Συγγραφέας:Αγγελοπούλου, Άννα
 
Μπρούσκου, Αίγλη
 
Τίτλος:Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 300-499, τ. Α΄+Β΄
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:34
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1999
 
Σελίδες:975
 
Αριθμός τόμων:2 τόμοι
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Ελληνικά παραμύθια-Κατάλογος
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Περίληψη:Το βιβλίο αυτό αποτελεί τον τρίτο τόμο του Καταλόγου των Ελληνικών Παραμυθιών του Γ. Α. Μέγα. Υπενθυμίζουμε ότι από το Αρχείο του Γεωργίου Α. Μέγα έχουν ήδη δημοσιευτεί δύο τόμοι. Ο πρώτος, που είναι και ο μόνος που πρόλαβε να δημοσιεύσει ο ίδιος ο συντάκτης του καταλόγου, περιέχει τους Μύθους Ζώων (AT 1-299) . Ο δεύτερος (δημοσίευμα του ΙΑΕΝ αρ. 23), που αποτελεί στην ουσία μία πρόταση επεξεργασίας του καταλόγου του Μέγα, περιλαμβάνει τους παραμυθιακούς τύπους AT 700-749 που αντιπροσωπεύουν το τελευταίο μέρος των Μαγικών Παραμυθιών. Ο παρών τρίτος τόμος περιέχει, πάντα σε αναφορά με τη διεθνή κατάταξη των Aarne-Thompson , τις ελληνικές παραλλαγές των παραμυθιακών τύπων AT 300-499, τύπων που καλύπτουν ένα μεγάλο μέρος από αυτά που ονομάζουμε Μαγικά Παραμύθια (AT 300-749).
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 24.63 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 88-107 από: 982
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/88.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

δι κινδύνου), κ. V'. β (αφού τους σκοτώσει όλους και ελευθερώσει την πεντάμορφη). Ενωμένο με AT 650, AT 302B.

21. θρακικά 16, 109-114, "Το μαγεμένο ποτήρι". Ι: α, β6 (φεύγει με τ' αδέρφια του για να βρουν το μαγεμένο ποτήρι του πατέρα τους). II'. ζ5, ζ8, ζ2, η7 (τρία κορίτσια), ι1. ΙΙΙ: α1, α4, β1, γ, γ1. IV'. β4, γ2, γ6, δ8, ζ1.

22. θρακικά 16, 21, 133-147, Τυρολόη Σηλυμβρίας (σημ. Τουρκία), "Το βασιλόπουλο και το Καρακίζ". Ι: α, α11 (μαζί μ' ένα βεζιρόπουλο γεννιούνται από φάγωμα μήλου), β6 (φεύγει για να βρει το Καρακίζ, που είναι δυνατότερο απ' αυτόν). ΙΙ: α3, γ6 (η οποία του δίνει οδηγίες για να φτάσει στο Καρακίζ και να πάρει την Καρακίζ μαζί του), ζ, η7 (μια κοπέλα), ι (σκοτώνει και την Καρακίζ), κ1. ΙΙΙ: α5 (μια κοπέλα), γ11 (κουτσός γέρος, ο "έξω απ' εδώ"). IV'. β4, γ2 (που βρίσκονται μέσα σε τρεις λαγούς), γ9, δ2, δ8, ζ1.

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

23. ΛΑ 316, 5, Επαρχ. Κοζάνης, άτιτλο. Συμφύρεται με AT 316 (όπ. βλ. ανάλυση).

24. ΛΑ 2763, 336-358, Σιτοχώρι Βισαλτίας, άτιτλο. Ι: α. ΙΙΙ: α, γ11 (Δαίμονας). IV: γ2, γ6, 82, 84, δ6, 88, ε, ε 1, ζ. V: γ1. Ενωμένο με AT 516.

25. ΛΦ 269, 7-10, Πυργαδίκια Χαλκιδικής, "Ο Γιώργος, η βασιλοπούλα και οι 40 δράκοι". Ι: α10, β1. ΙΙ: α1, ζ, η1, ι, κ1. ΙΙΙ: α, β, γ2, 82. IV: β2, β4, γ2, γ6, 82, 83, 84, 85, ε, ζ, ζ1, ζ3. V: γ. Συμφύρεται με AT 301Β.

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

α. Νησιά Ανατολικού Αιγαίου

26. ΛΑ 303, 6, Σάμος, τίτλος δυσανάγνωστος. ΙΙΙ: γ1 1 (μάγισσα Κιλπερή). IV'. γ10 (στο φάγωμα του πιλαφιού).

27. ΣΠ 80, 1-4, Λέσβος, άτιτλο. Ι: α, α1, α5. ΙΙ: ζ7, ζ1, 7)4, 01, ι1. ΙΙΙ: α, α4, β1,γ, γ1./Κ:β4, γ2.

28. Folk-Lore XI, 495-498, Λέσβος, άτιτλο. IV: γ2, γ6. Ενωμένο με AT 301A και AT 300.

29. Georgeakis-Pineau, 32-34, Λέσβος, "Le berger et la laie". IV: a.2 (μάντισα), γ2, γ6, 82, 84, δδ, δ10 (μπισκότο), ζ1.

30. Georgeakis-Pineau, 68-80, Λέσβος, "Jean-Cerf". Ενωμένο με AT 667A και AT 531.

31. Σταματιάδης, 1, 517, Σάμος, άτιτλο. Ι: α, α1, α5. ΙΙ: ζ, η4, Θ1, ζ, η7 (άλογα και κλειδιά του πύργου), ι1. III: α, α2 (ο ήρωας την παντρεύεται νικώντας τους εχθρούς του πατέρα της), α4, β1, γ, γ6. IV'. β4, γ2, γ6.

Σελ. 88
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/89.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

β. Εύβοια-Σποράδες

32. ΛΑ 2744, 186-195, Γιάλτρα Ιστιαίας Εύβοιας, άτιτλο. Ι: α11 (ο ήρωας είναι καπετάνιος), β3, β4. ΙΓ. γ 7 (αποκτά δύο συντρόφους, ο πρώτος κυβερνά τη φωτιά και ο δεύτερος το νερό), ε. ΙΙΙ: α1, γ, γ1 (ο Γκιουζέλ Ντουνιά), δ6. IV'. α, γ2, δ10 (με τη βοήθεια της όμορφης που κόβει τη χρυσή τρίχα του δράκου και ανοίγει την απαγορευμένη κάμαρα), ζ6 (ακινητοποιεί το δράκο, σφάζοντας μόνο το ένα περιστέρι). V'. γ3.

γ. Κρήτη

33. ΛΦ 96, 16-19, Ρουσσοσπίτι Ρεθύμνου, "Ο Δοντάς". Ι: α, β6 (ξεκινά για να βρει το φίλο του). ΙΓ. α. ΙΙΙ: α, α5 (ένα βεζιρόπουλο), γ3, γ4, δ6. IV'. β4, γ2, γ6, 82, 83, 84, 88, ε, ζ, ζ1, ζ3. V: γ1, δ.

