Συγγραφέας:Αγγελοπούλου, Άννα
 
Καπλάνογλου, Μαριάνθη
 
Κατρινάκη, Εμμανουέλα
 
Τίτλος:Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 500-559
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:41
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:2004
 
Σελίδες:511
 
Αριθμός τόμων:1 τόμος
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Ελληνικά παραμύθια-Κατάλογος
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Περίληψη:Το βιβλίο αυτό αποτελεί τον τέταρτο κατά σειράν τόμο του Καταλόγου των Ελληνικών Παραμυθιών (βλ. εδώ τα δημοσιεύματα αρ. 21, 26, 34). Ο Κατάλογος των Ελληνικών Παραμυθιών αποτελεί μια σύγχρονη επεξεργασία της πρώτης ανέκδοτης και πολύτιμης καταλογογράφησης του ελληνικού παραμυθιού από τον Γεώργιο Α. Μέγα. Ο εθνικός αυτός Κατάλογος, έρχεται να προσθέσει μια νέα όψη των πραγμάτων, ίσως και να απειλήσει τη στατική αντίληψη της κατάταξης. Συχνά οι τοπικές αφηγήσεις περιγράφονται με τον όρο «αποκλίσεις» σε σχέση με την περιγραφή του κάθε παραμυθιακού τύπου στον Διεθνή Κατάλογο. Ωστόσο, το σύγχρονο ενδιαφέρον μπορεί να είναι πολύ πιο δυναμικό: το αντικείμενο της έρευνας είναι η μελέτη των ασυνείδητων μηχανισμών, που υποβαστάζουν τους μετασχηματισμούς των παραμυθιών, καθώς αυτά κυκλοφορούν από γλώσσα σε γλώσσα, από περιοχή σε περιοχή. Οι μετασχηματισμοί δεν συμβαίνουν ερήμην των δρώντων προσώπων, που είναι οι χρήστες των παραμυθιών, αυτών που διηγούνται κι αυτών που ακούνε. Οι χρήστες είναι βεβαίως φορείς ενός πολιτισμού. Τα παραμύθια γίνονται αντιληπτά μέσα από δεδομένους μυθικούς και συμβολικούς κώδικες και, προκειμένου να επιχωριάσουν, υποβάλλονται αναλόγως σε ασυνείδητους μετασχηματισμούς σε διάφορα επίπεδα της δομής τους.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 11.9 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 327-346 από: 514
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/327.gif&w=600&h=915

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 531

Σελ. 327
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/328.gif&w=600&h=915 01 - 0002.htm

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 328
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/329.gif&w=600&h=915

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 531

Ο βαφτισιμιός του βασιλιά και ο σπανός / Ο γιος του κυνηγού

AT: Ferdinand the True and Ferdinand the False (Ο πραγματικός κι ο

ψεύτικος Φερδινάνδος) Delarue-Tenèze: La belle aux cheveux d'or (H ωραία Χρυσομαλλούσα) Grimm no. 126: Ferenand getru un Ferenand ungetru (Ο πραγματικός κι ο ψεύτικος Φερδινάνδος) Straparola III, 2, Dalphrene, roy de Tunis, ayant deux enfants... (Νταλφρέν, ο βασιλιάς της Τύνιδας, με δυο παιδιά)

Παραλλαγή πρώτη: Η Χρυσομαλλούσα

Σ' ένα χωριό, τα παλιά τα χρόνια, ήταν μια μάνα κι είχε ένα παιδί που πήγαινε σχολείο. Μόνοι τους ζούσαν στο σπίτι, γιατί ο πατέρας είχε πεθάνει πριν πολλά χρόνια.

Στο σχολείο, που πήγαινε το παιδί, το κορόιδευαν οι άλλοι: Ω, ω, δεν έχεις πατέρα. Και κείνο έκλαιγε κάθε φορά κάνοντας τα παράπονα στη μάνα του. «Μην κλαις», του λέει και κείνη μια μέρα. «Εσύ έχεις νουνό τον βασιλιά. Πρέπει να πας να τον βρεις».

Κι έτσι μια μέρα, η μάνα ετοίμασε το γιο της, δίνοντας του λίγο ψωμί κι ένα μαχαιράκι και του είπε: «Ώρα καλή παιδί μου και πρόσεχε: στο δρόμο να μην πας με άνθρωπο σπανό». Κι έφυγε το παιδί για τον νουνό του. Περπάτησε κάμποσο και να 'σου παρουσιάζεται μπροστά του ένας σπανός. «Γεια σου, φίλε μου. Πάρε με και μένα μαζί σου», του λέει. «Όχι, του απάντησε, ας πάω και μόνος μου».

Συνέχισε τον δρόμο του και παρουσιάζεται πάλι μπροστά του ο σπανός, αλλά με άλλη μορφή. Πάλι του απάντησε όχι, «θέλω να πηγαίνω μόνος». Παρουσιάζεται και τρίτη φορά. Βαρέθηκε το παιδί και του λέει: «Η μάνα μου μου είπε να μην πάρω μαζί μου σπανό, αλλά ας είναι, έλα».

Ξεκίνησαν λοιπόν μαζί. Μιλώντας, είπε το παιδί τον σκοπό του ταξιδιού του. Όταν μεσημέριασε, κάθισαν κοντά σ' ένα πηγάδι για να φάνε. Δεν υπήρχε όμως κουβάς να βγάλουν νερό. «Ξέρεις», λέει ο σπανός, «θα σε δέσω μ' ένα

Σελ. 329
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/330.gif&w=600&h=915

σχοινί, θα κατεβείς να πιεις εσύ και μετά κατεβαίνω κι εγώ». «Καλά», είπε το παιδί. Και τον κατέβασε στο πηγάδι. Όταν ήρθε η ώρα να τον τραβήξει, αδύνατον. «Δεν σε βγάζω», του λέει ο σπανός. «Θα πεθάνεις. Εκτός αν συμφωνήσεις σε ό,τι σου πω. Θα πάμε στον βασιλιά, αλλά θα πούμε ότι εγώ είμαι ο κουμπάρος του. Και δεν θα μαρτυρήσεις, παρά μονάχα όταν πεθάνεις και αναστηθείς. Σύμφωνοι;» «Καλά», λέει και το παιδί, «όπως είπες». Κι έτσι τον τράβηξε και συνέχισαν το ταξίδι ώσπου έφτασαν στο παλάτι.

Ο βασιλιάς, σαν έμαθε πως ήρθε ο κουμπάρος του, χάρηκε πολύ και του είπε: «Κουμπάρε μου, ζήτησε ό,τι θες από το βασίλειο μου και θα το έχεις. Και κείνος του απάντησε: «Θέλω να πάρω γυναίκα τη Χρυσομαλλούσα. Και κείνος που θα τη φέρει είναι ο φίλος μου, που ήρθαμε μαζί».

Ήξερε καλά πως η Χρυσομαλλούσα ήταν μακριά και αυστηρά περιορισμένη και πως ήταν αδύνατο να ξαναγυρίσει ζωντανός ο φίλος του.

