Συγγραφέας:Αγγελοπούλου, Άννα
 
Μπρούσκου, Αίγλη
 
Τίτλος:Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 300-499, τ. Α΄+Β΄
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:34
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1999
 
Σελίδες:975
 
Αριθμός τόμων:2 τόμοι
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Ελληνικά παραμύθια-Κατάλογος
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Περίληψη:Το βιβλίο αυτό αποτελεί τον τρίτο τόμο του Καταλόγου των Ελληνικών Παραμυθιών του Γ. Α. Μέγα. Υπενθυμίζουμε ότι από το Αρχείο του Γεωργίου Α. Μέγα έχουν ήδη δημοσιευτεί δύο τόμοι. Ο πρώτος, που είναι και ο μόνος που πρόλαβε να δημοσιεύσει ο ίδιος ο συντάκτης του καταλόγου, περιέχει τους Μύθους Ζώων (AT 1-299) . Ο δεύτερος (δημοσίευμα του ΙΑΕΝ αρ. 23), που αποτελεί στην ουσία μία πρόταση επεξεργασίας του καταλόγου του Μέγα, περιλαμβάνει τους παραμυθιακούς τύπους AT 700-749 που αντιπροσωπεύουν το τελευταίο μέρος των Μαγικών Παραμυθιών. Ο παρών τρίτος τόμος περιέχει, πάντα σε αναφορά με τη διεθνή κατάταξη των Aarne-Thompson , τις ελληνικές παραλλαγές των παραμυθιακών τύπων AT 300-499, τύπων που καλύπτουν ένα μεγάλο μέρος από αυτά που ονομάζουμε Μαγικά Παραμύθια (AT 300-749).
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 24.63 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 899-918 από: 982
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/899.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 465A

Σελ. 899
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/900.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 900
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/901.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ  AT 465A

Ο φθόνος για την όμορφη γυναίκα.

AT: The quest for the unknown Το άσωστο σταφύλι

Μια φορά κι έναν καιρό ήσαν τρία αδέλφια και αποφάσισαν να πάνε να βρουν την τύχη τους. Επήραν λοιπόν τις σφεντόνες τους και βγήκαν έξω στον κάμπο. Εκεί είπαν! "θα ρίξουμε με τις σφεντόνες μας από ένα λιθάρι και ό,τι βρει το λιθάρι θα είναι η τύχη του". Τεντώνει λοιπόν ο πρώτος την σφεντόνα του και ρίχνει ένα λιθάρι που επήγε στην πολιτεία και έπεσε στα πόδια μιας πλούσιας και πεντάμορφης κοπέλας. Την παντρεύτηκε την κοπέλα αυτή ο πρώτος αδελφός και έζησε ευτυχισμένος. Την ίδια τύχη είχε και ο δεύτερος.

Ήρθε η σειρά του τρίτου. Τεντώνει και αυτός με δύναμη τη σφεντόνα του και ρίχνει μια πέτρα που πήγε κι έπεσε σε μια βατουκλιά. Στενοχωρημένος ο μικρός αδελφός βάζει κάτω το κεφάλι και προχωρεί για τη βατουκλιά. Στο δρόμο ακούει μια φωνή. "Αυτή είναι η τύχη σου, ό,τι είναι μέσα στη βατουκλιά είναι δικό σου, να το πάρεις στο σπίτι σου". Όταν έφτασε το παλικάρι στη βατουκλιά, βλέπει μέσα μια χελώνα και ένα σκαντζόχοιρο. Τα πήρε και τα πήγε στο σπίτι του στενοχωρημένος. Την άλλη μέρα, έφυγε για τη δουλειά του βασανισμένος, αλλά το βράδυ που γύρισε στο σπίτι του, βλέπει με μεγάλη απορία το φαγητό έτοιμο, το τραπέζι στρωμένο και όλες τις δουλειές γινόμενες. Δεν μπορούσε να καταλάβει τι συμβαίνει. Την άλλη μέρα έγινε το ίδιο. Τότε το παλικάρι εσκέφτηκε.' "Αύριο θα κάνω ότι φεύγω και θα κρυφτώ σε ένα μέρος να ιδώ πριν φύγω ποιος ετοιμάζει τις δουλειές". Έτσι έκαμε και, ενώ ήταν κρυμμένος, βλέπει να βγαίνει από το καβούκι της χελώνας μια λυγερόκορμη και πεντάμορφη κοπέλα και να αρχίζει τις δουλειές. Έκαμε αρκετές δουλειές και ύστερα εζύμωσε και άναψε το φούρνο για να ρίξει το ψωμί. Βλέπει και το σκαντζόχοιρο να μεταμορφώνεται σε παιδάκι και να υπερετεύει την κοπέλα. Το παλικάρι εθάμπωσε από την ομορφιά της κοπέλας και άρπαξε το καβούκι της χελώνας και το πέταξε στο φούρνο να καεί. Έτσι η κοπέλα έμεινε για πάντα μια πεντάμορφη γυναίκα που το παλικάρι την στεφάνωσε και την έκαμε δική του. Η πεντάμορφη τώρα άρχισε να βγαίνει από το σπίτι και να πηγαίνει στη βρύση για νερό. Ο κόσμος την έβλεπε και εθαύμαζε την ομορφιά της. Κάποια ημέρα τη βλέπει και ο βασιλιάς, εθάμπωσε από την ομορφιά της

Σελ. 901
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/902.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

κοπέλας και εκήρυξε τον πόλεμο στο παλικάρι. "Που την βρήκες εσύ αυτή", έλεγε, "αυτή δεν είναι για σένα, μόνο για βασίλισσα της αξίζει. Αν δεν μου φέρεις ένα σταφύλι που να τρώει όλο το βασίλειο και να μη σώνεται, θα σου την πάρω εγώ". "Μάλιστα, μεγαλειότατε", είπε τότε το παιδί και έφυγε βασανισμένο.