34. ΛΦ 512, 27-33, Πετροκέφαλο Μαλεβιζίου, "Το λεβεντόπαιδο". Ι: δ1 (βεζιρόπουλο, που γεννήθηκε μαζί μ' ένα βασιλόπουλο από φάγωμα μήλου, εξόριστο, μεγαλωμένο από μια ελαφίνα, στην υπηρεσία του βασιλιά), β3. ΙΙ: γ7 (γίνεται φίλος με 40 δράκους, αδέρφια της πεντάμορφης), ι2 (ο πατέρας δράκος λύνει τα δεσμά του πίνοντας δύο ποτήρια κρασί, και παίρνει την πεντάμορφη). III: α1, γ1, 87. IV'. δ10 (φιλί απ' την πεντάμορφη), ε5 (από το φούρνο ψωμιά κι ένα ασκί κρασί), ζ1. V'. γ3 (παίρνοντας την απ' το βασιλόπουλο-νερο-σκώληκα), ε3, ε4 (βρίσκει τους χαμένους του γονείς). Συμφυρμός με AT 301B.

35. ΛΦ 1341, 1-14, Τουρλωτή Σητείας, "Ο αντρειωμένος". Ι: α (μεγαλωμένο από την παραμάνα του. Λόγω ασχήμιας, οι γονείς του προσπάθησαν να το σκοτώσουν), β6 (φεύγει μακριά απ' τους γονείς του). ΙΓ. γ, γ1, γ4, θ, ι, κ. ΙΙΙ: α1, γ, γ3, 82, 84. IV: β4, γ2, Τ6, δ, ζ, ζ1, ζ3. V: γ3, ε3.

36. ΛΦ 1398, 14-18, Αποκόρωνας, "Οι 40 δράκοι". Γ. α, α1, α5, β2. ΙΓ. ζ2, ζ, η3, 01. ΙΙΙ: α1, γ, γ1, 82. IV: α, γ2, Τ9, 82, 84, 87, ζ, ζ1, ζ3. V: α1, α5, β, γ3, ε1.

37. ΛΦ 1595, 31-39, Περιβόλια Ρεθύμνου, "Ο Δακρύς". Γ. α11 (ο Δακρύς). ΙΙΙ: γ11 (ο Κολοβός). IV: γ2, γ6, 82, 83, 85, 8δ, δ10 (δυο στραγάλια, μια ρακί), ε1, ζ1. Ενωμένο με AT 301B.

38. Επ. Κρητ. Σπ. Γ (1940), 313-314, Περιβόλια Κυδωνιάς, "Για ένα θεριό". Παραλλαγή ελλιπής. IV: 82, 83, 88, ε, ζ1 (το θεριό). V: γ1.

δ. Κυκλάδες

39. ΛΑ 1308, 11, 129-140, Τήνος, "Η Βουλ-Σιάχ". Ι: α. ΙΙΙ: γ11 (είναι καμπούρης). IV: γ10 (στο Χατζή-Χαππάρ), 82, 83, 84, 86, 88, ε. Ατελής παραλλαγή. Ενωμένο με AT 300, AT 513A, AT 667A.

40. ΛΑ 1390, 5, 31-37, Τήνος, "Η λαφίνα". Ι: α11 (βεζιρόπουλο). ΙΙΙ: γ11 (ο Πιθαμογένης).

Σελ. 89
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/90.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

IV: γ6, γ10 (σ' ένα πουλί μέσα σε κλουβί), 82, 83, 84, S6, ε, ζ1.

41. ΛΑ 1394, 1, 1-24, Τήνος, άτιτλο. ΙΙΙ: γ1. IV: γ10 (στο αυγό του άσπρου περιστεριού), γ6.

42. ΛΑ 1394, 2, 25-61, Τήνος, "Ο Τρίποδης".

43. ΛΑ 1397, 28, 47-72, Τήνος, άτιτλο. ΙΙΙ: γ1. IV: γ2, γ6. Ενωμένο με AT 300.

44. ΛΑ 2304, 180-191, Μήλος, άτιτλο. III: γ6. IV: γ2 (άσπρο, μαύρο, κόκκινο), γ6. Ενωμένο με AT 301Β και AT 300.

45. ΛΑ 2340, 289-306, Κέα, "Το τελώνιο". Ενωμένο με AT 301Β.

46. ΛΑ 2342, 23-31, Μέλανες Νάξου, άτιτλο. 7: α. ΙΙΙ: γ6. IV: γ2, γ6, 8δ, δ10 (μια τηγανιά αυγά), ζ1. Ενωμένο με AT 304, AT 554.

47. Hahn 2, 64, 14, Σύρος, άτιτλο. Ι: α7. Π: α2, ζ9 (τρεις δράκους, παλεύοντας σε μολυβένιο, μπρούτζινο και ατσαλένιο αλώνι), η6, ι, κ. ΙΙΙ: α, α2, γ, γ11 (ένας κουτσός γέρος). IV: γ10 (σ' ένα φίδι με δέκα κεφάλια), ζ1. V: γ4.

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΙΟΝΙΟΥ

48. ΛΑ 2067Α, 21-34, Λακήθρα Κεφαλλονιάς, "Τα τρία χρυσά μήλα". ΙΙΙ: γ1. IV: γ2. Ενωμένο με AT 301A (όπ. βλ. ανάλυση).

49. Boulanger, 75-86, Κέρκυρα, "Les trois cheveux d'or". Ι: α1, β. ΙΙ: β2, ε. ΙΙΙ:

α3, γ, γ1, δ6. IV: β3 (ντυμένος με τα ρούχα της γυναίκας του βοσκού), γ2, γ10 (σε τρεις χρυσές τρίχες, σε τρία άλογα), ζ6 (η αδελφή του ήρωα σκοτώνει το άψυχο σώμα). V: β3 (ελευθερώνει σαράντα εννιά γυναίκες, βουτώντας τες σε σαράντα εννιά δοχεία γάλα, για να ξεράσουν σαράντα εννιά δρακάκια), γ6 (φέρνει πίσω την αδελφή του και τους θησαυρούς του δράκου).

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

50. ΛΑ 552, 2, Αρεόπολη Μάνης, "Οι τρεις Αράπηδες". 7: α. ΙΙΙ: α2, γ, γ11 (ο Τρίποδης). IV: ζ, ζ6 (σκοτώνοντας τα δύο κοπάδια: τα πρόβατα και τα γίδια), η1. Ενωμένο με AT 552 και AT 304.

51. ΛΑ 1193, (ΣΜ 23), 57-58, Βελίτσα Ηλείας, "Η Βγενούλα". ΙΙΙ: γ1. IV: γ2, γ10 (σε τρεις χρυσές τρίχες). Ενωμένο με AT 312A.

52. ΛΑ 1277, (ΣΜ 107), 131-133, Τρόπαια Γορτυνίας, άτιτλο. ΙΙΙ: γ11 (το

Σελ. 90
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/91.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

άψυχο σώμα είναι ο Τριπιθαμίτης). IV: γ1, γ10 (στην κοιλιά μιας σκρόφας), ζ, ζ1, ζ2. Ενωμένο με AT 301 Β.

53. ΛΑ 1281, (ΣΜ 111), 55-62, Κυπαρισσία Τριφυλίας, άτιτλο. ΙΙΙ: γ9. IV: γ1, γ6, 84, 8δ, δ10 (μπουγάτσα), ζ. Ενωμένο με AT 301B.

54. ΛΑ 1332, (ΣΜ 145), 41-43, Σιμιάδες Μαντινείας, "Ο γέρος, η γριά και το παιδί τους". Ενωμένο με AT 301 Β.