Έτσι ο πραγματικός κουμπάρος ξεκίνησε για τη μακρινή χώρα της Χρυσομαλλούσας. Εκεί που περπατούσε, βλέπει δυο μεγάλα πουλιά, δυο όρνια, να έχουν ένα κομμάτι κρέας και να μαλώνουν. «Γιατί μαλώνετε;», τους λέει, «ελάτε να σας μοιράσω εγώ το κρέας». Και τους το μοίρασε. Για να τον ευχαριστήσουν τότε εκείνα του είπαν: «Να, πάρε ένα φτερό, κι όταν μας χρειαστείς κάψτο και φτάνουμε εμείς».

Συνεχίζει το δρόμο του το παιδί. Πιο πέρα βλέπει δυο μυρμήγκια να μαλώνουν μ' ένα σπόρο σιτάρι. Τους το μοίρασε, κι αυτά για ευχαριστώ του 'δωσαν ένα φτερό για να το κάψει, αν τα χρειαστεί. Έφτασε κάποτε στο παλάτι της Χρυσομαλλούσας. «Ήρθα», λέει στον πατέρα της, «να πάρω τη Χρυσομαλλούσα». «Θα σου τη δώσω, αλλά πρώτα θα σε δοκιμάσω να δω αν είσαι δυνατός. Το βράδυ θα γεμίσουμε τη μάντρα με βόδια κι, ως το πρωί, πρέπει να τα βγάλεις όλα έξω, όχι από την πόρτα, αλλά από τον τοίχο. Αν δεν τα βγάλεις, θα σου πάρω το κεφάλι». Το βράδυ, πού να μπορέσει να βγάλει τόσα βόδια. Ούτε να τα πλησιάσει δεν μπορούσε. Πάνω όμως στη σκέψη και στη στεναχώρια του, θυμήθηκε τα πουλιά. Δεν χάνει καιρό, καίει το φτερό. Και ξαφνικά βλέπει ένα σύννεφο από πουλιά να τον πλησιάζουν. «Τι θέλεις;» του λένε. «Να, να με βοηθήσετε να βγάλουμε τα βόδια». «Μην ανησυχείς», του απάντησαν. Και μέσα σε λίγη ώρα, όλα τα βόδια βρέθηκαν έξω.

Το πρωί ο βασιλιάς τα 'χασε, δε περίμενε να δει έξω τα βόδια. «Καλά», του είπε. «Θα κάνεις και κάτι άλλο. Το βράδυ θα καθαρίσεις μια αποθήκη. Έχει μέσα κριθάρι και σιτάρι ανακατωμένο. Πρέπει να τα ξεκαθαρίσεις».

Πάλι στεναχώρια το παιδί. Πώς θα μπορούσε να το κάνει αυτό; Θυμήθηκε όμως πάλι τα μυρμήγκια, έκαψε το φτερό κι αμέσως παρουσιάστηκαν αμέτρητα μυρμήγκια μπροστά του. Τους είπε τι έπρεπε να κάνει και, σε λίγη ώρα, το σιτάρι είχε χωρισθεί από το κριθάρι.

Τον θαύμασε ο βασιλιάς την άλλη μέρα. «Μπράβο, του λέει. Σου αξίζει η Χρυσομαλλούσα. Τώρα να την πάρεις». Και άρχισαν οι ετοιμασίες για το τα-

Σελ. 330
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/331.gif&w=600&h=915

ταξίδι. Κοντά στα άλλα πράγματα, η Χρυσομαλλούσα ζήτησε από τον πατέρα της και λίγο αθάνατο νερό. Και έφυγαν.

Σαν έφτασαν, ο σπανός, που ήταν όλο χαρά, που θα έπαιρνε για γυναίκα του μια τόσο όμορφη βασιλοπούλα, διέταξε τους δούλους να σκοτώσουν το παιδί και να το κόψουν μικρά κομματάκια. Όταν ήρθε η ώρα του γάμου, η Χρυσομαλλούσα έβλεπε πως άλλος ήταν ο γαμπρός. «Δεν παίρνω, λέει, άντρα αυτόν εδώ. Θέλω τον άλλο που μ' έφερε». Αφού είδαν πως ήταν αδύνατο να την καταφέρουν, της είπαν το μυστικό, πως τον έσφαξαν. «Καλά, λέει, πηγαίντε με στο μέρος που τον θάψατε». Πήγε λοιπόν εκεί, τον ξέθαψε, μάζεψε όλα τα κομματάκια και, τα έβα^ε στη σειρά και με λίγο αθάνατο νερό που τα έβρεξε, ξαναζωντάνεψε το παιδί. Και δεν περίμενε άλλο. Τώρα που είχε πεθάνει και αναστήθηκε, μπορούσε να πει το μυστικό. «Εγώ», λέει στο βασιλιά, «είμαι ο κουμπάρος σου. Αυτό κι αυτό συνέβη». Και διηγήθηκε όλη την ιστορία με το σπανό.

Χαρές μεγάλες στο παλάτι. Ο κουμπάρος του βασιλιά παίρνει γυναίκα τη Χρυσομαλλούσα, και τον σπανό τον κάνανε μικρά-μικρά κομματάκια για τα όσα είχε κάνει.

ΛΦ 151, 23-26. Παραλλαγή που συλλέχτηκε στον Πλατανιστό Καλαμπάκας το 1964.

Παραλλαγή δεύτερη. Του Αυτζιόλου ο γιος

Μια φορά κι έναν καιρό ήταν μια μάνα κι είχε ένα γιο. Το παιδί από μικρό ήταν φτωχό και, για να βγάζει το ψωμί τους, κουβαλούσε κλαδιά και τα πουλούσε ταχτικά, όμως η παρέα του τον ρωτούσε: «Γιατί δεν κάνεις του μπαμπά σου τη δουλειά; Αυτό αράδιζε στη μάνα του και τη ρωτούσε: «Τι δουλειά έκανε ο μπαμπάς;» Αλλά αυτή δεν του έλεγε. «Ε, παιδί μου, τίποτε...». Μια και δυο όμως, που το είπαν οι φίλοι του, έμεινε με απορία τι δουλειά να έκανε ο πατέρας του και το έκρυβε η μάνα του. Στο τέλος βαρέθηκε και το είπε: «ε, παιδί μου, ο πατέρας σου είχε ένα παλιοτούφεκο και ήταν κυνηγός». Ανέβηκε τότε στο ταβάνι, βρήκε το τουφέκι κι από τότε έγινε κυνηγός.

Η μάνα του, όμως, δεν ήθελε να κάνει αυτή τη δουλειά. Έλεγε: «Μη, βρε παιδί μου κι ο μπαμπάς προκοπή δεν είδε!» Το παιδί, όμως, είχε πολύ μεράκι και κάθε μέρα κατέβαζε καλό κυνήγι. Έτσι, το άκουσε ο βασιλιάς και το πήρε κυνηγό του. Κάθε βράδυ που πήγαινε στο κυνήγι, κατέβαινε μια σκλάβα, έπαιρνε το λαγό ή τις πέρδικες και του έδινε μια μαγκούρα και μια ξυλιά.