Όταν επήγε στο σπίτι του άρχισε τα κλάματα και είπε στη γυναίκα του όλη την ιστορία. Τότε η Πεντάμορφη του λέει! "Μη στενοχωριέσαι, αντρούλη μου, και κάνε αυτό που θα σου πω. Πάρε αυτές τις πετρούλες και να πας εκεί που βρήκες εμένα να τις κτυπήσεις και, όταν βγει η αδελφή μου, να της πεις να σου κόψει ένα σταφύλι και να το πας στο βασιλιά. Έτσι έκαμε το παλικάρι. Επήγε, επήρε το σταφύλι και το επήγε στο βασιλιά. Έτρωγε όλος ο κόσμος και το σταφύλι δεν ετέλειωνε. Ο βασιλιάς όμως που ήθελε σώνει και καλά να πάρει την Πεντάμορφη, του έδωσε άλλη εντολή. "Να μου φέρεις τώρα", είπε στο παλικάρι, "ένα γεννητούρι που να στει όρθιο και να μιλήσει, ειδεμή θα σου πάρω τη γυναίκα σου". Εκείνο πολύ στενοχωρημένο, πάει και το λέει στη γυναίκα του. Η Πεντάμορφη τότε του λέει: " Πήγαινε στην αδελφή μου πάλι, που είναι στην ώρα της να γεννήσει' να πάρεις το μωρό και να το πας στο βασιλιά και όλα θα πάνε καλά". Πάει το παλικάρι, παίρνει το παιδί και ξεκίνησε για το παλάτι του βασιλιά. Στο δρόμο που πήγαινε ήταν στενοχωρημένο και έλεγε μέσα του. "Τούτο το άταρο να σταθεί στα πόδια του και να μιλήσει; Είναι αδύνατο, πάει, την έχασα τη γυναίκα μου". Ξαφνικά όμως, ακούει το γεννητούρι να φωνάζει. "Τσιτσί, θέλω τσιτσί". Τότε ήρθε η καρδιά του στη θέση της και τρέχοντας πήγε στο βασιλιά.

Εκεί είχε μαζευτεί κόσμος για να ιδεί τι θα γίνει. Όταν έφτασε ο νέος με το μωρό, το εφήνει κάτω και κείνο τσίτσιρη! Στάθηκε όρθιο και κοίταγε τον κόσμο. Όλοι κοίταζαν με μεγάλη απορία χωρίς να μιλάνε. Τότε το γεννητούρι τους λέει: "Τι με κοιτάτε, βρε, που να κάνω και να ράνω τα γένια και τα μουστάκια του βασιλιά", θάμαξε ο κόσμος και ο βασιλιάς θυμωμένος λέει στο παλικάρι: "Παρ' το και ώστε στο διάβολο ευτούνο, εσύ και η γυναίκα σου". Έτσι το παλικάρι εκέρδισε την Πεντάμορφη και έζησαν αυτοί καλά και μεις καλύτερα.

ΛΦ 1676, 5-Ι. Την άκουσε ο Παναγιώτης Τσάμης από συγγενή του από την Καππαδοκία.

Σελ. 902
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/903.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ

Ι. Η απόκτηση της μαγικής γυναίκας

α: Ένας ψαράς· α1: ο τρίτος γιος ενός βασιλιά ρίχνει το βέλος του για να βρει νύφη· α2: πετάει τη βέργα του' α3: ρίχνει σφαίρα' α4: ρίχνει με τη σφεντόνα' α5: τις αξίνες του' α6: τραβάει λαχνό' α7: ο δεύτερος γιος ενός βασιλιά που ψάχνει για νύφη' α8: ένας βοσκός' α9: ένα παιδί ταμένο στο δράκο' α10 ένας κυνηγός' "11: άλλο.

β: Το βέλος του βασιλόπουλου πέφτει πάνω' β1: σ' ένα βάτραχο· β2: σ' ένα βάτο, όπου βρίσκει μια χελώνα κι ένα σκαντζόχοιρο' β3: σ' ένα χελωνοκαύκαλο' β4: στην κοπριά, σε μια κουσκούρα*' β5: σ' ένα ερημόσπιτο με σαράντα γάτες' β6: κάτω απ' τον πλάτανο, στο παλάτι σε μια αρκούδα' β7: στο βάλτο, απ' όπου βγαίνει μια ωραία κοπέλα' β8: σ' ένα πύργο, μια αλεπού' β9: σ' ένα κουτί, απ' όπου βγαίνει μια πεντάμορφη' β10: ο ψαράς βρίσκει στα δίχτυα του μια χελώνα' β11: μια κοκάλα' β12: ένα ψάρι' β13: βλέπει στον ύπνο του σ' ένα πύργο μια λάμια' β14: μια γάτα' β15: σημαδεύει ένα πουλί που τον ακολουθεί' β16: βρίσκει σε μια λίμνη τρία περιστέρια-κοπέλες, κρατά τη μικρότερη' β 17: κρατά τη μικρότερη από τις τρεις νεράιδες' β18: αγοράζει ένα χταπόδι.

γ: Δυσαρεστημένος από την τύχη του ο ήρωας ξαναδοκιμάζει άλλες δύο φορές' γ1: άλλη μια φορά' γ2: πετάει το ζώο αλλά το ξαναμαζεύει.

ΙΙ. Η αποκάλυψη της ωραίας κόρης

α: Ο ήρωας παίρνει το ζώο στο σπίτι του. Φεύγει. Όταν γυρίζει, βρίσκει το σπίτι του συγυρισμένο και το φαγητό έτοιμο. Παραμονεύει να μάθει την αλήθεια' α1: Η αποκάλυψη γίνεται αργότερα.

β; Από το περίβλημα του ζώου βγαίνει μια πανέμορφη κοπέλα' β1: τον προειδοποιεί να μην καταστρέψει το περίβλημα γιατί θα πάθει κακό' β2: αν το κάψει θα μετανιώσει κι αν δεν το κάψει πάλι θα μετανιώσει' β3: να μην τη φιλήσει' β4: η ωραία κοπέλα παρουσιάζεται όπως είναι, χωρίς περίβλημα' β5: άλλο.

γ: Ο ήρωας καταστρέφει το κέλυφος· γ1: το πετάει στη φωτιά' γ2: την πιάνει απ' τα μαλλιά για να την εμποδίσει να κρυφτεί' γ3: τη φιλάει και δε χωράει να ξαναμπεί στο κέλυφος' γ4: σκίζει το περίβλημα.

ΙΙΙ: Ο φθόνος του βασιλιά

α: Για την ωραία κοπέλα μαθαίνει ο βασιλιάς' α1: τη βλέπει ο ίδιος' α2: τη βρίσκει

* σαύρα

Σελ. 903
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/904.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

δίνοντας να κεντήσουν όλα τα κορίτσια ένα πέπλο4 α3: του λένε γι' αυτήν οι στρατιώτες του.

β:θέλει να την πάρει από τον ήρωα' β1: ο βασιλιάς' β2: ο πατέρας του" β3: γιατί ζηλεύει' β4: γιατί τον ρεζίλεψε με το ζώο που παντρεύτηκε' β5: τα αδέλφια του' β6: οι συννυφάδες της ωραίας τη ζηλεύουν και βάζουν τον πεθερό τους βασιλιά να απαιτήσει συγκεκριμένους άθλους' β7: βάζουν τον ήρωα να κάψει το δέρμα της.

