Συγγραφέας:Αγγελοπούλου, Άννα
 
Μπρούσκου, Αίγλη
 
Τίτλος:Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 300-499, τ. Α΄+Β΄
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:34
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1999
 
Σελίδες:975
 
Αριθμός τόμων:2 τόμοι
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Ελληνικά παραμύθια-Κατάλογος
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Περίληψη:Το βιβλίο αυτό αποτελεί τον τρίτο τόμο του Καταλόγου των Ελληνικών Παραμυθιών του Γ. Α. Μέγα. Υπενθυμίζουμε ότι από το Αρχείο του Γεωργίου Α. Μέγα έχουν ήδη δημοσιευτεί δύο τόμοι. Ο πρώτος, που είναι και ο μόνος που πρόλαβε να δημοσιεύσει ο ίδιος ο συντάκτης του καταλόγου, περιέχει τους Μύθους Ζώων (AT 1-299) . Ο δεύτερος (δημοσίευμα του ΙΑΕΝ αρ. 23), που αποτελεί στην ουσία μία πρόταση επεξεργασίας του καταλόγου του Μέγα, περιλαμβάνει τους παραμυθιακούς τύπους AT 700-749 που αντιπροσωπεύουν το τελευταίο μέρος των Μαγικών Παραμυθιών. Ο παρών τρίτος τόμος περιέχει, πάντα σε αναφορά με τη διεθνή κατάταξη των Aarne-Thompson , τις ελληνικές παραλλαγές των παραμυθιακών τύπων AT 300-499, τύπων που καλύπτουν ένα μεγάλο μέρος από αυτά που ονομάζουμε Μαγικά Παραμύθια (AT 300-749).
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 24.63 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 843-862 από: 982
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/843.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΎΠΟΣ AT 460A

Σελ. 843
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/844.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 844
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/845.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ  AT 460A

Το ταξίδι στο θεό για την αναζήτηση αμοιβής

AT: The Journey to God to receive Reward Ο Γιάννης του Χρίστου

Μια φορά στα παλιά τα χρόνια ήταν ένας πλούσιος άνθρωπος, μα πάρα πολύ καλός, γιατί βοηθούσε όλους τους φτωχούς. Αλλά λίγο-λίγο μοίρασε την περιουσία του στους φτωχούς και του έμειναν μόνον εκατό φλουριά. Η γυναίκα του που 'ταν το ίδιο καλή με αυτόν του 'λέγε: "Άντρα μου, έχεις κάνει τόσα καλά, έδωσες σ' όσους είχαν ανάγκη αλλά κανείς δεν σου επέστρεψε τίποτε. Γι' αυτό τώρα μη δώσεις, καημένε, τίποτε γιατί δε θα 'χουμε να φάμε μετά".

Μια ημέρα όμως έφθασε ένας που, όπως έλεγε, είχε μεγάλη ανάγκη από εκατό φλουριά. Έκλαιγε λοιπόν και σέρνονταν στα γόνατα και παρακαλούσε να του τα δώσει κι ο καλός μας άνθρωπος τον λυπήθηκε. Μ αφού αρώτησε και τη γυναίκα του, του τα 'δώσε μ' όλη του την καρδιά. Έφυε ο φτωχός αλλά προηγουμένως του 'δωκε ένα χαρτί που 'γράφε απάνω, έτσι όπως το διάβασε ο καλός άνθρωπος, "ο Γιάννης του Χρίστου" αλλά στην πραγματικότητα έγραφε "Ιησούς Χριστός". Του 'πε λοιπόν να πάει να τον βρει όταν θα χρειαστεί για να του επιστρέψει τα φλουριά.

Πέρασε λίγος καιρός κι ο άνθρωπος μας ξεκίνησε. Πέρασε βουνά και λαγκάδια κι άμα νύχτωσε ζήτησε από ένα βοσκό να κοιμηθεί στο καλύβι του. Ο βοσκός δέχτηκε και του 'πε να του κάνει και το τραπέζι και του 'σφάξε κι ένα αρνί. Τον αρώτησε μετά ποιον γύρευε κι αυτός είπε "τον Γιάννη του Χρίστου". "Και πως θα τόνε γνωρίσεις;" τον ξαναρώτησε. "Μα 'γω του 'δωκα τα φλουριά μου και δε θα τον γνωρίσω! Μα μου 'δωκε ένα χαρτί, αυτό εδώ" και έδειξε το χαρτί. Ο βοσκός τότε διάβασε απάνω "Ιησούς Χριστός". "Άμα θα τον βρεις πες του γιάντα τα ζα μου είναι εννιακόσια ενενήντα εννιά και δε γίνονται χίλια".

Αφού πήρε την παραγγελία, ήφυε και βάδιζε πάλι όλη μέρα, άμα νύχτωσε κουρασμένος και πεινασμένος βρήκε ένα γέρο. Αυτός ο γέρος ήταν πολύ κολασμένος και ο Χριστός τον τιμώρησε να είναι πάντα μοναχός του στο βουνό και να τρώει κάθε μέρα μια πίτα που την ηύρισκεν κάτω από ένα χάλαρο*. Κείνη τη μέρα βρήκε

* πέτρα

Σελ. 845
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/846.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

δύο πίτες αλλά έκρυψε τη μία και μοιράστηκαν την άλλη μαζί με τον καλό μας άνθρωπο. Ο γερός τον αρώτανε: "Πού πας από δω;" "Ενούς ήδωκα εκατό φλουριά και μου 'πε να πάω να τον εύρω!" "Και πως θα τον ευρείς;" "Μου 'δωκε ένα χαρτί, να το" και ο γέρος το διάβασε "Ιησούς Χριστός". "Άμα τον δεις, πες του, μέχρι πότε θα κάθομαι εδώ μοναχός μου, δεν τιμωρήθηκα πολύ για να με συγχωρέσει;"

Ήφυεν μετά ο άνθρωπος και τράβηξε πάρα κάτω κι έτσι έφτασε σε ένα μεγάλο μέρος. Εκεί εζήτανε τον Γιάννη του Χρίστου. Οι άνθρωποι που τους έδειξε το χαρτί τον επήανε στην εκκλησιά και του 'παν: "Μέσα είναι κι έμπα". Βρήκε λοιπόν τον Χριστό εσταυρωμένο και του 'πε! "Γιάννη, Γιάννη, έμη σου πήρανε τα εκατό φλουριά, μη σε σταύρωσαν κιόλα;" "Έννοια σου, φύε και θα στα δώκω", του 'πε ο Χριστός. Αλλά όταν έφευγε θυμήθηκε τις παραγγελίες και γύρισε πίσω. Του 'πε πρώτα την παραγγελία του βοσκού. "Άμε να του πεις, όχι μόνο δε θα γίνουν χίλια αλλά θα ψοφήσουν όλα, γιατί αυτό το ζώο που σε τάισε, το 'χε κλεψίμιο της χήρας". Μετά του 'πε την παραγγελία του γέρου, "θα κάμει άλλα τόσα χρόνια γιατί του στειλα δύο πίτες και φάγατε μόνο τη μία".

Έφυε μετά ο γέρος και γύρισε σπίτι του. "Τον βρήκες, άντρα μου, τον Γιάννη;" "Τον εβρήκα, γυναίκα, μα ήταν κρεμασμένος και μου 'πε πως θα μου τα στείλει". Τη νύχτα άκουσαν ένα μεγάλο βουητό. Ήταν μουλάρια και γαδούρια γεμάτα θησαυρό που τα 'στέλνε ο Χριστός. Κι έζησαν αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα.

ΛΦ 351, 1-3. Συλλέχτηκε το 1960 από την Κωνσταντίνα Διασίτου στην Τραγαία Νάξου. Αφηγήτρια η Κατίνα Χωματά, ετών 75.

