Συγγραφέας:Αγγελοπούλου, Άννα
 
Μπρούσκου, Αίγλη
 
Τίτλος:Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 300-499, τ. Α΄+Β΄
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:34
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1999
 
Σελίδες:975
 
Αριθμός τόμων:2 τόμοι
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Ελληνικά παραμύθια-Κατάλογος
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Περίληψη:Το βιβλίο αυτό αποτελεί τον τρίτο τόμο του Καταλόγου των Ελληνικών Παραμυθιών του Γ. Α. Μέγα. Υπενθυμίζουμε ότι από το Αρχείο του Γεωργίου Α. Μέγα έχουν ήδη δημοσιευτεί δύο τόμοι. Ο πρώτος, που είναι και ο μόνος που πρόλαβε να δημοσιεύσει ο ίδιος ο συντάκτης του καταλόγου, περιέχει τους Μύθους Ζώων (AT 1-299) . Ο δεύτερος (δημοσίευμα του ΙΑΕΝ αρ. 23), που αποτελεί στην ουσία μία πρόταση επεξεργασίας του καταλόγου του Μέγα, περιλαμβάνει τους παραμυθιακούς τύπους AT 700-749 που αντιπροσωπεύουν το τελευταίο μέρος των Μαγικών Παραμυθιών. Ο παρών τρίτος τόμος περιέχει, πάντα σε αναφορά με τη διεθνή κατάταξη των Aarne-Thompson , τις ελληνικές παραλλαγές των παραμυθιακών τύπων AT 300-499, τύπων που καλύπτουν ένα μεγάλο μέρος από αυτά που ονομάζουμε Μαγικά Παραμύθια (AT 300-749).
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 24.63 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 79-98 από: 982
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/79.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 302

Σελ. 79
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/80.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 80
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/81.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΎΠΟΣ  AT 302

Η εξωτερική ψυχή (Το άψυχο σώμα)

AT: The Ogre's (Devil's) heart in the egg

Delarue-Tenèze: Le corps sans âme

Grimm No 197: Die Krystall Kugel

Ο Γιώργος, η βασιλοπούλα, και οι σαράντα δράκοι

Μια φορά κι έναν καιρό, ήταν ένα αντρόγυνο κι είχαν ένα παιδί που το έλεγαν Γιώργο. Ο Γιώργος ήταν πολύ ζωηρό παιδί και πολύ τολμηρό. Όταν μεγάλωσε, είπε στους γονείς του'. «Εγώ θα φύγω, θα πάω να βρω την τύχη μου», και έβαλε πριν φύγει ένα ποτήρι με νερό στο εικόνισμα. «Μόνο αν δεις καμιά φορά και γίνει το νερό του ποτηριού αίμα τότε, να ξέρεις, θα κινδυνεύω».

Φεύγει ο Γιώργος, πηγαίνει σε ξένα μέρη. Καθώς εβάδιζε σ' ένα δάσος βλέπει μια σπηλιά. Μπαίνει μέσα και βρίσκει μια βασιλοπούλα που μαγείρευε για να φάνε οι σαράντα δράκοι. Μόλις τον βλέπει η βασιλοπούλα, του λέει: «Φύγε γρήγορα να μη σε βρουν εδώ οι δράκοι και θα σε φάνε, εμένα με κρατούν εδώ αιχμάλωτη». «Όχι, δε φεύγω», λέει ο Γιώργος, «δε φοβάμαι». Ήλθαν το βράδυ οι δράκοι κι όταν τον είδαν του λένε: «Τι θέλεις εδώ;» «θέλω να γίνω κι εγώ αδελφός σας». «Τότε, έλα να κατεβάσουμε το καζάνι από τη φωτιά». «Αφήστε το», λέει ο Γιώργος, «θα το κατεβάσω μόνος μου», κι αμέσως κατεβάζει το καζάνι. Όταν είδαν οι δράκοι τη δύναμη του, τον ζήλεψαν που ήταν τόσο γερός και του ρίχτηκαν όλοι μαζί να τον φάνε. Ο Γιώργος όμως με το σπαθί του κατόρθωσε να τους σκοτώσει όλους, κι έτσι έμεινε μόνος με τη βασιλοπούλα.

Εν τω μεταξύ όμως, ένας αυλικός, κοντός στο ανάστημα, παρουσιάστηκε στο βασιλιά, τον πατέρα της βασιλοπούλας, και του λέει: «Εγώ θα σου φέρω την κόρη σου, τι θα μου δώσεις;» «Αν μου την φέρεις, θα σου την δώσω γυναίκα σου κι όταν πεθάνω εγώ θα γίνεις εσύ βασιλιάς». Ξεκινάει λοιπόν ο κοντός μόνος του και φθάνει στη σπηλιά. Βρίσκει το Γιώργο με τη βασιλοπούλα και θέλει να του την πάρει. Ο Γιώργος αρνείται και τραβάει το σπαθί του. Το κόβει το κεφάλι του κοντού, αλλά αμέσως φυτρώνουν πενήντα άνθρωποι. Κόβει κι άλλο κεφάλι, φυτρώνουν άλλοι πενήντα κ.ο.κ. Φώναξε τότε ο Γιώργος στη βασιλοπούλα: «Αν σκοτωθώ, να με θάψεις και να βάλεις κι ένα σταυρό στο μνήμα μου». Αφού πάλεψε πολλή ώρα, στο τέλος δεν μπορούσε πια να τα βγάλει πέρα και τον σκότωσαν. Τον

Σελ. 81
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/82.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

έθαψε η βασιλοπούλα και έβαλε κι ένα σταυρό στο μνήμα όπως της είχε ειπεί. Ο κοντός παίρνει τη βασιλοπούλα και πηγαίνει στο παλάτι. Μεγάλη χαρά είχεν ο βασιλιάς κι αμέσως τους παντρεύει.

Όταν ο Γιώργος πάλευε με τον κοντό, το νερό μέσα στο ποτήρι είχε κοκκινίσει. Τότε η γριά λέει στο γέρο της.' "Σήκω, γέρο, να πάμε στο γιο μας, γιατί κινδυνεύει". Φεύγουν λοιπόν και οι δύο μαζί για να βρουν το γιο τους. Στο δρόμο που πήγαιναν είδαν ένα φίδι που έκοψε ένα χορτάρι, το πήγε και το ακούμπησε σ' ένα άλλο φίδι ψόφιο κι αμέσως εκείνο ζωντάνεψε. Τότε κόβει κι ο γέρος λίγο χορτάρι και το παίρνει μαζί του. "Ας βρίσκεται", λέει. Κάποτε έφτασαν σ' ένα δάσος και κοντά σε μια σπηλιά βλέπουν ένα μνήμα. Σκάβουν και βλέπουν το γιο τους νεκρό. Τον βγάζουν επάνω και του ακουμπούν το χόρτο κι αμέσως αναστήθηκε. Χάρηκε ο Γιώργος που είδε τους γονείς του. Τους δίνει λίγα χρήματα και τους λέει: "Πηγαίνετε στο σπίτι κι εγώ θα έλθω μόνος μου".

