Συγγραφέας:Αγγελοπούλου, Άννα
 
Μπρούσκου, Αίγλη
 
Τίτλος:Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 300-499, τ. Α΄+Β΄
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:34
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:1999
 
Σελίδες:975
 
Αριθμός τόμων:2 τόμοι
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Ελληνικά παραμύθια-Κατάλογος
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Περίληψη:Το βιβλίο αυτό αποτελεί τον τρίτο τόμο του Καταλόγου των Ελληνικών Παραμυθιών του Γ. Α. Μέγα. Υπενθυμίζουμε ότι από το Αρχείο του Γεωργίου Α. Μέγα έχουν ήδη δημοσιευτεί δύο τόμοι. Ο πρώτος, που είναι και ο μόνος που πρόλαβε να δημοσιεύσει ο ίδιος ο συντάκτης του καταλόγου, περιέχει τους Μύθους Ζώων (AT 1-299) . Ο δεύτερος (δημοσίευμα του ΙΑΕΝ αρ. 23), που αποτελεί στην ουσία μία πρόταση επεξεργασίας του καταλόγου του Μέγα, περιλαμβάνει τους παραμυθιακούς τύπους AT 700-749 που αντιπροσωπεύουν το τελευταίο μέρος των Μαγικών Παραμυθιών. Ο παρών τρίτος τόμος περιέχει, πάντα σε αναφορά με τη διεθνή κατάταξη των Aarne-Thompson , τις ελληνικές παραλλαγές των παραμυθιακών τύπων AT 300-499, τύπων που καλύπτουν ένα μεγάλο μέρος από αυτά που ονομάζουμε Μαγικά Παραμύθια (AT 300-749).
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 24.63 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 913-932 από: 982
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/913.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΙ ΤΥΠΟΙ AT 480, AT *480, AT 480B, AT 480C*,

AT 480D, AT *480D, AT 480E

Σελ. 913
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/914.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 914
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/915.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ  AT 480

Το καλό και το κακό κορίτσι

AT: The Spinning Women by the Spring. The Kind and the Unkind Girls

Delarue-Tenèze: Les Fées

Grimm No 24: Frau Holle

H προγονή κ' η κόρη της μητριάς

Ένα καιρό κ' ένα ζαμάνι ήτανε ένας χηριός κ' είχε ένα κορτσάκ'· ξαναπαντρεύθηκε κ' η μητριά τ' το τυραννούσε, όλη μέρα το 'δέρνε. Όσο το καταφρονούσε τόσο όμορφο γίνουνταν, μια μέρα το 'στείλε να την φέρ' αθάνατο νερό για να το φάνε οι δράκ'.

Στο δρόμο που πάγαινε βρίσκ ένα γέρο, το λέγ' ο γέρος.' "Που πας, καλό κορίτσ';" "Τι να κάνω παππού, η μητριά μ' με δέρνει και μ' έστειλε να πα να τη φέρω αθάνατο νερό". "Αι, κόρη μ', θα καν'ς δύο ώρες δρόμο, θα βρεις ένα γιασεμί, ύστερα μια ελιά. κ' ύστεροι μια μηλιά, κ' ύστερα, μια βρύση χρυσή που τρέχει αθάνατο νερό. Όταν γυρίσεις με τ' αθάνατο νερό θα καν'ς ό,τι σε πει το γιασεμί, θα καν'ς ό,τι σε πει η ελιά, θα καν'ς ό,τι σε πει η μηλιά". "Ευχαριστώ, παππού", φίλ'σε το χέρι τ' και τράβηξε το δρόμο, πήγε στη χρυσή βρύσ' και πήρε το αθάνατο νερό.

Γυρνώντας το είπε το γιασεμί: "Κόρη μ', δε με χύν'ς λίγο νερό που διψάω;" Η κόρη το χ'σε νερό, κ' είπε το γιασεμί: "Όπως μοσχίζω γω, να μοσχίζεις και συ". "Κόρη μ'", λέγει η ελιά , "δε με ρίχν ς λίγο νερό που διψάω;" "Να σε ρίξω". Κ' είπε η ελιά: "'Οπως είναι η ελιά μαύρη, έτσι να είναι το μάτι σ' και το φρύδι σ', κι όσο όμορφη είσαι, άλλο τόσο όμορφη να γιν'ς". "Κόρη μ'", λέγ' η μηλιά, "δε με ρίχν'ς λίγο νερό που διψάω;" "Να σε ρίξω". Την έριξε και τη μηλιά, και την είπ' η μηλιά: "Κόρη μ', πως είναι το μήλο μ' κόκκινο, έτσ' να είναι τα μάγουλά σ' και πιο κόκκινα". Πήγε το κορίτσ' στη μητριά τ' αθάνατο νερό. Η μητριά είχε την ιδέα πως δε θα ματαγύριζε, κι όχι μόνε ήλθε, μα ήλθε εμορφότερο, το ματ' τ' και το φρύδι τ' μαύρο σαν ελιά, τα μάγουλα τ πιο κόκκινα απ το μήλο και σκόρπιζε τη μοσχιά του γιασεμιού, τώρα το κακομεταχειρίζουνταν ακόμα πιο πολύ.

Μια μέρα πέρασε από κει το βασιλόπουλο, είδε το κορίτσ', το άρεσε και το είπε: "Δεν έρχεσαι να σε πάγω στο παλάτ';" και το πήρε.

Σελ. 915
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/916.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

Η μητριά έστειλε και το δικό τ'ς κορίτσ' να πα να φέρ' τ' αθάνατο νερό, να γίν' και κείνο όμορφο και να μοσχίζ'. Στο δρόμο που πήγαινε, το βλέπ' ο γέρος και το λέγ': "Πού πας, κόρη μ';" "Πάγω να πάρω τ' αθάνατο νερό". "Αϊ, κόρη μ ", λέγει ο γέρος, "θα καν'ς δύο ώρες δρόμο, και θα βρεις ένα γιασεμί, ύστερα μια ελιά, ύστερα μια μηλιά, κ' ύστερα μια βρύσ' χρυσή που τρέχ' αθάνατο νερό. Όταν γυρίσεις με τ' αθάνατο νερό θα καν'ς ό,τι σε πει το γιασεμί, θα καν'ς ό,τι σε πει η ελιά, θα καν'ς ό,τι σε πει η μηλιά". "Καλά", είπε το κορίτσ' και προχώρησε. Πήγε στη χρυσή τη βρύσ', πήρε το αθάνατο νερό. Γυρνώντας το είπε το γιασεμί; "Κόρη μ', δε με χύν'ς λίγο νερό που διψάω;" "Α, λέγ', για σένα γω το κουβαλάω;" Και κείνο το είπε! "Όσο άσχημη είσαι, άλλο τόσο άσχημη να γέν'ς". "Κόρη μ'", λέγει η ελιά, "δε με ρίχν'ς λίγο νερό που διψάω;" "Α, για σένα γω το κουβαλάω;" Και κείνη την είπε: "Όσο μαύρη είναι η ελιά, τόσο μαύρη να γέν'ς". "Κόρη μ'," λέγ' η μηλιά, "δε με ρίχν'ς λίγο νερό που διψάω;" "Α, λέγ', για σένα γω το κουβαλάω;" Και κείν' το είπε: "Όσο πράσινα είναι τα μήλα μ , πιο πράσινη να γεν ς". Το κορίτσ' πήγε στη μάνα τ', σαν το είδε πιο άσχημο απ ό,τι ήταν έσκασε από το κακό τ'ς.

Θρακικά 16, 34, 181-182, Καστανιές Θράκης.

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ

Ι. Οι ηρωίδες

α.' Οι ηρωίδες του παραμυθιού είναι δύο ετεροθαλείς αδελφές' α1: δύο αδελφές' α2: δύο κοπέλες' α3: η μία όμορφη' α4: και καλή' α5: η άλλη άσχημη' α6: και κακιά.

β: Η κακιά μητριά' β1: που πριν ήταν δασκάλα και έβαλε την κοπέλα να σκοτώσει τη μητέρα της' β2: αφήνοντας το σκέπασμα της κασέλας να πέσει πάνω της' β3: ρίχνοντας τη στο πηγάδι' β4: αγαπάει και περιποιείται μόνο το δικό της το κορίτσι' β5: ενώ ζηλεύει την προγονή της' β6: τη βάζει να κάνει όλες τις δουλειές' β7: θέλει το χαμό της.