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ

Ι. Η ελεημοσύνη

α.'. Ένας φτωχός' α1: ένας πλούσιος' α2: ένας τσομπάνος' α3: ένα αντρόγυνο' α4: ο μικρότερος από τρεις αδελφούς που είχε την ευχή του πατέρα του' α5: ένας αγαθός' α6: ένας παλαβός' α7: ένα παιδί' α8: ένας λεφτουργός' α9: ένας από τους πλουσίους και τσιγκούνηδες γέρους.

β: Σύμφωνα με το Ευαγγέλιο' β1: τα λόγια του παπά' β2: τη συμβουλή του Χριστού' β3: ενός έξυπνου φίλου' β4: βλέπει στο όνειρο του' β5: ακούγοντας τις καμπάνες.

Σελ. 846
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/847.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

γ: Δίνει" γ1: την περιουσία του' γ2: χρήματα· γ3: το μισό μεροκάματο του' γ4: εκατό ριάλια' γ5: εκατό δραχμές· γ6: πέντε χιλιάδες δραχμές· γ7: ένα πεντακοσάρικο· γ8: δύο δραχμές· γ9: μια δεκάρα' γ10: δέκα γρόσια.

δ: Στους φτωχούς' 81: στο ζητιάνο' δ2: στην εικόνα του Χριστού' δ3: στον Σταυρωμένο' 84: στο φτωχό γέρο' δ5: σ' ένα φτωχό' δ6: στους τσέτες' δ7: σε δύο παιδιά για να μη σταυρώσουν τον Χριστό.

II. Το ταξίδι για την αμοιβή της ελεημοσύνης

α: Ξεκινά να βρει' α1: τον Χριστό' α2: τον θεό' α3: τον παπά που τον στέλνει στον Χριστό' α4: το γέρο που του δάνεισε τα χρήματα (τον Χριστό)' α5: τον παπά, δεσπότη, πατριάρχη, τον τάφο του Χριστού (ο ένας τον στέλνει στον άλλο).

β: Γιατί' β1: έμεινε φτωχός' β2: για να πάρει πίσω ό,τι έδωσε' β3: το Ευαγγέλιο έγραφε ότι θα τα πάρει διπλά' β4: έβαλε εγγυητή τον Χριστό' β5: του έδωσε ένα χαρτί με το όνομα του σε αντάλλαγμα' β6: πίστευε ότι θα του τα έδινε ο θεός· β7: του μίλησε μια φωνή όταν αναζήτησε τα λεφτά του' β8: έμεινε νηστικός.

ΙΙΙ. Τα ερωτήματα στο δρόμο

α: Στο δρόμο συναντά' α1: έναν ασκητή, μια καλόγρια, έναν- άνθρωπο στο πηγάδι' α2: γεωργό, περιβολάρη, ασκητή' α3: ασκητή, ληστή' α4: σαράντα κλέφτες, τσομπάνηδες, καλόγερο' α5: σαράντα κλέφτες, ασκητή' α6: βοσκό, βουκόλο' α7: βοσκό, γέροντα' α8: κλέφτες, τυφλό βοσκό, καλόγρια' α9: βοσκό, περιβολάρη, φιλόξενο άνθρωπο' α10: βοσκό, τρελό, στραβό, ασκητή, δώδεκα κλέφτες' α11: πλούσιο, ληστές' α12: αφιλόξενο καλόγερο, φιλόξενο ασκητή' α13: πλύστρα, περιβολάρη, ζευγά' α14: ασκητή, κλέφτες' α15: αφιλόξενο καλόγερο, κόρη ξενοδόχου, ληστή' α 16: συναντά ληστές που τον κλέβουν.

β: Που αναθέτουν στον ήρωα να ρωτήσει το Χριστό' β1: πότε θα τελειώσει η άσκηση του, θα ξαναβρεί το φως της, ως πότε θα σύρει νερό να ποτίζει τις αίγες' β2: γιατί δεν παράγει στάρι, γιατί δεν προκόβει, πότε θα πεθάνει' β3: ως πότε θα είναι έτσι και οι δύο' β4: πως θα συγχωρεθούν οι αμαρτίες τους, γιατί δεν τους περισσεύουν πρόβατα, πότε θα συγχωρεθούν οι αμαρτίες τους' β5: πότε θα γίνουν καλοί άνθρωποι, ως πότε θα μένουν στην ερημιά' β6: τι να κάνουν για να μην ψοφούν τα ζώα' β7: πότε θα γίνουν χίλια τα πρόβατα του, πότε θα τον συγχωρέσει που είναι αμαρτωλός' β8: πότε θα ελευθερωθούν, γιατί έχει τόσα ζώα, πόσο θα ζει ακόμα στην ερημιά' β9: γιατί του παίρνει ο λύκος τα πρόβατα, γιατί δε βγάζει καρπό, γιατί δεν παντρεύονται οι κόρες του' β10: πότε θα του πληθύνουν τα ζώα, ως πότε θα είναι έτσι, ως πότε θα ζει στην ερημιά, πως θα συγχωρεθούν β11: γιατί δε θέλει πια πλούτη, πως να γίνουν καλοί' β12: που θα πάει η ψυχή του' β13: άλλο' β14: πότε θα τον πάρει κοντά του, πως θα σωθούν β15: μέχρι πότε θα τους στέλνει ο θεός λεφτά, τι να κάνει' β16: τους φιλοξενεί η γυναίκα του χωρίς να το ξέρει.

Σελ. 847
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/848.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

IV. Οι απαντήσεις

α: Ο Χριστός δίνει τις απαντήσεις· α1: να είναι καλός, για να συγχωρεθεί' α2: να μοιράζει στους φτωχούς, να φτιάξει μάντρα μέχρι τον ουρανό, θα παιδευτεί άλλα σαράντα χρόνια' α3: ποτέ δε θα συγχωρεθεί, να εξομολογηθεί σε καλό άνθρωπο' α4: να μοιράσουν τα χρήματα στους φτωχούς, να μην ανακατώνουν τα πρόβατα τους με τα ξένα, δε θα συγχωρεθεί' α5: θα τους πιάσουν το ίδιο βράδυ, θα μείνει άλλα σαράντα χρόνια" α6: να δώσουν πίσω τα κλεμμένα ζώα' α7: θα χάσει και τ' άλλα πρόβατα, θα μείνει άλλα τόσα χρόνια' α8: άλλο' α9: να μην κλέβουν τα ξένα πρόβατα, τα ξένα χωράφια, να μαζέψει τις κόρες του' α10: όσο δίνει θα πληθαίνουν τα ζώα του, να πλυθούν στο παγωμένο νερό, θα μείνει άλλα τόσα χρόνια, να φορτώσουν σαράντα μουλάρια με φλουριά και να τ' αφήσουν στο πρώτο σπίτι' α11: να μείνει όπως είναι, να δουλέψουν στον πλούσιο' α12: δε θα δει σωτηρία, θα συγχωρεθεί' α13: θα βρει χρήματα κάτω απ' την πλάκα, να δίνει και στους άλλους, να πηγαίνει στην εκκλησία' α14: δε θα τον πάρει κοντά του, να μοιράσουν τα λεφτά τους' α15: θα πεθάνει, να εξακολουθήσει να είναι καλός, να φορτώσουν τα ζώα χρυσάφι και να τ' αφήσουν ελεύθερα.