Αυτός ντύνεται ζητιάνος και πηγαίνει στο παλάτι της βασιλοπούλας. Εκεί ζήτησε να δουλέψει και τον έβαλαν στο στάβλο να περιποιείται τα ζώα. Τον είδε η βασιλοπούλα μια μέρα και τον γνώρισε. Της λέει.' "Μη μιλάς, δε με γνώρισε κανένας άλλος εδώ. θέλω να ρωτήσεις του κοντού του άντρα σου να μάθεις που έχει την δύναμη του". Η βασιλοπούλα πήρε το μυστικό και λέει στο Γιώργο: "Η δύναμη του είναι σε τρία περιστέρια που βρίσκονται στην κοιλιά μιας άγριας γουρούνας που βόσκει σ' εκείνο το λιβάδι". Φεύγει, λοιπόν, ο Γιώργος και πηγαίνει στο χωριό που ήταν κοντά στο λιβάδι. Εκεί ο παπάς του χωρίου είχε πολλά γουρούνια. Του λέει λοιπόν ο Γιώργος: "Μήπως θέλεις να με πάρεις για χοιροβοσκό;" "Σε θέλω", του λέει ο παπάς, "αλλά πρόσεχε εκεί που θα βόσκεις τα γουρούνια μου μην πατήσεις στο λιβάδι της άγριας γουρούνας, γιατί θα σε φάει". "Καλά", λέει ο Γιώργος. Την άλλη μέρα, παίρνει τα γουρούνια του και τα πηγαίνει μέσα στο λιβάδι της άγριας γουρούνας. Τον βλέπει η γουρούνα και ορμά πάνω του. Παλεύουν πολλή ώρα, αλλά κανένας δεν μπορεί να νικήσει. Λέει η γουρούνα: "Αχ! να είχα μια λούτσα νερό να κολυμπήσω και να ιδείς πως θα σε νικήσω". Κι ο Γιώργος λέει: "Κι εγώ να είχα μια κλούρα ψωμί και μια τσίτσα κρασί και θα 'βλεπες". Αυτό γινότανε πολλές μέρες, τα δε γουρούνια του παπά πήγαιναν το βράδυ χορτάτα στο σπίτι. Τα έβλεπε ο παπάς και παραξενευότανε διότι μόνον τα λιβάδια της γουρούνας είχαν πολύ χορτάρι. Μια μέρα λοιπόν πήγε κρυφά στο λιβάδι και βλέπει το Γιώργο να παλεύει με την άγρια γουρούνα και τον άκουσε να λέει: "Αχ! να είχα μια κλούρα ψωμί και μια τσίτσα κρασί και θα 'βλεπες τι θα πάθαινες". Τρέχει αμέσως ο παπάς στο σπίτι, παίρνει ψωμί και κρασί και τρέχει στο λιβάδι, κρύβεται και περιμένει. Κάποτε αρχίζει πάλι η πάλη κι όταν φώναξε ο Γιώργος, αμέσως ο παπάς του δίνει το ψωμί και το κρασί. Τρώει ο Γιώργος το ψωμί, πίνει και το κρασί και αρχίζει ξανά η πάλη. Νικάει τη γουρούνα, τη σκοτώνει, βγάζει από την κοιλιά της τα τρία περιστέρια, σκοτώνει τα δύο και κρατά το ένα. Πηγαίνει στο παλάτι, βρίσκει τον κοντό άρρωστο βαριά. Τότε σκοτώνει και το τρίτο περιστέρι

Σελ. 82
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/83.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

κι ο κοντός πεθαίνει. Παντρεύεται τη βασιλοπούλα, κι έζησαν καλά κι εμείς ακόμα καλύτερα.

ΛΦ 269, 7-10, Πυργαδίκια Χαλκιδικής

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ

Ι. Ο ήρωας

α'. Ο ήρωας είναι βασιλόπουλο' α1: ο μικρότερος' α2: ο μεγαλύτερος· α3: από δώδεκα αδερφούς' α4: από τρεις αδερφούς' α5: από σαράντα αδερφούς' α6: από έξι ορφανά' α7: παπαδοπαίδι' α8: μισός άνθρωπος μισός αρκούδα (ο Αρκουδόγιαννος)' ά9: άντρας ζευγαριού' α10: μοναχογιός' α11: άλλο.

β' Ο ήρωας ξεκινάει να βρει την αδερφή του' β1; φεύγει για να βρει την τύχη του' β2: φεύγει με τ' αδέρφια του για να βρουν την τύχη τους' β3: ξεκινά να βρει την πεντάμορφη' β4: μιας φωτογραφίας' β5: ξεκινά για να βρει τη γυναίκα σύντροφο του' β6: άλλο.

ΙΙ. Οι πρώτες περιπέτειες τον ήρωα

α! Ο ήρωας είχε ένα δαχτυλίδι που έσφιγγε όταν ο φίλος του βρισκόταν σε κίνδυνο' α1: είχε στο σπίτι του ένα ποτήρι νερό που γινόταν αίμα όταν βρισκόταν σε κίνδυνο' α2: είχε χορδές κιθάρας που έσπαγαν όταν πέθαινε' α3: είχε στο σπίτι του ένα δαχτυλίδι που μάτωνε όταν βρισκόταν σε κίνδυνο' α4: άλλο.

β: Ο ήρωας γλιτώνει ένα άσπρο φίδι από ένα μαύρο' β1: μοιράζει ένα πτώμα για να το φάνε ένα μυρμήγκι, μια σφήκα, ένας λύκος' β2: σώζει τα παιδιά μιας χήνας από ένα φίδι.

γ: Ο ήρωας γίνεται φίλος με μια λάμια' γ1 : με ένα δράκο' γ2: με τρεις δράκους' γ3: που είναι παντρεμένοι με τις αδερφές του' γ4: με δώδεκα δράκους, αδέρφια της πεντάμορφης' γ5: με μια φοράδα' γ6: με μια δράκαινα' γ7: άλλο.

δ: Τα ζώα δίνουν στον ήρωα τρίχα(ες) απ' το σώμα τους' δ1: ένα πόδι' δ2: ένα φτερό' δ3: φυσώντας τα εμφανίζεται το ζώο' δ4: καίγοντας τα εμφανίζεται το ζώο' δ5: τα παιδιά δίνουν στον ήρωα μια ομπρέλλα άφαντη, ένα "τοπούζ" που καταστρέφει, ένα σουραύλι με το οποίο εμφανίζεται όποιος θέλεις.

Σελ. 83
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/84.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ε: Ο ήρωας χρησιμοποιεί το ζώο σαν μεταφορικό μέσο' ε1: για να κάνει τρεις άθλους και να κερδίσει την πεντάμορφη' ε2: χρησιμοποιεί τα χτένια μιας στρίγκλας για να περάσει κάτι ποτάμια' ε3: οι φίλοι του τον βοηθούν να εντοπίσει το άψυχο σώμα.

ζ; Ο ήρωας σκοτώνει σαράντα δράκους' ζ1: μια δράκαινα' ζ2: ένα δράκο' ζ3'. τους σκυλοκέφαλους' ζ4: σαράντα αράπηδες' ζ5: ένα φίδι' ζ6: με εννιά κεφάλια' ζ7: ένα θεριό με πολλά κεφάλια' ζ8: με εφτά γλώσσες' ζ9: άλλο.

η: Που κρατούν χρυσάφι' η1: κρατούν όμηρο μια βασιλοπούλα' η2: δώδεκα βασιλοπούλες' η3: τριάντα εννιά πεντάμορφες' η4: σαράντα γυναίκες' η5; μια πεντάμορφη· η6: τρεις βασιλοπούλες' η7: άλλο.