55. ΛΑ 1716, 1-9, Βελίτσα Ηλείας, "Τσ' αγριελαφίνας". Ι: α11 (αδερφός, που με την αδερφή του βρίσκονται στην υπηρεσία του παπά). IV'. 82, 83, 84, 8δ, δ10 (λειτουργία), ζ1, ζ6 (της παίρνει το αγριογουρουνάκι). Η συνέχεια όπως στο AT 590.

56. ΑΦ 780, 1-7, Καλαμάτα, "Ο βασιλιάς και τα 40 βασιλόπουλα". 7: α, α1, α5, β2. Π: ζ, ζ7, η4, Θ1, ι1. ΙΙΙ: α4, γ11 (ο Χασάν, άνθρωπος που γίνεται φωτιά). IV: γ3, γ5, γ6, 82, 83, 86, 84, δ8, ε4, ζ, ζ1, ζ5 (μπροστά στο άψυχο σώμα). V: α6, γ4.

57. ΛΦ 1039, 1-9, Μεγαλόπολη, "Η πεντάμορφη". Ι: α, α1, α4, β3, β4. ΙΙ: β1, δ, δ1, 82, 83, ε1, ι, ι1. ΙΙΙ: α1, α4, γ, γ6. IV: β4, γ2, γ6, ζ, ζ1, ζ3. V: γ3.

58. ΛΦ 1057, 1-5, Μεσσήνη, άτιτλο. Ι: α1, α4, β6 (φεύγει για να βρει τη μάνα του). ΙΙΙ: α, α5 (η μητέρα του ήρωα), γ, γ6. IV: α2 (ένα γέρο Δράκοντα τον οποίο ξυρίζουν), β, β4, γ10 (σ' ένα θεριό που έχει στην μπάκα του κούπα χρυσή και τρώει έναν άνθρωπο την ημέρα), ζ, ζ1, ζ6 (χύνοντας το αίμα από την κούπα). V: β2, γ5 (ο ήρωας επιστρέφει με τη μητέρα του και αρραβωνιασμένος με μια βασιλοπούλα).

59. ΛΦ 1467, 1-4, Πυλία, άτιτλο. Ι: α7, α10, β3. ΙΙ: γ2, ζ, ηΐ, ι, κ1. ΙΙΙ: α1, β,

γ, γ9, 82. IV: α, γ, γ6, δ10 (λειτουργία από τις παπαδοπούλες), ε5 (σικαλοκαλαμιά), ζ, ζ1, ζ2, η. V: γ.

60. ΛΦ 1732, 1-4, Άγιος Βασίλειος Κορινθίας, "Η Πεντάμορφη". 7: α11 (λυκόπαιδο, γιος μπαλωματή που μεγάλωσε με μια λύκαινα, και στη συνέχεια στο παλάτι), β3, β4, β6 (ξεκινά μαζί με το φίλο του, το βασιλόπουλο). ΙΙΙ: α1, α5 (κι άλλη μια κόρη), γ, γ5, δ2, δ3. IV: α, β4 (από την κόρη), γ2, γ6, 82, 83, ζ, ζ1, ζ6 (η κόρη και υπηρέτρια της πεντάμορφης σκοτώνει τα περιστέρια). V: α, α2, α3, α4, γ2, 81, ε2.

61. ΣΠ 11, 4, Κορινθία, άτιτλο. ΙΙΙ: α, γ, γ6. IV: γ11 (σ' ένα μικρό πουλί, στην καρδιά ενός αγριογούρουνου), ζ, ζ1. Ενωμένο με AT 300.

62. ΣΠ 25, 14-17, Αίγιον Αιγιαλείας, άτιτλο. ΙΙΙ: γ, γ1. IV: γ2, γ6. Ενωμένο με AT 301A.

Σελ. 91
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/92.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ

63. ΛΦ 476, 101-104, Ανάληψη Τριχωνίας, "Το βεζιρόπουλο και το βασιλόπουλο". Σαν επεισόδιο στο AT 516.

64. ΛΑ 1322, (ΣΜ 135), 47-53, Μεσολόγγι, "Ο Αρκουδογιάννης". IV: 82, 84, 810 (κουλούρα από τα χέρια της παπαδοπούλας), ζ1. Ενωμένο με AT 301B και AT 300.

65. ΛΦ 1420, 35-46, Τσουκαλάδες Λεβάδειας Βοιωτίας, "Ο Αρκουδόγιαννος". Ι: α8, β6 (ο πατέρας του για να τον ξεφορτωθεί, τον στέλνει ταξίδι). II: ζ3, η, ζ4, η5, ι, κ2. ΙΙΙ: α1, γ1, γ11 (ένα βασιλόπουλο), δ2. IV: β4, γ2, γ6, δ2, 84, 87, ε, ε2, ζ, ζ1, ζ3. V: γ3.

66. Λαογρ. Β', 392-398, Αιτωλία, "Ου Βασιλιάς". Γ. α, α2, α3, β2. II'. ζ5, ι1. ΙΙΙ: α, β1, γ, γ10 (με κεφάλια που πολλαπλασιάζονται). IV: β4, γ2, γ10 (και σε μια αγριογούρουνα), ζ, ζ1. V: α7, β.

ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ - ΠΟΝΤΟΣ - ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑ α. Μικρά Ασία

67. ΛΦ 1757, 5-11, Σμύρνη, Δυτ. Μ. Ασία, "Ο Γεντί-Μπελάς". Γ. α11 (γιος μιας οικογενείας που ζούσε από δημητριακά), β6 (ξεκινά να βρει το πρώτο παλικάρι). ΙΙΙ: α1, α4, γ, γ6, γ7. IV: β4, γ2, γ6, δ2, 83 (στους εφτά λόφους), δ4, δ6, δ8, ε1, ζ, ζ1, ζ6 (σφάζει και τα τρία περιστέρια μπροστά στο άψυχο σώμα). V: ε. Συμφύρεται με AT 301B.

68. ΛΦ 1757, 49-52, Σμύρνη, Δυτ. Μ. Ασία, "Της Τύχης τα γραμμένα". Ι: α9, β5. ΙΙΙ: α2, γ, γ8 (πελαργός), 87. IV: β4, γ4, γ7, ζ, ζ4, ζ5. V: γ4.

69. Άκογλου, Εννέα Παραμύθια, 376-384, Κόλντερε Μαγνησίας, Δυτ. Μ. Ασία, "Ο γιος της χήρας". Ι: α11 (τσομπανόπουλο). IV: δ, δ3, δ10 (τη βασιλοπούλα ημίγυμνη), ε, ζ1. Ακολουθεί το AT 301 Β και AT 612. ΙΙΙ: α, γ, γ1. IV: γ2, Τ6.

β. Πόντος

70. ΛΑ 302, 1, (ΛΑ 213, 39-44), Χαλδεία, άτιτλο. ΙΙ: δ5. ΙΙΙ: α3, γ, γ11 (ο Μπαχτσεβάνης). IV: β3 (είναι άφαντος, έχοντας πρώτα καταστρέψει μέρος του κάστρου), β4, γ10 (σε δύο μπουκάλια νερό κάτω από δύο λιθάρια σ' ένα βουνό), ζ6 (βρίσκει τα δύο μπουκάλια).