V. Η ανταμοιβή

α: Ο Χριστός του επιστρέφει τα χρήματα' α1: του τα δίνει ο ίδιος ο Χριστός' α2: τα χρήματα είναι στο δέντρο' α3: στο χωράφι' α4: τα βρίσκει γυρίζοντας στο σπίτι του' α5: έρχονται ζώα φορτωμένα χρήματα' α6: χρήματα ραμμένα στα ρούχα του και άλλα' α7: χρήματα κάτω από τη σκάλα' α8: πέφτει θησαυρός από τον ουρανό.

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

ΘΕΣΣΑΛΙΑ

1. ΛΑ 1267, (ΣΜ 97), 111-114, Νίκαια Λάρισας, "Ο πτωχός". Ι: α, β, γ, γ8, δ5. II: α, α5, β, β3. ΙΙΙ: α, α11, β, β11. IV: α, α11. V: α, α4.

ΘΡΑΚΗ

2. Θρακικά 17, 174-178, Φανάρι Σηλυμβρίας (σημ. Τουρκία), "Ο λεφτουργός κι οι σαράντα κλέφτιδοι". Ι: α8, γ, γ3, δ. ΙΙ: α, α1, β2. ΙΙΙ: α, α4, β, β4. IV: α, α4. V: α, α4.

Σελ. 848
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/849.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

α. Νησιά Ανατολικού Αιγαίου

3. ΙΛ 723, 122-126, Σπαθαραίοι Σάμου, άτιτλο. Ι: α2, γ, γ10, δ, 83. II'. α, α1, β2. ΙΙΙ: α, α5, β, β5. IV: α, α5. V: α, α2.

4. ΛΑ 2891, 370-372, Παλαιόκαστρο Σάμου, άτιτλο. Ι: α2, γ, γ2, δ, 82. ΙΙ: α, α3, β, β1. ΙΙΙ: α, α3, β, β3. IV: α, α3. V: α, α2.

β. Δωδεκάνησα

5. ΛΑ 2193Α, 115-118, Ψέριμος Καλύμνου, άτιτλο. Ι: α4, γ, γ2, δ, 84. ΙΙ: α, α4, β2. ΙΙΙ: α, α8, β, β8. IV: α, α8. V: α, α5.

6. ΛΑ 2193Β, 392-396, Τήλος, άτιτλο. Ι: α1, γ, γ1, δ. ΙΙ: α, α2, β, β6. ΙΙΙ: α, α10, β, β10. IV: α, α10. V: α, α5.

δ. Κρήτη

Ι. Δρήρος Δ' (1940), 22-24, Χερσόνησος Τεμένους, "Δάνεισε το φτωχό εκατό να σου πέψη ο θεός διακόσια". 7: α, β, γ, γ4, δ, δ1. ΙΙ: α, α1, β, β3. ΙΙΙ: α, α9, β, β9. IV: α, α9. V: α, α4.

ε. Κυκλάδες

8. ΛΑ 1396, 559-563, Τήνος, "Το ζουμολάκ". 7: α6, β1, γ, γ5. ΙΙ: α, α1, β, β8. ΙΙΙ: α, α13. IV: α, α13. V: α, α1.

9. ΛΑ 2758, 269-273, Κίμωλος, άτιτλο. 7: α3, γ, γ1, δ. ΙΙ: α, α2, β, β1. ΙΙΙ: α, α16, β, β16. V: α, α8.

10. ΛΑ 2957, 161-173, Εμπορείον Θήρας, άτιτλο. 7: α1, γ, γ1, δ, δ6. ΙΙ: α, α1, β, β4. ΙΙΙ: α, α6, β, β6. IV: α, α6. V: α, α4.

11. ΛΦ 351, 1-3, Νάξος, "Ο Γιάννης του Χρίστου". 7: α1, γ, γ1, δ. ΙΙ: α, α1, β, β5. ΙΙΙ: α, "Ι. 7F: α, α7. F: α, α5.

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

12. ΛΑ 460Α, 2, Κορώνη Πυλίας, άτιτλο. 7: α, γ, γ7, δ, δ2. ΙΙ: α, α1 (στο μοναστήρι), β, β7. ΙΙΙ: α, α12, β, β12. IV: α, α12. V: α, α4.

13. Φλούδας, 191-192, Τρόπαια Γορτυνίας, "Η πίστις σώζει". 7: α9, β2, γ, γ1, δ. ΙΙ: α, "1, β, β1. ΙΙΙ: ", α15, β, β15. IV: α, α15. V: α, α5.

Σελ. 849
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/850.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ

14. ΛΦ 693, 4-8, Στυλίδα, "Ο Χριστός κι ο Γιαννάκης". Ι: α7, β5, γ6, 87. II: α, α1, β2. ΙΙΙ: α, α14, β, β14. IV: α, α14. V: α, α4.

ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ - ΠΟΝΤΟΣ - ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑ α. Μικρά Ασία

15. ΛΦ 1372, 1-4, Κυδωνίαι (Αϊβαλί), Δυτ. Μ. Ασία, άτιτλο. Ι: α5, β, β3, γ, γ9, δ, δ1. ΙΙ: α, α1, β2. ΙΙΙ: α, α2, β, β2. IV: α, α2. V: α, α6.

ΚΥΠΡΟΣ

16. Κυπρ. Χρον. θ', 283-287, Κυθρέα, "Το παραμύθιν του πλούσιου πο 'ν έκαμνεν παιδκιά". Ι: α3, β, β4, γ, γ1, δ (γιατί πιστεύουν ότι, όταν δώσουν το έχει τους στη γη, θα βρουν τετραπλά στους ουρανούς). ΙΙ; α, α2, β, β1. ΙΙΙ: α, α1.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Ο παραμυθιακός τύπος AT 460Α είναι ένας συνδυασμός των τύπων AT 1735 (Ο φτωχός που ζητά από το θεό να του δώσει πίσω την ελεημοσύνη που τον έκανε, επειδή άκουσε ότι όποιος δώσει δέκα στη γη θα τα πάρει δεκαπλάσια στον ουρανό) και του AT 461 (7α γραμμένα δεν ξεγράφονται, βλ. ανάλυση).

Ο τύπος είναι αρκετά διαδεδομένος στην Ελλάδα με δεκαέξι παραλλαγές από διάφορες περιοχές. Στις ελληνικές παραλλαγές η ευαισθησία του ήρωα επιτείνει την απλοϊκή διάσταση του θέματος: λυπόταν το θεό γιατί ήταν ξυπόλητος και του έβαλε στο εικόνισμα λεφτά για να πάρει παπούτσια. Η απαίτηση του ήρωα να πάρει πίσω την ελεημοσύνη αιτιολογείται πολλές φορές από τη φτώχεια του' έτσι ξεκινά να βρει τον Χριστό για να τον βοηθήσει. Στην ιστορία αυτή εντοπίζονται εξίσου, άλλοτε η ελεητική ευαισθησία του ήρωα κι άλλοτε η φιλοχρήματη διάθεση εκείνου που σκόπιμα κάνει αγαθοεργίες για να εισπράξει την αμοιβή του. Πάντως ο ήρωας στο τέλος αμείβεται, η φιλάνθρωπη συμπεριφορά επιβραβεύεται.

Σελ. 850
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/851.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 460B

Σελ. 851
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/852.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 852
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/853.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ  AT 460B

Η αναζήτηση της τύχης

AT: The Journey in Search of Fortune

Delarue-Tenèze: Le voyage pour chercher fortune

Το βουβαλόδεντρο*

Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα αντρόυνο ευτυχισμένο που είχε ένα παιδί χαριτωμένο. Αλλά μια ημέρα η μάνα του αρρώστησε και πέθανε. Ο αφέντης του τότε ξαναπαντρεύτηκε, μα η γυναίκα που πήρε ήταν πολύ κακιά. Είχε κι εκείνη δύο παιδιά, ένα αγοράκι κι ένα κοπελουδάκι. Η μητριά του κάθε πρωί το στέλνε στο χωράφι να βόσκει ένα βουβαλάκι και αντίς για φαΐ του 'δώνε ένα κομμάτι πίτα που την ήψηνε στη στάκτη ενώ στα δικά της παιδιά ήδωνε όλα τα καλά του κόσμου.

