ5. IV'. α, α1, α2, α3, β, β1, β6, β8, ε.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Από τα πιο αγαπημένα "παιδικά" παραμύθια, το παραμύθι της "Ωραίας Κοιμωμένης" είναι ελάχιστα διαδεδομένο στην προφορική παράδοση. Οι ελάχιστες παραλλαγές που έχουν καταγραφεί σε όλη την Ευρώπη αποδίδονται από τον St. Thompson1 στη διάδοση και κυκλοφορία λογοτεχνικών κειμένων. Η βασική αναφορά είναι βεβαίως ο Perrault και η "Belle au Bois Dormant" (H Ωραία Κοιμωμένη του Δάσους), παραμύθι που μεταφράστηκε σε όλες τις ευρωπαϊκές γλώσσες και υπάρχει σε όλα τα παιδικά βιβλία. Ο Delarue σημειώνει ότι είναι γενικώς παραδεκτό πως ο Perrault εμπνεύστηκε το παραμύθι του από την αντίστοιχη διήγηση του Basile , επεμβαίνοντας ωστόσο, για λόγους ευπρέπειας, στο τόσο χαρακτηριστικό επεισόδιο όπου ο πρίγκιπας δεν ξυπνάει την κοιμωμένη, αλλά "κοιμάται" μαζί της και την αφήνει έγκυο . Το επεισόδιο αυτό, ο Basile το οφείλει με τη σειρά του σε προϋπάρχοντα από τον 14ο αιώνα λογοτεχνικά κείμενα: το γαλλικό μυθιστόρημα Perceforest (που μεταφράστηκε στα ιταλικά το 1525) και την καταλανική έμμετρη νουβέλα που μεταφράστηκε στα γαλλικά το 19ο αιώνα με τίτλο "Frère de Joie et Sœur de Plaisir". Σύμφωνα με τους συντάκτες του γαλλικού καταλόγου, ο Perrault χρησιμοποίησε ενδεχομένως και τις δύο πηγές, πλάθοντας μια νέα εκδοχή. Όσο για τους Grimm, χρησιμοποίησαν την παραλλαγή που τους διηγήθηκε η αλσατή (γαλλοτραφής) μαγείρισσα τους.

1. St. Thompson, The Folktale..., ό.π., σ. 96-97.

2 Ρ Delarue - M. L Tenèze, Le conte populaire fianfais , ό.π., τ. 2, σ. 69-71

3 Basile, Pentamerone, V, 5, "Sole, Luna et Talia"

4 Μοτίβο με τον αριθμό AT 475, 2: Hero lies by princess in magic sleep and begets child

Σελ. 650
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/651.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

Το παραμύθι παραδίδεται και στην Ελλάδα διατηρώντας στις λεπτομέρειες του τα επεισόδια που απαρτίζουν τη γνωστή λογοτεχνική μορφή: κάποια παρεξηγημένη Μοίρα ή νεράιδα καταριέται την κοπέλα να πεθάνει τσιμπημένη από αγκάθι λιναριού ή από αδράχτι, βελόνα κλπ. Μία άλλη νεράιδα τροποποιεί την κατάρα, και αντικαθιστά το θάνατο με εκατοντάχρονο ύπνο. Η κατάρα πραγματοποιείται και η βασιλοπούλα, παρ' όλες τις προφυλάξεις, τσιμπιέται και κοιμάται. Μαζί της κοιμάται όλο το παλάτι που καλύπτεται με τα χρόνια από έναν πυκνό φράχτη με πολλά αγκάθια. Ένα βασιλόπουλο φτάνει στον ορισμένο χρόνο και ξυπνάει τη βασιλοπούλα μ' ένα φιλί. Ξυπνά και το παλάτι και γίνονται οι γάμοι. Μόνον σε μία παραλλαγή (αρ. 7) από τη Νάξο, συναντούμε το επεισόδιο με την εγκυμονούσα κοιμωμένη (βλ. συνθετική παραλλαγή, IV'. γ, γ1). Το περίφημο αυτό επεισόδιο αυτό συναντάται κυρίως στον τύπο AT 551 (The sons on a quest for a wonderful remedy jor their father, Το νερό της ζωής), όπου το παλικάρι έχει την ευγένεια ν' αφήσει ένα σημείωμα με το όνομα του για την περίπτωση που ξυπνήσει η βασιλοπούλα και βρεθεί έγκυος. Συναντάται επίσης και στον AT 304 (Ο Κυνηγός).

