Error(s) found: '2'

+ Unable to change databases. Unknown database 'iaennew'.
+ Unable to perform the query SELECT * FROM keywords_description WHERE (language_id = ''). No database selected.
TEXT_VISIBLE_PAGES 690-709 TEXT_OF 982
TEXT_PREVIOUS_20
TEXT_CURRENT_PAGE
TEXT_NEXT_20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/690.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

Υπότυπος L

Της Κάτω γης ο αφέντης

Μια φορά ήτανε ένας γέρος φτωχός, και εσηκώθηκε μια μέρα να πάει στα ξύλα. Επήγε, έκαμε κάμποσα και τα 'φέρνε στο χωριό. Στο δρόμο σαν να κουράστηκε κι έκατσε σ' ένα μέρος κι αναστέναξε ο καμένος από τα φύλλα της καρδιάς και είπε: "Ωχ, ωιμέ κι αλίμονο!" Καθώς είπε αυτό το λόγο, να σου και πετιέται ένας αράπης και του λέει: "Τι με θέλεις;" Ο καμένος ο γέρος ετρόμαξε και του λέει: "Τίποτις δε σε θέλω. Εγώ δε σε φώναξα". Τότες του λέει ο αράπης: "Έχεις θυγατέρες;" "Έχω τρεις", λέει ο γέρος. "Αύριο το πρωί να μου φέρεις την πρώτη εδώ να!"

Την άλλη μέρα το πρωί επήγε ο γέρος την πρώτη του θυγατέρα σ εκείνον τον τόπον, κι ανέβηκε ο αράπης και την επήρε και την επήγε σ ένα μέρος που τανε μεγάλα πλατάνια και περιβόλια παράμορφα. Μα το μεσημέρι, που ήτανε ώρα να φάνε, ο αράπης της έστρωσε τραπέζι και για φαΐ της βάνει ένα σάπιο και σκουληκιασμένο ανθρώπινο ποδάρι και της λέει πως "αν φας αυτό το ποδάρι, θα πάρεις άντρα της Κάτω γης τον αφέντη, ειδουμή θα σε γυρίσω στου αφέντη σου πίσω". Εκείνη η κακουμοίρα, μόνου που έβλεπε το ποδάρι, ανακατευόταν κι ως το ύστερο, σαν έφυγε ο αράπης, πιάνει και το ρίχνει μέσα στη χρεία. Ύστερα ήρθε ο αράπης για να σηκώσει το τραπέζι και φωνάζει: "Ποδαράκι μου, που είσαι;" "Μέσα στη χρεία μ' έριξε η κερά μου", απολογιέται εκείνο. Τότες ο αράπης της λέει: "Έλα, κόρη μου, να σε πάω στου αφέντη σου, μα εσύ δεν είσαι για μας". Την παίρνει και τη δίνει του αφέντη της πίσω και του λέει: "Φέρε μου τη δεύτερη". Την άλλη μέρα ο γέρος του πάει τη δεύτερη. Την παίρνει πάλι ο αράπης, την κατεβάζει και της στρώνει κι αυτηνής το τραπέζι. Μα, αντίς για φαΐ, της βάνει ένα χέρι ανθρωπινό να το φάει' για να μην τα πολυλογούμε, σαν το συλλογίστηκε κι αυτή κάμποση ώρα, το παίρνει και το πετά μέσα στη χρεία' έρχεται πάλι ο αράπης να σηκώσει το τραπέζι και φωνάζει του χεριού: "Χεράκι μου, χεράκι μου, που είσαι;" "Μες στη χρεία μ' έριξε η κερά μου", λέει εκείνο. Τότες τήνε παίρνει κι αυτήν ο αράπης και τήνε πάει του αφέντη τση και του λέει να του φέρει και την τρίτη του θυγατέρα. Ο γέρος την άλλη μέρα του 'φέρε και την τρίτη' τήνε παίρνει ο αράπης, τήνε καθίζει κι αυτή στο τραπέζι κι αντίς για φαΐ της δίνει μια βρωμισμέμη ανθρωπινή κοιλιά να φάει και της λέει: "Αν είσαι άξια να φας αυτήν την κοιλιά, θα πάρεις άντρα της Κάτω γης τον αφέντη, ειδεμή θα πας κι εσύ εκεί που πήγαν οι αδερφές σου". Αυτή όμως, ήτανε πολλά πονηρή και του λέει: "Μετά χαράς σου, Αράπη μου, φτάνει να μου φέρεις δυο-τρία γαρούφαλα και λίγη κανέλα να κουκκίσω την κοιλιά και τήνε τρώω". Έτσι ο αράπης της έφερε την κοιλιά και τα γαρούφαλα και την κανέλα. Αυτή έπιασε και τήνε κούκκισε και τήνε μπλάστρωσε απάνω στην κοιλιά της και την έδεσε με μια ζώνη. Σαν ήρθε ο αράπης να σηκώσει το τραπέζι, φώναξε: "Κοιλιά μου, κοιλιά μου, που είσαι;" "Στην κοιλιά της κεράς

TEXT_PAGE_SHORT690
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/691.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

μου", αποκρίνεται, εκείνη. Τότες ο αράπης ευχαριστήθηκε και την είχε φως και μάτια' αυτή όμως η καμένη, ποτέ δεν έβλεπε τον άντρα της, γιατί το βράδυ, σαν ήθελε να αποφάει, της έδινε ο αράπης καφέ κι είχε ύπνο κι έτσι αποκοιμιότανε κα, σαν ερχότανε της Κάτω γης ο αφέντης να κοιμηθεί, αυτή δεν ένιωθε. Έτσι επέρνα ο καιρός. Μα μια μέρα, οι αδερφές της, σαν είδανε πως ο αράπης δεν την εγύρισε πίσω, εβάλανε στο νου τωνε να πάνε να δούνε τι κάνει εκειδά κάτω. Τα 'πάνε του γέρου κι εκείνος ήρθε σε κείνον τον τόπο κι εφώναξε." "Ωχ, ωιμέ κι αλίμονο!" και να σου πάλι ο αράπης. Τότες του λέει ο γέρος: "Τα παιδιά μου αποθύμησαν την αδερφή τους κι αν είναι βολετό, να τήνε δούνε".

Σαν την αυριανή, τις πήγε ο γέρος κι ο αράπης τις πήρε και τις έφερε στην αδερφή τωνε. Εκείνη τις εδέχτηκε με πολλή χαρά και, σαν εκάτσανε εκουβεντιάζανε το ένα με το άλλο" ύστερις η μια λέει της μικρότερης: "Καημένη αδερφή, εσύ θαρρείς πως έχεις άντρα τον Αράπη, μα εσύ έχεις ένα παράμορφο παλικαράλι, μα δεν τον είδες ποτέ σου, γιατί ο αράπης σου δίνει κάθε βράδυ ύπνο' μόνου απόψε, σαν σου δώσει τον καφέ, χύσε τόνε κρουφά και, σαν έρθει εκείνος να κοιμηθεί μαζί σου, έχει ένα κλειδί στο αφάλι του' γύρισε το εκείνο το κλειδί και τότε θα δεις τον κόσμον όλο". Αυτά της είπαν οι κακές αδερφές κι εφύγανε. Το βράδυ αυτή έχυσε τον καφέ κι ύστερις έκανε την αποκοιμισμένη· την επήρε ο αράπης και την έβαλε στο κρεβάτι της· σε κάμποση ώρα θωρεί που ήρθε στην κάμαρα κι έπεσε στο κρεβάτι της ένα πανώριο παλικάρι' σαν τάφηκε κι αποκοιμήθηκε, σαν καλή και φρόνιμη πιάνει και γυρίζει το κλειδί που είχε στο αφάλι του, και τότες τι να δει! Πόλη, Σμύρνη, και όλο το ντουνιά' εκειδά είδε και μια γριά, που ελεύκαινε το νήμα της σ' έναν ποταμό και της είχε πάρει μερικό το νερό χωρίς να το νιώσει η γριά. Τότες εξέχασε η καμένη που ήτανε και φωνάζει: "Γριά, γριά, το νήμα σου σου πήρε ο ποταμός". Καθώς ακούει μέσα στον ύπνο του αυτές τις φωνές, ο νιος ξυπνά και της λέει: "Σκύλα, γύρισε το κλειδί γιατί μ' έχασες". Τότες, φοβισμένη αυτή γυρίζει το κλειδί' μα το πρωί, της Κάτω γης ο αφέντης, λέει του αράπη του: "Πάρε την αυτή και κόψε δύο τρίχες από την κεφαλή της και βάλε τις σε μια λεκάνη και να τις βλέπεις μέρα και νύχτα' και σαν δεις πως βουλούνε, να μου το πεις' δώσε της λίγο ψωμί και βγάλ' τηνε". Ο αράπης, έτσι του 'πε ο αφέντης του, έτσι έκαμε' αυτή η κακομοίρα επήρε το ψωμάκι της κι έφυγε.

Επάενε, επάενε' εκειδά βρίσκει ένα βοσκό και του λέει: "Δε μου δίνεις, καλότυχε, τα ρούχα σου, να σου δώσω τα δικά μου; "Μετά χαράς σου", της λέει ο βοσκός' έτσι, εντύθηκε με τα ρούχα του βοσκού κι επάενε. Ύστερις από πολύ δρόμο, εμπήκε σε μια χώρα μεγάλη κι εφώναξε στους δρόμους: "Κι εγώ καλό κοπέλι, κι εγώ καλό κοπέλι!"