71. ΑΑ 302, 2, Κερασούντα, "Τα 40 βασιλόπουλα". Ι: α, α1, α5. ΙΙ: ζ5 (μ' εφτά κεφάλια), ζ9 (μια μάγισσα και τα κορίτσια της), ι1. ΙΙΙ: α1, α4, β1, γ, γ6. IV: β4, γ10 (σε τρία πουλιά μέσα στο σαντουκόπο μιας αγριόγιδας), ζ, ζ1. Υ:Ύ3.

Σελ. 92
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/93.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

72. Αστήρ Πόντου Α', 15, 360 (ίδια παραλλαγή και στη σ. 377), Σούρμενα, "Τα τρία βασιλόπουλα". ΙΙΙ: α2, γ8. IV'. γ4, γ10 (ανάμεσα στα κέρατα ενός φιδιού), δ10 (μ' ένα μαχαίρι βρασμένο σε γάλα λιονταριού και το φίλημα μιας κοπέλας), ζ1. Ενωμένο με AT 552 και AT 304.

γ. Καππαδοκία

73. ΚΜΣ, 4757-4768, Φάρασα, "Παραμύθι του Πινπουγά". 7: α9, α11 (αρχοντόπουλο). ΙΙΙ: α, α2, γ8, δ7. IV'. β4, γ10 (στο θηρίο της λίμνης του Σάτσι Μπινπουγά, που στο ένα του κέρατο κρατεί τον ήλιο, στο άλλο το φεγγάρι, και στο κεφάλι του, μέσα σε μια μποτίλια μια μύγα), ζ, ζ1, ζ6 (κόβοντας την μποτίλια).

74. Dawkins MG in AM, 379-382, Ουλαγάτς, άτιτλο. 7: α9. ΙΙ: α2, γ, γ5. IV:

γ10 (σε μία σπουργίτα μέσα σ' ένα κουτί ανάμεσα στα κέρατα ενός βουβαλιού). Ενωμένο με AT 304.

ΚΥΠΡΟΣ

75. ΑΦ 1367, 1-11, Τριμύθι Λευκωσίας, "Ο Τζιουτζές". 7: α1, α6, β5. ΙΙ: γ2, γ3, ε3. ΙΙΙ: α2, γ, γ1 1 (ο Τζιουτζές, ένας σκύλος), δ2, δ3, δ5. IV: β4, γ2, γ8, δ2, δ3, δ4, δ8, δ10 (ποξαμάτιν), ε5 (μια βορβοπυλίαν), ζ, ζ1, ζ3. V: γ4.

76. ΑΦ 1592, 5-11, "Η βασιλοπούλα του δέντρου". 7: α11 (βοσκόπουλο). ΙΙ: Ανακαλύπτει τη βασιλοπούλα του δέντρου, μα του την παίρνει ο καρφωμένος κόρακας, ότ~ν το βοσκόπουλο τον ελευθερώνει με δύο ποτήρια νερό, γ7 (μ' ένα λύκο, μια αρκούδα, ένα λιοντάρι), δ, δ4. ΙΙΙ: α, γ8 (κόρακας), δ8 (σ' ένα καλύβι). IV: α, β4 (τη βάζει να τον ρωτήσει που βρήκε το κουτσό άλογο με την ανθρώπινη λαλιά). Με τη βοήθεια των φίλων του, βόσκει τα δώδεκα μουλάρια μιας γριάς μάγισσας τρεις μέρες συνέχεια, και διαλέγει το πιο αδύνατο μουλάρι που δικαιούται. V: α7 (παίρνει το αίμα του μουλαριού και φτιάχνει πίτα), β, γ.

77. Κληρίδης III, 10, 31-33, Λυσός Πόλης, "Ο τριαντάρης". ΙΙΙ: γ11 (η Τρακαντάρα). IV: γ10 (στο πουκάμισο της). Ενωμένο με AT 304 και AT 301B.

ΚΑΤΩ ΙΤΑΛΙΑ

78. Taibbi-Car., 16, 93-98, Rocca Forte Καλαβρίας, "Η Νίκενα, το παιδί κι ο μάγος". Ενωμένο με AT 316.

79. Taibbi-Car., 36, 220-228, Rocca Forte Καλαβρίας, "Τα προβατούσσα που κάνουσι πάσα σονάτα". Ένας φτωχός βοσκός, ο Γιάννης, μαθαίνει στα πρόβατά

Σελ. 93
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/94.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

του μουσική, μα του τα παίρνει ο βασιλιάς, μαζί μ' αυτόν και την μάνα του. Βόσκει τα πρόβατα στα λιβάδια τριών μάγων (για τρεις μέρες), τους σκοτώνει, και ανοίγει το μυαλό του πρώτου και το αριστερό βυζί του δευτέρου για να βρει το κλειδί που ανοίγει τα μαγικά κουτιά. Με τα κουτιά αυτά, μεταμφιέζει τα πρόβατα του και εμφανίζει, κάτι άλογα, παίρνει τα χρυσά μήλα της βασιλοπούλας, και τέλος την παντρεύεται.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Κατά τον Thompson, το παραμύθι είναι γνωστό και δημοφιλές από την Ιρλανδία ως την Ινδία, όπου μάλιστα, ανάμεσα σ' όλα τα παραμύθια αυτού του μυθικού πυρήνα, είναι το μόνο που κυκλοφορεί τόσο πλατιά. Έχει ταξιδέψει στην Αφρική και στην Αμερική και αποτελεί σήμερα αναπόσπαστο μέρος της προφορικής παράδοσης αφρικανών και των Ινδιάνων της Βόρειας Αμερικής. Ο παραμυθιακος αυτός τύπος βαφτίζεται από τους συγγραφείς του Διεθνή Καταλόγου «Η καρδία του δράκου κλεισμένη μες στο αυγό», λόγω του πολυσυζητημένου, σε παραδόσεις και παραμύθια, μοτίβου, όπου η δύναμη, η ζωή, η ψυχή ενός τέρατος βρίσκονται έξω από το σώμα του, κλεισμένα μέσα σ' ένα ξένο σώμα ή σκεύος. Ο Frazer μελέτησε το θέμα αυτό στο διάσημο έργο του «Το Χρυσό Κλαρί», ονομάζοντας το «η εξωτερική ψυχή» . Πρόκειται για μια πανάρχαια δοξασία που συναντάται και στο αιγυπτιακό παραμύθι «Τα Δύο αδέρφια», που χρονολογείται στον 13ο αιώνα π.Χ. και αποτελεί, αναμφίβολα, το παλιότερο γραπτό κείμενο παραμυθιού που γνωρίζουμε. Ενώ στις ευρωπαϊκές παραλλαγές η ψυχή του θηρίου είναι κλεισμένη μέσα σ' ένα αυγό, στις ασιατικές βρίσκεται μέσα στην κοιλιά ενός πουλιού ή εντόμων και στις ελληνικές συχνότατα μέσα σ' ένα ή περισσότερα περιστέρια που βρίσκονται στην κοιλιά της αγριογουρούνας. Το επεισόδιο της αγριογουρούνας και της πάλης που διεξάγει ο ήρωας μαζί της αποτελεί, κατά τον Μ. Μερακλή, την ελληνική μετάπλαση του θέματος (εξήντα πέντε παραλλαγές). Σύμφωνα με την ανάλυση της Tenèze, το μοτίβο της «εξωτερικής ψυχής» μαζί με τα μαγικά δώρα που δίνουν τα ζώα στον ήρωα σε ένδειξη ευγνωμοσύνης, αποτέλεσαν την πιο διαδεδομένη μορφή του παραμυθιού. Τέλος, η ευεργεσία του ήρωα προς τα ζώα, όταν