Στη ναξιακή παραλλαγή, το ξύπνημα το καταφέρνει το παιδί της κοιμωμένης· το νεογέννητο, προσπαθώντας να βυζάξει τη μάνα του που κοιμάται, βυζαίνει το δάχτυλο της και της βγάζει το αγκάθι.

Το παραμύθι φαίνεται να είναι γνωστό περισσότερο στα νησιά του Αιγαίου, από όπου προέρχονται οι επτά από τις δεκαέξι συνολικά παραλλαγές. Αν δεχθούμε ότι πρόκειται όντως για μια λόγια αφήγηση (Basile και προγενέστερα κείμενα, Perrault) που έχει περάσει στην προφορική παράδοση, θα παρατηρήσουμε ότι συναντάται σποραδικά στις ελληνικές περιοχές που έχουν δεχθεί δυτική επιρροή (Νησιά του Αιγαίου και Ιονίου, Στερεά Ελλάδα και Πελοπόννησο, με την εξαίρεση της Κρήτης). Οι τρεις παραλλαγές από τη Θράκη ωστόσο, αφήνουν να διαφαίνονται και άλλες πιθανές παράμετροι στη διάδοση της "Ωραίας Κοιμωμένης", που αξίζει να διερευνηθούν.

5 Σε μερικές παραλλαγές απαγορεύεται επί ποινή θανάτου στην ηρωίδα να αγγίξει ή να φάει αλάτι· στη διατριβή της, Sommeils et Veilles dans le conte merveilleux grec, EHESS, Παρίσι 1977, η Μ. Παπαχριστοφόρου προσεγγίζει στο συμβολικό επίπεδο τα απαγορευμένα εργαλεία της υφαντικής με το αλάτι, σαν μέρος της μύησης της νεαρής κοπέλας στη γυναικεία ταυτότητα (σ.112-114).

Σελ. 651
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/652.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 652
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/653.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT *411

Σελ. 653
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/654.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 654
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/655.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ  AT *411

Η χρυσή γουρούνα

AT 411: The King and the Lamia Μέγας *411: Η χρυσή γουρούνα

Η χρυσή γουρούνα

Μια φορά κι έναν καιρό ήτανε ένας βασιλιάς και μια βασίλισσα. Η βασίλισσα γέννησε ένα κοριτσάκι και σε τρεις μέρες πήγανε οι Μοίρες να μοιράνουν το παιδί. Είπαν ότι η βασιλοπούλα, έτσι κι έρθει του νόμου να παντρευτεί, μόλις θα πει ο παπάς "ευλογημένη η βασιλεία", θα γίνει μια γουρούνα χρυσή και θα πάρει τους λόγγους. Το άκουσε η μάνα της και το 'γράψε σ' ένα χαρτί. Το 'βαλε όμως κατάκαρδα πως θα γίνει η θυγατέρα της γουρούνα, και πέθανε. Το μπιλιέτο το είχε φυλάξει σ' ένα βιβλίο. Μια μέρα που ο βασιλιάς ξεφύλλιζε το βιβλίο, απάντησε το χαρτί και πολύ πικράθηκε, ώσπου πέθανε κι αυτός. Η κοπέλα, χωρίς μάνα και πατέρα, αύξαινε κι ομόρφαινε όλο και πιο πολύ.

Ώσπου κάποιο βασιλόπουλο μήνυσε ότι θέλει να την παντρευτεί. Κι εκείνη σκεφτότανε να το κάνει. Απέναντι από το σπίτι της ήτανε μια γειτόνισσα φτωχή. Πήγε λοιπόν το βράδυ στο σπίτι της και της είπε: "Ήρθα να μου κάνεις μια χάρη", κι εκείνη είπε: "Προσκυνώ, βασίλισσα μου, κι ότι αγαπάς από με". "Ήρθα να μου δώσεις την πρώτη σου θυγατέρα αύριο, που έχω λίγο μαλλί να μου το γνέσει". "Ευχαρίστως, κυρά, γιατί να μη σ' τη δώκω; Να έρθει".