θ: Ο ήρωας αρραβωνιάζεται με την κοπέλα' θ1: ο ήρωας αρραβωνιάζει τ' αδέρφια του με τις κοπέλες, ανταλάσσοντας δαχτυλίδια.

ι: Το άψυχο σώμα απαγάγει την(ις) κοπέλα(ες) σκοτώνοντας τον ήρωα' II: Ο ήρωας γίνεται σκλάβος του άψυχου σώματος' ι2: άλλο.

κ: Οι γονείς του ήρωα τον επαναφέρουν στη ζωή με το αθάνατο νερό' κ1: με το μαγικό χορτάρι' κ2: κολλώντας τον.

ΙΙΙ. Η αιχμάλωτη και το άψυχο σώμα

α! Η αιχμάλωτη είναι μια βασιλοπούλα' α1: μια πεντάμορφη' α2: η κοπέλα του ζευγαριού' α3: η αδερφή του ήρωα' α4: και ο ήρωας ως δούλος' α5: άλλο.

β! Όποιος τη σώσει θα την πάρει γυναίκα του" β1: ο ήρωας την έχει παραδώσει στο άψυχο σώμα μετά από εκβιασμό του τελευταίου.

γ! Ο απαγωγέας είναι το άψυχο σώμα' γ1: είναι δράκος· γ2: ένας κοντός αυλικός' γ3: ένας νάνος' γ4: με δόντια μεγαλύτερα απ' το σώμα του (ο Δοντάς), που έχει ένα πηγάδι απ' το οποίο όποιος πιει γίνεται σκλάβος του' γ5: ένα θηρίο' γ6: ένας Αράπης' γ7: το όνομα του οποίου είναι Γεντί Μπελάς ( = εφτά φορές μπελάς)' γ8: ένα πουλί' γ9: ο διάβολος' γ10: ένας όφις' γ11: άλλο.

δ: Μένει σ' ένα κάστρο' δ1: σ' ένα ψηλό βουνό' δ2: σ' ένα παλάτι' δ3: από γυαλί' δ4: από χρυσάφι' 85: στους εφτά ουρανούς· δ6: σ' έναν πύργο' δ7: σε μια σπηλιά' δ8: άλλο.

IV. Η λύτρωση

α: Ο ήρωας ενημερώνεται από μια γριά' α1: από ένα βοσκό' α2: άλλο.

β: Εμφανίζεται στην κατοικία του άψυχου σώματος ως τσομπάνης' β1: ως βοηθός του βοσκού' β2: ως ζητιάνος' β3: άλλο' β4: ζητάει απ' την αιχμάλωτη να ρωτήσει το άψυχο σώμα που βρίσκεται η δύναμη του.

γ: Η δύναμη του άψυχου σώματος βρίσκεται σε ένα περιστέρι' γ1: σε δύο

Σελ. 84
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/85.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

περιστέρια' γ2: σε τρία περιστέρια' γ3: σε δύο αυγά' γ4: σε τρία αυγά' γ5: μέσα σε δύο λαγούς" γ6: μέσα στην κοιλιά μιας άγριας γουρούνας' γ7: μέσα στο κέρατο μιας ελαφίνας' γ8: μέσα στην κοιλιά μιας κότας' γ9; μέσα στην κοιλιά μιας ελαφίνας' γ 10: άλλο.

δ: Ο ήρωας βοηθιέται από ένα βοσκό που τον προσλαμβάνει' δ1: από τέσσερεις βασιλοπούλες' δ2: από τον παπά που τον προσλαμβάνει για βοσκό' δ3: πηγαίνει στο απαγορευμένο λιβάδι' 84: και ζητά κρασί' 85: ψωμί' 86: πίτα' 87: κότα' 88: ένα φιλί απ' την παπαδοπούλα' δ9: την κόρη του τσέλιγκα δ10: άλλο.

ε: Η ευχή του ζώου είναι νερό για να λουστεί' ε1: λάσπη παχιά' ε2: ένα κλαρί για να ξυστεί' ε3: μια ρίζα καπνό' ε4: μια δύναμη' ε5: άλλο.

ζ: Ο ήρωας (έχοντας ικανοποιήσει τις επιθυμίες του) σκοτώνει το άψυχο σώμα' ζ1: σκοτώνοντας το ζώο' ζ2: σφάζοντας τα περιστέρια' ζ3: σφάζοντας μερικά απ' τα περιστέρια και το τελευταίο μπροστά στο άρρωστο άψυχο σώμα' ζ4: κόβοντας το κέρατο της ελαφίνας' ζ5: λιώνοντας τ' αυγά' ζ6: άλλο.

η: Το άψυχο σο')μα μεταμορφώνεται σε γαϊδούρι' η1: χάνει τα μάτια του.

V. Η επιστροφή

α: Η επιστροφή του ήρωα εμποδίζεται' α1: από τ' αδέρφια του' α2: από το βασιλικό ζεύγος' α3: οι οποίοι ρίχνουν δηλητήριο στην πεντάμορφη' α4: στέλνουν ένα θεριό' α5: ρίχνουν τον ήρωα σ' ένα πηγάδι' α6: έχουν την γυναίκα του για σκλάβα' α7: από μια γριά.

β: Ο ήρωας επιστρέφει' β1: με την βοήθεια ενός βασιλόπουλου μεταμορφωμένου σε άλογο' β2: μπαίνοντας στο κολοπίθαρο με τις τρεις χρυσές βεργούλες και τις τρεις βιδούλες, για να σηκωθεί στα ουράνια' β3: άλλο.

γ: Ο ήρωας παντρεύεται τη βασιλοπούλα' γ1: την παπαδοπούλα' γ2: την υπηρέτρια της πεντάμορφης' γ3: την πεντάμορφη· γ4: τη γυναίκα του' γ5: άλλο.

δ: Ο φίλος του ήρωα παντρεύεται τη βασιλοπούλα' 81: την πεντάμορφη' 82: την αδερφή του ήρωα.

ε: Ο ήρωας σκοτώνεται από το γιο του που δεν τον αναγνώρισε' ε1: ο ήρωας σκοτώνει τα αδέρφια του' ε2: ο βασιλιάς και η βασίλισσα πεθαίνουν από το κακό τους' ε3: ο ήρωας γίνεται βασιλιάς' ε4: άλλο.

Σελ. 85
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/86.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

ΗΠΕΙΡΟΣ

1. ΛΑ 301Β, 7, Πρέβεζα Θεσπρωτίας, "Το παιδί του παπά και, οι δράκοι". Ενωμένο με AT 301 Β.

2. ΛΑ 400, 10, Μετόχι Αγίων Σαράντα (σημ. Αλβανία). Συμφύρεται με AT 400. ΙΙΙ: γ11 (ένα στοιχειό). V'. γ10 (σε εφτά φανάρια σ' ένα πηγάδι), ζ6 (ο ήρωας σβήνει τα φανάρια με την βοήθεια της πεντάμορφης).

3. ΛΑ 1294, (ΣΜ 124), 326-327, Ζαγόρια, "Ο παπάς και η παπαδιά". ΙΙΙ: γ11 (ένας γέρος). IV'. γ10 (στα τρία πουλιά που πάει να φάει η αρκούδα). Ενωμένο με AT 667A.