II. Η αρχή τον ταξιδιού

α: Η ηρωίδα εγκαταλείπεται στο βουνό' α1: από τον πατέρα της' α2: με την προτροπή της μητριάς' α3: από την ίδια τη μητριά' α4: τον αδερφό της' α5: που

Σελ. 916
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/917.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

τη στέλνει, να βρει την πίτα που ο ίδιος έριξε επίτηδες στο γκρεμό (σ' ένα ρέμα)' α6: που της λέει να περιμένει όσο ακούει τα χτυπήματα (δυο ξύλα ή μια κολοκύθα που χτυπούν μεταξύ τους).

β: Η ηρωίδα πάει (ή στέλνεται) στο πηγάδι για νερό' β1: για να γνέσει' β2: και πέφτει στο πηγάδι' β3: για να βρει το αδράχτι που της έπεσε μέσα.

γ: Η μητριά στέλνει την προγονή της να βοσκήσει τα ζώα' γ1: γνέθοντας παράλληλα μια τεράστια ποσότητα μαλλιού' γ2: η ηρωίδα δέχεται τη βοήθεια της πεθαμένης μάνας της' γ3: που γνέθει τα μαλλιά στη θέση της' γ4: που τη συμβουλεύει.

δ: Η μητριά στέλνει την προγονή της' δ1: να φέρει νερό' δ2: φωτιά' δ3: σ' ένα επικίνδυνο μέρος για να χαθεί' δ4: στους δράκους' δ5: η κοπέλα φεύγει μόνη της.

ΙΙΙ. Οι συναντήσεις στο δρόμο

α: Η ηρωίδα ικανοποιεί τις παρακλήσεις' α1: μιας μηλιάς' α2: μαζεύει τα μήλα της' α3: ενός φούρνου' α4: ξεφουρνίζει τα ψωμιά του' α5: άλλα αιτήματα' α6: τα επαινεί.

β: Συναντά' β1: στο δρόμο' β2: σ' ένα σπίτι' β3: σε μια σπηλιά' β4: ένα γέρο' β5: τον Χριστό' β6: μια γριά' β7: την Αγία Παρασκευή' β8: τους δώδεκα μήνες' β9: άλλο πρόσωπο' β10: που της ζητούν β11: να τους ψειρίσει' β12: ψωμί' β13: νερό' β 14: τη βάζουν να κάνει τις δουλειές του σπιτιού' β 15: να ταΐσει τα παιδιά' β 16: που είναι φίδια' β 17: να τους ξυπνήσει όταν περάσει το κόκκινο ποτάμι (σύννεφο)' β18: άλλα αιτήματα.

γ: Η ηρωίδα φέρεται ευγενικά' γ1: τους ψειρίζει' γ2: και λέει ότι βρίσκει "ασήμι και λογάρι και σπυρί μαργαριτάρι"' γ3: δίνει ψωμί' γ4: νερό' γ5: κάνει τις δουλειές του σπιτιού' γ6: ταΐζει τα παιδιά' γ7: εκτελώντας τις εντολές" γ8: ο γέρος (άλλο πρόσωπο) τη συμβουλεύει.

δ: Μια τριανταφυλλιά' 81: μια ελιά' δ2: ένα γιασεμί' δ3: ένα κυπαρίσσι' δ4: άλλο' δ5: της ζητούν νερό' δ6: η ηρωίδα ικανοποιεί το αίτημα των δέντρων δ7: ακολουθώντας τις συμβουλές που της έχουν δώσει.

IV. Η ανταμοιβή

α: Η ηρωίδα παίρνει ως ανταμοιβή' α1: ασήμι και λογάρι· α2: τη χρυσώνουν α3: φλουριά' α4: ροδοκόκκινα μάγουλα' α5: μαύρα μάτια σαν ελιές' α6: να γίνει άσπρη σαν γιασεμί' α7: όταν μιλά να πέφτουν απ' το στόμα της λουλούδια' α8." διαμάντια' α9: όταν χτενίζεται να πέφτουν τριαντάφυλλα' α10: όταν κλαίει να πέφτουν μαργαριτάρια' α11: κάποιο άλλο χάρισμα' α12: τη βάζουν να διαλέξει όποιο αντικείμενο προτιμά, διαλέγει τα φαινομενικά ευτελή πράγματα που αποδεικνύονται τα καλύτερα' α13: η φτηνή κασέλα που διαλέγει είναι γεμάτη χρυσάφι' α14:

Σελ. 917
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/918.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

της δίνουν το καλύτερο άλογο' α 15: τη βουτάνε μέσα στο ποτάμι (σύννεφα) και τη βγάζουν άσπρη και ροδοκόκκινη' α16: η επιστροφή της αναγγέλεται από τα ζώα του σπιτιού' "17: η μητριά θυμώνει.

β: Η άλλη κοπέλα στις ίδιες συνθήκες φέρεται άσχημα' β1: λέει ότι βρίσκει ψείρες και κόνιδες στο κεφάλι αυτού που ψειρίζει" β2: αρνείται να ικανοποιήσει τα αιτήματα των δέντρων (των αντικειμένων)' β3: ή προκαλεί καταστροφές' β4: τεμπελιάζει.

γ: Αποκτά αντίθετα δώρα από την πρώτη' γ1: ψείρες και κόνιδες' γ2: να κρεμαστούν ακαθαρσίες από τα μούτρα της' γ3: να γίνει άσχημη, μαύρη, πράσινη· γ4: καμπούρα' γ5: να γεμίσει αγκάθια' γ6: μουτζούρες' γ7: άλλο ελάττωμα ή κακό' γ8: άχρηστα ή μειωτικά πράγματα' γ9: διαλέγει το πιο φανταχτερό αντικείμενο που αποδεικνύεται το χειρότερο' γ10: φίδια' γ11: της δίνουν ένα ψωριάρικο (κουτσό) άλογο' γ12: τη βουτάνε μέσα στο μαύρο σύννεφο (ποτάμι) και βγαίνει πιο άσχημη.

V. Το τελικό επεισόδιο

α: Η όμορφη και καλή κοπέλα παντρεύεται ένα παλικάρι (ένα βασιλόπουλο)' α1: συμβιβάζεται με τη μητριά της.

β: Η μητριά στέλνει την όμορφη και καλή κοπέλα να φυλάει το αμπέλι' β1: και παρουσιάζει στο γαμπρό την κακή και άσχημη κόρη' β2: ντυμένη με τα ρούχα και τα χρυσάφια της όμορφης προγονής' β3: την αλήθεια μαρτυρά ένα πουλάκι' β4: η ίδια η ηρωίδα' β5: ο γαμπρός παίρνει την καλή κοπέλα.

γ: Η άσχημη και κακιά κόρη πεθαίνει' γ1: από το κακό της' γ2: το ίδιο και η μητέρα της' γ3: ή τις τρώνε τα φίδια' γ4: γεμίζουν ψείρες.

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

ΗΠΕΙΡΟΣ

1. ΛΑ 480, 1, Θεσπρωτία, "Η προγονή και το ξωτικό ψάρι". Ι: α. ΙΙ: δ, δ1 (αθάνατο νερό). ΙΙΙ: Το ευγνώμον ψάρι της δείχνει πως να το βρει, δ, δ1, δ4 (ζαμπακιά), δ5, δ6. IV: α4, α5, α11 (ψηλή), β, γ5.

2. ΛΑ 1297, (ΣΜ 127), 476, Μικρό Πάπιγκο Ζαγορίων, "Ο παπάς κι η παπαδιά". Ο παπάς καταριέται την παπαδιά και αυτή μεταμορφώνεται σε γελάδα..

Σελ. 918
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/919.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

Πριν τη σφάξουν, η γελάδα συμβουλεύει την κόρη της να μαζέψει τα κόκαλα της απ' όλα τα σπίτια και να τα θάψει. Ι: α, β, β7. II'. α, α3, γ2, γ4. ΙΙΙ: β, β1, β4, γ, γ1, γ2. IV: α, α1, α16, α17, β, β1, γ, γ1. V: γ4.

3. ΛΑ 1301, 36-37, Ζαγόρι, "Η μάνα με τη μια θυγατέρα της". 7: α, β, β5. ΙΙ: δ, δ1. ΙΙΙ: β, β3, β9 (νεράιδα), β10, β13, γ, Τ4. IV: α, α7, β, β2, γ, γ5. V: α.