IV. Τα ζητήματα

α: Ο βασιλιάς απειλεί ότι θα του πάρει τη γυναίκα του αν δεν επιτελέσει κάποιους άθλους' α1: να κάνει τραπέζι σε όλο το στράτευμα' α2: να χορτάσει όλο τον κόσμο μ' ένα τσαμπί σταφύλι' α3.' να γεμίσει όλα τα βαρέλια κρασί' α4.' να φέρει έναν άνθρωπο με μια πιθαμή ύψος και τρεις πιθαμές γένια4 α5: ένα νεογέννητο να μιλάει και να 'χει δόντια4 α6: να φέρει πετσέτα να σκουπιστεί το στράτευμα και να μείνει στεγνή' α7: να φέρει ένα χαλί να μπορεί να καθήσει επάνω όλος ο στρατός' α8: να ντύσει με ένα τόπι τσόχα όλο το στρατό και να μείνει κι άλλο' α9: να φέρει μια σκηνή που να χωράει όλη τη χώρα4 α10: πάπλωμα να σκεπάσει όλο το στρατό' α11: ένα καθρέφτη να βλέπει μέσα όλο το στρατό, όταν πολεμάει' α12: μια ομπρέλα να σκεπάζει όλο τον κόσμο' α13: μια τέντα4 α14: ένα τέντζερη που να χωράει όλα τα κρέατα4 α15: ένα ζωνάρι να τυλίγει όλο το σπίτι και να περισσεύει και μισό4 α16: το γάλα της δράκαινας' α17: το μήλο απ' τη μηλιά σαράντα δράκων4 α18: του πουλιού το γάλα4 α19: ένα μαγικό καρπό4 α20: άλλο.

β: Να φέρει από τον κάτω κόσμο το δαχτυλίδι της μάνας· β1: να φέρει τα κλειδιά της κασέλας· β2.' την κορώνα της πεθαμένης μάνας του' β3.' στον Παράδεισο να φέρει το δαχτυλίδι του προπάππου του.

V. Οι μαγικοί βοηθοί

α: Για να πραγματοποιήσει τα ζητήματα η ωραία στέλνει τον ήρωα να ζητήσει βοήθεια από4 α1: τη μάνα της4 α2: τον πατέρα της4 α3: τον βοηθά η ίδια4 α4: από τις αδελφές της4 α5: από την αδελφή της4 α6: από τον Αράπη4 α7: από την οικογένεια της.

β: Του δίνουν τα αντικείμενα που ζήτησε4 β1: το άλογο4 β2: το χοιροβοσκό4 β3: τον ορνιθοβοσκό4 β4: το παιδί της αδελφής της' β5: τον αδελφό της4 β6: πηγαίνει ο πατέρας της, ο νάνος.

VI. Η αποκατάσταση

α: Ο ήρωας πραγματοποιεί τα ζητήματα4 α1: ο βασιλιάς σκοτώνεται από τα τσιμπήματα του πετεινού του νάνου' α2: από τον Αποθαμίτη (του βγάζει τα μάτια)' α3: από τον Αράπη που πετάγεται από το κουτί του νεογέννητου4 "4: από το Σατανά που γκρεμίζει το παλάτι4 α5: από τον ήρωα4 α6: από τους στρατιώτες

Σελ. 904
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/905.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

του, σύμφωνα με τις οδηγίες του Αποθαμίτη· α7: μπαίνοντας στον πύργο' α8: βάζοντας την κορώνα που του έφεραν ξεψυχάει' α9: νικάει το βασιλιά με τη βοήθεια του νάνου' α10: πετρώνει, όπως τον καταράστηκε η γυναίκα του' α11: τον μαρμαρώνει ο γέρος' α12: ο βασιλιάς τους αφήνει ήσυχους' α13: μετανιώνει διαβάζοντας το γράμμα του πεθαμένου πατέρα του' α14: πεθαίνει από το φόβο του' α15: η λάμια τους τρώει όλους' α16: ο νάνος μεταμορφώνει τους αδελφούς σε σκύλο, σε λαγό' α 17: άλλο.

β: Ο ήρωας γίνεται βασιλιάς' β1: παντρεύεται την κόρη' β2: ο βασιλιάς καλεί σε τραπέζι τους γιους του με τις νύφες' β3: η μικρότερη ρίχνει ρύζι στον κόρφο της και κάνει διάφορα μαγικά' β4: καλεί η ίδια το βασιλιά σε τραπέζι και κάνει μαγικά που εντυπωσιάζουν όλους τους παρόντες.

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

ΗΠΕΙΡΟΣ

1. ΛΑ 465Α, 3, Θεσπρωτία, "Οι σαράντα γάτες". Ι'. α2 (σαΐτα), β, β5. ΙΙ: α, β. ΙΙΙ: β, β6. IV: α, α1, α2, α20. V: α, α3, β. VL α, α15, β.

ΘΕΣΣΑΛΙΑ

2. ΣΠ 101, 10-12, Πήλιο, "Ψαράς και χελώνα". Ι: α, β10. Π: α, β, β1, γ, γ1. ΙΙΙ: α, β, β1. IV: α, α1, "8, α4. V: α, α1 (κυρα-θάλασσα), β. VI: α, α9, β.

ΘΡΑΚΗ

3. ΑΑ 231, 71 (ΛΑ 465Α, 1), Αίνος (σημ. Τουρκία), "Η αχελώνα κι ο Ρεβυθάκης". Ι: α, β10. ΙΙ: α, β, β1, γ, γ1 (το σπάει). ΙΙΙ: α, β, β1. IV: α, α1, α2, α4. V: α, α1, β, β5. VI: α, α1, β.

4. ΛΑ 465Α, 2, Αίνος (σημ. Τουρκία), "Ο ψαράς και η χελώνα". Ι: α, β10. ΙΙ: α, β, β1, γ, γ1. ΙΙΙ: α, β, β1. IV: α4. V: α, α1, β, β5. VI: α, α1, β.

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

α. Νησιά Ανατολικού Αιγαίου

5. Georgeakis-Pineau, 1, 3-10, Λέσβος, "La fille du Nain". Ι: α1, β, β9. ΙΙ: α.

Σελ. 905
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/906.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΙΙΙ: β, β5. IV'. α, α1 (κάτω από σκιά), α2, α20. V'. α, α2 (νάνος), β. VI'. α, α16.