Σελ. 331
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/332.gif&w=600&h=915

Αράδιζε βράδυ στο σπίτι, τον ρωτούσε η μάνα του πώς τα πέρασε σήμερα, πολύ καλά, έλεγε. Οι παλιοί κυνηγοί του βασιλιά δεν μπορούσαν να φέρουν κάθε μέρα κυνήγι, κι έτσι σιγά-σιγά έχασαν τη δουλειά τους. Τότε από τη ζήλεια τους κούρτιζαν το βασιλιά, πως του Αυτζιόλου ο γιος μπορεί να φέρει το κοπάδι τα ελάφια, για να κάνει με τα κόκκαλα παλάτι.

Την άλλη μέρα λέει ο βασιλιάς στο παιδί: «Να με φέρεις ένα κοπάδι ελάφια». Το παιδί το βράδυ γύρισε στεναχωρεμένο στο σπίτι. Η μάνα του, σαν το είδε έτσι, το ρώτησε γιατί είναι συλλογισμένο. Το παιδί είπε: «Το και το μου είπε ο βασιλιάς». «Εμ, όταν σ' έλεγα να μην κάνεις τη δουλειά του πατέρα σου, εσύ ήθελες. Δεν πειράζει όμως, θα γυρέψεις από το βασιλιά δέκα αμάξια ασβέστη και δέκα κρασί, θα πας στη λίμνη του βουνού, θα ρίξεις μέσα τον ασβέστη και το κρασί. Εκεί κατεβαίνουν τα ελάφια διψασμένα και πίνουν νερό. Αφού πιουν και ζαλιστούν όλα, θα βγεις και θα τα σκοτώσεις».

Την άλλη μέρα, το παιδί γύρεψε αυτά τα δυο, τα πήρε, πήρε και δυο-τρεις σκλάβες και πήγε ψηλά στο βουνό, που ήταν η λίμνη. Αφού έκανε όπως του είπε η μάνα του, κρύφτηκε εκεί κοντά και καρτερούσε. Το ηλιοβασίλεμα κατέβαιναν χορεύοντας, κι όπως ήταν όλα διψασμένα, ήπιαν και με μιας έπεσαν. Το παιδί τα σκότωσε, τα φόρτωσε στ' αμάξια και ξεκίνησαν. Όταν ζύγωσαν στην πόλη, έστειλε έναν σκλάβο να ειδοποιήσει τον βασιλιά. Ο βασιλιάς βγήκε με όργανα και με μουσικές και με όλο τον κόσμο να τον υποδεχτούν. Έτσι τ' Αυτζιόλου ο γιος πήρε τρανές δόξες και ξακούστηκε παντού για δυνατό παλικάρι.

Οι άλλοι κυνηγοί ζήλεψαν τόσο πολύ, που ήθελαν να το χάσουν, γι' αυτό λένε πάλι στον βασιλιά πως αυτός είναι πολύ άξιος και μπορεί να του φέρει την πεντάμορφη κόρη του Σουλτάν Χαμίτ. Ο βασιλιάς έτσι έκανε. Το παιδί πήγε πάλι βασανισμένο στο σπίτι. Η μάνα του, σαν τον είδε συλλογισμένο, τον ρώτησε τι έχει κι αυτός τα 'πε. Τότε η μάνα του του είπε: «Πάρε την ευχή μου και βάδιζε, αλλά στο δρόμο καλό να πεις, καλό να κάνεις, ακόμα και στα μυρμήγκια». Έτσι το παιδί, με συντροφιά την ευχή της μάνας του, κίνησε και πήγαινε. Αράδιζε μέρες πολλές, στην ερημιά βλέπει έναν που μαγείρευε φαΐ σ'ένα πολύ μεγάλο καζάνι κι είχε μια κουτάλα, που έπαιρνε ίσα με πέντε οκάδες. «Γεια σου λεβέντη, του λέει». «Καλώς το παλικάρι», απαντά. «Τι είναι αυτό που κάνεις εσύ;» «Ε, τι κάνω εγώ, ίσα με του Αυτζιόλου το γιο, δεν κάνω τίποτα!». «Εγώ είμαι του Αυτζιόλου ο γιος, λέει». «Τι λες! Και πού πας;» «Με έστειλε ο βασιλιάς, να πάρω του Σουλτάν Χαμίτ τη θυγατέρα». «Με θέλεις και μένα μαζί σου;» «Έλα», του είπε χαρούμενος.

Έτσι έγιναν δύο, κινήσανε πάλι, δρόμο παίρνουνε, δρόμο αφήνουνε, ανταμώνουν μυρμήγκια πολλά, κανένα δεν πατούν. Καμιά φορά πέρασαν από τη φωλιά, που ήταν ο βασιλιάς των μυρμηγκιών. Σαν είδε ο βασιλιάς πως πέρασαν και δεν τα πείραξαν, βγήκε και του είπε: «Πάρε αυτό το φτερούδι, κι ότ,ι ανάγκη δεις, κάψ' το και μεις θα σε βοηθήσουμε». Ξεκίνησαν πάλι, δρόμο

Σελ. 332
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/333.gif&w=600&h=915

παίρνουν, δρόμο αφήνουν, ανταμώνουν έναν που ξεφούρνιζε τα ψωμιά κι ένα ψωμί μια χαψιά το έκανε. «Καλημέρα, του λέει, τι κάνεις βρε συ;» «Ε, τι κάνω; Ίσα με του Αυτζιόλου το γιο δεν κάνω». «Εγώ είμαι». «Τι λες; Με θέλετε και μένα μαζί σας;» «Έλα». Κι έγιναν τρεις. Εκεί που αράδιζαν, ανταμώνουν έναν, που έβαζε τα μουστάκια του στο ποτάμι και το στέρευε. «Γεια σου λεβέντη, του λέει, μωρέ τι κάνεις εδώ;» «Ε, τι κάνω; Ίσα με του Αυτζιόλου το γιο δεν κάνω». «Εγώ είμαι», λέει το παιδί. «Τι λες; Με θέλετε και μένα μαζί σας;» «Έλα». Πήραν κι αυτόν και ξεκίνησαν. Εκεί που πήγαιναν, βρίσκουν έναν που σε κοντινό λειβάδι έκανε λαγό. Απόρησαν με το τρέξιμο του και τον φώναξαν μαζί τους. Πήραν πάλι δρόμο και πάλι ανταμώνουν έναν, που είχε δυο μεγάλα αυτιά, τ' ακουμπούσε στο χώμα κι άκουγε τι γινόταν σ' όλη τη γη. Τον πήραν κι αυτόν μαζί τους. Ξεκίνησαν. Εκεί που πήγαιναν, βλέπουν έναν, που είχε στα χέρια του δυο βουνά και τα έπαιζε σαν μπάλες. Τον πήραν κι αυτόν. Τώρα κίνησαν επτά παλικάρια με απόφαση να πάρουν τη βασιλοπούλα.