4. ΛΑ 3176, 81-83, Ανατολικό Ξεροβούνι Δωδώνης, "Η Μάρω και η Κάλλω". 7: α, α3, β6. ΙΙ: γ1, γ2 (μορφή γελάδας), γ3, δ2, δ3 (στη διαόλισσα), γ1, γ2 (ακολουθώντας τη συμβουλή της γελάδας). IV: α11 (μαργαριτάρια), β1, γ1. Ενωμένο με το AT 480B: ΙΙ: α1, γ5, 81, 85 (να γκρεμίσουν το κοτρόνι απ' το βουνό), ε, στ4, ηΐ, η7. V: α, γ2.

5. ΑΦ 786, 35-38, Διάσελο Άρτας, "Μάρω και Κάλλω". 7: α, β, β7. ΙΙ: α, α1, α2, α5. ΙΙΙ: β, β2, β6, β10, β11, β14, γ, γ1, γ2, γ5. IV: α, "2, α16, β, β1, β4, γ, γ10. Ενωμένο με το AT 480B: ΙΙ: α, α1, α8, γ, γ1, γ4, δ, δ1, 85 (χρυσά παπούτσια, χρυσό ζωνάρι), στ, στ3. Ενωμένο με το AT 510A: χάνει το παπούτσι της, το βρίσκει το βασιλόπουλο. V: β, β1, β4, β5.

ΘΕΣΣΑΛΙΑ

6. ΛΑ 601, (ΣΙΊ 74), 7-8, Πρόπαντο Μηλέων, άτιτλο. 7: α. ΙΙ: α, α1, α2. ΙΙΙ: β2, β6 (διαβόλισσα), β11, γ2. IV: α13, α14, α16, β, γ7, γ11.

Ι. ΛΑ 1267, (ΣΜ 97), 29-31, Τρίκαλα, "Η Μάρω και η Κάλλω". 7: α1, α3, α5. ΙΙ: α, α1, α3, α6. ΙΙΙ: β, β1, β4, β10, β11, γ, γ1, γ2. IV: α, α2, α16, α17, β, β1,γ, γ1,γ11. V: α1.

8. ΣΛ, 789, 6-9, Τρίκερι Μαγνησίας, άτιτλο. Ενωμένο με AT 898*: άτεκνο αντρόγυνο' με το μήλο του γέρου η γυναίκα κάνει ένα κοριτσάκι που πρέπει να του το παραδώσει όταν γίνει δέκα χρονών. Στο μπαξέ με τα μαρούλια η Μαρδίτσα λέει "τρίζει το μαρούλι", τη φορτώνει με φλουριά. IV: β4, γ10. Κ:γ3.

9. ΑΦ 163, 1-2, Νερόμυλος Αγνάς Λάρισας, άτιτλο. 7: α, β, β7. ΙΙ: α, α3, α5. Ενωμένο με το AT 480B: ΙΙ: γ (τους δράκους), γ1, γ4, 8, 81, 85 (άλογο, σέλα χρυσή), στ3. Ενωμένο με το AT 510A: στο σπίτι της κάθεται στις στάχτες, τη λένε Σταχτομπαμπαλιάρω. Πηγαίνει σαν άγνωστη στο χορό του βασιλιά. Πηγαίνει και η μητριά με την άσχημη κόρη της. Η ηρωίδα χάνει το παπούτσι της. Ταιριάζει μόνο στη Σταχτομπαμπαλιάρω. Παντρεύεται το βασιλιά.

10. ΛΦ 277, 6-8, Πλάτανος Αλμυρού Μαγνησίας, "Η μοίρα της Μάρως". 7: α, α4, β, β7. ΙΙ: α, α1, α2, α5. ΙΙΙ: β, β2, β6 (της μοίρας της), β10, β1 1, γ, γ1, Τ2. IV: α, α3, "16, α17, β, β1, γ, γ10. V: α1.

Σελ. 919
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/920.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΘΡΑΚΗ

11. ΛΑ 480, 3, "θουδώρα κι Μάρου". Ι: α. ΙΙ: α, α1, α5. ΙΙΙ: β6 (διαβόλισσα), β11, γ1, γ2. Συνέχεια όπως στο AT 480B (ΙΙ: γ, δ, 84, στ, στ4, η7).

12. Θρακικά 16, 34, 181-182, Καστανιές, "Η προγονή κ' η κόρη της μητριάς". 7: α, β, β6, β7. ΙΙ: δ, δ1, δ3, δ4. ΙΙΙ: β, β1, β4, γ8, δ1, δ2, δ4 (μηλιά), δ5, δ6, δ7. IV'. α, α4, α5, α11 (να μοσχομυρίζει), β, β2, γ, γ3. V'. α, γ2.

13. Θρακικά 17, 90, 183, Καλλικράτεια (σημ. Τουρκία), "Το κορίτσι της φτωχής". 7: α2, α3, α5. ΙΙ: β. ΙΙΙ: β5, β13, γ4. IV: α7, α9, α11 (πεντάμορφη, πλούσια, αθάνατη), β2, γ3, γ7 (να γίνει φτωχή). V'. α.

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

14. ΛΑ 480, 2, "Η κερά-Χρυσή". 7: α2 (φτωχή και πλούσια). ΙΙ: β, ένας παππούς της γεμίζει χώμα την ποδιά, που γίνεται χρυσάφι. Όταν η πλούσια κάνει το ίδιο, το χώμα γίνεται φίδια.

15. ΛΑ 1248, (ΣΜ 78), 21-22, Καβάλα, άτιτλο. 7: α, β5. ΙΙ: 81, 84. ΙΙΙ: β1, β4, γ8, δ, δ1, δ2, δ3, δ5, δ6, δ7. IV: α4, α5, α6, α11 (ψηλή σαν κυπαρίσσι), β2, γ5, γ7 (να γεμίσει κόμπους). V'. α, γ, γ2.

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

α. Νησιά Ανατολικού Αιγαίου

16. ΑΦ 1614, 27-29, Παγώνδας Σάμου, άτιτλο. 7: α. ΙΙ: 84. ΙΙΙ: β, β2, β8 (και την Παναγιά), β18 (τη ρωτούν να τους πει τα ονόματα τους), γ, γ7. IV: α, "2. V: γ, γ7 (της κρεμούν στο λαιμό γαϊδουρινές). V: γ2.

17. Σταματιάδης, 14, 580-587. 7: α, β6. ΙΙ: δ (να φέρει τον κόπανο από το ρέμα τα μεσάνυχτα). ΙΙΙ: δ, δ2, δ3, δ4 (ένας κόρακας), η ηρωίδα τα επαινεί. IV: α4, "6, α11 (μαλλιά μακριά, μαύρα φρύδια), β, γ3, γ5. Ενωμένο με το AT 709.

β. Εύβοια-Σποράδες

18. ΛΦ 311, 1-4, Σκόπελος, "Η Μαρδίτσα". 7: α. ΙΙ: α, α1, α2. ΙΙΙ: β, β6, β 10, β11, γ, γ1, γ2. IV: α, α1, β, γ, γ7. V: γ, γ2, γ3.

19. ΛΦ 816, 1-4, Κονίστραι Καρυστίας Εύβοιας, άτιτλο. 7: α2. ΙΙ: δ5 (να φέρει ξύλα να ζεσταθεί η άρρωστη μάνα της). ΙΙΙ: β, β1, β9 (τη γυναίκα που φύλαγε τα σύννεφα), β10, β11, β17, γ, γ1, γ2, γ7. IV: α, α3, α15, β, β1, γ, γ10, γ12. V: γ, γ2, γ3.

Σελ. 920
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/921.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

20. ΛΦ 1628, 4-6, Αγία Άννα Ιστιαίας Εύβοιας, "Οι σαράντα δράκοι". Γ. α, α3, β, β5, β7. ΙΙ: α, α1, α2, α6. ΙΙΙ: β, β2, β9 (τους σαράντα δράκους και τη δρακομάνα), β10, β14, γ, γ1, γ2, γ5, γ7 (δίνει στη δρακομάνα που δεν είχε πανί να πανίσει τα ψωμιά απ' το φούρνο ένα κομμάτι από το φουστάνι της). IV: α, α2, α16, α17, β, β1, γ, γ1, γ11. V: γ4.

γ. Κρήτη

21. ΛΦ 1525, 13-15, Βραχάσι Μεραμβέλλου, "Η καλή και η κακή κοπελιά". Ι: α1, α4, α6. ΙΙ: δ4. ΙΙΙ: α, α1, α2, α3, α4, α5 (βοηθάει μια γριά να πλύνει τα ρούχα της), β, β2, β6 (τη μοίρα της). IV: α, α13, α16, β, β2, β4, γ, γ8 (κασέλα με κάρβουνα).