4. ΛΑ 1295, (ΣΜ 125), 339-346, Ζαγόρια, "Ο Λεοντόκαρδος". Ι: α, α11 (ο βασιλιάς ήθελε να τον σκοτώσει και το παιδί μεγάλωσε με μια λιονταρίνα), β3. ΙΙ: η7 (οι Αράπηδες κρατούν όμηρο το μεγαλύτερο αδερφό του Λεοντόκαρδου και του δίνουν προθεσμία σαράντα μέρες για να τους φέρει την πεντάμορφη). ΙΙΙ: α1, γ, γ1. IV'. β4, γ10 (περιστέρια σ' ένα κουτί), ζ, ζ1. V'. β (με την πεντάμορφη και τον αδερφό του).

5. ΛΑ 2277Β, 170-176, Κουτσόβλαχοι, "Οι 40 σκυλοκέφαλοι". ΙΙΙ: γ11 (ο Σκυλοκέφαλος). IV'. γ1, γ6, δ2, 83, δ4, δ6, δ10 (μια μπουγάτσα), ε5 (τρεις ρόγες σταφύλι), ζ1, ζ2. Ενωμένο με AT 304.

6. ΛΑ 3018, 156-163, Κουκούλι Ζαγορίων, "Ο Γιάννης του παπά". ΙΙΙ: γ11 (ένας γύφτος γκαβός). IV'. γ2, γ10 (στην κοιλιά μιας Λάμιας), δ4, δ10 (κουλούρα), ζ1.

7. ΛΦ 897, 6-12, Άρτα, "Τα 12 αδέλφια". Ι: α1, α3, β2. ΙΙ: ζ2, ζ8, η, ζ2, η2, Θ1, ιl, γ, γ5, ε2, ε (με σκοπό να βρει την πεντάμορφη). ΙΙΙ: α1, β1, γ, γ1. IV: β4, γ2, γ6, 82, 83, 84, 810 (φαΐ), ε, ζ, ζ1, ζ3. V: γ3.

8. ΛΦ 1653, 1-9, Παχυκάλαμος Άρτας, "Ο Σαραντούλας". 7: α1, α5, β2. ΙΙ: ζ, η4 (πεντάμορφες), Θ1, ζ5, ζ6, ιl. ΙΙΙ: α1, α4, β1, γ, γ6, 87. IV: β4, γ2, γ6, δ, δ4, δ10 (την κόρη του τσέλιγκα), ε, ζ, ζΐ, ζ3. V: γ3.

9. ΛΦ 1782, 1-4, Ζίτσα Δωδώνης, "Το απάτητο βουνό". 7: α, α2, β. ΙΙ: β, ε. ΙΙΙ: α, α5 (άλλες τρεις βασιλοπούλες), γ, γ1, δ, δ1. IV: α1, β1, γ10 (σε τρία πορτοκάλια), 81, ζ6 (κόβοντας τα τρία πορτοκάλια). V: α1, β1, γ, δ2.

10. Χρηστοβασίλης, 132-158, "Τα τρία αδέλφια και οι τρεις αδελφές". ΙΙΙ: γ11 (ο Σιδερένιος άνθρωπος). IV: γ1, γ10 (βρίσκονται μέσα στην καρδιά του λαγού που είναι μέσα στο δεξί δόντι του αγριογούρουνου), δ10 (το γάλα μιας βρύσης), ζ1. Ενωμένο με AT 304 και AT 552A.

Σελ. 86
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/87.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

11. Dozon, 15, 121-134, Ιωάννινα, "Les trois frères et les trois sœurs". ΙΙΙ: α, γ1 1 (ο Μισοσίδερος). IV'. γ2, γ10 (βρίσκονται μέσα στην κοιλιά του λαγού, στους χρυσούς χαυλιόδοντες της αγριογουρούνας), S, S6, SI Ο (ψάρια τηγανητά), ε5 (ρίζα σταφυλιού). Ενωμένο με AT 304 και AT 552A.

12. Hahn 1, 26, 185, Νεγάδες Ζαγορίων, άτιτλο. ΙΙΙ: α3, γ, γ1. IV: γ2, γ10 (μέσα σ' ένα δωμάτιο που ανοίγει με τις τρεις χρυσές τρίχες στο κεφάλι του δράκου). Ενωμένο με AT 301A.

13. Hahn 2, αρ. 64. παρατηρήσεις 2, σ. 259, Νεγάδες Ζαγορίων, άτιτλο.

14. Hôeg, 2, 15-22, Σαρακατσάνοι Ηπείρου, "Le fils né des larmes". Ενωμένο με AT 315, AT 590, AT 650.

ΘΕΣΣΑΛΙΑ

15. A A 2301, 373 και 380-387, Καρδίτσα, "Ο Μακαραντάνης". Ενωμένο με AT 304 και AT 302Α.

16. ΑΦ 1263, 42-44, Βολκάνον Τρικάλων, άτιτλο. Ι: α9, β5. ΙΙΙ: α2, γ10. IV: β4, γ2, γ6, 82, 84, S6, 87, ε3, ζ, ζ1, ζ3. V: γ4.

17. ΑΦ 1425, 5-9, Παληούρι Καρδίτσας, άτιτλο. Ι: α, α1, α3, β6 (φεύγουν για ανδραγαθήματα). ΙΙ: ζ5, ζ1, η2, Θ1, ι1. ΙΙΙ: α, α4, β1, γ, γ1, δ2. IV: β4, γ1 (ένα άσπρο και ένα κόκκινο), γ6, δ2, δ3, δ8, δ6, ε, ζ, ζ1, ζ3. V: γ, ε3.

ΘΡΑΚΗ

18. ΙΑ 725Β, 253-269, Μάλγαρα Κεσσάνης (σημ. Τουρκία), άτιτλο. Ι: α8. ΙΙΙ: α1, γ, γ1, γ11 (σύννεφο). IV: β4, γ2, γ6, ζ, ζ1. Ενωμένο με AT 650A, AT 516, AT 302A.

19. Αρχ. θρ. θησ. ΣΤ', 249-252, Βαβά Εσκί Σαράντα Εκκλησιών (σημ. Τουρκία), "Τα σαράντα βασιλόπαιδα". Ι: α, α1, α5, δ1 (γεννημένα από τουλούμι θυμιασμένο), β2 (να βρουν σαράντα γυναίκες). ΙΙ: ζ9 (τρία θηρία: ένα τρικέφαλο, ένα εξακέφαλο, ένα εννιακέφαλο, κάτι δράκους, κι άλλο ένα θεριό), ζ, η4, ι1. ΙΙΙ: α1, α4, β1 (έχοντας περάσει τέσσερις άθλους), γ, γ1 (ο Δεμίρ-Δουσάν). IV: γ2, γ6, δ10 (γίνεται βοηθός του Μουχτάρη), ζ, ζ1. V: γ3.

20. Αρχ. θρ. θησ. ΣΤ', 260-263, Βαβά Εσκί Σαράντα Εκκλησιών (σημ. Τουρκία), "Ο Αντρειωμένος". 7: α7, α8. ΙΙ: ζ9 (νικά τη γριά που πνίγει ανθρώπους, και κατεβάζει το καζάνι σαράντα δράκων). ΙΙΙ: α1. IV: δ4, δ8, δ10 (κρέας), ζ1 (αγριογούρουνα). Ένας κουτσός, που, όταν τον χτυπάνε, πολλαπλασιάζεται, σκοτώνει τον ήρωα. ΙΙ: α4 (το νερό στην ξερόβρυση είναι σήμα-

Σελ. 87
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/88.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

δι κινδύνου), κ. V'. β (αφού τους σκοτώσει όλους και ελευθερώσει την πεντάμορφη). Ενωμένο με AT 650, AT 302B.