1 Sir J G Frazer, The Golden Bough, abridged édition, Macmillan, London 1967, σ. 874-888

2 G Maspéro, Les contes populaires de l'Egypte ancienne, Pâtis 1882, σ. 10-14

Σελ. 94
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/95.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

τους μοιράζει δίκαια ένα σφάγιο, προκαλεί συμφυρμό με τον τύπο AT 316 (Το ταμένο παιδί). Συμφυρμός παρατηρείται επίσης και με τον τύπο AT 552 (Οι κόρες που παντρεύονται ζώα). Στο παραμύθι αυτό, ο ήρωας έχει δεχθεί ως δώρα από τους γαμπρούς του πότε μια τρίχα, πότε ένα φτερό, που, σε περίπτωση κινδύνου, καίει, κι εκείνοι τρέχουν να τον συνδράμουν και του σώζουν την ζωή. Μια παραλλαγή του παραμυθιού αυτού συναντάται στις Χίλιες και Μια Νύχτες, στην ιστορία "Saïf al Moulouk", που φαίνεται να ανήκει στην αρχαιότερη παράδοση των Νυχτών η οποία θεωρείται προγενέστερη του 10ου αιώνα μ.Χ.

Σελ. 95
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/96.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 96
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/97.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 302A*

Σελ. 97
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/98.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 98
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/99.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ  AT 302A*

Η αγριογούρουνα

Ο τύπος αυτός αποτελείται μόνον από δύο ελληνικές παραλλαγές, περασμένες στο Διεθνή Κατάλογο. Υπάρχουν ωστόσο στον ανέκδοτο κατάλογο του Μέγα δέκα παραλλαγές επαναληπτικού χαρακτήρα απ' όλη την ελληνική επικράτεια. Οι πέντε απ' αυτές περιλήφθηκαν εδώ στον κατάλογο παραλλαγών του AT 302 (βλ. αρ. παρ. 1, 12, 48, 73 και 75). Το κυριότερο οικοτυπικό χαρακτηριστικό τους είναι η πάλη του ήρωα με την αγριογούρουνα που μέσα στην κοιλιά της κρύβει τα τρία περιστέρια όπου βρίσκεται η δύναμη του Αράπη. Νικώντας ο ήρωας την αγριογούρουνα, ο εχθρός του σκάει, κι έτσι ελευθερώνει τη βασιλοπούλα και την κάνει γυναίκα του.

Το παλικάρι φεύγει για να ελευθερώσει μια νέα, συχνά την αδελφή του ή κάποια κόρη που την ερωτεύεται αντικρίζονττας την εικόνα της· ο δεσμοφύλακας της είναι δράκος (Αράπης, ο Τρισκατάρατος, ο μισός άνθρωπος). Ο ήρωας μαθαίνει, όταν επιτέλους ανακαλύψει τη νέα, που βρίσκεται κρυμμένη η δύναμη του δράκου. Ο νέος θα παντρευτεί την κόρη του βασιλιά, αφού πρώτα σκοτώσει τη γουρούνα. Κατά την πάλη, το κουράγιο για να μπορέσει ν' αντέξει και να νικήσει το παίρνει από την ερωτική απόλαυση της κόρης του παπά, την οποία όμως δεν την παντρεύεται στο τέλος .

Ο τύπος αυτός εμφανίζεται ως επεισόδιο σε άλλα παραμύθια (AT 300, AT 301B κ.λπ.).

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

ΗΠΕΙΡΟΣ 1. Hahn, 2, 64, 1, 259, Νεγάδες Ζαγορίων.

1. Γ. Α. Μέγας, "Καλλιμάχου και Χρυσορρόης υπόθεσις", Λαογραφία ΚΕ', σ. 242, σημ. 2.

Σελ. 99
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/100.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΘΡΑΚΗ

2. ΛΑ 301Β, 8, Αίνος (σημ. Τουρκία), «Το περήφανο βασιλόπουλο κι ο δοντάς».

3. ΛΑ 301Β, 9, Αίνος (σημ. Τουρκία), «Τα θαύματα του μικρού αδερφού».

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

4. Hahn, 2, 22, 215, Σύρος.

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

5. ΛΑ 531, 2, Κορινθία, «Το βασιλόπουλο κι ο Αράπης».

Σελ. 100
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/101.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 303

Σελ. 101
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/102.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 102
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/103.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 303

Τα Δίδυμα

AT: The Twins or Blood-Brothers

Delarue-Tenèze: Le roi des poissons ou La bête à sept têtes

Grimm No 60: Die zwei Brüder

Grimm No 85: Die Goldkinder

Το χρυσόψαρο

Μια φορά χι έναν καιρό ήταν ένα αντρόγυνο και δεν είχαν παιδιά. Αυτός πήγαινε κάθε ημέρα και ψάρευε και με τα ψάρια που έπιανε ζούσε τη γυναίκα του. Μια μέρα, εκεί που ψάρευε, έπιασε ένα χρυσό ψάρι. Το ψάρι τον παρακάλεσε να το απολύσει και ό,τι καλό θα ζητούσε από το ψάρι θα του το έκανε. Αυτός πήγε στην γυναίκα του και την είπε πως έπιασε ένα χρυσό ψάρι και το απόλυσε. Αυτή μόλις άκουσε του είπε: "Αχ! μωρέ άντρα, τι βλάκας που είσαι, άλλη φορά αν το ξαναπιάσεις να το φέρεις εδώ". Σηκώθηκε κι αυτός και πήγε και το φώναξε: "Χρυσόψαρο, που είσαι;" Αυτό βγήκε και το έπιασε. Τότε του είπε πως η γυναίκα του του έδωσε εντολή να το πιάσει κι αν δεν το πιάσει, θα σκοτωθεί. Και τότε το ψάρι του είπε: "Αφού επιμένει η γυναίκα σ', άκουσε τι θα σου πω. Να με κόψεις σε οκτώ κομμάτια. Δύο θα φάει η γυναίκα σ', δύο η φοράδα, δύο η σκύλα και δύο να τα θάψεις έξω από την πόρτα". Έτσι κι έγινε. Μετά κάμποσο καιρό γέννησε η σκύλα δύο σκυλάκια, η φοράδα δύο αλογάκια και η γυναίκα τ' δύο παιδάκια και στο μέρος που έθαψε τα δύο κομμάτια φύτρωσαν δύο κυπαρίσσια.

Σιγά-σιγά τα παιδιά μεγάλωσαν αρκετά' το μεγαλύτερο παιδί απεφάσισε να ξενιτευθεί να γνωρίσει κι άλλες χώρες παρά πέρα. Η μάνα τ' και πατέρας του είπαν: "Κάτσε καλέ μ', κάτσε χαμνέ μ', εμείς είδαμε και πάθαμε να δούμε παιδιά, δύο αδελφάκια είσαστε, καθήστε, καλά είσαστε και δω". Αλλά το παιδί δεν έπαιρνε από λόγια και οι γονείς αφού έβλεπαν πως τίποτε δεν γινόταν τ' άφησαν να κάνει ό,τι θέλει. Αυτό ετοιμάστηκε, πήρε από κοντά του το άλογο, το σκυλάκι και λίγα τρόφιμα και ξεκίνησε. Και τους είπε πριν φύγει: "Εάν το κυπαρίσσι είναι δροσερό, δεν έχετε να φοβηθείτε τίποτα για την ζωή μου, εάν όμως το κυπαρίσσι μαραθεί, τότε θα κινδυνεύω". Χαιρέτησε τους γονείς του και τον αδερφό του και έφυγε.