β. Δωδεκάνησα

6. ΛΑ 2193Β, 347-352, Νίσυρος, άτιτλο. 7: α, β 10. ΙΙ: α, β, β3, γ3. ΙΙΙ: α, α3, β, β1. IV: α, α1, α4, α10. V: α, α1, β, β2. VI: α, α12.

Ι. ΛΦ 1217, 1-2, Νίσυρος, "Η χελώνα". 7: α, β10. ΙΙ: α, β, β1, γ, γ1. ΙΙΙ: α, α3, β, β1. IV: α, α1 (στο χωριό), α4, α20. V: α, α1 (κυρα-θάλασσα), β. VI: α, α12, β.

8. Ζ. Αγ. Α', 6, 262, Σύμη, "Η Αχελώνα". 7: α, β10. ΙΙ: α, β, β1, γ, γ1. ΙΙΙ: α, α3 (οι άνθρωποι του), β, β1. IV: α, α1, α4, α20. V: α, α1, β, β3. VI: α, α2.

9. Dawkins 45 Stories, αρ. 5, Αστυπάλαια, "Η χελώνα". 7: α, β10. ΙΙ: α, β, β1, γ, γ1. ΙΙΙ: α, α1, β, β1. IV: α, α1, α2, α13 (πανί). V: α, α1, β. VI: α, α4.

γ. Εύβοια-Σποράδες

10. ΛΑ 2745, 159-162, Αιδηψός, άτιτλο. 7: α2, β7. ΙΙ: β4. ΙΙΙ: α, α1, β, β1. IV: α, α2, α13, α14, α15. V: α, α2, β, β1. VI: α, α11.

11. Παπαχατζής, 94-97 (ΛΑ 402, 4), Κάρυστος, "Τα τρία βασιλόπουλα". 7: α2 (σαΐτα), β, β1, γ. ΙΙ: α, β. ΙΙΙ: α, β, β1. IV: α2, α7, α5.

δ. Κρήτη

12. ΛΦ 1643, 1, Σφακιά, "Ο καρβουνάρος". 7: α11, β10 (σε μια λίμνη). ΙΙ: (όπως του είπε μια γριά), α, β. ΙΙΙ: β, β6. IV: α1 (στην πόλη), α2, β. V: α, α6, β. VI: α, α10 (λιώνει βλέποντας το δαχτυλίδι).

ε. Κυκλάδες

13. ΙΛ 548, 67-73, Απείρανθος Νάξου, άτιτλο. 7: α, β17. ΙΙΙ: α, α1, β, β1. V: α, α5, β, β1 (μαγικό). VI: α, α5, β.

14. ΙΛ 847, 111-114 (ΛΑ 2777, 252-254), Μήλος, "Η πεντάμορφη Χρυσομαλλούσα". 7: α8, β15. ΙΙ: α, β. ΙΙΙ: α, α1, β, β1. IV: α, α2 (να το φέρει και λάχανο), α20 (να φτιάξει διαμαντένιο πύργο και να γράψει βιβλίο). V: α, α1, α2, β. VI: α, α7, β.

15. ΛΑ 1193, (ΣΜ 23), 33-35, Βελίτσα Ολυμπίας, "Η κουσκούρα". 7: α1, β, β4, γ. ΙΙ: α, β ( +AT 514*). ΙΙΙ: β4. IV: α4, α20 (δύο ακόμη άθλους). V: α, α1, β. VI: α, γίνεται η αναγνώριση με τον άντρα της.

16. ΛΑ 1277, (ΣΜ 107), 105, Βυζίκιο Γορτυνίας, "Η διαταγή του βασιλέως προς τα τέκνα αυτού". 7: α7, β10. ΙΙ: α, β. ΙΙΙ: β, β2. IV: α, α19, α4. V: α, α7. VL α.

Σελ. 906
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/907.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

17. ΛΑ 1387, 13, 113-120, Τήνος, "Σαντακλάρα". Ι: α2 (σαίτα), β, β1. II. α, β, β1, γ, γ1. ΙΙΙ: β, β2. IV: α, α8, α11, β. V: α, α1, β. VI. α, α12.

18. ΛΑ 1684Β, 34-36, Χώρα Αμοργού, "Ο ψαράς με τη χελώνα". 7: α, β10. ΙΙ: α, β, γ, γ1. ΙΙΙ: α, β, β1. IV: α, α20 (πβλ. και ΑΤ**920Α), α4 (πβλ. και AT 1920D*). V: α, α1 (κυρά-θάλασσα), β, β3. VI: α, α12.

19. Jahresgabe, Von Prizen II, 49-59, Κουφονήσια, "Η τύχη του Γιαννάκη". 7: α9, β16. ΙΙ: β1, γ, γ1. ΙΙΙ: α, β, β1. IV: α, α2, α20, β1. V: α, α1 (δρακόντισσα), α3, β, β1. VI: α, α 13, β.

20. Μονογυιός, 60-64, Μύκονος, "Ο ψαράς". 7: α, β11. ΙΙ: α, β. ΙΙΙ: α, α1, β, β1. IV: α, α4. V: α, α1 (η κυρά-θάλασσα), β, β3. VI: α, α6, β.

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

21. ΑΦ 657, 4-7, Χρυσαφή Λακωνίας, άτιτλο. 7: α1, β 14. ΙΙ: α, β, γ1. ΙΙΙ: β, β2. IV: α, "1 (με λάχανο), α5. V: α, α1, β. VI: α, α2.

22. ΑΦ 1276, 18-22, Κόρινθος, "Ο βασιλιάς και τα βασιλόπουλα". 7: α1, β, β6. ΙΙ: α, β, β2, γ, γ1. ΙΙΙ: β, β2. IV: α, α2, α4. V: α, α1, β. VI: α, α.2.

23. ΣΠ 40, 1-3, Λαγκάδια Γορτυνίας, "Το μήλο π' ανασταίνει". Ενωμένο με το AT 653. 7: α1 (τρώει μια αρμυροκουλούρα), β13. ΙΙ: α, β. ΙΙΙ: β, β2. IV: α, α4, α 12, α 14. V: α, α2 (είναι ο Αποθαμίτης), β. VI: α, α2 (τον χτυπάει με το ρόπαλο).

ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ

24. ΛΑ 1171, (ΣΜ 30), 89-90, Βάλτος, "Ο κοντοριφθάκης". 7: α, β10. ΙΙ: α, β, γ, γ1. ΙΙΙ: α, β, β1. IV: α, α2, α4. V: α, α1, β, β4, β6. VI: α, α1, β.

25. ΑΦ 590, 4-6, Τοπόλιανα Ευρυτανίας, "Ο βασιλιάς με τα τρία παιδιά του".