21. θρακικά 16, 109-114, "Το μαγεμένο ποτήρι". Ι: α, β6 (φεύγει με τ' αδέρφια του για να βρουν το μαγεμένο ποτήρι του πατέρα τους). II'. ζ5, ζ8, ζ2, η7 (τρία κορίτσια), ι1. ΙΙΙ: α1, α4, β1, γ, γ1. IV'. β4, γ2, γ6, δ8, ζ1.

22. θρακικά 16, 21, 133-147, Τυρολόη Σηλυμβρίας (σημ. Τουρκία), "Το βασιλόπουλο και το Καρακίζ". Ι: α, α11 (μαζί μ' ένα βεζιρόπουλο γεννιούνται από φάγωμα μήλου), β6 (φεύγει για να βρει το Καρακίζ, που είναι δυνατότερο απ' αυτόν). ΙΙ: α3, γ6 (η οποία του δίνει οδηγίες για να φτάσει στο Καρακίζ και να πάρει την Καρακίζ μαζί του), ζ, η7 (μια κοπέλα), ι (σκοτώνει και την Καρακίζ), κ1. ΙΙΙ: α5 (μια κοπέλα), γ11 (κουτσός γέρος, ο "έξω απ' εδώ"). IV'. β4, γ2 (που βρίσκονται μέσα σε τρεις λαγούς), γ9, δ2, δ8, ζ1.

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

23. ΛΑ 316, 5, Επαρχ. Κοζάνης, άτιτλο. Συμφύρεται με AT 316 (όπ. βλ. ανάλυση).

24. ΛΑ 2763, 336-358, Σιτοχώρι Βισαλτίας, άτιτλο. Ι: α. ΙΙΙ: α, γ11 (Δαίμονας). IV: γ2, γ6, 82, 84, δ6, 88, ε, ε 1, ζ. V: γ1. Ενωμένο με AT 516.

25. ΛΦ 269, 7-10, Πυργαδίκια Χαλκιδικής, "Ο Γιώργος, η βασιλοπούλα και οι 40 δράκοι". Ι: α10, β1. ΙΙ: α1, ζ, η1, ι, κ1. ΙΙΙ: α, β, γ2, 82. IV: β2, β4, γ2, γ6, 82, 83, 84, 85, ε, ζ, ζ1, ζ3. V: γ. Συμφύρεται με AT 301Β.

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

α. Νησιά Ανατολικού Αιγαίου

26. ΛΑ 303, 6, Σάμος, τίτλος δυσανάγνωστος. ΙΙΙ: γ1 1 (μάγισσα Κιλπερή). IV'. γ10 (στο φάγωμα του πιλαφιού).

27. ΣΠ 80, 1-4, Λέσβος, άτιτλο. Ι: α, α1, α5. ΙΙ: ζ7, ζ1, 7)4, 01, ι1. ΙΙΙ: α, α4, β1,γ, γ1./Κ:β4, γ2.

28. Folk-Lore XI, 495-498, Λέσβος, άτιτλο. IV: γ2, γ6. Ενωμένο με AT 301A και AT 300.

29. Georgeakis-Pineau, 32-34, Λέσβος, "Le berger et la laie". IV: a.2 (μάντισα), γ2, γ6, 82, 84, δδ, δ10 (μπισκότο), ζ1.

30. Georgeakis-Pineau, 68-80, Λέσβος, "Jean-Cerf". Ενωμένο με AT 667A και AT 531.

31. Σταματιάδης, 1, 517, Σάμος, άτιτλο. Ι: α, α1, α5. ΙΙ: ζ, η4, Θ1, ζ, η7 (άλογα και κλειδιά του πύργου), ι1. III: α, α2 (ο ήρωας την παντρεύεται νικώντας τους εχθρούς του πατέρα της), α4, β1, γ, γ6. IV'. β4, γ2, γ6.

Σελ. 88
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/89.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

β. Εύβοια-Σποράδες

32. ΛΑ 2744, 186-195, Γιάλτρα Ιστιαίας Εύβοιας, άτιτλο. Ι: α11 (ο ήρωας είναι καπετάνιος), β3, β4. ΙΓ. γ 7 (αποκτά δύο συντρόφους, ο πρώτος κυβερνά τη φωτιά και ο δεύτερος το νερό), ε. ΙΙΙ: α1, γ, γ1 (ο Γκιουζέλ Ντουνιά), δ6. IV'. α, γ2, δ10 (με τη βοήθεια της όμορφης που κόβει τη χρυσή τρίχα του δράκου και ανοίγει την απαγορευμένη κάμαρα), ζ6 (ακινητοποιεί το δράκο, σφάζοντας μόνο το ένα περιστέρι). V'. γ3.

γ. Κρήτη

33. ΛΦ 96, 16-19, Ρουσσοσπίτι Ρεθύμνου, "Ο Δοντάς". Ι: α, β6 (ξεκινά για να βρει το φίλο του). ΙΓ. α. ΙΙΙ: α, α5 (ένα βεζιρόπουλο), γ3, γ4, δ6. IV'. β4, γ2, γ6, 82, 83, 84, 88, ε, ζ, ζ1, ζ3. V: γ1, δ.

34. ΛΦ 512, 27-33, Πετροκέφαλο Μαλεβιζίου, "Το λεβεντόπαιδο". Ι: δ1 (βεζιρόπουλο, που γεννήθηκε μαζί μ' ένα βασιλόπουλο από φάγωμα μήλου, εξόριστο, μεγαλωμένο από μια ελαφίνα, στην υπηρεσία του βασιλιά), β3. ΙΙ: γ7 (γίνεται φίλος με 40 δράκους, αδέρφια της πεντάμορφης), ι2 (ο πατέρας δράκος λύνει τα δεσμά του πίνοντας δύο ποτήρια κρασί, και παίρνει την πεντάμορφη). III: α1, γ1, 87. IV'. δ10 (φιλί απ' την πεντάμορφη), ε5 (από το φούρνο ψωμιά κι ένα ασκί κρασί), ζ1. V'. γ3 (παίρνοντας την απ' το βασιλόπουλο-νερο-σκώληκα), ε3, ε4 (βρίσκει τους χαμένους του γονείς). Συμφυρμός με AT 301B.

35. ΛΦ 1341, 1-14, Τουρλωτή Σητείας, "Ο αντρειωμένος". Ι: α (μεγαλωμένο από την παραμάνα του. Λόγω ασχήμιας, οι γονείς του προσπάθησαν να το σκοτώσουν), β6 (φεύγει μακριά απ' τους γονείς του). ΙΓ. γ, γ1, γ4, θ, ι, κ. ΙΙΙ: α1, γ, γ3, 82, 84. IV: β4, γ2, Τ6, δ, ζ, ζ1, ζ3. V: γ3, ε3.

36. ΛΦ 1398, 14-18, Αποκόρωνας, "Οι 40 δράκοι". Γ. α, α1, α5, β2. ΙΓ. ζ2, ζ, η3, 01. ΙΙΙ: α1, γ, γ1, 82. IV: α, γ2, Τ9, 82, 84, 87, ζ, ζ1, ζ3. V: α1, α5, β, γ3, ε1.