Αφού βάδισε αρκετές μέρες και νύχτες, έφθασε σ ένα χωριουδάκι. Εκεί είδε μια καλύβα. Κατέβηκε λοιπόν από το άλογο του και χτύπησε την πόρτα. Τότε του

Σελ. 103
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/104.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

άνοιξε μια γριούλα. "Καλησπέρα γριούλα", της είπε. "Βρε, καλώς το παλικάρι!" Τη ρώτησε εάν έχει μέρος να μείνει το βράδυ. Αυτή τον δέχτηκε με μεγάλη χαρά. 'ΐστερα ζήτησε λίγο νερό. "Αχ! παιδάκι μου δεν θα έχω νερό, αλλά θα πάω να ζητήσω από καμιά γειτόνισσα". Το παιδί την ρώτησε για ποιο λόγο αναστέναξε. Αυτή του είπε: "Αχ! παλικάρι μου, μια φορά το μήνα παίρνουμε νερό γιατί το φυλάει ένας δράκος και κάθε φορά που παίρνουμε νερό τρώγει κι ένα κορίτσι. Αύριο είναι η σειρά της βασιλοπούλας". Τότε το παιδί είπε να τον ξυπνήσει πολύ πρωί, "να δω πως θα πηγαίνουν τη βασιλοπούλα". "Τι να κάνεις, παιδάκι μου, να πας εκεί; ούτε να δω θέλω ούτε να ακούσω τέτοια πράγματα". Αλλά το παιδί την είπε "όχι, θα πάμε" και πήγαν πρωί-πρωί. Δεν πέρασε κάμποση ώρα και είδαν να έρχεται η άμαξα του βασιλιά και μέσα να κάθεται η βασιλοπούλα στολισμένη. Όλοι δέρνονταν και χτυπιόντουσαν για τον άδικο χαμό της. Μόλις πλησίασαν, παρουσιάστηκε το παιδί και τους είπε να φύγουν όλοι και να μείνει μόνον η βασιλοπούλα. Τότε ο βασιλιάς του είπε: "Φύγε, παλικάρι μ', να μη φάει δύο το άγριο θηρίο". Τότε το παιδί είπε στη βασιλοπούλα ότι θα κοιμηθεί γιατί νύσταζε κι αν έρθει το θηρίο να τον ξυπνήσει. Σε λίγο φάνηκε να έρχεται το θηρίο. Όλος ο τόπος έτριξε, η γη αναταράχτηκε και ακούστηκε ένας δυνατός κρότος. Η βασιλοπούλα έβαλε τα κλάματα και εκεί που έκλαιγε τα δάκρυα έπεσαν πάνω στο παλικάρι και το ξύπνησε. Αμέσως πετάχτηκε και την είπε: "Γιατί στέκεσαι και δεν με ξυπνάς", αλλά αυτή από το φόβο της δεν μίλησε καθόλου. Χωρίς να χάσει καιρό, έβγαλε το σπαθί και πάλεψε με το θηρίο, το νίκησε και το σκότωσε. Από τότε το νερό έμεινε. Το θεριό είχε εννέα γλώσσες, τις οκτώ τις κράτησε το παιδί και μίαν την έδωσε στη βασιλοπούλα. Η βασιλοπούλα για να τον γνωρίζει του έβαλε μια δαχτυλιά αίμα στην πλάτη. Το παιδί έφυγε και πήγε στη γριά και η βασιλοπούλα ξεκίνησε για το σπίτι της.

Στο δρόμο που πήγαινε, βρήκε έναν αράπη που την ρώτησε ποιος τη γλίτωσε. Αυτή του είπε πως ένα άγνωστο παιδί τη γλίτωσε από το θεριό και του έδειξε τη γλώσσα που είχε. Αυτός την ξεγέλασε και πήρε τη γλώσσα και τη φοβέρισε.' "Να πεις τον πατέρα σου πως σε γλίτωσα εγώ, ο αράπης, αν δεν το πεις θα σε φάω". Αυτή πήγε στο σπίτι της και οι γονείς της μόλις την είδανε άρχισαν να τη φιλούν και να γλεντούν για το αναπάντεχο καλό. Τη ρώτησαν ποιος τη γλίτωσε κι αυτή από τον φόβο της είπε πως τη γλίτωσε ο αράπης. Ο βασιλιάς είπε πως θα τον κάνει γαμπρό. Άρχισαν να ετοιμάζουν όλα για τον γάμο. Αλλά η βασιλοπούλα παρακάλεσε τον πατέρα της να καλέσει όλους τους ανθρώπους στο γάμο, ακόμη να πάρουν μαζί τους και τις γάτες και τα σκυλιά. Κι ο βασιλιάς έκανε ό,τι του είπε η κόρη του, δεν τη χάλασε το χατίρι της. Την Κυριακή έγινε ο γάμος και πήγανε όλοι στο γάμο. Η βασιλοπούλα ήταν πολύ στενοχωρημένη και περίμενε να 'ρθει το παιδί που τη γλίτωσε. Αυτό όμως δεν ήρθε, έστειλε μόνο τη γριά και την είπε να τρώγει μία μπουκιά και μία να βάζει στην τσέπη της γι' αυτόν, κι αν τυχόν και τη ρωτήσουν γιατί το κάνει αυτό να πει πως στο σπίτι της έχει ένα γατάκι. Πράγματι πήγε η γριά κι έκανε όπως της είπε, μία μπουκιά έτρωγε και μία έβαζε στην

Σελ. 104
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/105.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