Τον ακούει ο βασιλιάς της χώρας, τον είδε καλοκαμωμένο και παστρικό και τον επήρε για δούλο' τον αρωτά πως τον λένε και είπε Γιάννη. Με τον καιρό για τις αμαρτίες του Γιάννη τον αγάπησε η βασίλισσα. Μια μέρα ο βασιλιάς επήγε στο κυνήγι κι επήρε και τον Γιάννη μαζί του' στο μισό δρόμο που παένανε είδε ο βασιλιάς

TEXT_PAGE_SHORT691
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/692.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

πως εξέχασε το ρολόι, του και του λέει: «Καμένε Γιάννη, εξέχασα το ρολόι μου' τρέξε να μου το φέρεις, μα σιγά-σιγά σαν έμπεις στην κάμαρα, να μην ξυπνήσεις την κερά σου. Έτσι ο Γιάννης εγύρισε πίσω και μπαίνει σιγά-σιγά μέσα στην κάμαρα' μα η κερά του ήταν ξυπνητή κι ήταν ακόμα στο κρεβάτι. Τότες τόνε χυταργιάζει αυτή για τα κακά της θελήματα, ο Γιάννης αντιστεκόταν και στο πάλαιμα απάνω, τον εκαταγκρατσούνισε με τα νύχια της και του 'κάνε του καμένου ολόφωνη τη μούρη του από τα αίματα' ως το ύστερο ο Γιάννης την άμπωξε, άρπαξε το ρολόι του αφεντικού του κι έφυγε. Σαν τον επρόφτασε και τον είδε ο αφεντικός του ολόφωνο από το αίμα, του λέει! «Μωρέ Γιάννη, τι έπαθες;» Εκείνος λέει: «Επερνούσα, αφέντη μου, από μια μεριά που ήτανε πολλοί βάτοι, κι από τη βιάση μου, για να σε προφτάσω, εκαταμισερώθηκα». Έτσι εγυρίσανε πάλι το βράδυ στο παλάτι, μα η βασίλισσα ήτανε άγριο θηρίο καμωμένη για τον Γιάννη και λέει του βασιλέα: «Σήμερα, βασιλά μου, κοντά να 'ρθεις και να μη μ' ευρείς ζωντανή, γιατί έστειλες αυτόν το χαμένο να πάρει το ρολόι σου, κι αυτός ήρθε να με ντροπιάσει, που ήμουνα ακόμη στο κρεβάτι, κι εγώ η καμένη, σαν αδύνατη γυναίκα, πολεμούσα πια με τα νύχια μου, και του 'καμα τα μούτρα του έτσι που τα βλέπεις και τον έβγαλα». Να ακούσει έναν τέτοιο λόγο ο βασιλιάς αποφάσισε να συμμαζώξει όλους τους ρηγάδες της χώρας του και ομπροστά τωνε να κρεμάσει το Γιάννη.

Ήρθε η διορισμένη μέρα κι ήταν όλος ο κόσμος μαζωμένος από κάτω από το παλάτι που ήθελε να κρεμάσουνε τον Γιάννη. Μα τότες ο αράπης εφώναξε της Κάτω γης του αφέντη: «Αφεντικό, πρόφτασε και οι τρίχες αρχινίσανε να βουλούνε». Τότες τρέχει της Κάτω γης ο αφέντης και καβαλικεύει το άλογο του κι έτρεχε με τα τέσσερα κι από μακριά έκανε νοήματα να τον καρτερέψουνε. Η βασίλισσα που ήταν στη γαλαρία του παλατιού κι έβλεπε, εφώναξε να καρτερέψουνε λιγάκι γιατί έρχεται ένας πολλά σπουδαστικός. Εσταθήκανε ώσπου κι έφτασε κι αυτός' μα, καθώς ήρθε, αρωτά: «Γιατί κρεμνάτε αυτόν τον άνθρωπο;» Τότες η βασίλισσα, χωρίς ν' αφήκει άλλον ν' αποκριθεί, του λέει: «Αυτός, Ρήγα μου, ο χαμένος άνθρωπος, εγύρεψε να με ντροπιάσει». Τότες λέει της Κάτω γης ο αφέντης: «Κι αν αυτός ο άνθρωπος είναι γυναίκα, τότες τι να παθαίνεις εσύ, κερά μου;». «Τότες, ας με κρεμάσουνε εμένα», είπε η βασίλισσα. Της Κάτω γης ο αφέντης δεν έχασε καιρό, μόνου σχίζει τα ρούχα του Γιάννη στα στήθια κι ευτύς εφανήκανε τα βυζιά του γυναικίστικα. «Να», είπε, «αφεντάδες' αν θέτε, σχίζω και παρακάτω». «Όχι, φτάνει ως εδώ», είπε ο βασιλιάς' και τότες αφήκανε το Γιάννη να τόνε πάρει της Κάτω γης ο αφέντης για γυναίκα του πια και την κακή βασίλισσα την εκρεμάσανε.

Μηδ' εγώ ήμουνα κει, μηδέ του λόγου σας να το πιστέψετε.

ΝΕΑ Ι (1870-1872), 7-11, Αθήνα. Καταγράφηκε από Α. Μ. Ταταράκη.

TEXT_PAGE_SHORT692
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/693.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

Υπότυπος Ρ

Αρς-αρσινό, το κόκκινο σταφύλι.

Μια φορά κι έναν καιρό είχε ένα βασιλιά, που 'χε τρεις κόρες. Μιαν εποχή βγήκε στον πόλεμο με το βασιλιά της Βενετίας. Ετοιμάστηκε λοιπόν κι ήθελε να ξεκινήσει. Προσκάλεσε τότε τις τρεις κόρες του για να τις ρωτήσει τι θέλουν να τους φέρει από τη Βενετία όταν θα γυρίσει νικητής. Η μεγάλη του κόρη ζήτησε ένα φόρεμα όμορφο και να 'χει πάνω τα τοπία της Βενετίας. Η δεύτερη ένα καπέλο με φτερά. Η μικρή ζήτησε να της φέρει το αρς-αρσινο, το κόκκινο σταφύλι. Το αρς-αρσινό ήταν ένα βασιλόπουλο μαγεμένο, που ζούσε στα έγκατα της γης, μέσα στο βούρκο. Η μάνα του του 'δωκε κατάρα να ζει εκεί κάτω με τη μορφή ενός κροκοδείλου μαζί με μια νεράιδα. Αυτό της το 'πε η γριά μάγισσα του παλατιού και τη συβούλεψε το σταφύλι να ζητήσει κι όχι φορέματα και καπέλα, σαν τις αδερφές της. Έφυγε λοιπόν ο βασιλιάς για τον πόλεμο. Νίκησε το βασιλιά της Βενετίας κι έμελλε να γυρίσει στον τόπο του. Αγόρασε τις παραγγελίες των θυγατέρων του και της μικρής ένα κόκκινο σταφύλι. Μπήκε στο καΐκι του για να φύγουν. Ούτε μπροστά πήγαινε ούτε πίσω. Έβαλαν τότες κλήρο για να δουν ποιος φταίει. Ο λοτός έπεσε σ' έναν παπά και τον έριξαν στη θάλασσα. Αλλά πάλι το καΐκι δεν κούνησε από τη θέση του. Ρίχνουν λοτό για δεύτερη φορά και πέφτει στο βασιλιά. Δεν τον έριξαν όμως στη θάλασσα, παρά μόνον τον έβγαλαν στη στεριά. Πήγε τότες και ρώτησε μια γριά για να του πει ποιο ήταν το αρς-αρσινό, το κόκκινο σταφύλι. Αυτή του 'πε ότι είναι ένα βασιλόπουλο, που ναι μαγιωμένο και καταριασμένο: "Ας πας σ' εκείνη την πόρτα και να καρτερείς να 'ρθει το βράδυ, γιατί τότες βγαίνει και πάει στο παλάτι του, ενώ την ημέρα είναι μέσα στα βάθη της γης". Επήγε πράγματι ο βασιλιάς κι εκαρτέρη στην πόρτα που του 'δείξε η γριά. Όταν έκατσε ο ήλιος, θωρεί και βγαίνει από την πόρτα ένας κροκόδειλος. Τον ρωτά τότες ο βασιλιάς αν είναι το αρς-αρσινό, το κόκκινο σταφύλι, και λέει του το βασιλόπουλο ότι "εγώ είμαι" και δίνει στο βασιλιά ένα δαχτυλίδι και λέει του να το πάει στην κόρη του τη μικρή κι όποτε θέλει να τον δει, να σφίξει στο δάχτυλο της το δαχτυλίδι κι εκείνος θα 'ρθει. Να ετοιμάσει και δύο στέρνες, η μια να 'χει μέλι κι η άλλη γάλα.

Όπως είπε το βασιλόπουλο έπραξεν ο βασιλιάς, μπαίνει στο καΐκι του και φεύγει. Όταν έφτασε στον τόπο του, έτρεξαν οι κόρες του να τους δώσει τα δώρα. Η μικρή, όταν πήρε το δαχτυλίδι, εσάρταρεν από τη χαρά της. Μια μέρα αποθύμησε το βασιλόπουλο κι ήθελε να το δει. Έσφιξε το δαχτυλίδι κι έρχεται το βασιλόπουλο. Μπαίνει στο μέλι κι ύστερα στο γάλα και πλύθηκε και τότες έλαμψε το στενό κι άστραψε το σπίτι. Πήρε τη βασιλοπούλα κι έμειναν σε ξεχωριστή κάμαρη κάμποσον καιρό. Ύστερα από μερικές μέρες, η βασιλοπούλα έμεινε γκαστρωμένη με το βασιλόπουλο. Τότες του το 'πε και τη συμβούλεψε να μπει σ' ένα καΐκι και να πάει στον τόπο του βασιλόπουλου κι εκεί θα παντρευτεί μαζί της, γιατί η μάνα του, όταν του 'δωκε την κατάρα της, του 'πε ότι θα λυθεί μόνον όταν βρεθεί κοπέλα

TEXT_PAGE_SHORT693
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/694.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

και μείνει, μαζί του γκαστρωμένη και πάει μαζί του στα έγκατα της γης και πλύνει το σκουληκιασμένο παιδί που 'κάμε το βασιλόπουλο με τη νεράιδα. Αφού λοιπόν τα είπεν αυτά, το παλικάρι χάθηκε. Η βασιλοπούλα, όπως της είπε, μπαίνει σ' ένα καΐκι και φτάνει στον τόπο του. Πάει απευθείας στο γραφείο του κι έκατσε και ρώτα τον.' «Δε με θέλεις πια, δε μ αγαπάς;» Το βασιλόπουλο όμως, επειδή ήταν ακόμα μαγιωμένο, θαρρούσε ότι ήταν το καντηλέρι και της λέει: «Σαν τα μου, σαν τα ψου, καντηλέρι μου, τι μου 'χεις και κλαις;» Αφού το 'πε τρεις φορές, σηκώθηκε κι έφυγε. Η βασιλοπούλα έτρεξε από πίσω του και μπήκε στα έγκατα της γης. Τον θωρεί τότε και γδύνεται και κοιμάται με μια νεράιδα και στη μέση τους είχαν το σκουληκιασμένο παιδί.