Περπάτησαν νύχτα μέρα, ζύγωσαν στο παλάτι, τον προσκύνησαν και είπαν του βασιλιά: «Μας έστειλε ο βασιλιάς μας να μας δώσεις τη θυγατέρα σου». «Θα σας τη δώσω, αν βρείτε τα στοιχήματα που θα σας βάλω. Το πρώτο βράδυ», είπε στου Αυτζιόγλου το γιο, «θα σε κλείσω σε μια κάμαρα με ένα σωρό μπερδεμένο σιτάρι και κριθάρι. Αν το διαλέξεις μέχρι το πρωί, θα σας τη δώσω». Έτσι κι έγινε. Τη νύχτα θυμήθηκε το φτερό του μέρμηγκα, έκαψε λίγο το φτερούδι και μάνι-μάνι ήρθαν τα μυρμήγκια και διάλεξαν χωριστά το σιτάρι και χωριστά το κριθάρι. Το πρωί ο βασιλιάς απόρησε. «Τώρα, λέει, αν μπορεί ένας να φάει ένα καζάνι φαΐ, θα κερδίσετε και το άλλο στοίχημα». Γρήγορα ο μάγειρας, με μια δυνατή ρουφηξιά, τέλειωσε το φαΐ κι ο βασιλιάς έμεινε με το στόμα ανοιχτό. «Το τρίτο, λέει, αν μπορεί να φάει ένα φούρνο ψωμιά». Και σ'αυτό το στοίχημα κέρδισε ο φούρναρης. Ο βασιλιάς φοβήθηκε και λέει: «Εάν τώρα αδειάσετε σε μια μέρα της λίμνης το νερό». Τέλειωσε κι αυτό το στοίχημα. «Τώρα, λέει ο βασιλιάς, θα απολύσω ένα λαγό και, αν τον πιάσει, τότε τελειώνουν όλα».

Εκέρδισαν πάλι τα παλικάρια. Μα ο βασιλιάς αρνήθηκε να δώσει την κόρη του κι άρχισε πόλεμος δυνατός με το στρατό. Τότε, αυτός που έπαιζε με τα βουνά έριξε ένα βουνό και σκότωσε τον μισό στρατό. Τότε φοβήθηκε ο βασιλιάς και τους υποσχέθηκε να τους την δώσει. Σταμάτησε ο πόλεμος, ετοίμασε ο βασιλιάς ένα χρυσό αμάξι, κάθισαν όλοι πάνω, χαιρέτησαν και κίνησαν. Μόλις έφταναν στον τόπο του κάθε παλικαριού, κατέβαινε το καθένα, τους αποχαιρετούσε και έμενε εκεί. Αφού έμεινε μόνος του Αυτζιόγλου ο γιος, πήρε το δρόμο για το βασιλιά του. Όταν έφτασε, παρέδωσε την ωραία βασιλοπούλα στον βασιλιά και πήγε στη μάνα του με μεγάλες τιμές.

ΛΦ 1617. Παραλλαγή από την Ηλιοκώμη Σερρών. Καταγραφή 1957.

Σελ. 333
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/334.gif&w=600&h=915

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ

I. Ο ήρωας

α: Ο ήρωας" α1: είναι γιος ενός φτωχού ζευγαριού' α2: και βαφτισιμιός του βασιλιά' α3: γιος κάποιου άνδρα ξενιτεμένου' α4: είναι ανηψιός ενός βασιλιά' α5: χωρίς διάδοχο' α6: άλλο.

β: Ο ήρωας είναι γιος ενός κυνηγού' β1: που προσπαθεί να εμποδίσει το γιο του ν' ακολουθήσει το ίδιο επάγγελμα' β2: αφήνοντας αυτή την παραγγελιά πριν πεθάνει' β3: η μητέρα του προσπαθεί να τον εμποδίσει να γίνει κι αυτός κυνηγός' β4: λέγοντάς του ψέματα ότι ο πατέρας του ήταν μαραγκός, χτίστης, κλπ, αλλά το παιδί ανακαλύπτει την αλήθεια' β5: γίνεται κυνηγός.

IIA. Ο σπανός προδίδει τον ήρωα

α: Ο νέος πρέπει να φύγει για να βρει' α1: τον νονό του" α2: τον πατέρα του" α3: τον θείο του" α4: όταν φτάσει σε κάποια ορισμένη ηλικία' α5: φέρνοντας ως απόδειξη της ταυτότητας του τα δώρα που του έδωσε ο βασιλιάς-νονός του' α6: άλλο.

β: Στον δρόμο ο νέος συναντά' β1: έναν σπανό' β2: άλλον σημαδιακό άνθρωπο" β3: που του ζητά να ταξιδέψει μαζί του' β4: αλλά ο νέος τον αποφεύγει' β5: γυρίζει πίσω (δυο φορές)' β6: η μάνα του (άλλο πρόσωπο) τον έχει συμβουλέψει να μην εμπιστεύεται τους σημαδιακούς ανθρώπους (σπανούς, κουτσούς κλπ)' β7: ο σπανός ταξιδεύει μαζί με τον ήρωα' β8: καθώς μεταμφιέζεται και τον ξεγελά' β9: άλλο.

γ: Ο ήρωας διηγείται στον σπανό την ιστορία του' γ1: ο σπανός' γ2: τον απειλεί ότι θα τον σκοτώσει' γ3: προσπαθεί να τον κάνει να διψάσει' γ4: τον ξεγελά ώστε να κατέβει μέσα στο πηγάδι για να φέρει νερό και απειλεί ότι θα τον αφήσει εκεί' γ5: αν ο νέος δεν δεχτεί ν' αλλάξουν θέσεις και να παρουσιαστεί ο σπανός στη θέση του μπροστά στον βασιλιά' γ6: και αν δεν ορκιστεί να μην αποκαλύψει την αλήθεια παρά μόνο αν πεθάνει κι αναστηθεί' γ7: άλλο.

δ: Ο ήρωας κι ο σπανός φτάνουν στο παλάτι' δ1: εμφανίζεται ο σπανός στη θέση του ήρωα' δ2: και κάνει τον νέο υπηρέτη του.

IIB. Ο κυνηγός και το χρυσό πουλί

α: Ο νέος έχει ένα άλογο" α1: που μιλά και τον συμβουλεύει" α2: άλλο.

β: Ο ήρωας βρίσκει' β1: ένα παράξενο (χρυσό) φτερό' β2: ένα πολύχρωμο (χρυσό) πουλί' β3: άλλο' β4: και το παίρνει' β5: παρά την προειδοποίηση του αλόγου του' β6: παρά την προειδοποίηση κάποιου άλλου' β7: το πηγαίνει στον βασιλιά' β8: άλλο.

Σελ. 334
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/335.gif&w=600&h=915

γ: Ο νέος μπαίνει στην υπηρεσία του βασιλιά' γ1: σαν κυνηγός' γ2: φέρνει στο παλάτι πλούσιο κυνήγι και γι'αυτό οι άλλοι τον φθονούν.