τσέπη. Οι σκοποί την είδανε κι αμέσως είπανε το βασιλιά. Τότε πήγε ο βασιλιάς και τη ρώτησε γιατί το κάνει αυτό. Η γριά του είπε: "Αχ! βασιλιά μ', έχω μια γατούλα στο σπίτι". "Δεν σας είπαμε να τα φέρετε όλα εδώ;" Αυτή πήγε και είπε στο παιδί αυτό και αυτό συμβαίνει. Το παιδί της είπε να πει στο βασιλιά ότι έχω ένα παιδί και δεν έρχεται έτσι, αλλά με όργανα και βιολιά. Η γριά τα είπε στο βασιλιά. Αμέσως σηκώθηκε ο βασιλιάς και πήγε με τη μουσική για να πάρει το παιδί. Μόλις τον είδε η βασιλοπούλα, κρεμάστηκε στο λαιμό του πατέρα της και του είπε: "Πατέρα, αυτός με γλίτωσε από το θεριό". Ο αράπης ισχυριζόταν πως αυτός τη γλίτωσε. Το παιδί μόλις το κερασανε, ζήτησε να δει τον γαμπρό. Μόλις είδε τον αράπη, τον ευχήθηκε και τον ρώτησε: "Πόσες γλώσσες είχε το θεριό;" και αυτός του είπε πως είχεν εννέα. Του είπε τότε να τις μετρήσει. Ο αράπης άρχισε να μετρά τη μια γλώσσα" την έβαζε τη γλώσσα στην τσέπη του, την έβγαζε και τις μέτρησε εννέα. Το παιδί όμως του είπε: "Αν είσαι, βγάλ' τες εδώ όλες να τις δούμε". Το παιδί έβγαλε τις οκτώ γλώσσες και ο αράπης είχε μόνο μία. Τότε ο βασιλιάς τους είπε να παλέψουν κι όποιος θα νικήσει θα πάρει τη βασιλοπούλα. Πάλεψαν και νίκησε το παιδί, τον δε αράπη τον πέταξε κάτω. Η βασιλοπούλα είπε τότε πως το παιδί τη γλίτωσε κι όχι ο αράπης, επειδή όμως τη φοβέρισε, γι' αυτό είπε αυτά. Έπειτα έγινε ο γάμος και παντρεύτηκε η βασιλοπούλα με το παιδί. Αφού πέρασε μια βδομάδα το παιδί θέλησε να κυνηγήσει. Η βασιλοπούλα όμως τον παρακάλεσε να μην πάει γιατί μόλις παντρευτήκανε δεν ήταν σωστό να φύγει. Αυτός όμως επέμεινε και ο βασιλιάς του έδωσε την άδεια και του είπε να μην περάσει από ένα δρόμο γιατί ήταν μια μάγισσα και θα τον μάγευε. Αυτός ξεκίνησε και πήγε κατευθείαν εκεί. Εκεί μόλις πήγε δεν πρόφθασε να δει τίποτε και η μάγισσα τον μάγεψε αυτόν και το άλογο του καθώς και το σκυλάκι. Ας αφήσουμε αυτόν και τη βασιλοπούλα κι ας πάμε στο σπίτι του παιδιού. Μόλις έγινε το κακό, το κυπαρίσσι μαράθηκε. Μόλις το είδε η μάνα του, έβγαλε μια φωνή: "Αχ! άντρα μου, πάει το παιδάκι μας". Άρχισε στο σπίτι η ανησυχία. Το άλλο όμως παιδί πήρε την απόφαση να πάει να βρει τον αδελφό του και είπε στη μάνα του'. "Μην ανησυχείς, εγώ θα τον βρω". Η μάνα του όμως δεν τον άφηνε γιατί δεν είχε και άλλο, ένα της έμενε για στήριγμα στα γεράματα. Αυτός όμως δεν άκουσε κανένα και ξεκίνησε αφού πήρε την ευχή των γονέων του. Ξέχασα να πω πως το παιδί ήταν παρόμοιο με τον αδελφό του. Ακολούθησε κι αυτός τον δρόμο του αδελφού του κι έφθασε στο σπίτι της γριάς. Μόλις τον είδε η γριά του είπε. "Πού είσαι, παιδάκι μου; Ο βασιλιάς με τη γυναίκα σου ανησυχούν τόσον καιρό". Το παιδί τότε κατάλαβε πως εδώ ζούσε ο αδελφός του. "Γιαγιά, δεν πάμε μαζί στο παλάτι; γιατί θα μ' αρχίσουν τις φωνές και να με δικαιολογήσεις σαν γριά που 'σαι". Μόλις πήγανε, τον αγκάλιασε η βασιλοπούλα κι έκλαιγε από τη χαρά της: "Αχ! αντρούλη μου, που είσαι τόσον καιρό;" Το παιδί άνοιγε συζητήσεις για να καταλάβει που ήταν ο αδελφός του. Αυτοί του 'λεγαν πως φοβήθηκαν μήπως πήγε στο δρόμο που ήταν η μάγισσα. Τότε αυτός κατάλαβε πως η μάγισσα θα τον είχε μαγέψει. Το βράδυ, μόλις πέσανε να κοιμηθούν, το παιδί είπε στη γυναίκα του

Σελ. 105
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/106.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

πως ήταν κουρασμένος γιατί σκεφτόταν πως ήταν η γυναίκα του αδελφού. Την άλλη ημέρα είπε το παιδί: "θα πάω ακόμη σήμερα για κυνήγι κι έπειτα δεν πάω άλλη φορά". Η βασιλοπούλα όμως ήταν αρκετά στενοχωρημένη. Και του είπε να μην περάσει από το δρόμο της μάγισσας. Αυτός πήγε αμέσως εκεί και είπε στο σκυλάκι και στο άλογο να ριχθούν στη μάγισσα και να την ξεσχίσουν. Κι έτσι κι έγινε. Μόλις έφθασε, χύθηκε κατά απάνω στη μάγισσα και την άρπαξε από τα μαλλιά. Αυτή αφού κινδύνευε του είπε: "Χάρισε μου την ζωή και θα σου πω πως να τους αναστήσεις όλους μαζί και τον αδελφό σου". Του είπε: "Πάρε αυτή τη βεργούλα και χτύπα από τρεις φορές τον καθένα και θα ανασταίνεται". Κι αμέσως χτύπησε πρώτα τον αδελφό του, το άλογο, το σκυλάκι και όλους τους άλλους που βρισκότανε εκεί. Όλοι με μιας αναστήθηκαν. Τη στιγμή αυτή στο σπίτι το κυπαρίσσι άνθισε και η μάνα μόλις το είδε χάρηκε. Τότε τα δύο αδέλφια πήγανε στο βασιλιά, πήρανε τη βασιλοπούλα και την πήγανε στη μάνα τους. Κι έτσι ζήσανε αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα.

ΑΦ 1394 Παραλλαγή που συλλέχτηκε από την ΑνΟούλα Πρεκατέ, στο Μέγα Κεφαλόβρυσο Τρικάλων. Της το διηγήθηκε η γιαγιά της, 70 ετών, το 1958.

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ

Ι. // γέννηση των διδνμων

α: Ένας ψαράς' α2 : ένας βασιλιάς· α3: άλλος.

β: Πιάνει στο δίχτυ του ένα χρυσό ψάρι' β1: ένα μικρό ψάρι' β2 : ένα μεγάλο ψάρι' β3: συναντά μια μάγισσα' β4 : άλλον β5: που του δίνει ένα μήλο' β6: άλλο.

γ: Ξαναρίχνει το ψάρι στη θάλασσα' γ1: το ψάρι υπόσχεται να εκπληρώσει κάποια επιθυμία' γ2: πιάνει πολλά ψάρια' γ3: μετά από προτροπή της γυναίκας του ξαναπιάνει το ψάρι' γ4: μοιράζει το ψάρι' γ5: το μήλο' γ6: στη γυναίκα του, τη φοράδα και τη σκύλα.

δ: Η γυναίκα θα γεννήσει δίδυμα' δ1: η φοράδα θα γεννήσει δύο αλογάκια' δ2: η σκύλα θα γεννήσει δύο σκυλάκια' δ3: θάβει τα υπόλοιπα κομμάτια κι εκεί θα φυτρώσουν δύο κυπαρίσσια' δ4: τα παιδιά είναι υιοθετημένα' S5: γεννιούνται με κάποιον άλλο μαγικό τρόπο' δ6: άλλο.

Σελ. 106
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/107.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΙΙ. Τα σημάδια ζωής και ο αποχ<ορισμός τιον αδελφών

α: Πριν την αναχώρηση ορίζεται σημάδι ζωής' α1: το κυπαρίσσι που θα μαραθεί' α2: το μαχαίρι που θα σκουριάσει' α2: το δαχτυλίδι, που σφίγγει' α4: άλλο.