Το παιδάκι κάθε πρωί που πάενε το βουβαλάκι στη βοσκή ήκλαιε. Μια μέρα εκεί που έκλαιε, το ρώτηξε το βουβαλάκι είντα 'χει και κλαίει κάθε μέρα. "Να", του λέει το παιδάκι, "η μητριά μου μου δίνει αντί για φαΐ ευτό το κομμάτι την πίτα και δεν μπορώ να τη φάω και γι' ευτό κλαίω. Το βουβαλάκι τότε του λέει: "Άκουσε είντα θα σου πω. Εσύ κάθε μέρα θα μου δώνεις το ψωμί να το τρώω κι εγώ θα σ' αφήνω να βυζαίνεις το κερατάκι μου και να πίνεις γάλα. Το παιδί ήκανε κάθε μέρα ό,τι του 'πε το βουβαλάκι και μετά από λίγο καιρό είνηκε τόσο! Η μητριά απορούσε πως ευτό που 'τρωε την παλιόπιτα ήτονε παχύ ενώ τα δικά της που τρώανε όλα τα καλά του κόσμου ήτονε σαν χτικιασμένα. "Εγώ", είπε, "θα το παραφυλάξω να δω και καλά είντα τρώει". Ετσά, άμε και την άλλη μέρα που φύε το παιδί με το βουβαλάκι το παίρνει από πίσω και παραφυλάει. Τότε είδε είντα κάνανε κι ήβαλε στο νου της να σφάξει το δαμαλάκι για να μην πίνει το παιδί γάλα. Κάλεσε λοιπόν τον ιατρό και του λέει: "Άκουσε, θέλω να με βοηθήσεις και δε θα σε αφήσω ετσά". "Και είντα βοήθεια θες τση;" λέει ο ιατρός. "Να, θα κάμω την αρρωστημένη κι άμα και φωνάζουνε να με δεις, θα πεις πως για να γενώ καλά πρέπει να φάω τη σπλήνα ενούς μαύρου βουβολακιού, αλλά γρήγορα-γρήγορα, για

* Η παραλλαγή που παρατίθεται εδώ 8ε συμπεριλαμβάνει -όπως οι περισσότερες του παραμυθιακού αυτού τύπου- την οδοιπορία προς την εύρεση τύχης, τον θεό ή τον Ήλιο.

Σελ. 853
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/854.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

θα πεθάνω". Ετσά, εσυφωνήσανε και την άλλη μέρα ήκαμε την αρρωστημένη, εκαλέσανε τον ιατρό κι εκείνος ήκαμε ό,τι το 'πε η μητριά και αποφασίσανε να σφάξουνε το βουβαλάκι. Το παιδί ευρέθηκε εκεί κι ήκουσε είντα λέανε. Με κλάμα τρέχει στο χωράφι που 'τόνε το δαμαλάκι. "Είντα 'χεις και κλαις πάλι;" του λέει. "Είντα να 'χω; ήκουσα πως θα σε σφάξουνε και είντα θα γενώ;" "Μη σε μέλει", του λέει, "θα με καβαλικεύσεις και θα φύομε απ' εδώ. Αλλά άκουσε, στο δρόμο που θα πααίνουμε θα συναντήσεις έναν άνθρωπο μ' ένα βούδι. Εκείνος θα σου πει, "Κάμε στην πάντα να περάσει το βούδι μου!". Κι εσύ θα του πεις, "Κάμε στην πάντα να περάσει το δικό μου!". Εκεί που θα τσακώνεστε θα του πεις, "Βάνουμε τα βούδια μας να παλαίψουν κι όποιου κερδίσει, θα πάρει και το άλλο". Τότε το παιδί καβαλικεύει το δαμαλάκι και μια και δύο φεύγουνε.

Πραγματικά είνηκε όπως του 'πε το δαμαλάκι, συναντήσανε τον άνθρωπο, επαλαίψανε τα βούδια και εκέρδισε το δικό του. Πήρε λοιπόν και το άλλο βούδι κι εσυνέχισε το δρόμο του. Ύστερα από πολλές μέρες φτάσανε σ ένα βασίλειο που το όριζε ένας βασιλιάς πολύ πλούσιος. Είχε και μια θυατέρα πολύ όμορφη που την εζητούσαν όλα τα καλά παλικάρια του κόσμου, αλλά εκείνος εδιαλάλησε πως θα την πάρει όποιος μπορέσει να σκάψει ένα χωράφι μεγάλο, αλλιώς θα κόβει την κεφαλή του. Όλα τα παλικάρια που δοκιμάσανε δεν εμπόρεσαν να σκάψουν κι ετσά με τσι κεφαλές ο βασιλέας είχε κάμει μια πυραμίδα που μόνο η κεφαλή τση έλειπε. Όταν ήκουσε το παιδί τη διαταγή του βασιλιού λέει στο δαμαλάκι: "θα πάω κι εώ να δοκιμάσω".

"Καλά", του λέει το δαμαλάκι, "πάρε με μαζί σου και σάλευγε". Ο κόσμος άμαν είδε το παιδί να θέλει να σκάψει το χωράφι που δεν μπορούσαν να σκάψουν τόσα καλά παλικάρια το λυπήθηκε και θέλησε να το 'μποδίσει. Εκείνο όμως δεν ήκουσε σε κανένα και μπήκε να σκάψει το χωράφι. Το μεσημέρι του 'φέρε φαΐ η βασιλιοπούλα και κρασί. Αλλά μόλις πίνει το κρασί, του κολλά ένας ύπνος κι εκοιμήθηκε βαθιά. Ευτό είνηκε γιατί η βασιλιοπούλα ήβαλε μες στο κρασί υπνωτικό, όπως ήκανε και στους άλλους κι ετσά εκοιμούντανε όλοι ως αργά και δεν επρόφθαιναν να σκάψουν το χωράφι. Άμα το δαμαλάκι είδε το παιδί να κοιμάται, ήνοιξε ένα λακκάκι, εκατούρησε μέσα και ήβρεξε την ορία του και μ' αυτή εράντισε τη μούρη του παιδιού. Εκείνο ήνοιξε τα μάτια του και βλέπει από πάνω του το δαμαλάκι. "Ξύπνα, γλήορα, μαύρε σκύλε", του λέει το δαμαλάκι, "γιατί εβράδιαξε". Εκείνο εσηκώθηκε αμέσως και ήρχισε το σκάψιμο μάνι-μάνι. Το βράδυ πριν να κάτσει ο ήλιος, το χωράφι ήταν έτοιμο. Ο βασιλιάς λοιπόν του 'δώσε την κόρη του και όλο το βασίλειο του, κι είνηκε βασιλιάς ευτό.