III. Οι δύσκολες δοκιμασίες κι η κατάκτηση της Πεντάμορφης

α: Ο βασιλιάς στέλνει τον ήρωα' α1: μετά από συμβουλή του σπανού' α2: μετά από συμβουλή του φθονερού υπηρέτη' α3: άλλου προσώπου που ζηλεύει τον ήρωα' α4: να φέρει' α5: τα μήλα (πορτοκάλια) των δράκων' α6: το (χρυσό) πουλί, στο οποίο ανήκει το φτερό" α7: το κλουβί του πουλιού' α8: το άγριο άλογο" α9: το φίλντισι' α10: τα κόκκαλα άγριων ζώων' α11: για να φτιάξει μ' αυτό παλάτι' α12: για να στολίσει μια κάμαρα' α13: άλλο.

β: Τελικά ο βασιλιάς στέλνει τον ήρωα να βρει και να φέρει την πεντάμορφη βασιλοπούλα' β1: που την φυλάνε θηρία' β2: οι δράκοι' β3: για να την παντρευτεί ο ίδιος' β4: ως νύφη για τον σπανό' β5: άλλο.

γ: Το άλογο' γ1: κάποιο πρόσωπο που βοηθά τον ήρωα' γ2: συμβουλεύει τον ήρωα' γ3: κι αυτός παίρνει μαζί του' γ4: μέλι' γ5: σιτάρι' γ6: κρέας' γ7: κρασί' γ8: άλλο' γ9: να το τυλίξει με τομάρια' γ10: κι έτσι το άλογο νικά τα άγρια άλογα (ή άλλα ζώα) ' γ1 1 : ο ήρωας ζητά να του δώσουν ένα καράβι' γ12: άλλο.

δ: Στο δρόμο ο νέος βοηθά τα ζώα που συναντά' δ1: πουλιά (αητούς, κοράκια)' δ2: μυρμήγκια' δ3: μέλισσες' δ4: ψάρια' δ5: άλλα' δ6: δίνοντάς τους τροφή' δ7: σώζοντάς τους τη ζωή" δ8: με άλλον τρόπο' δ9: τα ζώα του δίνουν τρίχες (φτερά, λέπια κλπ.) που, αν τις κάψει, θα εμφανιστούν να τον βοηθήσουν σε ό,τι χρειαστεί (AT 554, Τα ευγνώμονα ζώα).

ε: Ο νέος συναντά ανθρώπους (ή δράκους) με υπερφυσικές δυνάμεις' ε1: ένας μπορεί να φάει τεράστιες ποσότητες" ε2: ένας μπορεί να ρουφήξει τα ποτάμια' ε3: ένας είναι πιο γρήγορος από λαγό' ε4: ένας είναι πολύ δυνατός' ε5: και παίζει τα βουνά στα χέρια του' ε6: ένας παγώνει τη φωτιά' ε7: ένας ακούει πολύ μακριά' ε8: με άλλη δύναμη' ε9: και τους παίρνει μαζί του' ε10: και του δίνουν κάποιο αντικείμενο με το οποίο μπορεί να τους καλέσει αν τους χρειαστεί (AT 513Α, Οι θαυμάσιοι σύντροφοι).

στ: Ο ήρωας φτάνει' στ1: στον κήπο των δράκων' στ2: που κοιμούνται με ανοιχτά μάτια κι είναι ξύπνιοι όταν έχουν τα μάτια κλειστά' στ3: κλέβει τα φρούτα' στ4: φτάνει στο δάσος' στ5: στη λίμνη' στό: ρίχνει κρασί στη λίμνη (γούρνα) απ'όπου πίνουν τα ζώα (τα πουλιά)' στ7: και αυτά πίνουν και ζαλίζονται' στ8: κι έτσι παίρνει το πουλί' στ9: παίρνει το φίλντισι (ή τα κόκκαλα των ζώων)' στ10: και το φέρνει στον βασιλιά' στ11 : άλλο.

ζ: Ο ήρωας φτάνει στη χώρα της Πεντάμορφης βασιλοπούλας' ζ1: που έχει φτιάξει σωρό από τα κεφάλια όσων απέτυχαν στις δοκιμασίες' ζ2: η βασιλοπούλα

Σελ. 335
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/336.gif&w=600&h=915

πούλα' ζ3: ο πατέρας της βασιλοπούλας' ζ4: οι δράκοι που τη φυλάνε' ζ5: του θέτει (-ο)υν νέα δύσκολα ζητήματα, ως προϋπόθεση για να πάρει την Πεντάμορφη.

η: Ο νέος πρέπει' η1: να χωρίσει το σιτάρι από το κριθάρι' η2: να φέρει το αθάνατο νερό' η3: να βρει το δαχτυλίδι της βασιλοπούλας' η4: να αναγνωρίσει την Πεντάμορφη ανάμεσα σε σαράντα κοπέλες' η5: να φάει μια τεράστια ποσότητα φαγητού' η6: να πιει πάρα πολύ' η7: να φτάσει στο τρέξιμο το άλογο της βασιλοπούλας' η8: άλλο.

θ: Καίει τις τρίχες των ζώων κι αυτά έρχονται να τον βοηθήσουν' θ1 : τα μυρμήγκια ξεχωρίζουν το σιτάρι από το κριθάρι" θ2: τα πουλιά φέρνουν το αθάνατο νερό (μέσα από βράχους που ανοιγοκλείνουν)" θ3: τα ψάρια βρίσκουν το δαχτυλίδι της πριγκήπισσας μέσα στη θάλασσα' θ4: η μέλισσα πετάει γύρω από την αληθινή βασιλοπούλα και δείχνει στο νέο ποια είναι' θ5: οι θαυμαστοί σύντροφοι εκπληρώνουν τα ζητήματα' θ6: άλλο.

ι: Ο ήρωας πρέπει να μπει μέσα σε ένα χώρο που καίει' ι1: στο τζάκι' ι2: στο φούρνο' ι3: σε καυτό γάλα' ι4: σώζεται' ι5: καθώς ο σύντροφος που ρουφά τα ποτάμια (ή παγώνει με το σώμα του τη φωτιά) σβήνει τη φωτιά' ι6: καθώς αλείφεται με τον ιδρώτα του αλόγου του' ι7: το άλογό του φυσά το φούρνο (το γάλα κλπ) και τον κρυώνει' ι8: άλλο.

κ: Έχοντας πετύχει στις δοκιμασίες, ο ήρωας φέρνει την Πεντάμορφη στο παλάτι του βασιλιά (-νονού)' κ1: παρά τη θέλησή της" κ2: ξεγελώντας την να μπει στο καράβι" κ3: στο δρόμο η Πεντάμορφη ρίχνει το δαχτυλίδι της στη θάλασσα' κ4: φτάνοντας στο παλάτι, η Πεντάμορφη θέτει καινούρια ζητήματα" κ5: ζητά να της φέρουν" κ6: το δαχτυλίδι της" κ7: το παλάτι της' κ8: άλλο ζήτημα.