Τότε η βασιλοπούλα αρπάζει το παιδί, το πλύνει και του βάζει καθαρά ρούχα. Όταν τα 'κάμε αυτά, η νεράιδα χάθηκε. Το βασιλόπουλο, μ' έναν κρότο, από κροκόδειλος που 'τανε, έγινε ένα ωραίο παλικάρι και λέει στη βασιλοπούλα να φύγουν, να γυρίσουν στο παλάτι του γονιού της, να κάμουν τους γάμους των επειδή βρέθηκε αυτή να λύσει τα μάγια του παλικαριού. Φύγανε λοιπόν και παντρευτήκανε.

Εκάναν τέκνα και παιδιά και καττενιά και λουγκρενιά.

ΛΦ 999, 5-8. Καταγράφηκε από τη Χαριτωμένη Μιχαλαριά από το Καστελλόριζο Δωδεκανήσου.

TEXT_PAGE_SHORT694
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/695.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

Υπότυπος R ή AT 432

AT: The Prince as Bird Basile II, 2: Verdeprato Basile II, 5: Lo serpe

Το λιερόχενο πανάκι

Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας βασιλιάς κι είχε τρεις κόρες. Η ζωή τους κυλούσε ήσυχη έως ότου ο βασιλιάς αποφάσισε να ξενιτευθεί. Πριν φύγει, φώναξε τις κόρες του και τις ερώτησε τι ήθελαν να φέρει στην καθεμιά, όταν θα γύριζε. Η πρώτη του παρήγγειλε ένα σταυρό χρυσό, η δεύτερη ένα ζευγάρι σκουλαρίκια και η τρίτη του είπε να της φέρει το λιερόχενο πανάκι. Πράγματι λοιπόν, αφού ο βασιλιάς γύρισε πολλά μέρη, και γνώρισε και άλλα βασίλεια, εγύρισε το δικό του, αφού πρώτα επήρε τα δώρα στις κόρες του. Η μικρότερη βασιλοπούλα, μόλις πήρε το λιερόχερο πανάκι, έτρεξε γρήγορα στο δωμάτιο της και κλειδώθηκε μέσα. Το δωμάτιο αυτό πάνω στην οροφή του είχε ένα μικρό φεγγίτη κι εκεί απάνω η βασιλοπούλα άπλωσε το πανάκι, γιατί αυτό ήταν μαγικό κι όταν το έβαζες εκεί, έβλεπες ποιον θα πάρεις για άντρα. Πράγματι λοιπόν, μόλις η βασιλοπούλα το έβαλε εκεί, φάνηκε ένα ολόασπρο περιστέρι, ανασήκωσε με το ράμφος του το τζάμι και μπήκε μέσα. Και τότε, μπροστά στα μάτια της έκπληκτης βασιλοπούλας, μεταμορφώθηκε σ' ένα όμορφο παλικάρι, που δεν ήταν άλλο παρά το βασιλόπουλο της γειτονικής πολιτείας. Από τότε, κάθε μέρα η βασιλοπούλα έβαζε το πανάκι στο φεγγίτη και το βασιλόπουλο, μεταμορφωμένο σε περιστέρι, έμπαινε μέσα. Η βασιλοπούλα τώρα, έχοντας για παρέα το βασιλόπουλο, απέφευγε να βγαίνει έξω και απέφευγε τις άλλες της αδερφές. Τούτο εκίνησε την περιέργεια στις βασιλοπούλες και βασανίζονταν για να μάθουν τι κάνει μέσα στο δωμάτιο της η μικρότερη.

Μια μέρα λοιπόν, οι δύο μεγάλες απεφάσισαν να κάνουν μία εκδρομή, εφώναξαν και τη μικρή να πάει, να ξεσκάσουν λιγάκι. Έτσι κι έγινε. Ένα ωραίο πρωινό, ξεκίνησαν οι τρεις μαζί για να κάνουν τον περίπατο. Μόλις όμως προχώρησαν λιγάκι, σταματά ξαφνικά η μεγάλη αδερφή, γιατί θυμήθηκε πως μαζί της είχε το ' κλειδί της ντουλάπας του πατέρα τους, γι' αυτό ξαναγύρισε πίσω. Αντί όμως να πάει το κλειδί, τράβηξε κατευθείαν για το δωμάτιο της μικρής, με σκοπό να μάθει το μυστικό της. Μόλις μπήκε μέσα, είδε το πανάκι απλωμένο στο φεγγίτη, που το είχε ξεχάσει εκεί η βασιλοπούλα, όταν έφυγε το πρωί. Σπάει λοιπόν η μεγάλη το τζάμι για να το πάρει. Αλλά, μη ξέροντας γιατί η μικρή αδερφή της το είχε εκεί, το περιεργάστηκε, το άφησε κι έφυγε. Την άλλη μέρα η βασιλοπούλα περίμενε πάλι το βασιλόπουλο. Πράγματι λοιπόν, ύστερα από λίγο ακούστηκε το φτερούγισμα του περιστεριού, που ήρθε για να μπει. Το τζάμι όμως ήταν σπασμένο κι

TEXT_PAGE_SHORT695
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/696.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

όπως έκανε για να μπει, ένα γυαλί το τρύπησε βαθιά. Το αίμα τότε άρχισε να πέφτει σταγόνα-σταγόνα κι έτσι πληγωμένο όπως ήταν, έφυγε. Από τότε πέρασε πολύς καιρός. Η βασιλοπούλα έβαζε το λιερόχερο πανάκι στο φεγγίτη, αλλά του κάκου. Το βασιλόπουλο δεν ερχόταν. Έτσι, ενώ ο καιρός περνούσε, η βασιλοπούλα ήταν πολύ στενοχωρημένη και κλεινόταν όλη μέρα στο δωμάτιο της, χωρίς να θέλει να δει κανέναν. Τέλος, μαθεύτηκε ότι το βασιλόπουλο της γειτονικής χώρας ήταν άρρωστο βαριά κι όσα γιατρικά του είχαν δώσει, κανένα δεν το γιάτρεψε. Όλοι οι ξακουστοί γιατροί και μάγοι είχαν έρθει, χωρίς αποτέλεσμα. Μόλις το έμαθε η βασιλοπούλα, δεν αργοπόρησε. Ντύθηκε αμέσως σαν καλόγρια και πήρε δρόμο για το παλάτι του βασιλόπουλου. Βγήκε έξω από την πολιτεία και προχωρούσε μέσα στα χωράφια. Είχε αρχίσει να νυχτώνει κι απεφάσισε να περάσει τη νύχτα της στα ριζά ενός δέντρου. Μόλις όμως κάθησε, κάτι ψιλές φωνούλες πήρε το αυτί της. Δίπλα της ήταν κάτι μυρμήγκια και συζητούσαν. Ένα από αυτά, το γεροντότερο, έλεγε: "Μάθατε ότι το βασιλόπουλο είναι βαριά άρρωστο; αλλά για να γίνει καλά, δεν ξέρει ότι πρέπει να αλειφθεί με λίπος δικό μας. Μόλις το άκουσε η βασιλοπούλα, σκοτώνει μερικά μυρμήγκια, και παίρνει το λίπος τους. Προχωρώντας όμως προς το παλάτι, ξαφνιάστηκε από κάτι που γυάλιζαν στο φως του φεγγαριού. Ήταν μια ομάδα από φίδια. Αλλά και αυτά συζητούσαν. Πράγμα παράξενο όμως. Έλεγαν τα ίδια λόγια με τα μυρμήγκια, ότι δηλαδή το λίπος τους ήταν το φάρμακο για την αρρώστια. Σκοτώνει λοιπόν και δύο φίδια και παίρνει και από αυτά το λίπος. Με μεγαλύτερη χαρά τώρα συνεχίζει το δρόμο. Δεν πρόφτασε όμως να προχωρήσει πολύ, όταν την προσοχή της τράβηξε ένας θόρυβος από κάτι φτερά. Βάδισε προσεκτικά κι είδε ότι μερικοί αετοί είχαν σοβαρή συζήτηση. Και αυτοί όμως έλεγαν ότι για να σωθεί το βασιλόπουλο, έπρεπε ν αλείψει το σώμα του με λίπος δικό τους. Τότε η βασιλοπούλα πήρε και λίπος απ αυτούς αφού σκότωσε έναν. Έχοντας το γιατρικό μαζί της προχώρησε όλη τη νύχτα και την άλλη μέρα έφτασε έξω από το παλάτι. Όταν όμως ζήτησε να μπει μέσα, δεν της το επέτρεψαν, γιατί η βασίλισσα είχε απελπιστεί πια και δε δεχόταν κανέναν άλλον. Μπροστά στην επιμονή όμως της καλόγριας υποχώρησε κι έτσι η βασιλοπούλα μπήκε στο παλάτι. Πήγε λοιπόν κατευθείαν στο δωμάτιο που ήταν το βασιλόπουλο κι άρχισε αμέσως να του κάνει το μπάνιο πρώτα με λίπος από τα μυρμήγκια. Η βασίλισσα βλέποντας την παράξενη αυτή θεραπεία ρώτησε το βασιλόπουλο πως είναι. "Είμαι σαν μυρμήγκι", της απάντησε. Μετά η βασιλοπούλα του έκανε το δεύτερο μπάνιο με το λίπος των φιδιών. Η βασίλισσα πάλι τον ερώτησε κι αυτός απήντησε ότι τώρα νιώθει σαν φίδι. Τέλος, μετά το μπάνιο από το λίπος των αετών και την ερώτηση της βασίλισσας, το βασιλόπουλο απάντησε: "Τώρα νιώθω σαν αετός. Είμαι πολύ καλά, γερός και δυνατός, θέλω όμως ένα μαχαίρι, για να σκοτώσω τη βασιλοπούλα που με πλήγωσε". Στα λόγια αυτά η βασίλισσα χάρηκε πολύ γιατί το παιδί της ήταν πάλι γερό και για να ευχαριστήσει την καλόγρια, τη ρώτησε τι ήθελε να της χαρίσει γι' αντάλλαγμα για την υγεία του γιου της. Η βασιλοπούλα σκέφτηκε για λίγο κι ύστερα είπε ότι ήθελε μόνο το δαχτυλίδι