37. ΛΦ 1595, 31-39, Περιβόλια Ρεθύμνου, "Ο Δακρύς". Γ. α11 (ο Δακρύς). ΙΙΙ: γ11 (ο Κολοβός). IV: γ2, γ6, 82, 83, 85, 8δ, δ10 (δυο στραγάλια, μια ρακί), ε1, ζ1. Ενωμένο με AT 301B.

38. Επ. Κρητ. Σπ. Γ (1940), 313-314, Περιβόλια Κυδωνιάς, "Για ένα θεριό". Παραλλαγή ελλιπής. IV: 82, 83, 88, ε, ζ1 (το θεριό). V: γ1.

δ. Κυκλάδες

39. ΛΑ 1308, 11, 129-140, Τήνος, "Η Βουλ-Σιάχ". Ι: α. ΙΙΙ: γ11 (είναι καμπούρης). IV: γ10 (στο Χατζή-Χαππάρ), 82, 83, 84, 86, 88, ε. Ατελής παραλλαγή. Ενωμένο με AT 300, AT 513A, AT 667A.

40. ΛΑ 1390, 5, 31-37, Τήνος, "Η λαφίνα". Ι: α11 (βεζιρόπουλο). ΙΙΙ: γ11 (ο Πιθαμογένης).

Σελ. 89
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/90.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

IV: γ6, γ10 (σ' ένα πουλί μέσα σε κλουβί), 82, 83, 84, S6, ε, ζ1.

41. ΛΑ 1394, 1, 1-24, Τήνος, άτιτλο. ΙΙΙ: γ1. IV: γ10 (στο αυγό του άσπρου περιστεριού), γ6.

42. ΛΑ 1394, 2, 25-61, Τήνος, "Ο Τρίποδης".

43. ΛΑ 1397, 28, 47-72, Τήνος, άτιτλο. ΙΙΙ: γ1. IV: γ2, γ6. Ενωμένο με AT 300.

44. ΛΑ 2304, 180-191, Μήλος, άτιτλο. III: γ6. IV: γ2 (άσπρο, μαύρο, κόκκινο), γ6. Ενωμένο με AT 301Β και AT 300.

45. ΛΑ 2340, 289-306, Κέα, "Το τελώνιο". Ενωμένο με AT 301Β.

46. ΛΑ 2342, 23-31, Μέλανες Νάξου, άτιτλο. 7: α. ΙΙΙ: γ6. IV: γ2, γ6, 8δ, δ10 (μια τηγανιά αυγά), ζ1. Ενωμένο με AT 304, AT 554.

47. Hahn 2, 64, 14, Σύρος, άτιτλο. Ι: α7. Π: α2, ζ9 (τρεις δράκους, παλεύοντας σε μολυβένιο, μπρούτζινο και ατσαλένιο αλώνι), η6, ι, κ. ΙΙΙ: α, α2, γ, γ11 (ένας κουτσός γέρος). IV: γ10 (σ' ένα φίδι με δέκα κεφάλια), ζ1. V: γ4.

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΙΟΝΙΟΥ

48. ΛΑ 2067Α, 21-34, Λακήθρα Κεφαλλονιάς, "Τα τρία χρυσά μήλα". ΙΙΙ: γ1. IV: γ2. Ενωμένο με AT 301A (όπ. βλ. ανάλυση).

49. Boulanger, 75-86, Κέρκυρα, "Les trois cheveux d'or". Ι: α1, β. ΙΙ: β2, ε. ΙΙΙ:

α3, γ, γ1, δ6. IV: β3 (ντυμένος με τα ρούχα της γυναίκας του βοσκού), γ2, γ10 (σε τρεις χρυσές τρίχες, σε τρία άλογα), ζ6 (η αδελφή του ήρωα σκοτώνει το άψυχο σώμα). V: β3 (ελευθερώνει σαράντα εννιά γυναίκες, βουτώντας τες σε σαράντα εννιά δοχεία γάλα, για να ξεράσουν σαράντα εννιά δρακάκια), γ6 (φέρνει πίσω την αδελφή του και τους θησαυρούς του δράκου).

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

50. ΛΑ 552, 2, Αρεόπολη Μάνης, "Οι τρεις Αράπηδες". 7: α. ΙΙΙ: α2, γ, γ11 (ο Τρίποδης). IV: ζ, ζ6 (σκοτώνοντας τα δύο κοπάδια: τα πρόβατα και τα γίδια), η1. Ενωμένο με AT 552 και AT 304.

51. ΛΑ 1193, (ΣΜ 23), 57-58, Βελίτσα Ηλείας, "Η Βγενούλα". ΙΙΙ: γ1. IV: γ2, γ10 (σε τρεις χρυσές τρίχες). Ενωμένο με AT 312A.

52. ΛΑ 1277, (ΣΜ 107), 131-133, Τρόπαια Γορτυνίας, άτιτλο. ΙΙΙ: γ11 (το

Σελ. 90
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/91.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

άψυχο σώμα είναι ο Τριπιθαμίτης). IV: γ1, γ10 (στην κοιλιά μιας σκρόφας), ζ, ζ1, ζ2. Ενωμένο με AT 301 Β.

53. ΛΑ 1281, (ΣΜ 111), 55-62, Κυπαρισσία Τριφυλίας, άτιτλο. ΙΙΙ: γ9. IV: γ1, γ6, 84, 8δ, δ10 (μπουγάτσα), ζ. Ενωμένο με AT 301B.

54. ΛΑ 1332, (ΣΜ 145), 41-43, Σιμιάδες Μαντινείας, "Ο γέρος, η γριά και το παιδί τους". Ενωμένο με AT 301 Β.

55. ΛΑ 1716, 1-9, Βελίτσα Ηλείας, "Τσ' αγριελαφίνας". Ι: α11 (αδερφός, που με την αδερφή του βρίσκονται στην υπηρεσία του παπά). IV'. 82, 83, 84, 8δ, δ10 (λειτουργία), ζ1, ζ6 (της παίρνει το αγριογουρουνάκι). Η συνέχεια όπως στο AT 590.

56. ΑΦ 780, 1-7, Καλαμάτα, "Ο βασιλιάς και τα 40 βασιλόπουλα". 7: α, α1, α5, β2. Π: ζ, ζ7, η4, Θ1, ι1. ΙΙΙ: α4, γ11 (ο Χασάν, άνθρωπος που γίνεται φωτιά). IV: γ3, γ5, γ6, 82, 83, 86, 84, δ8, ε4, ζ, ζ1, ζ5 (μπροστά στο άψυχο σώμα). V: α6, γ4.

57. ΛΦ 1039, 1-9, Μεγαλόπολη, "Η πεντάμορφη". Ι: α, α1, α4, β3, β4. ΙΙ: β1, δ, δ1, 82, 83, ε1, ι, ι1. ΙΙΙ: α1, α4, γ, γ6. IV: β4, γ2, γ6, ζ, ζ1, ζ3. V: γ3.