V. Η λύση χι ο γάμος του ήρωα

α: Ο σπανός ζητά να σκοτώσουν τον ήρωα' α1: τον κομματιάζει' α2: αλλά η βασιλοπούλα τον ραντίζει με το αθάνατο νερό' α3: κι ο νέος ανασταίνεται' α4: κι έτσι μπορεί να αποκαλύψει όλη την αλήθεια, αφού «πέθανε και ξαναέζησε»' α5: ο σπανός τιμωρείται.

β: Η Πεντάμορφη αρνείται να παντρευτεί τον βασιλιά' β1: η Πεντάμορφη μεταμορφώνει τον βασιλιά και τον βεζύρη του σε ζώα' β2: ο βασιλιάς μπαίνει κι αυτός στο καυτό μέρος (νομίζοντας ότι θα ξαναγίνει νέος) και πεθαίνει' β3: ο βασιλιάς στέλνει τον ήρωα στον Κάτω Κόσμο (για να φέρει νέα από τους πεθαμένους). Τον σκοτώνουν αλλά η Πεντάμορφη τον ανασταίνει. Πηγαίνοντας να κάνει το ίδιο κι ο βασιλιάς πεθαίνει' β4: άλλο.

γ: Ο ήρωας παντρεύεται τη βασιλοπούλα' γ1: και γίνεται αυτός βασιλιάς' γ2: άλλη λύση.

Σελ. 336
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/337.gif&w=600&h=915

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

ΗΠΕΙΡΟΣ

1. ΙΑ 857, 141-154, Αυλότοπος Σουλίου Θεσπρωτίας, «Σπανού». Συμφυρμός με AT 554. I: α, α3. II: α, α2, α4, β7, β9 (γιατί είναι ο μόνος που δέχεται να συνοδέψει τον ήρωα στον πατέρα του), γ1, γ4, γ5, γ6, δ, δ1, δ2. III: β, β4, γ, γ2, δ, δ2, δ3, δ1, δ7, δ9, ζ, ζ3, ζ5, η, η8 (να αναστήσει έναν πεθαμένο), θ, θ2, η, η1, θ, θ1, η, η8 (να δαμάσει και να συγκεντρώσει τα βουβάλια), γ, γ2, γ9, γ10 (τον αρχηγό των βουβαλιών), ι, ι3, ι4, ι7, η, η4, θ, θ4, κ. IV: α, α2, α3, α4, α5, γ.

2. ΛΑ 1263, (ΣΜ 93), 88-97, Επαρχία Κονίτσης, άτιτλο. Συμφυρμός με AT 513Α. I: β, β1, β2, β5. IIB: β9 (μη βρίσκοντας κυνήγι, ο ήρωας σκοτώνει τα απαγορευμένα πουλιά, που ανήκουν στον βασιλιά). III: α, α4, α13 (το μπιρμπίλι-αηδόνι), γ1 (η μοίρα του), γ2, γ12 (να παινέψει τη βρώμικη βρύση, τη βρώμικη μηλιά, το βρώμικο περιβόλι των δράκων όπου βρίσκεται το αηδόνι), στ, στ1, στ8, στ11 (οι δράκοι ζητούν από τον κήπο, τη μηλιά, το περιβόλι να σταματήσουν τον ήρωα αλλά εκείνα τον βοηθούν να ξεφύγει), στ10, β, ε, ε1, ε2, ε3, ε7, ε4, ε9, γ11 (και 99 κοπέλες), ζ, ζ1, ζ2, ζ5, η, η5, η6, η7, η8 (να πετάξει μια πέτρα πολύ μακριά), θ5 (κι ο δυνατός παίρνει στους ώμους του το δωμάτιο της Πεντάμορφης μ' αυτήν μέσα), κ. IV: ο ήρωας λέει στον βασιλιά πως πρέπει να πάρει την Πεντάμορφη όποιος την αναγνωρίσει ανάμεσα στις άλλες 99 κοπέλες. Την αναγνωρίζει ο ίδιος, γ.

3. ΛΑ 1309, (ΣΜ 139), 248-249, Επαρχία Κονίτσης, άτιτλο. Συμφυρμός με AT 554. I: α, α1, α4, α5. IIA: α, α3, β, β2 (γκαβό), β3, β4, β5, β6, β7 (την επόμενη φορά), γ, γ1, γ4, γ5, γ6, δ, δ 1, δ2. III: α, α1, α4, α13 (την καθάρια φοράδα), γ12 (φεύγει με το φοραδόπουλο της φοράδας), δ, δ1 (κόρακα), δ4, δ7, στ, στ4, στ11 (η φοράδα αναγνωρίζει το πουλάρι της, το πλησιάζει κι ο ήρωας την πιάνει), στ10, β, γ, γ2, ζ, κ (η Πεντάμορφη λέει πως θα παντρευτεί αυτόν που θα φέρει το αθάνατο νερό), θ, θ2. IV: γ.

4. ΛΑ 2277 Β', 79-83, Σούλι, άτιτλο. Συμφυρμός με AT 554. I: α, α3. IIA: α, α2, α4, β7, β9 (γιατί δεν βρίσκεται άλλος να τον συνοδέψει), γ, γ1, γ4, γ5, γ6, δ, δ1. III: γ, γ2, δ, δ3, δ1, δ7, δ2, δ8 (τους ανοίγει δρόμο για να περάσουν), δ9 (ο ήρωας σκοτώνεται κι ο αητός τον ανασταίνει με το αθάνατο νερό), β5 (ο βασιλιάς μαζί με τον γιο του και τον σπανό ξεκινούν για το παλάτι της βασιλοπούλας, για να την πάρουν νύφη), ζ, ζ3, ζ5, ι, ι1 (καζάνι), ι4, ι8 (καθώς έχει το αθάνατο νερό), η, η1, θ, θ1, θ4, κ. IV: α4, α5, γ.

Σελ. 337
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/338.gif&w=600&h=915

5. ΛΑ 2277 Γ', 31-36, Σούλι, άτιτλο. Συμφυρμός με AT 554. I: α, α6 (γιος του βασιλιά. Ο πατέρας του τον στέλνει να παντρευτεί και τον συνοδεύει ένας σπανός). IIA: γ1, γ4, γ2, γ5 (στον πατέρα της βασιλοπούλας), γ6. III: δ, δ1, δ7, δ2, δ8 (τους ανοίγει δρόμο), δ3, δ7, δ9, ζ, ζ3, ζ5, η, η4, θ, θ4, η, η1, θ, θ1, κ. IV: α, α2 (που φέρνει ο αητός), α3, α4, α5, γ.

6. ΛΑ 3018, 123-130, Καπέσοβο Ζαγορίου, «Η ξανθομαλλούσα». Συμφυρμός με AT 554. Η αρχή όπως 532, βλ παρ. αρ. 3. Η συνέχεια όπως AT 531: III: α, α3 (του Οβρηού), β, δ, δ3, δ7, δ2, δ8 (τα βοηθά να περάσουν τη θάλασσα), δ1, δ7, δ9 (ο αητός του δίνει και το αθάνατο νερό), ζ, ζ3, ζ5, η, η1, θ, θ1, η, η4, θ, θ4, κ. IV: στον δρόμο της επιστροφής ο Οβρηός σκοτώνει τον ήρωα, α2, α3, γ, γ2 (σκοτώνουν τη μάνα και τον εραστή της).