TEXT_PAGE_SHORT696
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/697.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

που φορούσε το βασιλόπουλο. Πράγματι, της το έδωσαν κι η βασιλοπούλα έφυγε γρήγορα για το παλάτι της. Μόλις πήγε, πήρε αμέσως το λιερόχερο πανάκι και το άπλωσε στο φεγγίτη. Αμέσως τότε παρουσιάστηκε το περιστέρι και μπήκε μέσα. Κρατούσε μάλιστα και το μαχαίρι για να σκοτώσει τη βασιλοπούλα. Όμως αυτή πρόλαβε και του 'δείξε το δαχτυλίδι που είχε στο χέρι της. Τότε το βασιλόπουλο κατάλαβε ότι ο σωτήρας του ήταν η βασιλοπούλα κι αφού πέταξε το μαχαίρι, την πήρε και πήγαν στο βασιλιά για να του πει ότι τη θέλει για γυναίκα του. Έτσι, μετά από λίγες μέρες έγινε ο γάμος κι έζησαν αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα.

ΛΦ 1543, 24. Καταγράφηκε το 1959 από τη Ροδάνθη Σπυροπούλου. Αφηγήτρια, μια αγράμματη γριά από την Ήπειρο, από το χωριό Σιδέρι Θεσπρωτίας.

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ 1

Ι. Εισαγωγικά μοτίβα

Εκτός εισαγωγής

1. Αφήγηση που αιτιολογεί τη μορφή του συζύγου-ζώου:

la. Άστοχη ευχή άκληρων γονιών: "ας είχα ένα παιδί κι ας ήταν και ζώο" (φίδι, βάτραχος, σκύλος, κλπ.).

lb. Μια μάγισσα καταριέται τον ήρωα, που αρνήθηκε να την παντρευτεί, να πάρει μορφή ζώου και να μην μπορεί να ξεμαγευτεί, αν δεν τον αγαπήσει μια γυναίκα έτσι όπως είναι.

1. Στη συνθετική παραλλαγή που παρουσιάζουμε, ακολουθούμε την κατάταξη του J Ô Swahn, The Tale of the. Cupidand the Psyché , ό.π. Σύμφωνα με την κατάταξη του Γ. Α. Μέγα, Dos Märchen von Amor und Psyché..., ό.π., με αστερίσκο δηλώνονται τα μοτίβα που συναντώνται ειδικά στις ελληνικές παραλλαγές, που δεν υπάρχουν δηλαδή στη διεθνή ταξινόμηση. Στην αρίθμηση των μοτίβων χρησιμοποιούμε κατ' εξαίρεση, ειδικά για τον AT 425, τα γράμματα του λατινικού αλφαβήτου, όπως ο Διεθνής Κατάλογος, εφόσον οι υπότυποι και τα μοτίβα του παραμυθιακού αυτού τύπου είναι διεθνώς αναγνωρίσιμοι από τους ειδικούς από τις μονογραφίες των Swahn και Μέγα.

TEXT_PAGE_SHORT697
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/698.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

Εισαγωγή

Ο σύζυγος παίρνει την πρωτοβουλία να πλησιάσει την ηρωίδα Μοτίβα 2-10

2. Άτεκνοι υιοθετούν ζώο ή αντικείμενο που, όταν μεγαλώσει, θέλει να παντρευτεί πριγκίπισσα και που, για να ικανοποιήσει τον πατέρα της, κάνει απίστευτα κατορθώματα.

3. Μια κοπέλα γεννά ζώο ή αντικείμενο που μεγαλώνει και θέλει να παντρευτεί. Σκοτώνει τις δύο πρώτες νύφες που εμφανίζονται την πρώτη νύχτα του γάμου, γιατί δε φέρονται καλά.

4. Ένα ζώο βρίσκεται πάνω σε ρούχο κι αρνείται να το δώσει πίσω στην ηρωίδα, εκτός αν το παντρευτεί.

5. Ένα ζώο κλέβει (αρπάζει) ένα κορίτσι.

*5a. Ένα πουλί πάει και κελαηδάει κοντά σε μια κοπέλα που κεντάει: «τι κεντάς και τι ξομπλιάζεις; πεθαμένον άντρα θα πάρεις».

*5b. Το κορίτσι βρίσκεται σ' ένα παλάτι, όπου OL πόρτες κλείνουν αυτομάτως. Δίπλα της κείται ένα πριγκιπόπουλο νεκρό ή λιπόθυμο.

*5c. Την πρώτη νύχτα του γάμου, ανοίγει ο τοίχος του νυφικού θαλάμου κι εμφανίζεται ένας μαύρος σκύλος (ή νέγρος ή φίδι) που διώχνει το γαμπρό, λέγοντας του ότι δεν πρέπει ν' αγγίξει τη νύφη. Έτσι, δύο γαμπροί εγκαταλείπουν ο ένας μετά τον άλλον τη νύφη και παντρεύονται τις μεγαλύτερες αδερφές της.

6. Υποχρεώνει τον πατέρα της να του δώσει το κορίτσι για γυναίκα.

Ι. Ζει μέσα σε μια πηγή (πηγάδα), όπου:

7a. Πιάνει έναν άντρα που πάει να πιει νερό και τον υποχρεώνει να του δώσει την κόρη του για γυναίκα.

7b. Πιάνει ένα κορίτσι που θέλει να φέρει ιαματικό νερό της πηγής για τον άρρωστο πατέρα της, και της λέει πως θα της δώσει το νερό μόνον εφόσον την παντρευτεί.

8. Υπόσχεται να θεραπεύσει τον άρρωστο πατέρα ενός κοριτσιού με αντάλλαγμα το γάμο.

9. Ένας άντρας έχει ένα άλογο που θέλει την κόρη του.

10. Ένα πουλί κλέβει κοσμήματα από ένα κορίτσι, που φεύγει να βρει τον κλέφτη, αφού της πουν ότι πρόκειται για μαγεμένο πρίγκιπα.

TEXT_PAGE_SHORT698
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/699.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

Ο πατέρας ή οι γονείς της ηρωίδας προκαλούν τη συνάντηση των συζύγων Μοτίβα 11-20

11. Ένας άντρας, πριν να φύγει ταξίδι, ρωτά τις κόρες του τι δώρο θέλουν να τους φέρει' οι μεγαλύτερες ζητούν ρούχα και κοσμήματα, η μικρότερη ένα λουλούδι ή μικρό δώρο ή ένα πολύ περίεργο αντικείμενο (ο Μέγας παραθέτει τον κατάλογο αντικειμένων).

12. Ένας πατέρας πουλά την κόρη του στο μαγεμένο σύζυγο έναντι τροφίμων, χρημάτων ή επιτυχίας στον πόλεμο, στο ψάρεμα ή στο κυνήγι.

12a. Ο πατέρας εκθέτει τα πορτραίτα των κοριτσιών του για να βρει μνηστήρες.

13. Ένας πατέρας χάνει την κόρη του στα χαρτιά.

14. Ένας άντρας χάνεται στο δάσος ή στη θάλασσα και υπόσχεται την κόρη του στο μαγεμένο σύζυγο, αρκεί να τον βοηθήσει να βγει από τις δυσκολίες.

15. Ένας άντρας καταστρέφει ένα δέντρο. Ο μαγεμένος πρίγκιπας του ζητά, ως αποκατάσταση της ζημίας, την κόρη του για γυναίκα.

16. Ένας κουρασμένος άντρας κάθεται σε μια πέτρα κι αναστενάζει "ωχ! ωιμέ!"' εμφανίζεται ένα θηρίο που ακούει στο όνομα αυτό και τον πείθει να του δώσει την κόρη του για γυναίκα.

17. Ένας πατέρας υπόσχεται να δώσει την κόρη του σ' όποιον την κάνει να γελάσει.

*17a. Ο βασιλιάς υπόσχεται να δώσει την κόρη του σ' όποιον πηδήξει πάνω από ένα πολύ πλατύ χαντάκι ή από ένα βουνό στο άλλο.

*17b. Ένας πατέρας υπόσχεται να δώσει την κόρη του σ' όποιον περάσει πρώτος από την πόρτα του σπιτιού του.