Το δαμαλάκι όμως με τον καιρό εγέρασε και μια μέρα του λέει: "Άκουσε, εγώ πια εγέρασα και θα ψοφήσω. Άμα θα ψοφήσω, να βγάλεις τα κοκαλάκια μου και να τα θάψεις. Τότε θα φυτρώσει ένα δέντρο που θα το λένε βουβαλόδεντρο. θα καλείς λοιπόν όποιον θέλεις και θα τον αρωτάς είντα δέντρο είναι ευτό, αφού πρώτα θα στοιχηματίζεις πως δεν θα μπορεί να το βρει. Ετσά λοιπόν με τα στοιχήματα θα κερδίζεις όλο τον κόσμο". Το δαμαλάκι την άλλη μέρα εψόφησε, του 'βγάλε τα

Σελ. 854
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/855.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

κοκαλάκια του το παιδί και τα 'θάψε. Ύστερα από λίγο καιρό, εφύτρωσε ένα μεγάλο δέντρο, θεόρατο και φουντωτό. Το παιδί εκάλιε όλους τους αρχοντους και ήβαζε στοίχημα πως κανένας δεν μπορούσε να βρει το όνομα του δέντρου. Όλοι εχάνανε κι ετσά εκέρδιζε όλα τα έχια του κόσμου. Αλλά η γυναίκα του είχε έναν καύκο* που σώνει και καλά ήθελε να μάθει το όνομα του δέντρου κι ετσά να κερδίσει στο στοίχημα και να πάρει το θρόνο, γιατί το παιδί ήβανε στοίχημα το βασίλειο και τη γυναίκα του όποιος θα μπόριε να βρει το όνομα του δέντρου. Λέει λοιπόν της καυκους του: "Άκουσε, να προσπαθήσεις να μάθεις το όνομα του δέντρου και να μου το πεις, που ετσά θα τον εκερδίσω".

Από τότε βάλθηκε ναι και ναι να μάθει το δέντρο. Κάθε μέρα λοιπόν παρακάλιε τον άντρα της να της πει το όνομα του δέντρου αλλά εκείνος δεν της το 'λέγε. Με τα συχνά όμως παρακάλια την ελυπήθηκε γιατί ήκλαιε κάθε φορά που τον παρακαλούσε και του 'λέγε πως δεν την αγαπά, της υποσχέθηκε πως θα τση πει το βράδυ. Εκείνη τότε ήκρυψε τον καύκο της από κάτω απ' το κρεβάτι και το βράδυ είπε στον άντρα τση να τση πει το όνομα, όπως τση είχε υποσχεθεί. Ο άντρας τση τότε της λέει: "Ακουσε, θα σου το πω, αλλά τα μάτια σου κι ευτό να μην το μάθει κανείς γιατί χάνομαι. Το λένε βουβαλόδεντρο", τση λέει σιγά-σιγά. "Βουβαλόδεντρο", λέει εκείνη με όλη τση τη δύναμη να τ' ακούσει ο καύκος. Εκείνος τ' άκουσε και την άλλη μέρα που λέει το παιδί "ποιος θέλει να στοιχηματίσαμε πως δε θα βρει το όνομα του δέντρου; θα στοιχηματίσω το βασίλειο και τη γυναίκα μου". Τότε βγαίνει ο καύκος και του λέει: "Εγώ!" Του 'πε λοιπόν το όνομα του δέντρου κι έτσι το παιδί ήχασε θρόνο και γυναίκα και 'πόμεινε μονάχο εξαιτίας της κακίας της γυναίκας του.

ΛΦ 321, 1-5, Απείρανθος Νάξου.

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ

Ι. Ένας άνθρωπος ξεκινά να βρει τον θεό

α: Ένας φτωχός άνθρωπος· α1: με τρεις κόρες" α2: ένας πολύτεκνος' α3: ένας γέρος· α4: ένας άσχημος· α5: ένα παλικάρι' α6: ένα αραπόπουλο' α7." ένας άτυχος άνθρωπος' α8: ένας άνθρωπος που έχει κακό γείτονα' α9: ο Φιλήμων α10: μια γριά' α11: μια από τις τρεις αδελφές.

* ερωμένο

Σελ. 855
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/856.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

β." Ξεκινά να βρει' β1.' την τύχη του1 β2: τον θεό' β3: τον Χριστό' β4: τον Ήλιο' β5: του Ήλιου τη μάνα' β6: τον Ήλεν Μάραντον β7: τη μάντισσα" β8: να πάει στον Πανορμίτη.

γ: Να ρωτήσει' γ1; γιατί είναι φτωχός' γ2: γιατί δεν προκόβει' γ3: γιατί μαλώνει με τη γυναίκα του' γ4.' γιατί δε φέγγει στον τόπο του' γ5." ως πότε θα τον βασανίζει ο γείτονας του' γ6: πόσο θα ζήσει ο γείτονας του' γ7: γιατί δεν παντρεύονται τ' αδέλφια του' γ8: τα ανύπαντρα κορίτσια του και τι θα κάνει με την κακιά γειτόνισσα' γ9: γιατί δεν κάνει η νύφη της παιδιά' γ10: για να τον κάνει όμορφο' γ11: αν λιώνουν τα γραμμένα' γ12: ποιος κλέβει τα αυγά' γ13: ίσως τον βοηθήσει' γ14 να παντρέψει την κόρη του' γ15; να πάρει τα απονιψίδια του Ήλιου' γ16: για να πάρει φάρμακο για την αδελφή του' γ17: αν τον αφήνει να παντρευτεί την πλούσια κόρη.

ΙΙ.' Τα συναπαντήματα στο δρόμο

α! Στο δρόμο συναντά' α1: κιτρινισμένα κορίτσια, πέτρα, βρώμικο ποτάμι' α2: άνθρωπο χωμένο στην άμμο, ποτάμι, βράχο' α3: γουρούνα, γεωργό, βασιλιά' α4: άνθρωπο χωμένο στη γη, τυφλό, πλούσια γυναίκα' α5: γέρο, εφτά κλέφτες, καλόγερους' α6: περιβολάρη, πλούσιο άνθρωπο' α7: ψάρι, βασιλιά, καλόγερους' α8: γκορτσιά, ποτάμι' α9: αρκούδα, ψάρι, βρύση' α10: λύκο, αχλαδιά' α11: κιτρινισμένο δέντρο, ποτάμι, λύκο' α12: λύκο, ψάρι, πλούσια γυναίκα' α13.' ασκητή, σαράντα παλικάρια' α14: γουρούνι, άνθρωπο που σκάβει για χρυσάφι' α15; λύκο, ψάρι' α16: πλούσιο, λύκο, βρύση' α17: μηλιά, πέτρα, ποτάμι' α18: τρεις κοπέλες, άνθρωπο μισοχωμένο στη γη, πέτρα' α19: τρεις αδελφές ανύπαντρες, γριά, ποτάμι, πέτρα' α20: γέρο' α21: βασιλιά, ψαρά, γεωργό' α22: άνθρωπο μισοχωμένο στη γη, γεωργό, ασκητή' α23: αρκούδα, περιβολάρη, βασιλιά' α24: γεωργό, κλέφτη, ασκητή' α25: συκιά, βουνό, βρύση' α26: πέτρα, ποτάμι' α27: γεωργό, βασιλιά, ψάρι' α28: γουρούνα' α29: ληστή, καλόγερο· α30: ξενοδόχο, γυναίκα μέσα στη λάσπη, ηγούμενο' α31: άνθρωπο μισοχωμένο στο βούρκο, βοσκό, πλούσιο βοσκό' α32: μισοχωμένο στη γη, τυφλό, πλούσιο που φτυαρίζει φλουριά' α33: ψάρι, αμπελουργό, κυνηγό (βασιλοπούλα)' α34: απ' αυτόν που ήταν ως το λαιμό στη λίμνη, από σαράντα κλέφτες.