β: Ο ένας αδελφός φεύγει μόνος του, αφήνοντας πίσω το δίδυμο αδελφό του' β1: με ένα (ή δύο) από τα δίδυμα ζώα' β2: τα δύο αδέλφια φεύγουν μαζί, αλλά ακολουθούν διαφορετικούς δρόμους· β3: ο καθένας παίρνει τα ζώα του.

ΙΙΙ. Η σωτηρία της βασιλοπούλας (βλ. AT 300)

α: Ο πρώτος αδελφός βρίσκει ένα σταυροδρόμι' α2: ένα παλάτι' α3: μια γριά που του λέει πως δεν έχουν νερό.

β: Η βασιλοπούλα προσφέρεται στο θεριό' β1.' με τα εφτά ή εννιά κεφάλια' β; που κρατούσε το νερό.

γ: Ο πρώτος αδελφός σκοτώνει το θεριό' γ1: παίρνει όλες του τις γλώσσες γ2: παίρνει τις γλώσσες και δίνει τη μία στη βασιλοπούλα' γ3: η βασιλοπούλα του δίνει ένα σημάδι αναγνώρισης.

IV. Ο ψεντικος ήρωας ξεσκεπάζεται και ο ήρωας παντρεύεται τη βασιλόπουλα

α: Ένας αράπης' α1: ένας γύφτος' α2: άλλος' α3: παίρνει τα κεφάλια του θεριού' α4: παίρνει τις γλώσσες του θεριού' α5: κλέβει τη γλώσσα του θεριού που είχε η βασιλοπούλα.

β: Παρουσιάζεται ως σωτήρας της βασιλοπούλας β1: ετοιμάζεται γάμος της βασιλοπούλας με τον ψεύτικο ήρωα.

γ: Ο πρώτος αδελφός πηγαίνει ή τον καλούν στο παλάτι, όπου ξεσκεπάζει τον ψεύτικο ήρωα' γ1: δείχνοντας τις γλώσσες· γ2: δείχνοντας τα σημεία αναγνώρισης' γ3: ο βασιλιάς διατάζει τον αδελφό και τον ψεύτικο ήρωα να παλέψουν γ4: ο πρώτος αδελφός νικάει' γ5: κερδίζει σε όλες τις δοκιμασίες που του επιβάλλουν γ6: ο ψεύτικος ήρωας θανατώνεται.

δ: Γίνεται ο γάμος του πρώτου αδελφού με τη βασιλοπούλα.

V. Το μαρμάρωμα

α: Ο πρώτος αδελφός πηγαίνει για κυνήγι' α1: παρακούει τις οδηγίες της βασιλοπούλας α2: άλλο.

β: Συναντά μια μάγισσα ή μια γριά που τον μαρμαρο'ινε1' β1: μαρμαρώνει το(α) ζώο(α) του' β2: τον μαρμαρώνει κάποιο άλλο πρόσωπο.

VI. Η αναζήτηση και η λύτρωση

α: Ο δεύτερος (ή κι ο τρίτος) αδελφός ξεκινά(ούν) να αναζητήσει(ουν) τον

Σελ. 107
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 300-499, τ. Α΄+Β΄
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 88
    34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

    δι κινδύνου), κ. V'. β (αφού τους σκοτώσει όλους και ελευθερώσει την πεντάμορφη). Ενωμένο με AT 650, AT 302B.

    21. θρακικά 16, 109-114, "Το μαγεμένο ποτήρι". Ι: α, β6 (φεύγει με τ' αδέρφια του για να βρουν το μαγεμένο ποτήρι του πατέρα τους). II'. ζ5, ζ8, ζ2, η7 (τρία κορίτσια), ι1. ΙΙΙ: α1, α4, β1, γ, γ1. IV'. β4, γ2, γ6, δ8, ζ1.

    22. θρακικά 16, 21, 133-147, Τυρολόη Σηλυμβρίας (σημ. Τουρκία), "Το βασιλόπουλο και το Καρακίζ". Ι: α, α11 (μαζί μ' ένα βεζιρόπουλο γεννιούνται από φάγωμα μήλου), β6 (φεύγει για να βρει το Καρακίζ, που είναι δυνατότερο απ' αυτόν). ΙΙ: α3, γ6 (η οποία του δίνει οδηγίες για να φτάσει στο Καρακίζ και να πάρει την Καρακίζ μαζί του), ζ, η7 (μια κοπέλα), ι (σκοτώνει και την Καρακίζ), κ1. ΙΙΙ: α5 (μια κοπέλα), γ11 (κουτσός γέρος, ο "έξω απ' εδώ"). IV'. β4, γ2 (που βρίσκονται μέσα σε τρεις λαγούς), γ9, δ2, δ8, ζ1.

    ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

    23. ΛΑ 316, 5, Επαρχ. Κοζάνης, άτιτλο. Συμφύρεται με AT 316 (όπ. βλ. ανάλυση).

    24. ΛΑ 2763, 336-358, Σιτοχώρι Βισαλτίας, άτιτλο. Ι: α. ΙΙΙ: α, γ11 (Δαίμονας). IV: γ2, γ6, 82, 84, δ6, 88, ε, ε 1, ζ. V: γ1. Ενωμένο με AT 516.

    25. ΛΦ 269, 7-10, Πυργαδίκια Χαλκιδικής, "Ο Γιώργος, η βασιλοπούλα και οι 40 δράκοι". Ι: α10, β1. ΙΙ: α1, ζ, η1, ι, κ1. ΙΙΙ: α, β, γ2, 82. IV: β2, β4, γ2, γ6, 82, 83, 84, 85, ε, ζ, ζ1, ζ3. V: γ. Συμφύρεται με AT 301Β.

    ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

    α. Νησιά Ανατολικού Αιγαίου

    26. ΛΑ 303, 6, Σάμος, τίτλος δυσανάγνωστος. ΙΙΙ: γ1 1 (μάγισσα Κιλπερή). IV'. γ10 (στο φάγωμα του πιλαφιού).

    27. ΣΠ 80, 1-4, Λέσβος, άτιτλο. Ι: α, α1, α5. ΙΙ: ζ7, ζ1, 7)4, 01, ι1. ΙΙΙ: α, α4, β1,γ, γ1./Κ:β4, γ2.

    28. Folk-Lore XI, 495-498, Λέσβος, άτιτλο. IV: γ2, γ6. Ενωμένο με AT 301A και AT 300.

    29. Georgeakis-Pineau, 32-34, Λέσβος, "Le berger et la laie". IV: a.2 (μάντισα), γ2, γ6, 82, 84, δδ, δ10 (μπισκότο), ζ1.

    30. Georgeakis-Pineau, 68-80, Λέσβος, "Jean-Cerf". Ενωμένο με AT 667A και AT 531.

    31. Σταματιάδης, 1, 517, Σάμος, άτιτλο. Ι: α, α1, α5. ΙΙ: ζ, η4, Θ1, ζ, η7 (άλογα και κλειδιά του πύργου), ι1. III: α, α2 (ο ήρωας την παντρεύεται νικώντας τους εχθρούς του πατέρα της), α4, β1, γ, γ6. IV'. β4, γ2, γ6.