*17c. Οι γονείς υπόσχονται την κόρη τους στο δαίμονα που προκάλεσε με θαυματουργό μήλο τη γέννηση τους.

18. Ένας πατέρας τρέφει μια ψείρα ώσπου να γίνει πελώρια, τη σκοτώνει και ξηραίνει το δέρμα της (φτιάχνει ένα ζευγάρι παπούτσια)' υπόσχεται την κόρη του σ' όποιον βρει τίνος ζώου είναι το δέρμα.

19. Δυο ζευγάρια ορκίζονται ότι τα παιδιά που θα γεννήσουν θα τα παντρέψουν η μια γυναίκα όμως γεννάει ένα ζώο ή ένα τέρας.

20. Το μοτίβο της βάναυσης πεθεράς' απαντάται μόνο του ή με άλλα μοτίβα.

*20a. Η κόρη του βασιλιά που κοιμάται με τα χέρια ανάμεσα στους μηρούς της θεωρείται καταραμένη κι εκδιώκεται από το παλάτι ή φεύγει για να βρει την τύχη της. Συναντά το μαγεμένο σύζυγο.

TEXT_PAGE_SHORT699
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/700.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

Η ηρωίδα προκαλεί τη συνάντηση με τον υπερφυσικό σύζυγο Μοτίβα 21-29

21. Ένα κορίτσι χρησιμοποιεί ένα μαγικό αντικείμενο για ν' αποκτήσει σύζυγο, που είναι εξαιρετικά περίεργος.

22. Ένα κορίτσι μαζεύοντας χόρτα, τραβά μια ρίζα που ανοίγει ρωγμή μέσα στη γη και την οδηγεί στο μαγεμένο σύζυγο.

23. Το κορίτσι είναι ντυμένο στρατιώτης.

24. Ένα κορίτσι πλάθει μόνο του έναν άντρα, όπως της αρέσει, αυτός ζωντανεύει και την παντρεύεται.

25. Ένας άνθρωπος φτιάχνει μια πηγή για να παίρνουν οι φτωχοί λάδι ή κρασί' μια μέρα η κόρη του κοροϊδεύει μια γριά που πάει στην πηγή' η γριά την εκδικείται μιλώντας της για το μαγεμένο άντρα. Φεύγει να τον βρει.

26. Τρεις αδελφές ρίχνουν τις μπάλλες τους (τα μήλα τους)' σ' όποιον πέσουν, αυτόν θα πάρουν άντρα. Της μικρότερης η μπάλλα πέφτει σ' ένα ζώο.

27. Ένα κορίτσι έχει έναν εραστή που είναι πουλί και παίρνει ανθρώπινη μορφή όταν την επισκέπτεται (βουτώντας π.χ. σε μια λεκάνη με νερό).

*27a. H κόρη αγαπά ένα αρνί ή ένα πουλάρι και το παίρνει το βράδυ στο δωμάτιο της· το ζώο μεταμορφώνεται σε νεαρό άντρα.

*27b. H κόρη βρίσκει καβούρι ή χελώνα στη θάλασσα και το παίρνει μαζί της. Μεταμορφώνεται σε άντρα.

*27c. Νοσταλγία της κόρης για έναν άγνωστο εραστή. Η κόρη ανοίγει ένα κουτί, σταλμένο από τον άγνωστο βασιλιά, με τρία καρύδια, που τα σπάει προφέροντας το (ασυνήθιστο) όνομα του· εκείνος εμφανίζεται μπροστά της, συνήθως σαν πουλί ή σαν καβαλάρης και την παίρνει γυναίκα (AT 432A, Τα ξεσκλαβωτικά).

28. Ο πατέρας υπόσχεται να δώσει το πρώτο πράγμα που θα συναντήσει φτάνοντας σπίτι' συναντά την κόρη του.

29. Όταν πάνε να πάρουν την κοπέλα, προσπαθούν να ξεγελάσουν το σύζυγο, δίνοντας του μια υπηρέτρια.

ΙΙ. Ο υπερφυσικός σύζυγος

Εμφανίζεται συνήθως με μία από τις παρακάτω μορφές:

1: αρκούδα" 2: σκυλί' 3: φίδι' 4: γουρούνι' 5: λύκος' 6: άγριο ζώο ή θηρίο' τέρας' 7: μισός άνθρωπος-μισός ζώο' 8: αόρατο ον που η κοπέλα παντρεύεται

TEXT_PAGE_SHORT700
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/701.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

γνωρίζοντας μόνο τη φωνή του" *9: νεκρός, κοιμώμενος ή μαρμαρωμένος γιος του βασιλιά' *10: μάγος-βασιλιάς που έχει στην κατοχή του τις εικόνες όλων των ωραίων γυναικών.

ΙΙΙ. Ο γάμος

1: Η ηρωίδα γεννά παιδιά, συνήθως τρία' 2: της παίρνουν τα παιδιά" 3: της δίνουν κάθε βράδυ ένα υπνωτικό ποτό' 4: έχει ένα νυχτερινό αόρατο επισκέπτη" 5: της δίνουν την άδεια να επισκεφτεί τους γονείς της.

IV. Η παραβίαση της απαγόρευσης (Taboo) Η ηρωίδα απαγορεύεται:

1. Να δει το σύζυγο με φως" η κόρη χρησιμοποιεί κάποιο φως και τον βλέπει (συνήθως στάζει λάδι και τον καίει)"

la. Ανακαλύπτει μια κλειδαριά πάνω στο κορμί του" την ανοίγει και βλέπει περίεργα πράγματα, που την κάνουν να βάλει τις φωνές" έτσι ξυπνάει το σύζυγο της"

*lb. Οι κακόβουλες αδελφές συμβουλεύουν την ηρωίδα να χύσει το υπνωτικό πάνω σ' ένα σφουγγάρι στα πόδια της.

2. Να διηγηθεί σ' οποιονδήποτε ότι το θηρίο γίνεται τη νύχτα όμορφος νέος.

2a. Η απαγόρευση παραβιάζεται κάποτε σ' έναν αγώνα, όπου εμφανίζεται ο σύζυγος με την ανθρώπινη μορφή του, άγνωστος σε όλους, και η ηρωίδα δεν μπορεί πια να κρατηθεί και αποκαλύπτει το μυστικό τους.

3. Να καταστρέψει την προβιά, το ζωικό περίβλημα του συζύγου της" η ηρωίδα το καίει.

4. Να μείνει στο σπίτι των γονιών της που επισκέπτεται, πέρα από μια ορισμένη ώρα.

5. Να ρωτήσει το όνομα του άντρα της ή να πει το όνομα αυτό σε κάποιους άλλους.

6. Ν' ανοίξει μια πόρτα ή να μπει σε μια κάμαρα.

Ι. Να κλάψει (παραβιάζει την απαγόρευση, όταν της παίρνουν τα παιδιά της).

8. Να φιλήσει το σύζυγο της ή κάποιο άλλο πρόσωπο.

9. Ο σύζυγος τραυματίζεται σε μια παγίδα που του έχουν στήσει οι κακόβουλοι(ες) συγγενείς (αδελφές) κι εξαφανίζεται.

10. Τον τραυματίζει η ίδια η ηρωίδα με κάποιο τρόπο κι αυτό γίνεται αιτία να την εγκαταλείψει.

TEXT_PAGE_SHORT701
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/702.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

Ορισμένες φορές δεν υπάρχει απαγόρευση' απουσιάζει συνεπώς και η παραβίαση της. Οπότε ο χωρισμός των όνο συζύγων επέρχεται ως εξής:

11. Με την απλή εξαφάνιση του συζύγου, χωρίς ν' αναφερθεί συγκεκριμένος λόγος.

12. Με την απαγωγή του συζύγου από κάποια άλλη γυναίκα.

13. Ο σύζυγος φεύγει σαν πουλί.

13a. Πετώντας μακριά, αφήνει να πέσουν τα φτερά του, που της δείχνουν που πρέπει να ψάξει για να τον βρει.

V. Η αναζήτηση τον συζύγου

1. Η ηρωίδα δε θα ξαναβρεί το σύζυγο της, αν δε λιώσει τρία (σαράντα, άλλο) ζευγάρια σιδερένια παπούτσια' la: χαλάσει τρία (άλλο) σιδερένια μπαστούνια στην οδοιπορία' lb: γεμίσει μια λεκάνη με τα δάκρυα της.

2. Φεύγοντας ο άντρας της, της δίνει' 2a: τρίχες ή πούπουλα από το ζωικό περίβλημα του, που χρησιμοποιεί για να φέρει σε πέρας τις δύσκολες δοκιμασίες που της ζητούν αργότερα' 2b: ένα δαχτυλίδι ή μισό δαχτυλίδι, που αργότερα θα χρησιμοποιηθεί ως στοιχείο αναγνώρισης για το σύζυγο ή που θα βοηθήσει ως μαγικό αντικείμενο.

3. Στο χωρισμό η ηρωίδα είναι έγκυος και ο σύζυγος της λέει ότι δεν πρόκειται να γεννήσει, αν δεν τον βρει' 3a: για να εμποδίσει τον τοκετό, την ζώνει με σιδερένιες ζώνες γύρω από το κορμί της.

4. Κατά την περιπλάνηση της, η ηρωίδα υποχρεώνεται' 4a: να σκαρφαλώσει πάνω σ' ένα γυάλινο βουνό ή μια απότομη πλαγιά' 4b: να διασχίσει μια θάλασσα ή ένα ποταμό' 4c: σκαρφαλώνει το γυάλινο βουνό με τη βοήθεια του σκελετού ενός πουλιού, που της έχει δοθεί στην αρχή του ταξιδιού' πολύ συχνά δε φτάνουν τα κόκαλα του σκελετού που βάζει για σκαλοπάτια και βάζει το δαχτυλάκι της.