Την άλλη μέρα, πρωί-πρωί, η κοπέλα πήγε στο παλάτι, μπήκε από το πορτόνι κι έκατσε κι έξενε το μαλλί. Η βασίλισσα όμως δε φάνηκε διόλου όλη τη μέρα κι ούτε της πήγαινε να φάει. Το βράδυ λοιπόν, αφού καληνύχτισε τη βασίλισσα, έφυγε. Η βασίλισσα ζήτησε από τη γειτόνισσα της να της στείλει την άλλη θυγατέρα της. Και μ' αυτήν όμως συνέβησαν τα ίδια, δηλαδή δε φάνηκε κανείς, ούτε της έδωσαν να φάει. Και οι δυο, όταν γυρίσανε σπίτι τους, παραπονιότανε και λέγανε ότι δεν τις περιποιήθηκε η βασίλισσα. Αυτή όμως τ' άκουγε όλα κρυφά.

Την άλλη μέρα, ζήτησε να πάει η πιο μικρή θυγατέρα της γειτόνισσας. Πράγματι, πήγε κι αυτή και συμβήκανε πάλι τα ίδια. Όταν όμως βράδιασε και γύρισε σπίτι της, είπε στη μάνα της η μικρότερη: "Μωρέ, εμένανε και τι δε μου 'δώσε η βασίλισσα, ως και σαρδελλόγλωσσες μου είχε ψημένες". Κι η βασίλισσα που τ' άκουσε, μπήκε και ζήτησε τη μικρή για να την πάρει γι' αδερφή της και να την

Σελ. 655
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/656.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

παντρέψει, γιατί αυτή ήτανε η πιο πιστή. Την παίρνει λοιπόν και πήγανε στο παλάτι. Κάτσανε, φάγανε και κοιμηθήκανε.

Την άλλη μέρα, εστερέωσε ο γάμος της βασιλοπούλας με το βασιλόπουλο. Ό,τι ρούχα έφτιανε αυτή, έφτιανε και της φτωχής. Την τελευταία μέρα πριν να γίνει ο γάμος, η βασίλισσα είπε της φτωχής: "Το γραφτό μου είναι να γίνω χρυσή γουρούνα και να πάρω τους λόγγους, μα σε σαράντα μέρες εγώ θα ξαναπάρω τη μορφή μου. θα μου έχεις τρία κακαβιά: το ένα θα έχει γάλα, το άλλο τριανταφυλλόνερο και το άλλο νερό, να πέσω μέσα να κυλιστώ, και τρία σεντόνια να σφογγιστώ. Θα είσαν ντυμένη όπως κι εγώ κι όταν ο παπάς πει Ευλογημένη η Βασιλεία", εγώ θα φύγω. Εσύ θα πάρεις τη θέση μου και θα με περιμένεις να έρθω".

Πράγματι, στην ορισμένη ώρα, γίνηκε ένας ανεμοστρόβιλος κι έσβησε το φως. Όταν άναψαν τα φώτα, όλοι είπανε, που είναι η νύφη να γίνει ο γάμος. Αυτή είπε ότι φοβήθηκε και κλείστηκε στην κάμαρα της. Γίνηκε ο γάμος, τραταριστήκανε, φάγανε κι ήπιανε και πήγανε να πέσουνε. Όταν μπήκανε μέσα στην κάμαρα, αυτή που είχε πάρει τη θέση της βασιλοπούλας, είπε στο βασιλόπουλο: "Σ' ορκίζω σαράντα μέρες να μη μ' αγγίξεις, ούτε τη μανικά μου, γιατί έχω ανάθεμα από τη μάνα μου". "Αυτό", της λέει, "είναι το πιο εύκολο". Όταν περάσανε σαράντα μέρες, περίμενε τη χρυσή γουρούνα. Έκατσε και ζέστανε το νερό στα τρία κακαβιά. Ήρθε η ώρα και φάνηκε από μακριά η χρυσή γουρούνα. Έφτασε και πέφτει μέσα στα κακαβιά και τρίφτηκε καλά κι ύστερα εσφογγίστηκε. Στη στιγμή πήρε την πρώτη της μορφή. Αγκαλιαστήκανε και φιληθηκανε και κατόπιν πήγε μέσα στην κάμαρα της, που κοιμότανε ο άντρας της. Τότε του εξήγησε τα πάντα, πως έτσι έπρεπε να κάνει, μια και ήτανε γραφτό, και πήρε μια ξένη κοπέλα πιστή και την έκαμε αδερφή της.