22. ΣΛ, 789, 6-9, άτιτλο. Ενωμένο με AT 898*: ο γέρος στον οποίο η άτεκνη μάνα έταξε την ηρωίδα, τη στέλνει πίσω στη μάνα της φορτωμένη με φλουριά. IV: β4, γ 10. V: γ3.

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΙΟΝΙΟΥ

23. ΛΑ 2067Γ, 5-11, Λακήθρα Κεφαλλονιάς, "Η καλή και η κακιά". Ι: α1. ΙΙΙ: α, α5 (καθαρίζει το βρώμικο φούρνο, το βρώμικο πηγάδι, τη μισόξερη αχλαδιά), β, β2, β7, β10, β14, γ, γ5. IV: α, α12, α13, β, γ9, γ10. V: γ3.

24. ΛΦ 929, 6-12, Σύβρος Λευκάδας, "Το πέτρινο κασόνι". Γ. β, β1, β2, β5, β6, β7. ΙΙ: γ, γ1, γ2, γ3, γ4. ΙΙΙ: β, β1, β4, β10, β11, γ, γ1, γ2. IV: α, α1, β, β1. Ενωμένο με το AT 480B (ΙΙ: α, α1, α7, α8, β3, β, β1, γ, γ1, γ3, γ7, δ, δ4, στ, στ3, ζ, ζ1, ζ3, η8, η9). V: β, β1, β2, β4, β5, γ, γ1, γ2.

25. Λαογρ. ΙΑ', 22, 476-477, Ζάκυνθος, "Η κακή μητριά". 7: α, β, β7. ΙΙ: δ, 82, 83. ΙΙΙ: β, β1, β6, β10, βΠ, γ, γ1, γ2. IV: α, α8, α9, β, β1, γ, γ1, γ7 (όταν μιλείς να βγαίνουν από το στόμα σου του κόσμου οι βρώμες και οι κουτσουλιές). V: β1, β4, β5.

26. Λουκάτος, 10, 236-239, Κεφαλλονιά, "Η αγία Παρασκευή κι οι δύο αδερφές". 7: α1, α4, α6, δ5. ΙΙΙ: α, α3, α5 (καθαρίζει το πηγάδι, την απιδιά), β, β7, β14, γ, γ5. IV: α11 (αχλάδια, ψωμί, κρύο νερό), α13, β , β2, β4, γ7, γ10. V: γ3.

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

27. ΛΑ 564, (ΣΠ 37), 3-5, Βεργοβίτσα Καλαβρύτων, άτιτλο. 7: α1. ΙΙ: δ5. ΙΙΙ: α, α1, α2, α3, α4, β6 (δράκαινα), β14 (τινάζει το σεντόνι με τα πούπουλα για να έρθει η ευτυχία στον κόσμο). IV: α2, α 16, β, β4, γ6.

Σελ. 921
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/922.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

28. ΛΑ 1281, (ΣΜ 111), 1-3, Κυπαρισσία Τριφυλίας, "Η καλή καρδιά και η σκληρή. Γ. α, β, β5, β6. ΙΙ: δ, δ1, 83, 84. ΙΙΙ: β, β1, β4, γ8, δ, δ1, δ4 (κερασιά), 85, δ6, 87. IV: α, α4, α5, β, β2, γ, γ4, γ5. V: α, γ, γ1, γ2.

29. ΛΑ 2211, (ΙΑ 595), 15-19, Περθώρι Τριπόλεως, άτιτλο. Ι: α. ΙΙ: α, α1, α2.

ΙΙΙ: β, β2, β9 (Φειδούσα), β 10, β 13, β 15, β5, γ, γ4, γ6. IV: α, α2, β, β1, β4, γ, γ5. Ενωμένο με το AT 480B (ΙΙ: γ, 81, 82, η7). Ενωμένο με το AT 709: η μητριά διώχνει την προγονή της και αυτή καταλήγει στο σπίτι των φιδιών που την κάνουν αδελφή τους. Το μαθαίνει η μητριά και ψειρίζοντας την, προκαλεί το θάνατο της με το δαχτυλίδι. Τ' αδέλφια της τη ντύνουν στα χρυσά και τη βάζουν στο σταυροδρόμι. Ένα βασιλόπουλο της βγάζει το δαχτυλίδι και τη ζωντανεύει.

30. ΑΦ 623, 4-9, Καρδαμύλη Μάνης, "Η δασκάλα". 7: α, β, β1, β2, β3. ΙΙ: γ, γ1, γ2, γ3, 8, δ2 83, γ4. ΙΙΙ: β, β2, β9 (στις τρεις νεράιδες), β10, β11, γ, γ1, γ2. IV: α, α2, α3, φωτιά, β, β1, γ, γ8 (γουρουνοτόμαρο, γαϊδουροτόμαρο). V: β1, β2, β3, β5, γ2. Βγάζουν τη μάνα από το πηγάδι.

31. ΑΦ 655 , 16-17, Ολυμπία, "Η κακή μητριά". 7: α, β, β7. ΙΙ: 8, 82, 83. ΙΙΙ: β, β2, β9 (μιας μάγισσας, της κυρα-Χρυσής), β 10, β11, γ, γ1, γ2. IV: α, α1, α3, β, β1, γ, γ1.

32. ΑΦ 656, 1-3, Αχλαδιά, "Η γριά Καλή". 7: α. ΙΙ: β1, β2, β3. ΙΙΙ: α1, α6, β, β6, β14, γ, γ5. IV: α, α2, α16 (χρυσοφορεμένη), β, γ, γ6 (πίσσα).

33. ΑΦ 682, 1-3, Γριξόκαμπος Μεσσηνίας, "Η Μάρω". 7: α, α3, α5, β, β5, β7. ΙΙ: α, α1, α2, α6. ΙΙΙ: β, β2, β9 (στο σπίτι των δράκων), β10, β14, γ, γ5. IV: α, α3, α14, α16, α17, β, β4, γ, γ10, γ11. V: α, γ, γ3.

34. ΑΦ 873, 19-23, Άγιος Νικόλαος Αχαΐας, άτιτλο. 7: α, α4, α6. ΙΙΙ: δ, δ4 (ροδιά), 85, δ6. IV: α4, β2.

35. ΑΦ 1004, 6-9, Λάκκα Πατρών, "Η καλή και η κακιά βασιλοπούλα". 7: α, α3, α.4, α.5, α.6. ΙΙ: δ, δ1. ΙΙΙ: 8, 81, 83, 85, 86. IV: α, α4, α5, α11 (κορμί ίσιο σαν κυπαρίσσι), β, β2, γ, γ3, γ4, γ5. V: γ, γ1, γ2.

36. ΑΦ 1008, 12-16, Γέρμα Λακωνίας, "Εκείνη που έπνιξε τη μάνα της". 7: β, β1, β2, β3, β6. ΙΙ: γ, γ1, γ2, γ4, δ, 82, 83. ΙΙΙ: β, β2, β8, β10, β11, γ, γ1, γ2. IV: α, α11 (να γίνει χρυσή και αργυρή, να λάμπει σαν τον ήλιο), β, β1, γ, γ2. V: β, β1, β2, β3, β5.

37. ΑΦ 1294, 2-6, Κλενια Κορινθίας, "Η Μαρούλα". 7: α, α4, α6, β, β7. ΙΙ: α, α1, α2, α5. ΙΙΙ: β, β2, β9 (στη σπηλιά του θηρίου), β10, β11, β15, γ, γ1, γ2, γ6. IV: α, α3, α11 (ασημένια να γίνουν τα χέρια σου), α14, β, β1, β3 (σκοτώνει τα ζωντανά), γ, γ1, γ11. Ενωμένο με το AT 480B (ΙΙ: α, α1, α2, α6, α8, γ, γ1, γ4, δ, δ3, δ5 (προικιά), ε, ε1, ε2, στ1, στ3). V. β, β1, β2, β3, β5.