7: α1, β, β3. ΙΙ: α, β, β1, γ1. ΙΙΙ: β, β2. IV: α, α4, α19 (καρύδι), "20, β3. V: α, α4, β, β1. VI: α, α.2.

26. ΑΦ 1503, 1-3, Πλάτανος Ναυπακτίας, "Η χελώνα". 7: α, β10. ΙΙ: α, β. ΙΙΙ: α, α1, β, β1. IV: α, α1 (με το άσωστο φαγητό), α9, α4. V: α, α1, β. VI: α, α4.

ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ - ΠΟΝΤΟΣ - ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑ α. Πόντος

27. Αρχ. Πόντου Γ', 3, 84-85, Σούρμενα, άτιτλο. 7: α3, β, β1. ΙΙ: α, β, β1, γ, γ1. ΙΙΙ: β, β2. IV: α, α4, α15. V: α, α2, β, β6.

Σελ. 907
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/908.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

28. Αρχ. Πόντου ΙΓ", 1, 99-106, (Λιανίδης, αρ. 33), "Ο χιλιάκλερον ο Γιάννες και ο βασιλέας". Η αρχή διαφορετική. Ι: α10, β15. ΙΙ: β. ΙΙΙ: α, α1, β, β1. IV: α20 (πέρδικα με χρυσά πουλιά, άλογο με χρυσή σέλα και δώδεκα χρυσά ζευγάρια αναβατήρες, άγνωστος τόπος). V'. α, α5.

29. ΛΦ 1833, 5-8, άτιτλο. 7: α2, β1. ΙΙ: α, β, γ, γ1. ΙΙΙ: α, β, β1. IV: α2, α7, α4. V: α, β. VI: α, α11.

γ. Καππαδοκία

30. ΚΜΣ, Σίλλη 5, 1-10, άτιτλο. 7: α, α1, β (σαίτα σε ένα σκουπιδαριό), β17. ΙΙΙ: β, β2. IV: α, α2, β. V: α, α4, β. F7: α, α10, β3.

31. ΚΜΣ, 4212-4230, Φάρασα, "Η βαραράξα*". 7: α2, β (σαΐτα), β1. ΙΙ: α, β. ΙΙΙ: β4. IV: α, α2, α6, β, α4. F: α, α1, β. F7: α, α10, β.

32. ΛΦ 1676, 5-7, "Το άσωστο σταφύλι". 7: α4, β, β2. ΙΙ: α, β, γ, γ1. ΙΙΙ: α1, β, β1. IV: α, α2, α5. V: α, α5, β, β4. VI: α, "12.

33. Dawkins MG in AM, 341, Χούρζονο Νίγδης, "The Frog Bride". 7: α6, β1. ΙΙ: α, β. ΙΙΙ: β, β2. IV: α19 (αγγούρια και ένα αυτόματο τραπέζι), α13. V: α, α1, β. VI: α, α14, β (η κόρη καίει το περίβλημα του ζώου).

34. Folk-Lore XII, 207-208, "Fox-skin". 7: α2, β, β8. ΙΙ: β, β1. ΙΙΙ: β, β2, συνέχεια με AT 313.

ΚΥΠΡΟΣ

35. ΛΦ 432, 1-3, Λευκωσία, "Τρεις γυιούδες του βασιλιά". 7: α2, β, β1. ΙΙ: α, β, β1, γ, γ1. ΙΙΙ: β4. IV: α1 (με καζάνι), α7, α5 (τρία νεογέννητα). V: α, α1, β. VL α, α3, β.

36. ΛΦ 1114, 17-19, "Το παραμύθι της βορτακούς*". 7: α6, β1. ΙΙ: α, β, β1, γ, γ1. ΙΙΙ: β, β5. IV: α, α2, α4. V: α, α1, β. VI: α.

37. ΛΦ 1430, 1-4, Αρμίνου Πάφου, "Τα χρυσά βαρέλια". 7: α6, β, β18. ΙΙ: β (VI: β3). ΙΙΙ: α, β, β1. IV: α, α2 (με καφέ), τρεις ρόγες σταφύλι, α19, β2. V: α, α6, β. VI: α, α8, β.

38. ΛΦ 1814, 10-12, Κύπρος, "Ο ψαράς και ο βασιλιάς". 7: α, β12. ΙΙ: α, β, γ, γ4. ΙΙΙ: α, α4, β. IV: α, α2, α7. V: α, α6. VI: α, α12 (του δίνει και λίρες).

39. Λαογρ. Κ', 337-346, Μακράσσυκα Αμμοχώστου, "Η Αλτιμπασίνα". 7: α1, β1. ΙΙ: α, β, γ ( +AT 400). ΙΙΙ: β, β2, β7. IV: β, α, α20 (καρύδι, αμύγδαλο, φουντούκι), β. V'. α, α2 (Αράπης), β. VI: α, α12, β, β1.

* βατραχίνα

Σελ. 908
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/909.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 465 C

AT: A Journey to the Other World

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΑΑΓΩΝ

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

40. ΛΦ 1833, 33-36, Πλατανιά Δράμας, άτιτλο. Ι: α11, β19. ΙΙΙ: β, β2. IV: β. V: τον βοηθά ένα ψάρι που το ξαναπετά στο νερό. IV: α, α11 (το ίδιο το βασιλόπουλο με το δαχτυλίδι της μάνας του), β.

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

41. Λαογρ. ΙΖ', τεύχ. Α, 164-166 (καταγραφή Μ. Βαρδαβάκη, 1957), Ιεράπετρα Κρήτης, "Η αχελώνα". Ι: ail (ένα βασιλόπουλο, πηγαίνοντας κυνήγι, καλημερίζει στο δρόμο του μια γριά που του εύχεται να πάρει την Αχελώνα). ΙΙ: α, β, β 5 (τον στέλνει στον τόπο που τη, βρήκε να ζητήσει από τον αράπη το καρύδι της κυρίας· της το πάει και βγαίνει από μέσα μια φορεσιά με χρυσαφικά. Την παντρεύεται). ΙΙΙ: β5, β6 (ζητούν από το βασιλιά να φέρει ο γαμπρός φαγητά να φάει η πολιτεία, αλλιώς θα τον κουτσοκεφαλίσουν). IV: α2, α4, β. V: α, α6, β. V: α (ο αράπης φυτεύει κλήματα και χορταίνουν όλοι σταφύλι), αϊ7 (λιώνει, όπως τον καταράστηκε από τον Άδη η πεθαμένη γυναίκα του), β, β1.

ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ

42. Λαογρ. ΙΖ', τεύχ. Α, Τοπόλιανα Ευρυτανίας, "Ο βασιλιάς με τα τρία παιδιά του". 7: α1, β, β3, γ. ΙΙ: α, β, β1, γ, γ1. ΙΙΙ: α, β, β3. IV: α, α20 (να κάνει ένα μεγάλο βουνό, κάμπο με όλα τα οπωροφόρα δέντρα, τέλος, ένα αγγούρι να τρώει ο ντουνιάς και να μη σώνεται), β3, α4. V: α, α4. V: α, α17 (του λένε να ποτίσει μίαν οκά κρασί το άλογο του και μετά να το καβαλικέψει' να μην απαντά στις ερωτήσεις των πεθαμένων να μη μιλά), α2 (ο Αποθαμίτης βγαίνει από το κουτί και τρώει τον πατέρα), β, β1.

Σελ. 909
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/910.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΚΥΠΡΟΣ

43. ΛΦ 1877, 7-10, Ριζοκάρπασο Καρπασίας Κύπρου, "Η καττούλα". Γ. α2, β, β (μια γάτα). II: α, β, β1, γ, γ1. ΙΙΙ: β, β2. IV: α, α2, "7, β. V. α, α1, β. VI: α, α2.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Στον παραμυθιακό αυτόν τύπο έχουμε το θέμα της αναζήτησης μιας εξωτικής νύφης (πβλ. σημειώσεις των AT 400 και AT 402), μιας ηρωίδας που θυμίζει την Πέρι Μπανού, όπως αναφέρει ο Ε. Cosquin που προσδίδει ινδική προέλευση στην αφήγηση. Πολλά είναι πράγματι τα κοινά σημεία του AT 465A με την ιστορία της Πέρι Μπανού, γνωστής από τις Χίλιες και, Μια Νύχτες, όπου τρία αδέλφια αγαπούν την ίδια γυναίκα και επιβουλεύονται το μικρότερο. Ένα από τα κοινά σημεία είναι το τερατώδες ανθρωπάκι, μιας πιθαμής ανάστημα με δύο πιθαμές γένια, αδελφός της νύφης της ηρωίδας, που τελικά σκοτώνει τον κακό βασιλιά.

Στην Ελλάδα έχουμε 43 παραλλαγές αυτού του τύπου, που παρουσιάζει πράγματι έντονη ομοιότητα με τον AT 402 (Η χελώνα). Μόνο που στο παραμύθι μας είναι ο πεθερός που ερωτεύεται τη νύφη και που βάζει αδύνατα ζητήματα στο γιο του, για να τον εξολοθρεύσει και να παντρευτεί ο ίδιος την ηρωίδα.

Μεταξύ των αδύνατων ζητημάτων, αξίζει να σταθούμε στο τρίτο, που αποτελεί και το κεντρικό επεισόδιο της αποσχίδας AT 465C: ο ήρωας πρέπει να φέρει το δαχτυλίδι της πεθαμένης βασίλισσας από τον Κάτω κόσμο. Οι ελληνικές παραλλαγές της αποσχίδας είναι μόνον τέσσερεις και αναδεικνύουν μια νέα ηρωική διάσταση στη μυητική πορεία του περιφρονεμένου υστερότοκου νέου. Πρόκειται για μια δοκιμασία στην οποία η εξωτική γυναίκα δεν μπορεί να βοηθήσει και ακριβώς στο σημείο αυτό είναι που ξεχωρίζει ο AT 465A από τους παρεμφερείς AT 400 και AT 402: με την κάθοδο του στον Άδη, ο ήρωας αυτονομείται από την οικογένεια της συζύγου του που του προσφέρει μαγικά τεχνάσματα για να λύσει τα αδύνατα ζητήματα. Ο Γ. Α. Μέγας που ακολουθεί τον τουρκικό κατάλογο επισημαίνει

1 Ε Cosquin, Les contes indiens , ό.η., σ. 281 κ.εξ.

2 Γ. Α. Μέγας, "Σημειώσεις στα Τσακώνικα παραμύθια", ο.π., σ. 148-169.

3 W Eberhard - Ρ Ν Boratav, Typen türkischer Volksmarchen..., ό.π., τύπος 256V, σ. 310.

Σελ. 910
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/911.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ότι η κάθοδος στον Άδη υπάρχει, επίσης σε τρεις τουρκικές παραλλαγές. Για να εκτελέσει το τρίτο ζήτημα, ο ήρωας πρέπει να πεθάνει και να κατέβει στον Κάτω κόσμο. Εκεί συναντά τους κολασμένους (ψεύτες κρεμασμένους από τη γλώσσα τους, γυναίκες που αρνήθηκαν να βυζάξουν ξένα παιδιά, κρεμασμένες από τους μαστούς, ανθρώπους που αρνήθηκαν να δώσουν νερό σε διψασμένο να διψούν αιώνια κι ας κουβαλούν οι ίδιοι το νερό).

Ο ήρωας τα καταφέρνει και πάλι και επιστρέφει στον επάνω κόσμο' η κατάρα της πεθαμένης βασίλισσας σκοτώνει το φθονερό βασιλιά, του οποίου ο θάνατος μπορεί να επέλθει και με άλλους τρόπους. Έτσι, το ζευγάρι παντρεύεται και μπορεί να ζήσει ήσυχα κι ευτυχισμένα.

Σελ. 911
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/912.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 912
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/913.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΙ ΤΥΠΟΙ AT 480, AT *480, AT 480B, AT 480C*,

AT 480D, AT *480D, AT 480E

Σελ. 913
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/914.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 914
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/915.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ  AT 480

Το καλό και το κακό κορίτσι

AT: The Spinning Women by the Spring. The Kind and the Unkind Girls

Delarue-Tenèze: Les Fées

Grimm No 24: Frau Holle

H προγονή κ' η κόρη της μητριάς

Ένα καιρό κ' ένα ζαμάνι ήτανε ένας χηριός κ' είχε ένα κορτσάκ'· ξαναπαντρεύθηκε κ' η μητριά τ' το τυραννούσε, όλη μέρα το 'δέρνε. Όσο το καταφρονούσε τόσο όμορφο γίνουνταν, μια μέρα το 'στείλε να την φέρ' αθάνατο νερό για να το φάνε οι δράκ'.