β: Που του ζητούν να ρωτήσει' β1: γιατί είναι κίτρινα, δεν τη βλέπει ο αέρας, είναι βρώμικο' β2: γιατί είναι έτσι, κυλάει ανάποδα, είναι μετέωρος' β3: γιατί δεν παχαίνει, δε φυτρώνει στη μέση το χωράφι του, δε νικάει στον πόλεμο' β4: γιατί είναι χωμένος, πως θα γίνει καλά, ως πότε θα έχει αγαθά' β5: ζητά ένα παχί αρνί, να μην υποφέρουν στο θάνατο τους, είκοσι χρυσές καρέκλες' β6ΐ γιατί έχει λίγα λεφτά, ως πότε θα έχει' β7: πως θα γίνει καλά, γιατί δε νικά, γιατί ξεραίνονται τα δέντρα τους' β8: γιατί δεν κάνει αχλάδια, δεν έχει ψάρια' β9: γιατί δεν έχει τρίχωμα, το ένα του μάτι είναι χαλασμένο, το νερό της είναι πικρό' β 10: γιατί δεν έχει τρίχωμα, δεν κάνει αχλάδια' β11: γιατί είναι κίτρινο, πάει αντίθετα, δεν έχει τρί-

Σελ. 856
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/857.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

χώμα' β12: μέχρι πότε θα είναι, πληγωμένος, πότε θα πάψουν να το ενοχλούν τ' άλλα ψάρια, μέχρι πότε θα είναι μόνη· β13: ως πότε θα είναι ασκητής, αν θα πάνε στην κόλαση· β14: πως θα απαλλαγεί από τις ψείρες, αν θα βρει χρυσάφι' β15: γιατί είναι ψωριασμένος, γιατί δεν το δέχεται η θάλασσα' β 16: ως πότε θα έχει χρήματα, γιατί δεν έχει τρίχωμα, γιατί δεν τρέχει' β 17: γιατί δεν κρατάει τα μήλα, κρέμεται στον αέρα, είναι μισοκαθάριο' β18: γιατί δεν παντρεύονται, ως πότε θα είναι έτσι, πότε θα πέσει' β 19: γιατί δεν παντρεύονται, δεν ζεσταίνεται, δεν καθαρίζει, δεν πέφτει ενώ κρέμεται' β20: ως πότε θα κουβαλά ξύλα' β21: γιατί είναι κακότυχος, έχασε την περιουσία του, δεν προκόβει' β22: πόσο θα μένει ακόμα, γιατί δε σταματά το ζευγάρι του, πόσο καιρό θα μένει ακόμα' β23: γιατί ούτε πεθαίνει ούτε γίνεται καλά, η δουλειά του δεν πάει ούτε καλύτερα ούτε χειρότερα, ούτε νικά ούτε νικιέται' β24: γιατί σπέρνει και δε βγαίνει καλό σιτάρι, κάνει καλά που κλέβει από τους πλούσιους και δίνει στους φτωχούς, πότε θα πάει στον παράδεισο' β25: γιατί δεν κάνει καλά σύκα, στέκεται στον αέρα, έχει θολό νερό' β26: αν θα πέσει, που πάει' β27: γιατί δεν κάνει στάρι, δε νικά, δε γίνεται καλά' β28: γιατί δεν παχαίνει' β29: πως θα συγχωρεθεί, πόσο θα μένει ακόμα στην ερημιά' β30: ως πότε θα έχει χρήματα, θα είναι έτσι, πότε θα τελειώσει η λειτουργία' β31: ως πότε θα είναι έτσι, πως θ' αυξήσει τα πρόβατα του, ως πότε θα έχει χρήματα' β32: ως πότε θα είναι εκεί, τι να κάνει για να βρει το φως του, ως πότε θα φτυαρίζει λεφτά' β33: πότε θα πέσει, γιατί είναι σταματημένο' β34: γιατί δεν κολυμπάει, γιατί ξεραίνεται το αμπέλι, γιατί δεν παντρεύεται' β35: ως πότε θα είναι έτσι, ως πότε θα είναι κλέφτες.

ΙΙΙ. Οι απαντήσεις τον θεού

α: Ο θεός του δίνει απαντήσεις' α1: θα τον βοηθήσει να γίνει πλούσιος' α2: να δουλέψει για να φάει' α3: του δίνει μια ακόμη ευκαιρία' α4: τον διώχνει' α5: δε θα έχει τύχη' α6: να γυρίσει πίσω και θα βρει την τύχη του' α7: να γυρίσει στον τόπο του' α8: την τύχη του θα τη βρει στο σπίτι του' α9: να μη χάσει τις ευκαιρίες' α10: να πάει σπίτι του και να περιμένει' α11: ό,τι γράφει δεν ξεγράφει' α12: δεν θ' αλλάξει τίποτε' α13: η τύχη του χάθηκε· α14: θα ζήσει δυστυχής· α15: να λουστεί σε μια πηγή· α16: να σκάψει στο κατώφλι του σπιτιού του4 α17: δίνει οδηγίες· α18: δίνει μια μαγική πετσέτα και δύο κόπανους· α19: λύνει την απορία της γριάς' α20: ο γείτονας θα ζήσει είκοσι χρόνια' α21: χίλιες μέρες' α22: να μπει η κεφαλή κάθε κοπέλας στο πηγάδι' α23: δεν παντρεύονται γιατί το πρωί κατουρούν απέναντι στον Ήλιο' α24: ποτέ δε θα γίνει πλούσιος και θα τον φάει ο λύκος' α25: θα ζήσει τριακόσια χρόνια' α26: του φορτώνουν σαράντα καμήλες· α27: του δίνει ένα χρυσό καΐτι να επιστρέψει στον τόπο του' α28: παίρνει τ' απονιψίδια του Ήλιου' α29: ξεκινά να ρωτήσει για τον εαυτό του' α30: το φάρμακο' α31: του δίνει να φάει.

β: Επιστρέφοντας ο ήρωας δίνει τις απαντήσεις σε όσους συνάντησε στο δρόμο του αντιστοίχως' β1: να μην κατουρούν κάθε μέρα μπροστά στον κόσμο, να σκοτώσει,

Σελ. 857
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/858.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