Σελ. 922
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/923.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

38. ΛΦ 1329, 1-6, Κυπαρισσία Τριφυλίας, «Η καλή και η κακή Μαριγούλα». Ι: α, α3, α4, α5, αό, β, β5, β7. ΙΙ: δ, 83. ΙΙΙ: β, β1, βό, β10, β12. IV: α, α11 (καρύδια που κρύβουν φορεσιά χρυσοκεντημένη, προικιά μεταξωτά), α14, α 16, β, β2, β4, γ, γ8 (καρύδια που κρύβουν κουρελιασμένο φόρεμα, κουρελιασμένα προικιά), γ1 1. Ενωμένο με το AT 480B (ΙΙ: α, α1, α2, «6, α8, γ, γ4, δ, δ1, 82, 85 (χιόνια απ' τα βουνά), ε, ε1, ε2, στ2, στ3, στ4, ζ, η, ηΐ, η8, Θ1, Θ2). V: β (την κρύβει στο φούρνο), β1, β2, β3, β5, γ4.

39. ΛΦ 1350, 16-20, Λεοντάρι Μεγαλοπόλεως, «Η Μαριγούλα». 7: α. ΙΙ: α, α1, α2. ΙΙΙ: β, β4, γ. IV: α, α3, β, γ, γ1.

40. ΛΦ 1687, 4-6, Βέλο Κορινθίας, «Η κακή μητριά και το καλό κορίτσι». 7: α, α3, α4, α5, α6, β, β4, β5, β6. ΙΙ: β, β1, β2. ΙΙΙ: α, α1, α2, α3, α4, β, β2, β9 (μιας βασιλοπούλας), β10, β14, γ, γ5. IV: α, α3, α16, β, β2, β4, γ, γ8 (κάρβουνα). V: α1.

41. ΛΦ 1713, 5-7, Λογκανίκος Σπάρτης, «Το στοιχειό κι η Μαρουδίτσα». 7: α, β, β7. ΙΙ: α, α1, α2, α5. ΙΙΙ: β, β2, β9 (ένα στοιχειό), β 10, β1 1, γ, γ1, γ2. IV: α, α1, α16, α17, β, β1, γ, γ10 (φίδια σκέτο). V: γ, γ2, γ3.

42. ΛΦ 1734, 1-3, Γριζόκαμπος Μεσσηνίας, «Η Μάρω». 7: α1. ΙΙ: α, β5. ΙΙΙ: β, β2, β9 (τριών γυναικών), β10, β14, β15, β16, γ, γ5, γ6 (της ζητούν να ταΐσει τα παιδιά που είναι φίδια, τις κότες που είναι κοράκια). IV: α, α3, α14, β, β2, γ, γ10, γ11. V: γ3.

43. Κουκουλές, 257-258, «Η Τόμπρω». Γ. α, β7. ΙΙ: α, α1, α2, α5, γυρίζει ακολουθώντας το ρύζι που έχει ρίξει στο δρόμο. Ενωμένο με το AT 480B (ΙΙ: α1, α3, γ, γ1, γ4, 81, 82, 83, ε, ε1, ε2, στ1, ΙΙΙ: 82). ΙΙΙ: β9 (τρεις γυναίκες που γνέθουν, η μία είναι η τύχη της). IV: α7, α11 (να γελά και να μοσχομυρίζει ο τόπος), γ7 (να γελά και να βρωμάει). V: α1, γ.

44. Ταρσούλη, 86-92, Κορώνη, «Οι Καλικάντζαροι». Γ. α. ΙΙ: α. ΙΙΙ: β9 (λάμια), β1 1, γ1. IV: α2, β, γ7 (φίδια). Ενωμένο με το AT 480B: α, α1, γ, βοηθάει τον κουτσό καλικάντζαρο, παίρνει για προικιά σαράντα μουλάρια φορτωμένα, η, η7.

ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ

45. ΛΑ 1273, (ΣΜ 103), 225-226, Θίσβη Βοιωτίας, «Ο θεός ζητιάνος». ΙΙΙ: β, β9 (τον θεό), β10, β12, β13, γ, γ3, γ4. IV: α, α7, β, β2, γ, γ2.

46. ΛΦ 159, 1-9, Σαλαμίνα, «Το παραμύθι της Μάρως». 7: α, β, β4. ΙΙ: α, α2, α4, α6. ΙΙΙ: β, β2, β8, β10, β14, γ, γ5. IV: α12, α14, α16, β, β4, γ, γ9, γ10,γΙΙ. Κ:γ,γ3.

47. ΛΦ 1500, 5-6, Ιτέα Φωκίδας, «Οι δύο κόρες». 7: α (η μία προκομμένη, η

Σελ. 923
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/924.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

άλλη τεμπέλα). ΙΙ: β, β1, β2.,ΙΙ7: α, α1, α2, "3, α4, β, β2, β6, β10, β14, γ, γ5. IV: α, α2, β, β4, γ, γ6.

48. ΛΦ 1541, 1-3, Τρίστενο Δωρίδας, "Η μητριά κι ο κακός πατέρας". Ι: α, β, β4, β5, β7. ΙΙ: α, α1, α2, α6. ΙΙΙ: β, β2, β9 (στην καλύβα των τριών μαγισσών που βρέχονται από τα δάκρυα του κοριτσιού και βγαίνουν να δουν τι συμβαίνει), β10, β11, γ, γ1, γ2. IV: α, α2, β, β1, γ, γ10. V: γ3 (τους δύο γονείς, τα κοριτσάκια σώζονται).

ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ - ΠΟΝΤΟΣ - ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑ α. Πόντος

49. Αρχ. Πόντου ΙΔ', 198-199, Σάντα, "Η Άρτα". Ι: α, α3, β, β5, β6. ΙΙ: γ, γ1. ΙΙΙ: β, β1, β4, β10, β11, γ, γ1, γ2. IV: α, α11 (χρυσό το μπροστινό σου, αργυρό το πισινό σου), β, β1, γ, γ2 (απαυτές σκυλιού και γαϊδουριού μπροστά και πίσω της). Ενωμένο με το AT 480B (IL α, α1 (της αρκούδας), α8, β (δίνοντας το ψωμί της στον πεινασμένο γέρο' εκείνος τη συμβουλεύει να πάει στο μύλο και να κρυφτεί κάτω απ' τη φτερωτή). Η αρκούδα έρχεται ν' αλέσει και δεν την τρώει, η ηρωίδα επιστρέφει σπίτι της, η κόρη της μητριάς δε δίνει στο γέρο να φάει, κι εκείνος δε τη συμβουλεύει· την τρώει η αρκούδα, το ίδιο και τη μάνα της).

β. Καππαδοκία

50. Dawkins MG in AM, 2, 335, Αραβάν, "Οι δύο βασιλοπούλες". Η μια ψειρίζοντας τη γριά στο βουνό γίνεται κόκκινη, η άλλη μαύρη. Η γριά έρχεται στο παλάτι του βασιλιά κι αυτός τη βάζει φυλακή.

ΚΥΠΡΟΣ

51. ΛΦ 210, 3-5, "Η καλή οικογένεια". Η ηρωίδα και η μάνα της προσφέρουν στο γέρο φιλοξενία, τα χαλίκια στην κατσαρόλα γίνονται φαγητό. ΙΙΙ: β4, β10, β11. IV: α, α15, β, γ, γ12.

52. ΛΦ 619, 1-5, "Το παραμύθι των δύο αδελφών της φτωχής τζιαί της αρχόντισσας". Αρχή όπως στο AT 750F* και AT 750*. ΙΙΙ: β (κόρη της φτωχιάς), β4, β10 , β11, γ, γ1, γ2. IV: α, α11 (όταν μιλά να πέφτουν χρυσόμηλα, όταν γελά άνθη), β (κόρη της πλούσιας), β1, γ, γ12 (τη ρίχνει μέσα στο θολό ποτάμι). V: α.

53. ΛΦ 1011, 7-9, "Η καλή Ελένη και η κακή Ελένη". Ι: α, α3, α5, β, β5, β7.

Π: δ, δ1, δ3. ΙΙΙ: β, β1, β4, β5, Τ8, δ, δ1, δ2, 85, δ6. IV: α, α4, α5, α6, β, β2, γ, γ4, γ5, γ7 (να γεμίσει κόμπους). V: γ2.

Σελ. 924
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/925.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

54. ΛΦ 1616, 5-6, "Η κόρη τζ' η μητρυιά". ΙΙΙ: 83, 84 (ροδιά), 85, 86. IV: α, α6, α11 (κόκκινη σαν τη ροδιά), β, β2, δεν παίρνει χαρίσματα.

55. Κληρίδης II, 6, 11-12, "Η τριανταφυλλένη". Ι: α1 (η μάνα αγαπάει μόνο την κόρη που της μοιάζει και κακομεταχειρίζεται την άλλη). IL β. ΙΙΙ: β, β1, β9 (τη μοίρα της), β10, β13, γ, γ4. IV: α, α7 (τριαντάφυλλα και μαργαριτάρια), β, γ, γ7 (φίδια από το στόμα της). V: α, γ.