Στο δρόμο που πάγαινε βρίσκ ένα γέρο, το λέγ' ο γέρος.' "Που πας, καλό κορίτσ';" "Τι να κάνω παππού, η μητριά μ' με δέρνει και μ' έστειλε να πα να τη φέρω αθάνατο νερό". "Αι, κόρη μ', θα καν'ς δύο ώρες δρόμο, θα βρεις ένα γιασεμί, ύστερα μια ελιά. κ' ύστεροι μια μηλιά, κ' ύστερα, μια βρύση χρυσή που τρέχει αθάνατο νερό. Όταν γυρίσεις με τ' αθάνατο νερό θα καν'ς ό,τι σε πει το γιασεμί, θα καν'ς ό,τι σε πει η ελιά, θα καν'ς ό,τι σε πει η μηλιά". "Ευχαριστώ, παππού", φίλ'σε το χέρι τ' και τράβηξε το δρόμο, πήγε στη χρυσή βρύσ' και πήρε το αθάνατο νερό.

Γυρνώντας το είπε το γιασεμί: "Κόρη μ', δε με χύν'ς λίγο νερό που διψάω;" Η κόρη το χ'σε νερό, κ' είπε το γιασεμί: "Όπως μοσχίζω γω, να μοσχίζεις και συ". "Κόρη μ'", λέγει η ελιά , "δε με ρίχν ς λίγο νερό που διψάω;" "Να σε ρίξω". Κ' είπε η ελιά: "'Οπως είναι η ελιά μαύρη, έτσι να είναι το μάτι σ' και το φρύδι σ', κι όσο όμορφη είσαι, άλλο τόσο όμορφη να γιν'ς". "Κόρη μ'", λέγ' η μηλιά, "δε με ρίχν'ς λίγο νερό που διψάω;" "Να σε ρίξω". Την έριξε και τη μηλιά, και την είπ' η μηλιά: "Κόρη μ', πως είναι το μήλο μ' κόκκινο, έτσ' να είναι τα μάγουλά σ' και πιο κόκκινα". Πήγε το κορίτσ' στη μητριά τ' αθάνατο νερό. Η μητριά είχε την ιδέα πως δε θα ματαγύριζε, κι όχι μόνε ήλθε, μα ήλθε εμορφότερο, το ματ' τ' και το φρύδι τ' μαύρο σαν ελιά, τα μάγουλα τ πιο κόκκινα απ το μήλο και σκόρπιζε τη μοσχιά του γιασεμιού, τώρα το κακομεταχειρίζουνταν ακόμα πιο πολύ.

Μια μέρα πέρασε από κει το βασιλόπουλο, είδε το κορίτσ', το άρεσε και το είπε: "Δεν έρχεσαι να σε πάγω στο παλάτ';" και το πήρε.

Σελ. 915
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/916.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

Η μητριά έστειλε και το δικό τ'ς κορίτσ' να πα να φέρ' τ' αθάνατο νερό, να γίν' και κείνο όμορφο και να μοσχίζ'. Στο δρόμο που πήγαινε, το βλέπ' ο γέρος και το λέγ': "Πού πας, κόρη μ';" "Πάγω να πάρω τ' αθάνατο νερό". "Αϊ, κόρη μ ", λέγει ο γέρος, "θα καν'ς δύο ώρες δρόμο, και θα βρεις ένα γιασεμί, ύστερα μια ελιά, ύστερα μια μηλιά, κ' ύστερα μια βρύσ' χρυσή που τρέχ' αθάνατο νερό. Όταν γυρίσεις με τ' αθάνατο νερό θα καν'ς ό,τι σε πει το γιασεμί, θα καν'ς ό,τι σε πει η ελιά, θα καν'ς ό,τι σε πει η μηλιά". "Καλά", είπε το κορίτσ' και προχώρησε. Πήγε στη χρυσή τη βρύσ', πήρε το αθάνατο νερό. Γυρνώντας το είπε το γιασεμί; "Κόρη μ', δε με χύν'ς λίγο νερό που διψάω;" "Α, λέγ', για σένα γω το κουβαλάω;" Και κείνο το είπε! "Όσο άσχημη είσαι, άλλο τόσο άσχημη να γέν'ς". "Κόρη μ'", λέγει η ελιά, "δε με ρίχν'ς λίγο νερό που διψάω;" "Α, για σένα γω το κουβαλάω;" Και κείνη την είπε: "Όσο μαύρη είναι η ελιά, τόσο μαύρη να γέν'ς". "Κόρη μ'," λέγ' η μηλιά, "δε με ρίχν'ς λίγο νερό που διψάω;" "Α, λέγ', για σένα γω το κουβαλάω;" Και κείν' το είπε: "Όσο πράσινα είναι τα μήλα μ , πιο πράσινη να γεν ς". Το κορίτσ' πήγε στη μάνα τ', σαν το είδε πιο άσχημο απ ό,τι ήταν έσκασε από το κακό τ'ς.

Θρακικά 16, 34, 181-182, Καστανιές Θράκης.

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ

Ι. Οι ηρωίδες

α.' Οι ηρωίδες του παραμυθιού είναι δύο ετεροθαλείς αδελφές' α1: δύο αδελφές' α2: δύο κοπέλες' α3: η μία όμορφη' α4: και καλή' α5: η άλλη άσχημη' α6: και κακιά.

β: Η κακιά μητριά' β1: που πριν ήταν δασκάλα και έβαλε την κοπέλα να σκοτώσει τη μητέρα της' β2: αφήνοντας το σκέπασμα της κασέλας να πέσει πάνω της' β3: ρίχνοντας τη στο πηγάδι' β4: αγαπάει και περιποιείται μόνο το δικό της το κορίτσι' β5: ενώ ζηλεύει την προγονή της' β6: τη βάζει να κάνει όλες τις δουλειές' β7: θέλει το χαμό της.

II. Η αρχή τον ταξιδιού

α: Η ηρωίδα εγκαταλείπεται στο βουνό' α1: από τον πατέρα της' α2: με την προτροπή της μητριάς' α3: από την ίδια τη μητριά' α4: τον αδερφό της' α5: που

Σελ. 916
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/917.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

τη στέλνει, να βρει την πίτα που ο ίδιος έριξε επίτηδες στο γκρεμό (σ' ένα ρέμα)' α6: που της λέει να περιμένει όσο ακούει τα χτυπήματα (δυο ξύλα ή μια κολοκύθα που χτυπούν μεταξύ τους).

β: Η ηρωίδα πάει (ή στέλνεται) στο πηγάδι για νερό' β1: για να γνέσει' β2: και πέφτει στο πηγάδι' β3: για να βρει το αδράχτι που της έπεσε μέσα.

γ: Η μητριά στέλνει την προγονή της να βοσκήσει τα ζώα' γ1: γνέθοντας παράλληλα μια τεράστια ποσότητα μαλλιού' γ2: η ηρωίδα δέχεται τη βοήθεια της πεθαμένης μάνας της' γ3: που γνέθει τα μαλλιά στη θέση της' γ4: που τη συμβουλεύει.