5. Συνοδεύεται από έναν άντρα, που την εγκαταλείπει κάθε φορά που παραβιάζει μια απαγόρευση ή που δεν ανεβαίνει στο βουνό τόσο γρήγορα όσο εκείνος.

6. Για να μάθει που βρίσκεται ο άντρας της, ρωτάει' 6a: μια γριά γυναίκα' 6b: τον ήλιο, το φεγγάρι, τ' άστρα, τους ανέμους ή κάποια άλλα στοιχεία της φύσεως' 6c: την Αγία Δευτέρα κι άλλες προσωποποιημένες ημέρες της εβδομάδας' 6d: αυτούς που εξουσιάζουν ορισμένα είδη ζώων 6e: ιερωμένους ή μοναχούς, ασκητές' 6f: τους συγγενείς του συζύγου της, με τους οποίους κάποτε ζουν τα παιδιά της, που της τα έχουν πάρει' 6g: νεράιδες' *6h: αφήνει το πλοίο της να ταξιδέψει εκεί που αυτό επιθυμεί.

Ι. Κατά τις περιπλανήσεις της είναι ντυμένη σαν 7a: άντρας' 7b: προσκυνητής.

TEXT_PAGE_SHORT702
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/703.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

VI. Η επανένωση των συζύγων

Τα μοτίβα της ενότητας αυτής έχουν καταταχθεί ανά υπότυπο, διότι, σύμφωνα με τον Swahn, οι διεθνείς υπότυποι καθορίζονται ανάλογα με τον τρόπο της επανεύρεσης των συζύγων.

Υπότυπος Α

1. Η ηρωίδα φτάνει στο σπίτι της μάγισσας που έχει καταραστεί το σύζυγο της.

2: Τη δέχονται σαν υπηρέτρια, αλλά η μάγισσα της φέρεται καλά' 2a.' γιατί της βάζει σύκα ή μέλι στον αργαλειό' 2b: της θηλάζει τα στήθια ή της τα πιέζει' 2c: αφού την έχει μεταμορφώσει ο άντρας της σε μια βελόνα (άλλο)· 2d: αφού η μάγισσα έδωσε υπόσχεση να μην την πειράξει.

3. Η μάγισσα της βάζει αδύνατα ζητήματα: a: να κουβαλήσει νερό σ' ένα κόσκινο· b: να ξεχωρίσει τους άπειρους κόκκους του σιταριού' C! να μαζέψει τεράστιο αριθμό φτερών η να πάρει ένα φτερό από κάθε πουλί που υπάρχει στον κόσμο' d: να γεμίσει μια λεκάνη με τα δάκρυα της' €.' να καθαρίσει ένα στάβλο αλόγων ή αγελάδων f: να πλύνει έναν τεράστιο όγκο βρώμικων ρούχων g: να πλύνει κατάμαυρα πανιά ή βρώμικο μαλλί μέχρι ν' ασπρίσουν καμιά φορά, πρέπει να τα ξαναπλύνει μέχρι να γίνουν μαύρα' h: να πλύνει το πουκάμισο που ο άντρας της φορούσε, όταν αυτή παραβίασε την απαγόρευση και που έχει λερωθεί ανάλογα, με αίμα, με κερί, κλπ.· J: να εκτελέσει διάφορα οικιακά καθήκοντα· k: να κάνει κάποιες φαινομενικά ανώδυνες εργασίες, που στην πράξη αποδεικνύονται δύσκολες, π.χ. ν' αρμέξει τις αγελάδες της μάγισσας, που αποδεικνύεται πως είναι αρκούδες· 1: όλα αυτά τα ζητήματα πρέπει να διεκπεραιωθούν σ' ελάχιστο χρονικό διάστημα (συνήθως ως το βράδυ)· m: να γίνουν και να μη γίνουν (να 'ναι σκουπισμένα κι ασκούπιστα, την πίτα ολόκληρη και το σκύλο χορτάτο, κλπ.).

4. Κατά τη διεκπεραίωση των αδύνατων ζητημάτων, τη βοηθάει κάποιος, συνήθως ο σύζυγος της, που εκείνη όμως δεν αναγνωρίζει και του οποίου τη βοήθεια αρνείται, γιατί της ζητάει' 4a: να τον αποκαλέσει, αγαπημένε μου φίλε' 4b: να τον φιλήσει.

2 Εδώ αναφέρουμε, πάντα σύμφωνα με την κατάταξη του Μέγα, μόνο τους 13 υπότυπους που απαντούν στην Ελλάδα.

TEXT_PAGE_SHORT703
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/704.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

5. Η ηρωίδα στέλνεται μακριά' 5a: σε μια άλλη μάγισσα, που είναι η αδελφή της πρώτης' 5b: στην κόλαση.

6: Από εκεί θα πρέπει να φέρει' Ά', κοσμήματα για τη νύφη, νυφικό' b: ένα κουτί' C: μουσικά όργανα ή τους μουσικούς' d: ένα γράμμα που να λέει στη δεύτερη μάγισσα πως θα πρέπει να τη σκοτώσει.

Ι. Στο δρόμο συναντά δάφορους ανθρώπους ή αντικείμενα που πρέπει να εξευμενίσει για να μη τη σκοτώσουν στην επιστροφή της' Ά', συναντά εργάτες που δεν έχουν τα αναγκαία εργαλεία, που πρέπει εκείνη να τους τα βρει και να τους τα δώσει, π. χ. σε μια γυναίκα που πανίζει με τα στήθια της το φούρνο, δίνει φτυάρι' b: συναντά ένα φίδι και το βάζει πάνω σε μαξιλάρι' c: διάφορα ζώα που τα ταΐζει' d: ζώα που έχουν μπροστά τους το ένα την τροφή του άλλου (ο σκύλος το σανό κι ο γάιδαρος τα κόκαλα) και τους την αλλάζει' 6! ζώα που πρέπει ν' αρμεχθούν, να κουρευτούν f: συναντά βρώμικα αντικείμενα ή πρόσωπα που πρέπει να κολακέψει και να επαινέσει (πίνει νερό από ένα ποτάμι γεμάτο πύον ή αίμα και λέει ότι είναι καλύτερο κι από το πιο καλό κόκκινο κρασί)' g: διάφορα εργαλεία πεταμένα εδώ κι εκεί που πρέπει να μπουν σε τάξη' h: μια φωτιά πάνω στην οποία πρέπει να βάλει το υλικό για την καύση' J: μια πόρτα που πρέπει να τη λαδώσει, να την κλείσει ή να περάσει πολύ προσεχτικά' k: μια γέφυρα, που πρέπει να διασχίσει με μεγάλη προσοχή ή όπου πρέπει να βάλει στη σωστή της θέση μια σανίδα.

8. Η δεύτερη μάγισσα της προσφέρει τροφή, που ήδη την έχουν προειδοποιήσει να μη δεχτεί, και την κρύβει πίσω από έπιπλα' η τροφή όμως απαντάει, αν τη ρωτήσουν που βρίσκεται και η ηρωίδα υποχρεώνεται να την κρύψει στο στήθος της' η τροφή απαντάει ότι βρίσκεται στο στήθος της κοπέλας κι η μάγισσα παρανοεί ότι η κοπέλα την κατάπιε. Η τροφή είναι: α: μοσχαροκεφαλή' β: πόδι μοσχαριού' C: λουκάνικο.

9. Γυρίζοντας στο σπίτι της, ανοίγει ένα κουτί που πήρε από τη μάγισσα, μέσα από το οποίο βγαίνουν a: μουσικοί ή όργανα που παίζουν και που συχνά πετούν πάνω στα δέντρα' b: επικίνδυνα ζώα' *C: ο υπερφυσικός σύζυγος, μ' ένα του σφύριγμα κλείνει και πάλι τα όργανα μέσα στο κουτί' συχνά η ηρωίδα παίζει μ ένα όργανο που της το έχει χαρίσει εκείνος ή βρίζει τα μουσικά όργανα και τους λέει: "ο βασιλιάς πέθανε κι εσείς παίζετε μουσική" και ξανακλείνει τα όργανα μέσα στο κουτί.

10. Στο γάμο του συζύγου της με την κόρη της μάγισσας, η ηρωίδα πρέπει να κρατάει τις λαμπάδες του γάμου' a: όταν λιώσουν οι λαμπάδες, θα πρέπει να συνεχίσει η φωτιά να καίει την ηρωίδα' b: η μάγισσα κάνει μάγια εναντίον του προσώπου που κρατάει τα κεριά' C: ο σύζυγος υποχρεώνει την αντίζηλο να κρατήσει εκείνη τις λαμπάδες κι έτσι να υποστεί αυτή το

TEXT_PAGE_SHORT704
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/705.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

πεπρωμένο της ηρωίδας' *d: ενώ η ηρωίδα αρνείται τη βοήθεια του συζύγου, που δεν αναγνωρίζει και που της ζητά σαν αντάλλαγμα να τον φιλήσει (βλ. παραπάνω IV, 8)' η αντίζηλος παραδέχεται ότι εκείνη είχε αφήσει το μάγειρα να τη φιλήσει για μια κουταλιά βραστό ρύζι (βλ. παρακάτω, VII,

7).

Υπότυπος Β

1. Αναζητώντας το σύζυγο της η ηρωίδα παίρνει τρία πολύτιμα δώρα από πρόσωπα που τη βοηθούν (αναφέρονται πιο πάνω, V, 6, π. χ. τον ήλιο, το φεγγάρι, τ' άστρα). Πρόκειται" a: για εξαρτήματα του αργαλειού, π. χ. ένα ροδάνι, ένα τυλιγάδι, μια κουβαρίστρα, είτε χρυσά είτε μαγεμένα' b: κοσμήματα κι άλλα πολύτιμα αντικείμενα από πολύτιμα μέταλλα ή πέτρες· C: υπέροχα ρούχα' d: διάφορα είδη ρουχισμού ζωγραφισμένα με τον ήλιο, το φεγγάρι και τ' άστρα' e: χρυσή κλώσα με κλωσόπουλα' f: μαγικά εργαλεία που δουλεύουν από μόνα τους, χτένα, βελόνι, ψαλίδι' g: τρία καρύδια ή αυγά που έχουν κλεισμένα μέσα τους τα παραπάνω μαγικά αντικείμενα.