ΑΔΗΛΟΥ ΤΟΠΟΥ

56. ΛΦ 919, 2-4, άτιτλο. Ι: Αρχή με το AT 750*: Η φτωχιά που 8εν έχει ψωμί, βάζει στο φούρνο κεραμίδι αλλά πηγαίνοντας να το βγάλει βρίσκει ψωμί. Ι'. α2 (κόρες της φτωχιάς και της γειτόνισσας της). ΙΙ: β. ΙΙΙ: β, β1, β4, β10, β12, γ3. IV: α, α7 (όταν γελά να πέφτουν τριαντάφυλλα), α10, β, γ, γ7 (φίδια από το στόμα της).

57. ΛΦ 1151, 1-4, "Η Θεοδωρούλα". 7: α. ΙΙ: α, α3, α5. ΙΙΙ: α1, α5 (τριανταφυλλιά, κόρακα), α6, β, β2, β9 (τρεις γριές, μοίρες), β10, β11, β15 (τα ζώα), γ, γ1, γ2, γ6. IV: α, α11 (πολύτιμα πετράδια, άσπρη σαν τριαντάφυλλο, κόκκινη σαν το μήλο, μαύρα μαλλιά και μάτια σαν του κόρακα), β, γ, γ3, γ5. Συνέχεια το AT 780.

58. ΛΦ 1259, 1-2, άτιτλο. 7: α. ΙΙ: δ, δ1, δ4. ΙΙΙ: β, β4, γ8, δ, δ1, δ4 (αμυγδαλιά), δ5, 86. IV: α, α11 (άσπρη σαν τριαντάφυλλο, δροσερή σαν τα λουλούδια της αμυγδαλιάς, ψηλή σαν ελιά), β, β2, γ, γ4, γ5.

59. Λέριος, 33, 81-84, "Οι δράκοι και η χρυσή κόρη". Αρχή όπως στο AT 480 Β: α, α1. ΙΙΙ: β9 (οι δράκοι που την πηγαίνουν στη μάνα τους τη λάμια), β11, γ1, γ2. IV: α3, β, γ7 (τη σκοτώνουν). Την όμορφη κόρη ζητά για γυναίκα του ένας βασιλιάς. Εκείνη δε τον θέλει και με το χρυσό κόκορα που της είχαν χαρίσει οι δράκοι ειδοποιεί τη λάμια που στέλνει τα παιδιά της και την παίρνουν. Το κορίτσι παντρεύεται το μεγάλο δράκο.

Σελ. 925
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/926.gif&w=600&h=915 34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 926
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/927.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT *480  Οι δύο γριές και οι δώδεκα μήνες

Οι δύο γριές χωρικές

Μια φουρά τσι ένα τσίρο ήταν μια γριά πολύ φτουχή. Δεν είχ' κανένα στουν κόσμου να την δώσ' ούτε ένα κουμμάτ' ψουμί. Μια μέρα λοιπόν που ήταν χιμώνας τσι έκαν' πουλύ κρύου σηκώθτσι, πήρι ένα καλάθ' τσι πήγι να βγάλ' κανένα ραδίκ' τσι να μαζέψ κάνε ξύλου για φουτιά γιατί κρυουνι πάρα πουλί, ντουρντούρζι απ του κρύου γι καημέν'. Αφού πιρπατούσι κάμποσο, ηυρι μια σπηλιά τσι τρύπουσι μέσα γιατί όζου έπιασε δυνατή βροχή. Άμα ήμπι μέσα, είδι μια μεγάλ' φουτιά τσι γύρου-γύρου δώδικα παλκάρια που πυρούνονταν. Τότε τα παλκάρια την είπαν: "Καλή μας γιαγιά, έλα κάτσι να ζεσταθείς κουμάτ'". Έκατσι λοιπόν η γριά κουντά τουν τσι ύστερα όπου λίγο άρχισαν την κουβέντα! "Δε μας λες γριούλα, ποιος μήνας σ' αρέσ' πιο πουλύ;" "Ούλ' καλοί ούλ' είνι", είπε η γριά. Τώρα τα παλκάρια κοιτάζ' να την παριν στα λόγια για να την δοκιμάσιν. Τσι γι ένας την ρουτά: "Α, σ' αρέσ' λοιπόν γι γινάρς (ο Γενάρης) που καν' τόσου πουλύ κρύου τσι μας ξιπαγιάζ';" "Καλός είνι τσι φτος έχει τσι τούτος τα καλά τ'. Γιατί με του κρύου ψουφούν οι μύγις, ψουφούν οι ψείρες που κατατρών τα γεννήματα", είπε γι γριά έτσειν (εκείνη). Κάθι ένας λοιπόν α' τα δώδικα παλκάρια που ήταν οι δώδικα μήνες τουν ρωτούσαν αλλά αυτή έλεγε ούλου καλά λόγια τσι του κρύου τσι την ζέστ' τα πίστιβι πους ήταν καλά αφού τα 'στελν' γι θιός. Τότι απουρήσαν αυτοί απ' την μεγάλ' καλουσύν' της γριάς τσι απ' τα γλυκά λόγια τ' τσι είπαν: "Δος μας, γιαγιά, του καλάθ' σ'". Αφού του γέμισαν μι φλουριά του σκέπασαν καλά καλά τσι είπαν: "Άντε τώρα, πάγινι στου σπίτ' σ' που λιγόστιψι γι βροχή". Μόλις πήγι γι γριά στου σπίτι τ' τσι ξισκέπασι του καλάθ' τι να δει! Παλαβώθτσι απ' τη χαρά τ'. Ετσείν την ώρα έφτασι στου καλύβι τ' μια αλλ' πουλύ αστόχαστ' τσι πουνηρή. Μόλις είδι τα φλουριά κόντεψι να τα χάσ' απ' του κακό τ'. "Πού τα 'βρις τούτα;" είπι. "Πάνου στο β'νο, μέσα σι μια σπηλιά ήταν κάτι παλκάρια τσι δώκαν τα". Χωρίς να σταθεί στιγμή γι στρίγκλα γριά άρπαξι τσι φτη ένα τρουβά για να πα τάχα στα ξύλα. Τσι μια τσι δύο στο σπήλιου έφτασι. Άμα ήμπι μέσα τσι είδι τσ' ανθρώπους άρχισι τα παράπουνα που 'ταν φτουχή τσι δεν είχ' τίπουτα να φα τσι άλλα πουλά. Όταν άρχισαν να ν'ρουτούν τα ίδια τότε φτη έλιγι'. "Ου να χαθεί γι παλιού χμώνας ετούτους· που καν' τα χέρια μας να τρέχιν αίμα τσι δεν μας αφίν

Σελ. 927
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/928.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

στιγμή να ξεμυτίσουμ' να βγούμι για να βρούμι κάνε ξύλου ν' ανάψουμι φουτιά". Άμ' ρουτούσιν για του καλουτσαίρ' έλιγι: "Άμ τι σι λέγ' τσι γι θιρστής, μας χουρταίν' κούρασ' τσι ζέστ'". Τσι έλιγι τσι ένα σουρό βρισιές για τουν καθένα. Τόσου πουλύ, πιδιά μ, θ' μώσαν γι μήνες για την αχαριστία αφτνης ωστι πήραν του τρουβά τ' τσι τουν γέμισαν φίδια. Τριχάτ' τριχάτ' έφτασι στου σπίτι τ' γι κατσή (κακή) γριά τσι έφραξι πόρτες παραθύρια για να μη δη κανείς. Μόλις πήγι ν' ανοίξ' του τρουβά πεταγόντιν (πετάγονται, ορμούν) τα φίδια να την κατασπαράξιν. Βάζ' φη τσ' φωνές μα ποιος να την ακούσ . Έτσ' η κατσιά έτσειν γριά ηύρι κακό θανάτου απ' τα φίδια τσι πληρώθτσι (ετιμωρήθη) για τη αχαριστία τ' αυτήν. "Τσι' έτσ', παιδιά μ'", είπε τελειώνουσα η γιαγιά μας, "τιμωρεί γι θεός τουν άνθρουπου έτσεινουν που δεν τουν σέβιτι τσι που είνι αχάριστους τσι κακός.

ΛΦ 1747, 54-56, Πολίχνιτος Μυτιλήνης.