58. ΛΦ 1057, 1-5, Μεσσήνη, άτιτλο. Ι: α1, α4, β6 (φεύγει για να βρει τη μάνα του). ΙΙΙ: α, α5 (η μητέρα του ήρωα), γ, γ6. IV: α2 (ένα γέρο Δράκοντα τον οποίο ξυρίζουν), β, β4, γ10 (σ' ένα θεριό που έχει στην μπάκα του κούπα χρυσή και τρώει έναν άνθρωπο την ημέρα), ζ, ζ1, ζ6 (χύνοντας το αίμα από την κούπα). V: β2, γ5 (ο ήρωας επιστρέφει με τη μητέρα του και αρραβωνιασμένος με μια βασιλοπούλα).

59. ΛΦ 1467, 1-4, Πυλία, άτιτλο. Ι: α7, α10, β3. ΙΙ: γ2, ζ, ηΐ, ι, κ1. ΙΙΙ: α1, β,

γ, γ9, 82. IV: α, γ, γ6, δ10 (λειτουργία από τις παπαδοπούλες), ε5 (σικαλοκαλαμιά), ζ, ζ1, ζ2, η. V: γ.

60. ΛΦ 1732, 1-4, Άγιος Βασίλειος Κορινθίας, "Η Πεντάμορφη". 7: α11 (λυκόπαιδο, γιος μπαλωματή που μεγάλωσε με μια λύκαινα, και στη συνέχεια στο παλάτι), β3, β4, β6 (ξεκινά μαζί με το φίλο του, το βασιλόπουλο). ΙΙΙ: α1, α5 (κι άλλη μια κόρη), γ, γ5, δ2, δ3. IV: α, β4 (από την κόρη), γ2, γ6, 82, 83, ζ, ζ1, ζ6 (η κόρη και υπηρέτρια της πεντάμορφης σκοτώνει τα περιστέρια). V: α, α2, α3, α4, γ2, 81, ε2.

61. ΣΠ 11, 4, Κορινθία, άτιτλο. ΙΙΙ: α, γ, γ6. IV: γ11 (σ' ένα μικρό πουλί, στην καρδιά ενός αγριογούρουνου), ζ, ζ1. Ενωμένο με AT 300.

62. ΣΠ 25, 14-17, Αίγιον Αιγιαλείας, άτιτλο. ΙΙΙ: γ, γ1. IV: γ2, γ6. Ενωμένο με AT 301A.

Σελ. 91
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/92.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ

63. ΛΦ 476, 101-104, Ανάληψη Τριχωνίας, "Το βεζιρόπουλο και το βασιλόπουλο". Σαν επεισόδιο στο AT 516.

64. ΛΑ 1322, (ΣΜ 135), 47-53, Μεσολόγγι, "Ο Αρκουδογιάννης". IV: 82, 84, 810 (κουλούρα από τα χέρια της παπαδοπούλας), ζ1. Ενωμένο με AT 301B και AT 300.

65. ΛΦ 1420, 35-46, Τσουκαλάδες Λεβάδειας Βοιωτίας, "Ο Αρκουδόγιαννος". Ι: α8, β6 (ο πατέρας του για να τον ξεφορτωθεί, τον στέλνει ταξίδι). II: ζ3, η, ζ4, η5, ι, κ2. ΙΙΙ: α1, γ1, γ11 (ένα βασιλόπουλο), δ2. IV: β4, γ2, γ6, δ2, 84, 87, ε, ε2, ζ, ζ1, ζ3. V: γ3.

66. Λαογρ. Β', 392-398, Αιτωλία, "Ου Βασιλιάς". Γ. α, α2, α3, β2. II'. ζ5, ι1. ΙΙΙ: α, β1, γ, γ10 (με κεφάλια που πολλαπλασιάζονται). IV: β4, γ2, γ10 (και σε μια αγριογούρουνα), ζ, ζ1. V: α7, β.

ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ - ΠΟΝΤΟΣ - ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑ α. Μικρά Ασία

67. ΛΦ 1757, 5-11, Σμύρνη, Δυτ. Μ. Ασία, "Ο Γεντί-Μπελάς". Γ. α11 (γιος μιας οικογενείας που ζούσε από δημητριακά), β6 (ξεκινά να βρει το πρώτο παλικάρι). ΙΙΙ: α1, α4, γ, γ6, γ7. IV: β4, γ2, γ6, δ2, 83 (στους εφτά λόφους), δ4, δ6, δ8, ε1, ζ, ζ1, ζ6 (σφάζει και τα τρία περιστέρια μπροστά στο άψυχο σώμα). V: ε. Συμφύρεται με AT 301B.

68. ΛΦ 1757, 49-52, Σμύρνη, Δυτ. Μ. Ασία, "Της Τύχης τα γραμμένα". Ι: α9, β5. ΙΙΙ: α2, γ, γ8 (πελαργός), 87. IV: β4, γ4, γ7, ζ, ζ4, ζ5. V: γ4.

69. Άκογλου, Εννέα Παραμύθια, 376-384, Κόλντερε Μαγνησίας, Δυτ. Μ. Ασία, "Ο γιος της χήρας". Ι: α11 (τσομπανόπουλο). IV: δ, δ3, δ10 (τη βασιλοπούλα ημίγυμνη), ε, ζ1. Ακολουθεί το AT 301 Β και AT 612. ΙΙΙ: α, γ, γ1. IV: γ2, Τ6.

β. Πόντος

70. ΛΑ 302, 1, (ΛΑ 213, 39-44), Χαλδεία, άτιτλο. ΙΙ: δ5. ΙΙΙ: α3, γ, γ11 (ο Μπαχτσεβάνης). IV: β3 (είναι άφαντος, έχοντας πρώτα καταστρέψει μέρος του κάστρου), β4, γ10 (σε δύο μπουκάλια νερό κάτω από δύο λιθάρια σ' ένα βουνό), ζ6 (βρίσκει τα δύο μπουκάλια).

71. ΑΑ 302, 2, Κερασούντα, "Τα 40 βασιλόπουλα". Ι: α, α1, α5. ΙΙ: ζ5 (μ' εφτά κεφάλια), ζ9 (μια μάγισσα και τα κορίτσια της), ι1. ΙΙΙ: α1, α4, β1, γ, γ6. IV: β4, γ10 (σε τρία πουλιά μέσα στο σαντουκόπο μιας αγριόγιδας), ζ, ζ1. Υ:Ύ3.

Σελ. 92
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/93.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

72. Αστήρ Πόντου Α', 15, 360 (ίδια παραλλαγή και στη σ. 377), Σούρμενα, "Τα τρία βασιλόπουλα". ΙΙΙ: α2, γ8. IV'. γ4, γ10 (ανάμεσα στα κέρατα ενός φιδιού), δ10 (μ' ένα μαχαίρι βρασμένο σε γάλα λιονταριού και το φίλημα μιας κοπέλας), ζ1. Ενωμένο με AT 552 και AT 304.

γ. Καππαδοκία

73. ΚΜΣ, 4757-4768, Φάρασα, "Παραμύθι του Πινπουγά". 7: α9, α11 (αρχοντόπουλο). ΙΙΙ: α, α2, γ8, δ7. IV'. β4, γ10 (στο θηρίο της λίμνης του Σάτσι Μπινπουγά, που στο ένα του κέρατο κρατεί τον ήλιο, στο άλλο το φεγγάρι, και στο κεφάλι του, μέσα σε μια μποτίλια μια μύγα), ζ, ζ1, ζ6 (κόβοντας την μποτίλια).