2. Η ηρωίδα εξαγοράζει μ' αυτά τα ζηλευτά αντικείμενα το δικαίωμα να περάσει τρεις νύχτες με τον άντρα της. Τις δύο πρώτες νύχτες τον ποτίζουν με υπνωτικό' αλλά την τρίτη, κάποιο γειτονικό πρόσωπο μιλά στο σύζυγο για τη νυχτερινή του επισκέπτρια. Εκείνος δεν πίνει το υπνωτικό κι έτσι γίνεται η αναγνώριση των συζύγων και η επιστροφή τους στην πρώτη τους κατοικία.

Υπότυπος C

1. Επιστρέφοντας από μια επίσκεψη στην οικογένεια της ή στην πατρίδα της, όπου παρέβη την απαγόρευση, η ηρωίδα βρίσκει το σύζυγο της νεκρό στον κήπο.

2. Τον επαναφέρει στη ζωή και ταυτόχρονα λύνει τα μάγια' Ά', κλαίγοντας' b: φιλώντας και χαϊδεύοντας τον CI λέγοντας του ότι θα τον παντρευόταν, αν ξαναγύριζε στη ζωή.

Υπότυπος D

1. Η ηρωίδα χτίζει' a: ένα λουτρό' b: ένα πανδοχείο' *c: ένα νοσοκομείο, όπου λέγοντας ένα παραμύθι, οι επισκέπτες μπορούν να μείνουν δωρεάν.

2. Κάποια μέρα έρχεται ένας άνθρωπος που αφηγείται πως ακολούθησε ένα ζώο, συχνά έναν πετεινό, μέσα σ' ένα παλάτι ή κάτω από την επιφάνεια του νερού μιας λίμνης, και είδε πουλιά να παίρνουν ανθρώπινη μορφή ή ένα πουλί (ή κάποιο άλλο ζώο) να συμπεριφέρεται περίεργα (π. χ. να κλαίει και να καταριέται μια γυναίκα)' ακούγοντας το, η ηρωίδα συμπεραίνει πως πρόκειται για το χαμένο σύζυγο της.

TEXT_PAGE_SHORT705
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/706.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

3. Την οδηγούν σ' εκείνο το μέρος, το περίεργο συμβάν επαναλαμβάνεται κι έτσι ξαναβρίσκει τον άντρα της.

Υπότυπος Ε

1. Η ηρωίδα πηγαίνει σ' έναν πύργο όπου της επιτρέπουν να παραμείνει και γεννάει το παιδί της.

2. Ο σύζυγος την επισκέπτεται κατά τη διάρκεια της νύχτας.

3. Τον ακούει κάποιος που νανουρίζει το μωρό του και το λέει στη βασίλισσα1 στο νανούρισμα αναφέρονται οι όροι σύμφωνα με τους οποίους μπορούν να λυθούν τα μάγια.

4. Η βασίλισσα φροντίζει να πληρωθούν οι όροι αυτοί (π. χ. το πρωί να μη λαλήσει ο πετεινός και να μη χτυπήσουν οι καμπάνες) κι έτσι λύνονται τα μάγια.

5. Αποκαλύπτεται ότι ο μαγεμένος σύζυγος είναι ο χαμένος γιος της βασίλισσας.

Υπότυπος F

1. Μια γριά αφηγείται στην ηρωίδα μια ιστορία, όπου της λέει ότι μπορεί να βρει το μυστηριώδη πρίγκιπα που, μεταμφιεσμένος σε πουλί, της έκλεψε τα υπάρχοντα της και να λύσει τα μάγια.

2. Λύνει τα μάγια' Ά', νηστεύοντας επτά ολόκληρα χρόνια' b: μένοντας εκτεθειμένη στον άνεμο και στη βροχή τουλάχιστον ένα χρόνο' c: περνώντας σαράντα μέρες μέσα σ' ένα τάφο.

3. Μετά από τις δοκιμασίες αυτές έχει ασχημήνει τόσο πολύ που ο πρίγκιπας δεν τη θέλει.

4. Συναντάει καλόκαρδες νεράιδες που της ξαναδίνουν την ομορφιά της κι έναν υπέροχο πύργο, δίπλα σ' εκείνον του πρίγκιπα.

5. Ο πρίγκιπας και πάλι δεν την αναγνωρίζει' την ερωτεύεται όμως με πάθος, της κάνει πρόταση γάμου, αλλά εκείνη δεν τη δέχεται.

6. Ο πρίγκιπας διαδίδει ότι πέθανε' τον μεταφέρουν μέσα σ' ένα φέρετρο μπροστά στον πύργο της ηρωίδας' a: εκείνη τον φτύνει' b: εκφράζει τη θλίψη της για το θάνατο του.

Ι. Εκείνος την παρακαλεί να τον συγχωρέσει και τελικά ξανασμίγουν.

Υπότυπος G

1. Η ηρωίδα πρέπει να λυτρώσει (ν' αναστήσει) τον (πεθαμένο) άντρα της,

TEXT_PAGE_SHORT706
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/707.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

παραμένοντας άγρυπνη για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα (σαράντα μέρες, σαράντα ώρες, σαράντα μαντζαρόλες).

2. Μέσα στο στοιχειωμένο πύργο, λίγη ώρα πριν το τέλος της δοκιμασίας, εμφανίζεται κάποια άλλη γυναίκα και της προτείνει να ξαγρυπνήσει στο πόδι της για να την ξεκουράσει' έτσι, μόλις λυθούν τα μάγια, η άλλη γυναίκα εμφανίζεται ως σωτήρας του πρίγκιπα, τον οποίο και παντρεύεται.

3. Η ηρωίδα φτάνει στον πύργο του πρίγκιπα, που την ακούει να διηγείται τα βάσανα της· Ά', στους υπηρέτες' b: στο σχοινί με το οποίο θέλει να κρεμαστεί (στην πέτρα της υπομονής, το μαχαίρι της σφαγής, το κερί τ' αμάλαγο, που της έχει ο ίδιος φέρει, δώρα από το πρώτο του ταξίδι) κι έτσι διώχνει την αντίζηλο και παντρεύεται την ηρωίδα.

Υπότυπος Κ

1. Κατά το χωρισμό η ηρωίδα δέχεται μια ζώνη, που θ' ανοίξει μόνον, εφόσον

ο άντρας της της κάνει απιστίες.

2. Μεταμφιεσμένη σε άντρα η ηρωίδα φτάνει σ' έναν πύργο, όπου' a: υποβάλλεται σε μια δοκιμασία για να φανεί αν είναι άντρας ή γυναίκα' b: η βασίλισσα του πύργου ερωτεύεται τον υποτιθέμενο νεαρό άντρα' προσπαθεί να τον(την) γοητεύσει και θυμώνει επειδή την αποκρούει' τον(την) κατηγορεί ότι της επιτέθηκε και αποφασίζεται η εκτέλεση της' τότε εμφανίζεται ο χαμένος σύζυγος και τη σώζει αποκαλύπτοντας το αληθινό της φύλο και λέγοντας σε όλους ότι είναι η γυναίκα του.

Υπότυπος L

1. Μόλις η ηρωίδα γεννήσει το παιδί που κουβαλούσε στην κοιλιά της από την εποχή του χωρισμού, λύνονται τα μάγια.

2. Όταν η ηρωίδα ξαναβρεί τον άντρα της, γεννά' a: ένα παιδί που έχει τα ιδιόμορφα χαρακτηριστικά του άντρα της (π. χ. έχει μια χρυσή κλειδαριά πάνω στο στομάχι του)' b: χρυσά παιδιά κι έτσι κερδίζει την εύνοια του

άντρα της.

Υπότυπος Ρ

1. Η ηρωίδα κατεβαίνει στα έγκατα της γης ή στο βυθό της θάλασσας, όπου ζει ο αγαπημένος της με μια νεράιδα. Τους βρίσκει να κοιμούνται.

2. Καθαρίζει από τις βρωμιές το παιδί της νεράιδας και το τοποθετεί ανάμεσα στο ζευγάρι.

3. Σαν ανταμοιβή για την καλοσύνη της, η νεράιδα ξεμαγεύει το νέο και του επιτρέπει να φύγει με τη γυναίκα του.

TEXT_PAGE_SHORT707
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/708.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

Υπότυπος R

Πρόκειται, για τον παραμυθιακό τύπο AT 432 (Ο Πρίγκιπας-πουλί), για τον οποίο ο Swahn απέδειξε ότι μπορεί να συμπεριληφθεί στον AT 425A κι έτσι θεωρεί ότι δε χρειάζεται ειδικός αριθμός στο Διεθνή Κατάλογο.

Προηγούνται τα μοτίβα Ι: 11, 27 ή *27c, IV'. 9. Στη συνέχεια:

1. Η ηρωίδα που βρίσκεται πάνω σ' ένα δέντρο, ακούει συμπτωματικά ένα διάλογο μεταξύ ζώων (λύκων, αλεπούδων ή πουλιών) ή μαγισσών κι έτσι μαθαίνει πως μπορεί να θεραπεύσει το τραυματισμένο γιο του βασιλιά: με μίαν αλοιφή από το λίπος ή τη στάχτη αυτών των ζώων ή των μαγισσών, αφού καούν.