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ

Ι. Οι ηρωίδες

α: Η ηρωίδα(ες) είναι' α1: μια γριά' α2: δύο γριές· α3: δύο γυναίκες' α4: η μια είναι καλή' α5: πολύ φτωχή· α6: ζει ολομόναχη' α7: έχει παιδί(ά) να θρέψει' α8: η άλλη είναι κακιά' α9: πλούσια' α10: είναι και οι δύο φτωχές.

β: Η φτωχή γυναίκα πηγαίνει στο σπίτι της πλούσιας' β1: γιατί δεν έχει ούτε καντήλι να γνέσει, αλλά τη διώχνουν β2: πηγαίνει κάτω από το παράθυρο, αλλά της σβήνουν το φως' β3: ζυμώνει στο σπίτι της πλούσιας και με τα ζυμάρια που μένουν στα χέρια της φτιάχνει φαγητό στα παιδιά της' β4: αλλά δεν της επιτρέπουν να φύγει με τα ζυμάρια στα χέρια.

γ! Ένας γέρος' γ1: μια γριά (δυο γριές)' γ2: φυτεύει μια κολοκυθιά (κουκιά) που φτάνει στον ουρανό.

ΙΙ. Η συνάντηση με τους μήνες

α: Η ηρωίδα φεύγει και πηγαίνει' α1: στο βουνό' α2: στο δάσος' α3: για να μαζέψει ξύλα' α4: χόρτα (λάχανα)' α5: μια μαρτιάτικη μέρα' α6: την πιάνει βροχή' α7: και μπαίνει σε μια σπηλιά για να προφυλαχτεί' α8: η ηρωίδα φεύγει για να

Σελ. 928
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/929.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

βρει φως να γνέσει' α9: η ηρωίδα (ο ήρωας) σκαρφαλώνει στη μαγική κουκιά και φτάνει στον ουρανό.

β: Η ηρωίδα συναντά' β1: στη σπηλιά' β2: γύρω από μια φωτιά' β3: σ' ένα οίκημα' β4: στον ουρανό' β5: αλλού' β6: δώδεκα παλικάρια (γέρους) - τους δώδεκα μήνες' β7: ένα γέρο με δώδεκα παιδιά - το χρόνο και τους δώδεκα μήνες' β8: τον θεό' β9: άλλα πρόσωπα' β10: που την καλοδέχονται' β11: τους διηγείται τα βάσανα της' β12: εκείνοι τη ρωτούν β13: τι γνώμη έχει για τους μήνες, ποιος κατά τη γνώμη της είναι ο καλύτερος' β14: άλλο' β15: κατηγορούν επίτηδες τους μήνες' β 16: τον Μάρτη' β 17." για να τη δοκιμάσουν.

ΙΙΙ. Η ανταμοιβή

α: Η ηρωίδα (ο ήρωας) φέρεται ευγενικά απαντώντας ότι όλοι οι μήνες είναι καλοί και άξιοι' α1: επαινώντας κάθε μήνα χωριστά.

β: Η ηρωίδα (ο ήρωας) παίρνει ως ανταμοιβή· β1: ένα σακούλι με φλουριά' β2: άλλα δώρα ή μαγικά αντικείμενα' β3: της παραγγέλουν να ανοίξει το σακούλι μόνο αφού φτάσει σπίτι' β4: και κλείσει τις πόρτες και τα παράθυρα' β5: με τα φλουριά ψωνίζει πράγματα' β6: ζει πλούσια και ευτυχισμένη.

γ: Η άλλη γριά μαθαίνει το μυστικό' γ1: όταν κάποιο φλουρί κολλά στον πάτο του δοχείου για το μέτρημα' γ2: που έχει αλείψει με μέλι.

δ: Η άλλη ηρωίδα (ήρωας) στις ίδιες συνθήκες φέρεται άσχημα κατηγορώντας όλους τους μήνες.

ε: Αποκτά αντίθετα δώρα από την πρώτη' ε1: ένα σακούλι με φίδια' ε2: άλλα ερπετά και έντομα' ε3: πέτρες' ε4: άλλο' ε5: της παραγγέλουν να ανοίξει το σακούλι μόνο αφού φτάσει σπίτι' ε6: και κλείσει τις πόρτες και τα παράθυρα.

στ: Την κακή γριά την τρώνε τα φίδια' στ1: πεθαίνει με άλλο τρόπο.

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

ΗΠΕΙΡΟΣ

1. ΛΑ 1262, (ΣΜ 92), 7-8, Κόνιτσα, άτιτλο. Ι: α, α1, α5, α6. ΙΙ: α, α1, α3, α4, α5, α6, α7, β, β1, β7, β12, β13. ΙΙΙ: α, β, β1, β3, β6.

2. ΛΑ 1296, (ΣΜ 126), 407-410, Συρράκο Δωδώνης, "Η καλολογού γριά και

Σελ. 929
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/930.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

τ) κακολογού γριά". Γ. α, α2, α4, α5, α8. ΙΙ: α, α1, α3, α4, α5, α6, β, β3, β6, β15, β16, β1Ι. ΙΙΙ: α, β, β1, β3, β5, γ, δ, ε, ε1, ε5, ε6, στ.

3. ΛΑ 1309, (ΣΜ 139), 242, Σαρίτσανη Κονίτσης, "Πλούσια και φτωχιά". Ι: α, α3, α5, "7, α9, β, β3, β4. ΙΙ: α, β, β2, βό, β10, β11. ΙΙΙ: β, β1, β5, γ, ε, ε1, στ.

ΘΕΣΣΑΛΙΑ

4. ΛΑ 1268, (ΣΜ 98), 77-78, Ραψάνη Λάρισας, "Η φτωχή γριά". Ι: α, α1, α5. ΙΙ: α, α3, α4, α6, α7, β, β1, β7, β 15. ΙΙΙ: α, α1, β, β1, β3, β6.

5. ΛΑ 1268, (ΣΜ 98), 111-119, Ραψάνη Λάρισας, "Ο χρόνος και οι δώδεκα μήνες". Γ. α, α1, α5, α6. ΙΙ: α, α1, α4, α5, α6, α7, β, β1, β7, β15, β16, β17. ΙΙΙ: α, β, β1, β3!

6. ΛΑ 2301, 55, Επαρχ. Καρδίτσας, άτιτλο. 7: α2. ΙΙ: β, β6, β 12, β 13. ΙΙΙ: α, β, β1, δ, ε, ε1, στ.

Ι. ΛΦ 59, 1-4, Καρδίτσα, "Η φτωχούλα που έγνεθε τις νύχτες". 7: α3, α5 (ζει από τα πίτουρα της πλούσιας), α9, β, β1 (επειδή ένα βασιλόπουλο τη λυπήθηκε). Το βασιλόπουλο δίνει στην πλούσια να της δώσει χρήματα, αλλά αυτή τα κρατάει και της καίει το καλύβι. Το βασιλόπουλο ξαναβρίσκει τη φτωχιά και την κάνει γυναίκα του.

8. ΛΦ 647, 1-3, Στεναφονοβίκειο Βόλου, "Η κακιά αδελφή". 7: α, α3 (δυο αδερφές), α5, α7, α8, α9, β, β3, β4. ΙΙ: α, β, β2, β6 (δώδεκα γέρους), β 10, β12, β13 (ποιος της αρέσει). ΙΙΙ: α, β, β1, γ1, δ, ε, ε1, ε5, ε6, στ.

ΘΡΑΚΗ

9. Θρακικά 17, 179, 68-169, "Οι Μήνιδοι". 7: α, α2, α4, α5, α7, α8, α9, β, β3, β4. ΙΙ: α, α1, α4, β, β5 (κάτω από ένα δέντρο), β6, β10, β11, β12, β13. ΙΙΙ: α, β, β1, γ1, γ2, δ, ε, ε1 (την τρομάζουν, μόλις πάνε στο σπίτι της φτωχιάς μεταμορφώνονται σε φλουριά).

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

10. ΛΑ 1181, 129-131, Κοζάνη, "Οι δώδεκα μήνες". 7: α, α2, α5. ΙΙ: α, α1, α3, β, β6, β12, β13. ΙΙΙ: α, β, β1, β2 (ξύλα), γ, δ, ε, ε1, στ.

11. ΛΑ 1247, (ΣΜ 77), 1-3, Ελευθερούπολη Παγγαίου, "Οι δύο γριές". 7: α2. ΙΙ: β2, 06, β 15. ΙΙΙ: α, β1, β3, δ, ε1, ε5, στ.