να πνίξει άνθρωπο' β2: να πει "μη χειρότερα", να πνίξει, να σκοτώσει τον ωραιότερο άντρα του κόσμου· β3: να φάει ανθρώπινο κρέας, να σκάψει στη μέση του χωραφιού όπου υπάρχει θησαυρός, ο βασιλιάς είναι γυναίκα" β4: να πάψει να βλαστημάει, να πλυθεί με το γιατρικό, να συνεχίσει να κάνει ελεημοσύνες' β5: θα το έχει, να αλλάξουν ζωή, θα τους δώσει ο θεός είκοσι καζάνια στην κόλαση' β6: είναι αρκετά όσα έχει, να δίνει στους φτωχούς' β7.' να βγάλει τη διαμαντόπετρα που έχει στο λαιμό, είναι γυναίκα, να βγάλει το χρυσάφι που έχουν στις ρίζες' β8: να ανέβει κάποιος να την τινάξει, να πνίγει, κάθε χρόνο έναν άνθρωπο· β9: να πιει αίμα ανθρώπινο, να του βγάλει κάποιος το χρυσό δαχτυλίδι από το μάτι, να βγάλει κάποιος το θησαυρό που έχει δίπλα' β 10: να φάει άνθρωπο, να αφαιρέσει το καζάνι φλουριά από τις ρίζες της' β11: να βγάλει τα φλουριά από τις ρίζες της, να πνίξει, να φάει άνθρωπο' β12: να φάει άνθρωπο, να ρίξει τα κέρατα σ' έναν άνθρωπο, να βρει σύζυγο' β13: άλλα σαράντα χρόνια, θα πάνε στον παράδεισο' β14: να φάει άνθρωπο, να σκάψει δύο μέτρα βαθύτερα' β 15: να φάει άνθρωπο, να του πάρει το χρυσό από τ' αυτιά ένας φτωχός' β 16: να δίνει συνέχεια χρήματα, να φάει, να σφάξουν άνθρωπο' β 17: να πάρουν τα φλουριά από τη ρίζα, να σκοτώσει, να πνίξει άνθρωπο' β 18: να γίνουν προκομμένες, να σταματήσει να βρίζει, να σκοτώσει άνθρωπο· β 19: να γίνουν προκομμένες, να δώσει τις γούνες για την ψυχή της, να πνίξει, να σκοτώσει άνθρωπο' β20: είναι γυναίκα, να παντρευτεί τον πρώτο που θα συναντήσει, να κάνει τον πρώτο που θα συναντήσει πρωτομάστορα, να σκάψει και θα βρει φλουριά' β21: μέχρι να πεθάνει, να κάψει φύλλα και να χρησιμοποιήσει τον καπνό, δε θ' αγιάσει· β22: να φάει κάποιον, να σκάψει και θα βρει πιθάρι με φλουριά, να παντρευτεί όποιον συναντήσει γιατί είναι γυναίκα' β23: αν βάλει στο χωράφι όλα τα παιδιά του φτωχού, δε θα πάει στον παράδεισο' β24: να τρυπήσει, να σκεπάσει, να πνίξει άνθρωπο' β25: να του βγάλουν το αγκάθι, είναι γυναίκα, να πάρουν το θησαυρό που είναι από κάτω' β26: αν πάρουν το χρυσάφι που έχει στις ρίζες, είναι γυναίκα, αν του σπάσουν το σπυρί' β27: να φάει άνθρωπο' β28: να μοιράσει τα λεφτά του στους φτωχούς, άλλα σαράντα χρόνια' β29: όσο θα μοιράζει χρήματα, μέχρι να μετανιώσει, να κλείσει πόρτες και παράθυρα για να σκάσουν οι δαίμονες· β30: όσο δε δοξάζει τον θεό, να δίνει, θα χάσει κι αυτά που έχει γιατί είναι αφιλόξενος· β31: χειρότερα θα πάθει γιατί δεν ευχαριστεί τον θεό, να πλυθεί στο ρέμα, θα του δώσει πιο πολλά γιατί δοξάζει τον θεό' β32: να σκοτώσει, να πνίξει άνθρωπο· β33: να του αφαιρέσει την καρκανούρα, να σκάψει να βγάλει λεφτά από το χωράφι, να παντρευτεί' β34: να πει τρεις φορές "Δόξα σοι ο θεός", να μοιράσουν τα λεφτά του.

IV. Η επιστροφή

α: Ο ήρωας γυρίζει στο σπίτι του ικανοποιημένος' α1: και πλούσιος' α2: ξαναπηγαίνει στο θεό να μάθει πως άλλαξε η τύχη του γείτονα' α3: γίνεται ο γάμος·

Σελ. 858
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/859.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

"4: ξεμαρμαρώνει την αδελφή του" α5: γιατρεύει την αδελφή του' α6: πεθαίνει ο γείτονας' "7: παντρεύονται οι κόρες του.

β: Διώχνει τις ευκαιρίες που του έτυχαν β1: να παντρευτεί το βασιλιά-γυναίκα' β2: την πλούσια γυναίκα' β3: να πάρει το μισό θησαυρό που βρήκε' β4: να βγάλει το θησαυρό από το χωράφι' β5: από τη λίμνη' β6: απ' την αχλαδιά' β7: από το δέντρο' β8: να πάρει τα μαλαματένια κέρατα του ψαριού' β9: το δαχτυλίδι απ' το μάτι του ψαριού' β 10: τη διαμαντόπετρα του ψαριού' β11: να γίνει πρωτομάστορας του πλούσιου' β 12: περιμένει να του στείλει η τύχη στο σπίτι του πλούτη' β13: η τύχη του τον διώχνει' β 14: παραμένει φτωχός.

γ: Τον τρώει' γ1: η αρκούδα' γ2: ο λύκος' γ3: το γουρούνι' γ4: πεθαίνει στο δρόμο' γ5: πνίγεται.

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

ΗΠΕΙΡΟΣ

1. ΙΑ 781, 92-95, Καρτέρι Θεσπρωτίας, άτιτλο. Ι: α, β, β1, γ, γ1. ΙΙ: α, α3, β, β3. ΙΙΙ: α, α2, β, β3. IV: β, β1, β3, γ, γ3.

2. ΛΑ 1262, (ΣΜ 92), 23-24, Κόνιτσα, "Η τύχη". Ι: α, β, β1, γ, γ1. ΙΙ: α, α12, β, β12. ΙΙΙ: α, α24, β, β12. IV: β, β3, β8, γ, γ2.

3. ΛΑ 1263, (ΣΜ 93), 39-41, Κόνιτσα , άτιτλο. Η αρχή όπως στο AT 947A. Ι: α (αδελφός ενός πλούσιου), β, β1. ΙΙ: α, α15, β, β15. ΙΙΙ: α, α4, β, β15. IV: γ, γ2.

ΘΕΣΣΑΛΙΑ

4. ΛΑ 1270, (ΣΜ 100), 55-57, Βολκάνο Τρικάλων, "Απρονοησία". Ι: α, β, β1, γ, γ2. ΙΙ: α, α10, β, β10. ΙΙΙ: α, α14, β, β10. IV: β, β6, γ, γ2.

5. ΑΑ 2746, 62-65, Αργυροπούλειον Τυρνάβου, άτιτλο. Ι: α10, β, β4, γ, γ9. ΙΙ: α, α8, β, β8. ΙΙΙ: α, α17, β, β8. IV: α, α1.

6. ΑΦ 742, 3-7, Αλμυρός, "Ο Φωτάκης". Γ. α, β, β1, γ, γ1. ΙΙ: α, α11, β, β11.

ΙΙΙ: α, αί, β, βΠ. IV: β, β7, β14.

Ι. ΑΦ 1125, 3-4, Τρίκαλα, "Ο άτυχος". 7: α7, β, β1, γ, γ2. ΙΙ: α, α14, β, β14. ΙΙΙ: α, α3, β, β14. IV: β, β5, γ, γ3.

Σελ. 859
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/860.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

8. ΣΠ 125, 4-6, Δράκεια Νηλείας Πηλίου, άτιτλο. 7: α, β, β1, γ, γ2. II'. α, α27, β, β27. ΙΙΙ: α, α10, β, β25. IV: β, β1, β3, β4, β10.

ΘΡΑΚΗ

9. Αρχ. θρακ. θησ. Ζ', 5, 200, Κομοτηνή, "Πώς παντρευτηκάσι τα κορίτσια".

Ι: α11, β, β2, γ, γ7. ΙΙ: α, α17, β, β17. ΙΙΙ: α, α2, β, β17. 7F: α, α1, α3.

10. Θρακικά 17, 185-186, Ηράκλεια (σημ. Τουρκία), "Τ' αραπάκι κι ο θεός". Ι: α6, β, β2, γ, γ!Ι. II: α, α32, β, β33. ΙΙΙ: α, α27, β, β33. IV: α, α1, α3.

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

11. ΛΑ 2761, 429-430, Αγριανή Φυλλίδος, άτιτλο. Ι: α7, β, β2, γ, γ2. ΙΙ: α, α16, β, β16. ΙΙΙ: α, α5, β, β16. IV: γ, γ2.

12. ΛΑ 2762, 165-168, Αλιστράτη Σερρών, άτιτλο. Ι: α7, β, β2, γ, γ2. ΙΙ: α, α9, β, β9. ΙΙΙ: α, α13, β, β9. IV: β, β5 (βρύση), β9, γ, γ1.