2. Η ηρωίδα ακολουθεί τη συμβουλή των ζώων, τα σκοτώνει και παρασκευάζει την αλοιφή' μεταμφιεσμένη σε μοναχή επισκέπτεται τον τραυματισμένο της εραστή και τον θεραπεύει.

3. Ως ανταμοιβή απαιτεί από το γιο του βασιλιά το δαχτυλίδι του ή να της υποσχεθεί να κυριαρχήσει στην οργή του μόλις τον ορκίσουν στ' όνομα της μοναχής που τον θεράπευσε.

4. Μόλις έχει θεραπευτεί, ο νέος-πουλί επιστρέφει στην ηρωίδα για να την εκδικηθεί για τον τραυματισμό του. Από το δαχτυλίδι που του δείχνει ή από τα λόγια που του λέει (τον ορκίζει στο όνομα της μοναχής που τον θεράπευσε), εκείνος αναγνωρίζει τη σωτήρα του και συμφιλιώνεται μαζί της.

Υπότυπος Ra

Πρόκειται για τον παραμυθιακό τύπο AT 432Α (Τα ξεσκλαβωτικά). Προηγούνται τα μοτίβα Ι: 11, *27c. Στη συνέχεια:

1. Η ηρωίδα ξεχνάει το μαγικό καρύδι μέσα στην τσέπη της φούστας της. Οι πλύστρες το βρίσκουν και το σπάζουν. Εμφανίζεται μαγεμένος εραστής πάνω σε άτι ή σε άμαξα, και, επειδή δεν τη βρίσκει, της επιβάλλει να πουληθεί τρεις φορές, να φέρει τρία πιστοποιητικά ότι ελευθερώθηκε και στη συνέχεια να τον ψάξει.

2. Η ηρωίδα πουλιέται σκλάβα σε τρεις βασιλείς' a: στον πρώτο αποκαλύπτει την απιστία της βασίλισσας που έχει μαύρο εραστή (βλ. AT 771) και ο βασιλιάς της δίνει την ελευθερία της· b: για το δεύτερο, δίνει τροφή στην ανθρωποφάγο κόρη της βασίλισσας, και σκοτώνει τη μάγισσα που βράζει το μυαλό της κόρης σε μια μαγική χύτρα και την τρελαίνει' C: στο τρίτο βασίλειο, βρίσκει το γιο του βασιλιά που τον είχαν για χαμένο (μια υπηρέτρια τον είχε φυλακισμένο και τον βασάνιζε, γιατί δεν ήθελε να την έχει ερωμένη του)' d: άλλες ηρωικές πράξεις, με τις οποίες κερδίζει την ελευθερία της.

TEXT_PAGE_SHORT708
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/709.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

3. Με τα τρία πιστοποιητικά ή δώρα ξεσκλαβωτικά πηγαίνει στις αδελφές του αγαπημένου της, ως υπηρέτρια. Αναγώριση και γάμος.

Υπότυπος Χ

Ακαθόριστοι υπότυποι.' Εδώ κατατάσσονται οι συμφυρμοί, οι παραλλαγμένοι τύποι. Έχουμε 28 παραλλαγές.

VII: Τελικά μοτίβα

1. Η ηρωίδα λυτρώνει τον άντρα της, κόβοντας το κεφάλι του, κατά τη δική του προσταγή.

2. Κάψιμο περιβλήματος· αναγνωρίζει το σύζυγο ανάμεσα σε τρία πουλιά η νεράιδες που πάνε να σκοτωθούν, μαγική φυγή.

3. Πρέπει να ξεχωρίσει ανάμεσα σε πουλιά ή ζώα το μαγεμένο της σύζυγο.

4. Ανθρωπόφαγα ζώα τιμωρούνται.

5. Μαγική φυγή από τη μάγισσα.

6. Γεννά το παιδί της κάνοντας τη μάγισσα να κλάψει για το θάνατο του ήρωα.

Ι. Η αντίζηλος ομολογεί ότι ήθελε να την αποπλανήσουν.

8. Οι κακές αδελφές πετρώνονται.

9. Η μάγισσα (αντίζηλος) εξωθείται να περιγράψει την τιμωρία της.

10. Η μάγισσα σκοτώνεται πέφτοντας στο φούρνο που έχει ανάψει για να κάψει την ηρωίδα.

11. Ο σύζυγος διηγείται την παραβολή του κλειδιού' λέει πως είχε ένα κλειδί που άνοιγε το κουτί, το 'χασέ κι έφτιαξε ένα δεύτερο κλειδί' τώρα όμως που το ξαναβρήκε, ποιο κλειδί να κρατήσει; κι η αντίζηλος (στο δικαστήριο) απαντά «το πρώτο». Έτσι, τη διώχνει και κρατά την ηρωίδα.

12. Αναγνώριση μέσα από ένα δαχτυλίδι που ρίχνει σ' ένα ποτήρι κρασί ή νερό.

13. Σκουπίζει το δωμάτιο και ζητά ως ανταμοιβή το κίτρινο πουλί, δηλαδή τον άντρα της.

TEXT_PAGE_SHORT709
    TEXT_SEARCH_FORM
    TEXT_SEARCH_IN_BOOK
    TEXT_SEARCH_RESULTS
      TEXT_BOOK_LIST
        34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

        Υπότυπος L

        Της Κάτω γης ο αφέντης

        Μια φορά ήτανε ένας γέρος φτωχός, και εσηκώθηκε μια μέρα να πάει στα ξύλα. Επήγε, έκαμε κάμποσα και τα 'φέρνε στο χωριό. Στο δρόμο σαν να κουράστηκε κι έκατσε σ' ένα μέρος κι αναστέναξε ο καμένος από τα φύλλα της καρδιάς και είπε: "Ωχ, ωιμέ κι αλίμονο!" Καθώς είπε αυτό το λόγο, να σου και πετιέται ένας αράπης και του λέει: "Τι με θέλεις;" Ο καμένος ο γέρος ετρόμαξε και του λέει: "Τίποτις δε σε θέλω. Εγώ δε σε φώναξα". Τότες του λέει ο αράπης: "Έχεις θυγατέρες;" "Έχω τρεις", λέει ο γέρος. "Αύριο το πρωί να μου φέρεις την πρώτη εδώ να!"

        Την άλλη μέρα το πρωί επήγε ο γέρος την πρώτη του θυγατέρα σ εκείνον τον τόπον, κι ανέβηκε ο αράπης και την επήρε και την επήγε σ ένα μέρος που τανε μεγάλα πλατάνια και περιβόλια παράμορφα. Μα το μεσημέρι, που ήτανε ώρα να φάνε, ο αράπης της έστρωσε τραπέζι και για φαΐ της βάνει ένα σάπιο και σκουληκιασμένο ανθρώπινο ποδάρι και της λέει πως "αν φας αυτό το ποδάρι, θα πάρεις άντρα της Κάτω γης τον αφέντη, ειδουμή θα σε γυρίσω στου αφέντη σου πίσω". Εκείνη η κακουμοίρα, μόνου που έβλεπε το ποδάρι, ανακατευόταν κι ως το ύστερο, σαν έφυγε ο αράπης, πιάνει και το ρίχνει μέσα στη χρεία. Ύστερα ήρθε ο αράπης για να σηκώσει το τραπέζι και φωνάζει: "Ποδαράκι μου, που είσαι;" "Μέσα στη χρεία μ' έριξε η κερά μου", απολογιέται εκείνο. Τότες ο αράπης της λέει: "Έλα, κόρη μου, να σε πάω στου αφέντη σου, μα εσύ δεν είσαι για μας". Την παίρνει και τη δίνει του αφέντη της πίσω και του λέει: "Φέρε μου τη δεύτερη". Την άλλη μέρα ο γέρος του πάει τη δεύτερη. Την παίρνει πάλι ο αράπης, την κατεβάζει και της στρώνει κι αυτηνής το τραπέζι. Μα, αντίς για φαΐ, της βάνει ένα χέρι ανθρωπινό να το φάει' για να μην τα πολυλογούμε, σαν το συλλογίστηκε κι αυτή κάμποση ώρα, το παίρνει και το πετά μέσα στη χρεία' έρχεται πάλι ο αράπης να σηκώσει το τραπέζι και φωνάζει του χεριού: "Χεράκι μου, χεράκι μου, που είσαι;" "Μες στη χρεία μ' έριξε η κερά μου", λέει εκείνο. Τότες τήνε παίρνει κι αυτήν ο αράπης και τήνε πάει του αφέντη τση και του λέει να του φέρει και την τρίτη του θυγατέρα. Ο γέρος την άλλη μέρα του 'φέρε και την τρίτη' τήνε παίρνει ο αράπης, τήνε καθίζει κι αυτή στο τραπέζι κι αντίς για φαΐ της δίνει μια βρωμισμέμη ανθρωπινή κοιλιά να φάει και της λέει: "Αν είσαι άξια να φας αυτήν την κοιλιά, θα πάρεις άντρα της Κάτω γης τον αφέντη, ειδεμή θα πας κι εσύ εκεί που πήγαν οι αδερφές σου". Αυτή όμως, ήτανε πολλά πονηρή και του λέει: "Μετά χαράς σου, Αράπη μου, φτάνει να μου φέρεις δυο-τρία γαρούφαλα και λίγη κανέλα να κουκκίσω την κοιλιά και τήνε τρώω". Έτσι ο αράπης της έφερε την κοιλιά και τα γαρούφαλα και την κανέλα. Αυτή έπιασε και τήνε κούκκισε και τήνε μπλάστρωσε απάνω στην κοιλιά της και την έδεσε με μια ζώνη. Σαν ήρθε ο αράπης να σηκώσει το τραπέζι, φώναξε: "Κοιλιά μου, κοιλιά μου, που είσαι;" "Στην κοιλιά της κεράς