12. ΛΑ 1248, (ΣΜ 78), 21-22, Μουσθένη Παγγαίου, "Οι Δώδεκα Μήνες". 7:

Σελ. 930
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/931.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

α, α3, α5, α7. ΙΙ: α, β, β9 (ένα παλικάρι), β15, β11. ΙΙΙ: α, β, β1, γ, 8, ε, ε1, ε5, ε6, στ.

13. ΛΦ 38, 4-5, Βισόκα Θεσσαλονίκης, "Το παραμύθι των δώδεκα μηνών". Ι: α3 (δυο συννυφάδες), α5, α9, β, β1, β2. ΙΙ: α8, β, β2, β6, β10, β12, β13. ΙΙΙ: α, α1, β, β2 (κάρβουνα που στο σπίτι μεταμορφώνονται σε χρυσάφι), δ, ε, ε1 (φωτιά που στο σπίτι μεταμορφώνεται σε φίδια), στ.

14. ΛΦ 417, 1-3, Μηλίτσα Καστοριάς, "Η μπάμπω με τα κράνα κι ο μήνας Μάρτης". Ι', α, α3 (πεθερά και νύφη). ΙΙ: α, α1, α5 (η πεθερά της τη στέλνει να μαζέψει κράνα για να χαθεί), β, β6, β10, β12, β13. ΙΙΙ: α (όλοι καλοί αλλά καλύτερος ο Μάρτης), β, β2 (κράνα), γ, δ (όλοι καλοί χρυσοί, ο Μάρτης ο χειρότερος απ' όλους), στ1 (πεθαίνει από το κρύο).

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

α. Νησιά Ανατολικού Αιγαίου

15. ΛΑ 613, (ΣΠ 86), 12-13, Μανδαμάδος Λέσβου, "Η φουτζγιούδα". Γ. α3, α5. ΙΙ: α2 (φωτιά), β2, β6. ΙΙΙ: β, β1, β3, γ1, γ2, ε, ε1, στ.

16. ΛΦ 1336, 2-3, Λέσβος, άτιτλο. Ι: β, β3, β4. ΙΙ: β, β6, β12, β13. ΙΙΙ: α, β, β1, δ, ε, ε1, στ.

17. ΛΦ 1539, 18-19, Λέσβος, "Η πλούσια και η φτωχιά". 7: α, α3, α5, α9, β, β3, β4. ΙΙ: β, β6, β12, β13. ΙΙΙ: α, β, β1, δ, ε, ε1, στ.

18. ΛΦ 1679, 5-8, Ικαρία, "Η γριά και οι 12 μήνες". 7: α, α2, α6. ΙΙ: α, α1, α3, α6, β, β3 (σ' ένα αρχοντικό), β6, β12, β13, β15, β17. ΙΙΙ: α, α1, β, β1, β3, β4, γ1, δ, ε, ε1, ε2, ε5, στ.

19. ΛΦ 1747, 2-4, Λέσβος, "Οι δύο γριές χωρικές". Γ. α, α2, α5, α6. ΙΙ: α, α1, α3, α4, α6, α7, β, β1, β2, β6, β10, β12, β13, β15, β17. ΙΙΙ: α, α1, β, β1, γ, δ, ε, ε1, στ.

β. Δωδεκάνησα

20. ΛΑ 2279, 67-69, Λέρος, άτιτλο. 7: α, "3, α5, α9. ΙΙ: β, β6, β12, β13. ΙΙΙ: α, β, β1, δ, ε, ε1, στ.

β. Εύβοια-Σποράδες

21. Πέρδικα, 20, 220-222, Σκύρος, "Οι δώδεκα μήνες". 7: α3, α10. ΙΙ: α4, β6, β13. ΙΙΙ: α, β1, δ, ε1, στ.

22. Ρήγας, 41, 172, άτιτλο. 7: α2. ΙΙ: α, α3, β, β6, β15, β17. ΙΙΙ: α1, β, β1, δ, ε, ε1, ε5, ε6, στ.

Σελ. 931
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/52/gif/932.gif&w=600&h=91534. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

γ. Κρήτη

23. ΛΦ 390, 11-12, Φρε Αποκορώνου, "Οι δώδεκα μήνες". Ι: α, α2, α4, α8. II'. α, α1, α3, α4, α6, α7, β, β1, β6, β10, β15. ΙΙΙ: α, α1, α2, β, β1, γ1, δ, ε, ε1, ε2, ε5, ε6, στ.

24. ΛΦ 932, 19-22, Λουτρά Ρεθύμνης, "Η καλή γριά και το χειρομυλάκι". Ι: γ, γ1, γ2 (κουκιά). ΙΙ: α9, β, β4, β6, β9 (τον ήλιο, το φεγγάρι, την πούλια, τους καιρούς), β 12, β13. ΙΙΙ: α, β, β2 (χειρομυλάκι και χρυσό βιτσαλάκι που βγάζει φαγιά, ρούχα, σπίτι), δ, ε, ε1, στ. Ενωμένο με το AT 565: ο πλούσιος αδελφός για να πάρει το χειρομυλάκι δίνει στο φτωχό την περιουσία του. Στο καράβι που ταξιδεύουν ζητάει αλάτι. Δεν ξέρει να σταματήσει το χειρομυλάκι και βουλιάζουν. Π γριά που βρίσκεται στην ακροθαλασσιά ξαναβρίσκει το χειρομυλάκι και ζει πλούσια με το γέρο.

25. ΛΦ 1341, 4-5, Τουρλωτή Σητείας, "Οι δώδεκα μήνες". Ι: α, α2, α5, α9. ΙΙ: α, α1, α3, β, β3 (σ' ένα σπιτάκι), β6, β10, β11, β12, β13. ΙΙΙ: α, β, β1, γ, δ, ε, ε1, ε5, ε6, στ.

26. ΛΦ 1766, 1-2, "Τα δώδεκα παλικάρια". 7: α, α2. ΙΙ: β, β6, β12, β13. ΙΙΙ: α, β, β1, δ, ε, ε1, ε2, στ.

27. ΣΛ Π, 404-408, Κανένες Σητείας, άτιτλο. 7: α3, α5, α9, β, β1, β2. ΙΙ: β, β6, β13. ΙΙΙ: α, β1, γ1, γ2, δ, ε1, στ.

28. Αμαριώτου, 51-54, "Τα δώδεκα παλικάρια". 7: α3, α5, α9, β2. ΙΙ: α1, β2, β6, β13. ΙΙΙ: α, β1, β3, γ1, γ2, δ, ε1, στ.

δ. Κυκλάδες

29. ΛΑ 1684Β, 63-64, Αμοργός, "Η κακόγλωσσου κ' η φθονερή αρχόντισσα τιμωρουμένη". 7: α3, α5, α9, β1, β3, β4. ΙΙ: α2 (φωτιά), β1, β6, β 13. ΙΙΙ: α, β1, β2 (ρούχα, φαγιά), δ, ε1, ε2, ε6, στ (μαζί με τα παιδιά της).

30. ΝΕΑ 1, 2, 12, Μήλος, "Οι δώδεκα μήνες". 7: α2. ΙΙ: α, α3, α6, β3, β6, β14 (ποιος μήνας είναι ο χειρότερος). ΙΙΙ: α, β1, δ, ε1, ε2, ε5, ε6, στ.

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΙΟΝΙΟΥ

31. ΙΑ 842, 292-296, Οθωνοί Κέρκυρας, άτιτλο. 7: α2, α5, α9, β3, β4. ΙΙ: β3, β6, β13. ΙΙΙ: α, β1, γ1, γ2, δ, ε1, ε5, ε6, στ (μαζί με τα παιδιά της).

32. ΛΑ 1213, (ΣΜ 43), 39-40, Τραγανιού Ζακύνθου, άτιτλο. 7: α2, α8. ΙΙ: β3, β9 (δυο κοπέλες), β13. ΙΙΙ: α, β1, δ, στ.

33. ΛΦ 255, 1-3, Κεφαλλονιά, "Οι δώδεκα μήνες". 7: α, α2, α4, α5, α7 (ένα εγγονάκι), α8. ΙΙ: α, α1, α4, α6, α7, β, β1, β6, β10, β11, β15, β17. ΙΙΙ: α

Σελ. 932
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 300-499, τ. Α΄+Β΄
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 913
    34. Αγγελοπούλου - Μπρούσκου, Παραμυθιακοί τύποι

    ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΙ ΤΥΠΟΙ AT 480, AT *480, AT 480B, AT 480C*,

    AT 480D, AT *480D, AT 480E