13. Επ. Φιλοσ. Σχ. Αθ. (1955-56), 528-530, Λούντσι Σισανίου-Ανασελίτσα Βοΐου, άτιτλο. 7: α, β, β1, γ, γ2. ΙΙ: α, α7, β, β7. ΙΙΙ: α, α9, β, β7. IV: β, β1, β4, β10, γ4.

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

α. Νησιά Ανατολικού Αιγαίου

14. Argenti-Rose 1, 588-590, Κοινή Χίου, "Η τύχη". 7: α, β, β1 (που είναι μια πέρδικα που κάνει κάθε ημέρα ένα αυγό). Ως εισαγωγή στον AT 567.

β. Δωδεκάνησα

15. ΙΑ 724, 243-252, Τήλος, άτιτλο. 7: α, β, β2, γ, γ3. ΙΙ: α, α6, β, β6. ΙΙΙ: α, α16, β, β6. IV: α, α1 (μονιάζει με τη γυναίκα του).

16. Hallgarten, 65-69, Σύμη, άτιτλο. Η αρχή όπως στο AT 754. 7: α9, β, β8, γ, γ 14. ΙΙ: α, α5, β, β5. ΙΙΙ: α29, β, β5. IV: α, α1, α7 (παντρεύει τις τρεις κόρες του με τους μετανιωμένους ληστές).

17. Klaar, Christos, 209-211, Πάτμος, "Das glücklicht zu der Ecke des Hauses". 7: α, β, β2. ΙΙ: a, a31, β, β31. ΙΙΙ: a, "8 (στη γωνιά), β, β30. IV: α, α1.

Σελ. 860
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/861.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

γ. Εύβοια-Σποράδες

18. ΛΑ 2744, 5-7, Γιάλτρα Ιστιαίας Εύβοιας, άτιτλο. 7: α5, β, β1, γ, γ2. ΙΙ: α, α27, β, β27. ΙΙΙ: α, α9 (θα του δώσει), β, β26. IV: β, β1, β5, β10, β14.

δ. Κρήτη

19. ΛΑ 1381Β, 83-93, Μιράμπελο Λασιθίου, «Το χρυσό δέντρο». Ως συνέχεια στον AT 407A. 7: α3, β, β4, γ, γ4. ΙΙ: α, α1, β, β1. ΙΙΙ: α, α22, β, β1. IV: α.

20. ΛΑ 1602, 36, Σητεία, «Τα γραμμένα δε λιώνουνε». 7: α6, β, β3, γ, γ11. ΙΙ: α, α4, β, β4. ΙΙΙ: α, α11, β, β4. IV: α, α3.

21. ΛΦ 288, 4, Ρέθυμνο, άτιτλο. 7: α4, β, β2, γ, γ10. ΙΙ: α, α2, β, β2. ΙΙΙ: α, α15, β, β2. IV: α.

ε. Κυκλάδες

22. ΛΑ 2163, (ΣΠ 134), 223β, 2-3, Βόθροι Νάξου, άτιτλο. 7: α, β, β3, γ, γ13. ΙΙ: α, α29, β, β29. ΙΙΙ: α, α26, β, β28. IV: α, α1.

23. ΛΦ 1777, 6-9, Μύκονος, «Ό,τι γράφει, δεν ξεγράφει». 7: α, β, β2, γ, γ1. ΙΙ: α, α31, β, β31. ΙΙΙ: α, α11, β, β29. IV: β14.

24. ΛΦ 1777, 9-11, Μύκονος, άτιτλο. 7: α, β, β2, γ, γ5. ΙΙ: α, α30, β, β30. ΙΙΙ: α, α20, β, β29. IV: α, α6 (η οικογένεια του με τις ευχές της κάνει το γείτονα να πεθάνει).

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

25. ΛΑ 555, (ΣΠ 28), 5, 7-8, Μουρλά Αιγιαλείας, «Τα ανύπαντρα αδέλφια». 7: α5, β, β7, γ, γ7. ΙΙ: α, α26, β6. IV: γ5.

26. ΛΦ 1669, 1-3, Αίγιον Αιγιαλείας, άτιτλο. 7: α, «1, α8, β, β2, γ, γ8. ΙΙ: α, α13, β, β13. ΙΙΙ: α, α25, β, β13. IV: α, α2, α6.

27. Χριστοδουλόπουλος, 93-95, Μαντινεία, «Οι Μοίρες». Η αρχή όπως στο AT 934Α. 7: α5 (που έχει αδελφή), β, β4, γ15. ΙΙ: α, α25, β25. ΙΙΙ: α28, β, β26. IV: α, α4.

ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ

28. ΛΑ 1320, (ΣΜ 133), 5-6, Αγγελόκαστρο Μεσολογγίου, άτιτλο. 7: α, α3, β, β3, γ, γ2. ΙΙ: α, α34, β, β35. ΙΙΙ: α31, β, β34. IV: α, α1, α3 (την τρίτη θυγατέρα του με τρεις από τους κλέφτες, όπως είπε ο Χριστός).

29. ΛΦ 1415, 12-15, Προφήτης Ηλίας Θηβών, «Το παιδί και η τύχη». 7: α, β,

Σελ. 861
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/862.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

β1, γ, γ1. ΙΙ: α, α34, β, β34. ΙΙΙ: α5, β, β33. IV: β, β1, β3, β14.

30. ΛΦ 1415, 16-19, Προφήτης Ηλίας Θηβών, "Οι Μοίρες". 7: α5 (που έχει αδελφή), β, β5, γ, γ16. ΙΙ: α, α26, β, β33. ΙΙΙ: α30, β32. IV: α, α5.

ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ - ΠΟΝΤΟΣ - ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑ α. Μικρά Ασία

31. Επιφανίου-Πετρ. Γ' (1967), 185-199, Σμύρνη, Δυτ. Μ. Ασία, "Τα τρία αραλίκια". 7: α, β, β1, γ, γ1. ΙΙ: α, α21, β, β21. ΙΙΙ: α, α9 (τα τρία αραλίκια), β, β20. IV: β, β1, β3, β 11, β 14.

β. Πόντος

32. ΛΦ 1107, 23-25, 8-40, Χαλδεία, άτιτλο. 7: α2, β, β3, γ, γ1. ΙΙ: α, α24, β, β24. ΙΙΙ: β, β23. IV: α, α1.

33. Αρχ. Πόντου Η', 181-184, Ιμέρα, "Ο Ηλεν-Μάραντον". 7: α10, β, β6, γ, γ12. ΙΙ: α, α19, β, β19. ΙΙΙ: α, α19, β, β20. IV: α. (ενωμένο με AT 831*).

34. Αρχ. Πόντου ΙΑ', 2, 90-92, Οινόη, άτιτλο. 7: α, β, β2, γ13. ΙΙ: α, α20, β, β20. ΙΙΙ: α, α7 (ενωμένο με AT 831).

35. Αρχ. Πόντου ΙΖ', 2, 179-183, Κοτύωρα (Ordu), άτιτλο. 7: α, α1, β, β5, γ, γ7. ΙΙ: α, α18, β, β18. ΙΙΙ: α, α18, β, β18, συνεχίζεται με το AT 563.

ΚΥΠΡΟΣ

36. ΛΦ 699, 7-8, Αμμόχωστος, "Ο φτωχός". 7: α, β, β1, γ, γ1. ΙΙ: α, α23, β, β23. ΙΙΙ: α, α6, β, β22. IV: β, β1, β3, γ, γ1.

37. ΛΦ 1108, 8-11, Λευκωσία, "Ο κακός γείτονας". 7: α8, β, β2, γ, γ6. ΙΙ: α, α22, β, β22. ΙΙΙ: α, α21, β, β21. IV: α, α5.

Σελ. 862
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 300-499, τ. Α΄+Β΄
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 843
    34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

    ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΎΠΟΣ AT 460A