Και με τον καιρό, βρήκανε βασιλόπουλο και παντρέψανε τη θυγατέρα της φτωχής και ζήσανε καλά και μεις καλύτερα.

ΛΦ 713, 1-4. Καταγράφηκε από τη Μαρία Κουρή στην Κεφαλλονιά, το 1957. Το αφηγήθηκε μια αγράμματη Κεφαλονίτισσα, 80 ετών, που το ήξερε από τη γιαγιά της.

Σελ. 656
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/657.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ α. Κυκλάδες

1. ΛΑ 1387, 60, 479-485, Τήνος, άτιτλο.

2. ΑΦ 1157, 4-7, Απείρανθος, Νάξου, "Η καταραμένη κόρη".

ΝΗΣΙΑ ΙΟΝΙΟΥ

3. ΛΦ 713, 1-4, Κεφαλλονιά, "Η χρυσή γουρούνα".

ΑΔΗΛΟΥ ΤΟΠΟΥ

4. Λιουδάκη, Παππούς, 9-14, "Το φιδάκι".

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Στο παράδοξο αυτό παραμύθι, που αποτελεί οικότυπο, υπάρχουν 4 καταγραμμένες παραλλαγές . Ο Μέγας το κατατάσσει μαζί με το AT 411, την ινδική ιστορία της γυναίκας-φίδι που θέτει σε κίνδυνο την υγεία του συζύγου της και ξεμαγεύεται όταν της κάψουν στο φούρνο το πετσί της. Ωστόσο, ο μύθος του οικοτύπου AT *411, άγνωστος στους Aarne-Thompson, είναι διαρθρωτικά τελείως διαφορετικός και θα έπρεπε να καταταχθεί κοντά στο AT 310 (Η Χρυσομαλλούσα) ή πλάι σε τύπους που εμπεριέχουν την κατάρα μιας μάνας προς την κόρη της και την απαλλαγή της τελευταίας μέσα από τεχνάσματα που βιώνονται στα πλαίσια μιας μητρογονικής σειράς (πχ. AT 514A, Η ψαροκέφαλη).

Μια κόρη είναι καταραμένη από τη μάνα της ή από τις Μοίρες να μεταμορφωθεί σε γουρούνα τη μέρα του γάμου της (ή σε φίδι, σε γαϊδούρι) και να παραμείνει

1. Βλ. Α. Αγγελοπούλου, Οι παραμυθοκόρες..., ό.π., σ. 278.

Σελ. 657
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/658.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

μείνει για πάντα έτσι. Ωστόσο υπάρχει κάποια δυνατότητα διαφυγής! αν βρεθεί μια γυναίκα, να της πει: "γυναίκα γεννήθηκες, γυναίκα γίνε πάλι" ή, επιπλέον, να δεχτεί να πάρει τη θέση της πλάι στον άντρα της "γουρούνας", χωρίς να πλαγιάσει μαζί του ώσπου να επιστρέψει εκείνη σε σαράντα μέρες από το δάσος (κάποτε τρία χρόνια), τότε τα μάγια θα λυθούν.