δ: Η μητριά στέλνει την προγονή της' δ1: να φέρει νερό' δ2: φωτιά' δ3: σ' ένα επικίνδυνο μέρος για να χαθεί' δ4: στους δράκους' δ5: η κοπέλα φεύγει μόνη της.

ΙΙΙ. Οι συναντήσεις στο δρόμο

α: Η ηρωίδα ικανοποιεί τις παρακλήσεις' α1: μιας μηλιάς' α2: μαζεύει τα μήλα της' α3: ενός φούρνου' α4: ξεφουρνίζει τα ψωμιά του' α5: άλλα αιτήματα' α6: τα επαινεί.

β: Συναντά' β1: στο δρόμο' β2: σ' ένα σπίτι' β3: σε μια σπηλιά' β4: ένα γέρο' β5: τον Χριστό' β6: μια γριά' β7: την Αγία Παρασκευή' β8: τους δώδεκα μήνες' β9: άλλο πρόσωπο' β10: που της ζητούν β11: να τους ψειρίσει' β12: ψωμί' β13: νερό' β 14: τη βάζουν να κάνει τις δουλειές του σπιτιού' β 15: να ταΐσει τα παιδιά' β 16: που είναι φίδια' β 17: να τους ξυπνήσει όταν περάσει το κόκκινο ποτάμι (σύννεφο)' β18: άλλα αιτήματα.

γ: Η ηρωίδα φέρεται ευγενικά' γ1: τους ψειρίζει' γ2: και λέει ότι βρίσκει "ασήμι και λογάρι και σπυρί μαργαριτάρι"' γ3: δίνει ψωμί' γ4: νερό' γ5: κάνει τις δουλειές του σπιτιού' γ6: ταΐζει τα παιδιά' γ7: εκτελώντας τις εντολές" γ8: ο γέρος (άλλο πρόσωπο) τη συμβουλεύει.

δ: Μια τριανταφυλλιά' 81: μια ελιά' δ2: ένα γιασεμί' δ3: ένα κυπαρίσσι' δ4: άλλο' δ5: της ζητούν νερό' δ6: η ηρωίδα ικανοποιεί το αίτημα των δέντρων δ7: ακολουθώντας τις συμβουλές που της έχουν δώσει.

IV. Η ανταμοιβή

α: Η ηρωίδα παίρνει ως ανταμοιβή' α1: ασήμι και λογάρι· α2: τη χρυσώνουν α3: φλουριά' α4: ροδοκόκκινα μάγουλα' α5: μαύρα μάτια σαν ελιές' α6: να γίνει άσπρη σαν γιασεμί' α7: όταν μιλά να πέφτουν απ' το στόμα της λουλούδια' α8." διαμάντια' α9: όταν χτενίζεται να πέφτουν τριαντάφυλλα' α10: όταν κλαίει να πέφτουν μαργαριτάρια' α11: κάποιο άλλο χάρισμα' α12: τη βάζουν να διαλέξει όποιο αντικείμενο προτιμά, διαλέγει τα φαινομενικά ευτελή πράγματα που αποδεικνύονται τα καλύτερα' α13: η φτηνή κασέλα που διαλέγει είναι γεμάτη χρυσάφι' α14:

Σελ. 917
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/918.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

της δίνουν το καλύτερο άλογο' α 15: τη βουτάνε μέσα στο ποτάμι (σύννεφα) και τη βγάζουν άσπρη και ροδοκόκκινη' α16: η επιστροφή της αναγγέλεται από τα ζώα του σπιτιού' "17: η μητριά θυμώνει.

β: Η άλλη κοπέλα στις ίδιες συνθήκες φέρεται άσχημα' β1: λέει ότι βρίσκει ψείρες και κόνιδες στο κεφάλι αυτού που ψειρίζει" β2: αρνείται να ικανοποιήσει τα αιτήματα των δέντρων (των αντικειμένων)' β3: ή προκαλεί καταστροφές' β4: τεμπελιάζει.

γ: Αποκτά αντίθετα δώρα από την πρώτη' γ1: ψείρες και κόνιδες' γ2: να κρεμαστούν ακαθαρσίες από τα μούτρα της' γ3: να γίνει άσχημη, μαύρη, πράσινη· γ4: καμπούρα' γ5: να γεμίσει αγκάθια' γ6: μουτζούρες' γ7: άλλο ελάττωμα ή κακό' γ8: άχρηστα ή μειωτικά πράγματα' γ9: διαλέγει το πιο φανταχτερό αντικείμενο που αποδεικνύεται το χειρότερο' γ10: φίδια' γ11: της δίνουν ένα ψωριάρικο (κουτσό) άλογο' γ12: τη βουτάνε μέσα στο μαύρο σύννεφο (ποτάμι) και βγαίνει πιο άσχημη.

V. Το τελικό επεισόδιο

α: Η όμορφη και καλή κοπέλα παντρεύεται ένα παλικάρι (ένα βασιλόπουλο)' α1: συμβιβάζεται με τη μητριά της.

β: Η μητριά στέλνει την όμορφη και καλή κοπέλα να φυλάει το αμπέλι' β1: και παρουσιάζει στο γαμπρό την κακή και άσχημη κόρη' β2: ντυμένη με τα ρούχα και τα χρυσάφια της όμορφης προγονής' β3: την αλήθεια μαρτυρά ένα πουλάκι' β4: η ίδια η ηρωίδα' β5: ο γαμπρός παίρνει την καλή κοπέλα.

γ: Η άσχημη και κακιά κόρη πεθαίνει' γ1: από το κακό της' γ2: το ίδιο και η μητέρα της' γ3: ή τις τρώνε τα φίδια' γ4: γεμίζουν ψείρες.

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

ΗΠΕΙΡΟΣ

1. ΛΑ 480, 1, Θεσπρωτία, "Η προγονή και το ξωτικό ψάρι". Ι: α. ΙΙ: δ, δ1 (αθάνατο νερό). ΙΙΙ: Το ευγνώμον ψάρι της δείχνει πως να το βρει, δ, δ1, δ4 (ζαμπακιά), δ5, δ6. IV: α4, α5, α11 (ψηλή), β, γ5.

2. ΛΑ 1297, (ΣΜ 127), 476, Μικρό Πάπιγκο Ζαγορίων, "Ο παπάς κι η παπαδιά". Ο παπάς καταριέται την παπαδιά και αυτή μεταμορφώνεται σε γελάδα..

Σελ. 918
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 300-499, τ. Α΄+Β΄
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 899
    34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

    ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 465A