7. ΛΦ 1638, 1-5, Χόσεψη Άρτας, «Το παραμύθι του χαμένου βασιλιά». I: α, α3. IIA: α, α2, β, β1, γ, γ3, και εκείνος δίνει στον διψασμένο νέο νερό με την προϋπόθεση: γ5, γ6, δ, δ1, δ2. III: α, α1, α4, α8, γ1 (η τύχη του), γ2, γ9 (το άλογο του βασιλιά), γ10 (σκοτώνει το άγριο άλογο και οδηγεί το κοπάδι στο παλάτι), α, α1, α4, α13 (το μπερμπίλι αηδόνι των λιονταριών) , γ1 (η τύχη του του δίνει ένα γράμμα για τ'αδέρφια της τα λιοντάρια), στ, στ5 (στη σπηλιά των λιονταριών), στ11 (διαβάζουν το γράμμα και του δίνουν το αηδόνι), στ10, β, δ, δ3, δ2, δ7, δ5 (κοράκια), δ6, δ9, ζ, ζ3, ζ5, η, η1, θ, θ1, η, η2, θ, θ2, η, η4, θ, θ4, κ. IV: α, α1, α2, α3, α4, α5 (τον σκοτώνουν), γ.

8. ΛΦ 1680, 1-3, Θεσπρωτία, άτιτλο. I: β, β1, β2, β3, β4, β5. IIB: β2, β3 (το σκοτώνει), β7. III: α, α2, α13 (να σκοτώσει τα πουλιά που τρώνε τα σπαρτά), γ3, γ6, γ7, στ, στ4, στ6, στ7 (κι έτσι τα εξοντώνει), β (τη βασίλισσα των Αμαζόνων), β3, γ11, ζ (της προσφέρει τρεις φορεσιές, την κάνει να μπει στο καράβι και φεύγουν), κ. IV: β, γ, γ1.

9. Σ.ΚΠ. ΙΔ', 1879-80, 255-6, αρ. 2, Ζαγόρια, «Η ξανθομαλλούσα». Συμφυρμός με AT 554. Η αρχή όπως AT 532, βλ. παρ. αρ. 6. Η συν. όπως AT 531: III: α (πατέρας του ήρωα), α3 (του Εβραίου), β, δ, δ3, δ2, δ1, δ7, δ9, ζ, ζ3, ζ5, η, η1, η2, η4, θ, θ1, θ2, θ4, κ. IV: α (ο Εβραίος), α1, α2, α3, γ.

10. Dozon, 83-96, 12, Ζαγόρια, «La loubie et la belle de la terre». Συμφυρμός με AT 554. Ενωμένο με AT 400 (H νεράιδα). I: α, α1, α2. IIA: α, α1, α4 (15 χρονών), α5 (σταυρό), β9 (το παιδί συνοδεύει ένας δούλος), γ1 (ο δούλος), γ2, γ5, γ6, δ, δ1, δ2. III: α, α1 (που προσποιείται τον άρρωστο), α4, α13 (το λάχανο της Λουβίας), γ1 (ένας γέρος), γ2 (να καθαρίσει τη φωλιά της Λουβίας και να κρυφτεί αφού της αφήσει μέλι και γάλα. Από ευγνωμοσύνη η Λουβία του δίνει το λάχανο. Ο ήρωας το τρώει ο ίδιος), στ 10

Σελ. 338
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/339.gif&w=600&h=915

(ένα ψεύτικο λάχανο), β, γ1, γ2, γ3, γ4, γ5, γ6, δ, δ1, δ2, δ3, δ6, δ9, ζ (και ταίζει τα λιοντάρια που φυλάνε τις πόρτες. Έτσι αυτά δεν τον πειράζουν), ζ2, ζ5, η, η1, θ, θ1, η, η2, θ, θ2, η, η4, θ, θ4, κ. IV: η α, α2, α3, α4, α5, γ. Η συν. όπως AT 400, βλ. παρ. αρ. 9.

11. Hahn 1, 233-239, αρ. 37, Νεγάδες Ζαγορίου, «Der Königssohn und der Bartlose». (Μετάφραση Κούρτοβικ, 1991, 140-146). Συμφυρμός με AT 554. I: α, α3. IIA: α, α2, α4 (16 χρονών) β7, β9 (γιατί δεν υπάρχει άλλος αγωγιάτης εκτός από τον σπανό), γ, γ1, γ4, γ5, γ6, δ, δ1, δ2. III: α13 (ο σπανός για να εξοντώσει τον ήρωα λέει να τον δώσουν να τον φάει ο τυφλός δράκος που ζει στον κήπο. Όμως ο νέος, με τη συμβουλή ενός αλόγου, γιατρεύει τα μάτια του δράκου, κι αυτός τον καταπίνει και του μαθαίνει μ' αυτόν τον τρόπο τις γλώσσες των πουλιών και των ζώων. Ακούγοντας τα πουλιά να μιλούν, ο ήρωας μαθαίνει για την Πεντάμορφη), β, γ, γ2, δ, δ2, δ3, δ1, δ7, δ9, ζ, ζ3, ζ5, η, η1, η4, η2, θ, θ1, θ4, θ2, κ. IV: α, α1, α2, α3, α4, α5, γ.

ΘΕΣΣΑΛΙΑ

12. ΛΑ 1267, (ΣΜ 97), 83-86, Λάρισα, «Η ξανθομαλλούσα». Συμφυρμός με AT 554. I: α, α1, α2. IIA: α, α1, α4, α5 (μαχαίρι), β, β1, β3, β4, β5, β6 (ο πατέρας του), β7, γ, γ1, γ2, γ5, γ6, δ, δ1, δ2. III: α, α1, β, β4, γ1 (ένας γέρος), γ2, γ8 (κεχρί), γ4, γ6, δ, δ1, δ2, δ3, δ6, δ9, ζ, ζ3, ζ5, η, η3, η1, η4, θ, θ3 (τα πουλιά), θ1, θ4, κ. IV: α, α2, α3, α4, α5, γ.

13. ΛΑ 2746, 521-534, Τίρναβος, άτιτλο. Συμφυρμός με AT 513Α. I: β, β1, β2, β3, β4, β5. IIB: β8 (σκοτώνει το χρυσό ελάφι), β7. III: α, α2, α4, α10 (της στρουθοκάμηλου), α11, γ1 (η μητέρα του), γ2, γ3, γ5, γ6, γ7, γ8 (12 στρατιώτες και 12 άλογα), δ, δ2, δ6, δ9, στ, στ5, στ6, στ7, στ9, στ10, α, α2, α4, α13 (το μπιρμπίλι αηδόνι), γ1, γ2, γ3, γ12 (ένα φτερωτό άλογο), στ, στ1, στ2, στ3 (το αηδόνι), β, γ1, γ2, γ11 (πλοίο φορτωμένο με πολύτιμα πετράδια και 12 κοπέλες), ε, ε3, ε4, ε5 (τα δέντρα), ε2, ε9, ζ, ζ3, ζ5, η, η2, θ5, η8 (να παλέψει ένας άνθρωπος με δυο λιοντάρια), θ5, ι (οι κοπέλες που έχει μαζί του), ι8 (ο δράκος, που καταπίνει τα ποτάμια, σβήνει τη φωτιά), η, η1, θ, θ1, κ.