Γίνεται ο γάμος και η αδερφή της ή μια φίλη της έμπιστη την αντικαθιστά στο πλευρό του συζύγου. Του ζητάει να μην την πλησιάσει για σαράντα μέρες (ή ώσπου να της φέρει μαλαματένιο αργαλειό, χρυσή ανέμη και χτένια, φορεσιά με τον ουρανό με τ' άστρα). Εκείνος δέχεται. Τέλος, η κόρη επιστρέφει με γουρουνίσια όψη, βρίσκει την "αδερφή" της κοιμισμένη και καταφέρνει την τελευταία στιγμή της διορίας να την ξυπνήσει με φωνές. Της φωνάζει.' "γυναίκα γεννήθηκες, γυναίκα γίνε πάλι" ή της κάνει μπάνιο σε γάλα και τριανταφυλλόνερο. Έτσι, τα μάγια της λύνονται μέσα από την πίστη μιας άλλης γυναίκας κι η φίλη ή αδερφή ανταμείβεται με πλούτη ή παντρεύεται το βεζίρη.

Σελ. 658
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 300-499, τ. Α΄+Β΄
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 639
    34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

    41. ΛΦ 1731, 11-13, Φιλιατρά, "Ο κόρακας που έγινε βασίλισσα". Ι: α, α1, β, β2. ΙΙ: α, "2, β2, β3, ε. ΙΙΙ: α, β, β1, β4, γ, γ3, δ, δ1, ε, στ, στ1, η5. IV: α.

    42. Μεσσην. Έτος, 163, Πυλία, "Ο βασιλιάς". Ι: α, α1, β, β4. ΙΙ: β, β1. Δεν την ξαναβρίσκει. Ατελές.

    ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ

    43. ΛΑ 409Α, 5, Αιτωλία, "Η σλούλα". Ι: α, α1, β, β4. ΙΙ: α, α3, β, ε. IV: δ, δ1.

    44. ΛΑ 1256, (ΣΜ 86), 131-132, Κατούνα Ακαρνανίας, άτιτλο. Ι: α, α1, β, β1. II: α, α2, β1, β2, ε, ΙΙΙ: στ. IV: ζ.

    45. ΛΑ 2947, 102-107, Μέγαρα, άτιτλο. ΙΙ: στ (ο βασιλιάς συναντά στο δάσος ένα αρνί, το παίρνει στο δωμάτιο του, και όταν τον πάρει ο ύπνος, βγαίνει μία όμορφη κοπέλα). Στη συνέχεια συμφυρμός με το AT 516.

    46. ΛΦ 745, 7-11, Γραβιά Φωκίδας, "Το κατσίκι με το τομάρι". Ι: α, α1, β, β1. ΙΙ: α, α4, β, ε, ε1. ΙΙΙ: α, α1, β, β2, β3, γ, γ3, δ, δ1, 82, δ3, ε (Το Τσιμπιδοχώρι, το Μασοχώρι, το Σκουποχώρι), ε1, στ. IV: ζ.

    ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ - ΠΟΝΤΟΣ - ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑ α. Καππαδοκία

    47. ΚΜΣ, 4915-4923, Φάρασα, "Το ριφόκκο". Ι: α, α1 (στον Άγιο Χριστόφορο), β, β1. ΙΙ: α, α2, β, β1 (της αλλάζει το δαχτυλίδι της με το δικό του), ε. ΙΙΙ: α, α1, β, β4 (με την ξυλοκουτάλα), γ, δ, στ, η, η2 (ο άντρας της παίρνει τα βουνά και η πεθερά μένει μόνη).

    48. Dawkins MG in AM, 445, Σύλατα, άτιτλο. Ι: α, α1, β, β4. Π: α, β, β1, γ, δ, δ1, ε.

    ΚΥΠΡΟΣ

    49. ΛΦ 1888, 1-14, "Η γριά η ζητιάνα και η Σκυλίτσα". Γ. α, α1 (μία ζητιάνα), β, β4. ΙΙ: α, α2, α4, β, β1. ΙΙΙ: γ, γ2, στ, στ1 (καίνε το τομάρι του σκύλου σε αναμμένα κάρβουνα, και τη ρίχνουν σε δύο στέρνες με μέλι και γάλα). Στη συνέχεια συμφυρμός με AT 403B.

    50. Λαογρ. ΙΖ', 262-264, Κάμπος Ευρύχου, "Η όρνιθα". 7: α, α1, β, β10 (κότα). ΙΙ: α, β, β2, ε. ΙΙΙ: στ, στ1, η, η2.