74. Dawkins MG in AM, 379-382, Ουλαγάτς, άτιτλο. 7: α9. ΙΙ: α2, γ, γ5. IV:

γ10 (σε μία σπουργίτα μέσα σ' ένα κουτί ανάμεσα στα κέρατα ενός βουβαλιού). Ενωμένο με AT 304.

ΚΥΠΡΟΣ

75. ΑΦ 1367, 1-11, Τριμύθι Λευκωσίας, "Ο Τζιουτζές". 7: α1, α6, β5. ΙΙ: γ2, γ3, ε3. ΙΙΙ: α2, γ, γ1 1 (ο Τζιουτζές, ένας σκύλος), δ2, δ3, δ5. IV: β4, γ2, γ8, δ2, δ3, δ4, δ8, δ10 (ποξαμάτιν), ε5 (μια βορβοπυλίαν), ζ, ζ1, ζ3. V: γ4.

76. ΑΦ 1592, 5-11, "Η βασιλοπούλα του δέντρου". 7: α11 (βοσκόπουλο). ΙΙ: Ανακαλύπτει τη βασιλοπούλα του δέντρου, μα του την παίρνει ο καρφωμένος κόρακας, ότ~ν το βοσκόπουλο τον ελευθερώνει με δύο ποτήρια νερό, γ7 (μ' ένα λύκο, μια αρκούδα, ένα λιοντάρι), δ, δ4. ΙΙΙ: α, γ8 (κόρακας), δ8 (σ' ένα καλύβι). IV: α, β4 (τη βάζει να τον ρωτήσει που βρήκε το κουτσό άλογο με την ανθρώπινη λαλιά). Με τη βοήθεια των φίλων του, βόσκει τα δώδεκα μουλάρια μιας γριάς μάγισσας τρεις μέρες συνέχεια, και διαλέγει το πιο αδύνατο μουλάρι που δικαιούται. V: α7 (παίρνει το αίμα του μουλαριού και φτιάχνει πίτα), β, γ.

77. Κληρίδης III, 10, 31-33, Λυσός Πόλης, "Ο τριαντάρης". ΙΙΙ: γ11 (η Τρακαντάρα). IV: γ10 (στο πουκάμισο της). Ενωμένο με AT 304 και AT 301B.

ΚΑΤΩ ΙΤΑΛΙΑ

78. Taibbi-Car., 16, 93-98, Rocca Forte Καλαβρίας, "Η Νίκενα, το παιδί κι ο μάγος". Ενωμένο με AT 316.

79. Taibbi-Car., 36, 220-228, Rocca Forte Καλαβρίας, "Τα προβατούσσα που κάνουσι πάσα σονάτα". Ένας φτωχός βοσκός, ο Γιάννης, μαθαίνει στα πρόβατά

Σελ. 93
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/94.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

του μουσική, μα του τα παίρνει ο βασιλιάς, μαζί μ' αυτόν και την μάνα του. Βόσκει τα πρόβατα στα λιβάδια τριών μάγων (για τρεις μέρες), τους σκοτώνει, και ανοίγει το μυαλό του πρώτου και το αριστερό βυζί του δευτέρου για να βρει το κλειδί που ανοίγει τα μαγικά κουτιά. Με τα κουτιά αυτά, μεταμφιέζει τα πρόβατα του και εμφανίζει, κάτι άλογα, παίρνει τα χρυσά μήλα της βασιλοπούλας, και τέλος την παντρεύεται.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Κατά τον Thompson, το παραμύθι είναι γνωστό και δημοφιλές από την Ιρλανδία ως την Ινδία, όπου μάλιστα, ανάμεσα σ' όλα τα παραμύθια αυτού του μυθικού πυρήνα, είναι το μόνο που κυκλοφορεί τόσο πλατιά. Έχει ταξιδέψει στην Αφρική και στην Αμερική και αποτελεί σήμερα αναπόσπαστο μέρος της προφορικής παράδοσης αφρικανών και των Ινδιάνων της Βόρειας Αμερικής. Ο παραμυθιακος αυτός τύπος βαφτίζεται από τους συγγραφείς του Διεθνή Καταλόγου «Η καρδία του δράκου κλεισμένη μες στο αυγό», λόγω του πολυσυζητημένου, σε παραδόσεις και παραμύθια, μοτίβου, όπου η δύναμη, η ζωή, η ψυχή ενός τέρατος βρίσκονται έξω από το σώμα του, κλεισμένα μέσα σ' ένα ξένο σώμα ή σκεύος. Ο Frazer μελέτησε το θέμα αυτό στο διάσημο έργο του «Το Χρυσό Κλαρί», ονομάζοντας το «η εξωτερική ψυχή» . Πρόκειται για μια πανάρχαια δοξασία που συναντάται και στο αιγυπτιακό παραμύθι «Τα Δύο αδέρφια», που χρονολογείται στον 13ο αιώνα π.Χ. και αποτελεί, αναμφίβολα, το παλιότερο γραπτό κείμενο παραμυθιού που γνωρίζουμε. Ενώ στις ευρωπαϊκές παραλλαγές η ψυχή του θηρίου είναι κλεισμένη μέσα σ' ένα αυγό, στις ασιατικές βρίσκεται μέσα στην κοιλιά ενός πουλιού ή εντόμων και στις ελληνικές συχνότατα μέσα σ' ένα ή περισσότερα περιστέρια που βρίσκονται στην κοιλιά της αγριογουρούνας. Το επεισόδιο της αγριογουρούνας και της πάλης που διεξάγει ο ήρωας μαζί της αποτελεί, κατά τον Μ. Μερακλή, την ελληνική μετάπλαση του θέματος (εξήντα πέντε παραλλαγές). Σύμφωνα με την ανάλυση της Tenèze, το μοτίβο της «εξωτερικής ψυχής» μαζί με τα μαγικά δώρα που δίνουν τα ζώα στον ήρωα σε ένδειξη ευγνωμοσύνης, αποτέλεσαν την πιο διαδεδομένη μορφή του παραμυθιού. Τέλος, η ευεργεσία του ήρωα προς τα ζώα, όταν

1 Sir J G Frazer, The Golden Bough, abridged édition, Macmillan, London 1967, σ. 874-888

2 G Maspéro, Les contes populaires de l'Egypte ancienne, Pâtis 1882, σ. 10-14

Σελ. 94
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/95.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

τους μοιράζει δίκαια ένα σφάγιο, προκαλεί συμφυρμό με τον τύπο AT 316 (Το ταμένο παιδί). Συμφυρμός παρατηρείται επίσης και με τον τύπο AT 552 (Οι κόρες που παντρεύονται ζώα). Στο παραμύθι αυτό, ο ήρωας έχει δεχθεί ως δώρα από τους γαμπρούς του πότε μια τρίχα, πότε ένα φτερό, που, σε περίπτωση κινδύνου, καίει, κι εκείνοι τρέχουν να τον συνδράμουν και του σώζουν την ζωή. Μια παραλλαγή του παραμυθιού αυτού συναντάται στις Χίλιες και Μια Νύχτες, στην ιστορία "Saïf al Moulouk", που φαίνεται να ανήκει στην αρχαιότερη παράδοση των Νυχτών η οποία θεωρείται προγενέστερη του 10ου αιώνα μ.Χ.

Σελ. 95
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/96.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 96
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/97.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 302A*

Σελ. 97
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/98.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 98
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 300-499, τ. Α΄+Β΄
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 79
    34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

    ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 302