14. ΛΦ 151, 23-26, Πλατανιστός Καλαμπάκας, «Η χρυσομαλλούσα». Συμφυρμός με AT 554. I: α, α2. IIA: α, α1, β, β1, β3, β4, β5, β6, γ, γ1, γ4, γ5, γ6, δ, δ1. III: α, α1, β, δ, δ5 (όρνια), δ2, δ8 (μοιράζοντάς τους την τροφή για την οποία μαλώνουν), γ9, ζ, ζ3, ζ5, η8 (να βγάλει όλα τα βόδια της μάντρας από τον τοίχο), θ6 (τα βγάζουν τα πουλιά), η, η1, θ, θ1, κ. IV: α, α1, α2, α3, α4, α5, (τον σκοτώνουν), γ.

Σελ. 339
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/340.gif&w=600&h=915

15. ΛΦ 152, 1-5, Βολκάνο Τρικάλων, «Η Πεντάμορφη». Συμφυρμός με AT 554. Ι: β5. IIB: β, β2 (ένα μαγεμένο πουλί, που κάθε φτερό του κελαηδά διαφορετικά), β7. III: α, α2, β, β2, γ1 (γριά), γ2 (να κάνει το καλό σε όποιον συναντά), δ, δ2, δ3, δ7, δ9, ζ, ζ4, ζ5, η, η1, η4, θ, θ1, θ4, κ. IV: γ2 (ο βασιλιάς αμείβει τον ήρωα με χρήματα κι αυτός γυρίζει σπίτι του πλούσιος).

16. ΛΦ 187, 1-8, Πορταριά Βόλου, άτιτλο. Συμφυρμός με AT 554. I: α, α2 (ενός πλούσιου εμπόρου), IIA: α, α1, α4, α5 (ταμπακιέρα, σουγιά και μολύβι), β (στο ταξίδι με το καράβι), β1, γ7 (τον αφήνει να πεινάσει και να διψάσει και του δίνει φαΐ και νερό με αντάλλαγμα τα δώρα του νονού και την αλλαγή θέσεων ανάμεσά τους), γ6, δ, δ1, δ2. III: δ, δ2, δ4, δ1,

δ7, δ9, α13 (ο βασιλιάς θέλει να δοκιμάσει τον σπανό για να δει αν είναι άξιος να γίνει γαμπρός του θέτοντάς του δοκιμασίες, κι ο σπανός βάζει τον ήρωα να τις καταφέρει), η, η1, η3 (του νονού), η2, θ, θ 1, θ3, θ2. IV: α, α2, α3, α4, α5 (τον διώχνουν), γ (την κόρη του εμπόρου-νονού).

17. ΛΦ 880, 10-20, Βόλος, «Ο κυνηγός κι ο πασάς». Συμφυρμός με AT 513Α. Ι: β5. III: α (ο πασάς), α4, α13 (πέρδικα), γ1 (ένας Αράπης), γ2, γ3, γ7, στ, στ5 (στο βουνό), στ6, στ στ8, στ10, α, α4, α13 (το αγριογούρουνο), γ1 (ο Αράπης), γ12 (του δίνει ένα μαγικό δαχτυλίδι που θα τον κάνει πολύ δυνατό), στ, στ5 (σ' ένα χωριό κοντά στη σπηλιά του αγριογούρουνου. Γίνεται βοσκός, σκοτώνει το αγριογούρουνο και επιστρέφει στο σπίτι του), β, γ1, γ12 (του δίνει μια σαΐτα), ε, ε6, ε1, ε3 (αν και κουτσός), ε10 (τρίχα απ'τα μαλλιά τους), ζ, ζ1, ζ2, ζ5, η, η8 (να σβήσει τη φωτιά στην αποθήκη), ι5, η, η5, η7, θ5. IV: γ2 (ο πασάς σκάει από το κακό του), γ.

18. ΛΦ 901, 8-11, Καλαμπάκα, άτιτλο. Συμφυρμός με AT 513Α και AT 554. I: α, α4, α5, α6 (κι ο μικρότερος από τους αδερφούς του). IIA: α6 (ο πατέρας δοκιμάζει τους γιους του, για να δει ποιος είναι ο γενναιότερος κι αυτόν να στείλει στον θείο του. Πιο γενναίος ο μικρότερος). IIB: α, α2 (που το διαλέγει γιατί τρώει αναμμένα κάρβουνα). IIA: α, α3. III: δ,

δ3, δ2, δ7, δ9. IIA: β, β1, β3, β4, β6 (ο πατέρας του), β7, γ, γ1, γ4, γ5, δ, δ1, δ2. III: α, α1, α13 (να σκοτώσει τον δράκο), γ1 (μια γριά), γ2, (να σκεπαστεί με κλαδιά για να μην τον δει ο δράκος), στ, στ1, στ2, στ11, β, ε, ε6, ε1, ε2, ε8 (μπορεί να βρεθεί όπου θέλει), ε9, ζ, ζ3 (τους βάζει φωτιά για να καούν), θ5 (ο πρώτος σύντροφος σβήνει τη φωτιά), η, η5, η6, θ5, η, η4, θ, θ4, η, η8 (να βρει την πεντάμορφη που εξαφανίζεται), θ5, κ. IV: γ2 (ο νέος παλεύει με τον σπανό και τον σκοτώνει).

19. ΛΦ 1071, 19-24, Δομένικο Ελασσόνας, «Ο γιος του ξενητεμένου και ο σπανός». Συμφυρμός με AT 554. I: α, α1, α4. IIA: α, α2, β9 (η μητέρα ξεχνά την συμβουλή του άντρα της και νοικιάζει για το ταξίδι ένα μουλάρι

Σελ. 340
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/341.gif&w=600&h=915

με αγωγιάτη σπανό), γ1, γ4, γ2, γ5, γ6, δ (στο σπίτι του πατέρα), δ1, δ2. III: α (ο πατέρας), α1, β, β1, β4, δ, γ2, δ5 (γεράκι), δ3, δ6, δ9, στον δρόμο συναντά τη μοίρα του, που του δείχνει που είναι το παλάτι της πεντάμορφης, δ, δ4, δ7, δ9, ζ, ζ2, ζ5, η, η1, η3, η2, η4, θ, θ1, θ3 (το γεράκι), θ2, θ4, κ. IV: α, α1, α2, α3, α4, α5, γ.

20. ΛΦ Τρούκης Κ, 138-48, 2, Γεωργανάδες Τρικάλων, «Ο κουμπάρος του βασιλιά». Συμφυρμός με AT 554. I: α, α2. IIA: α, α1, α4, α5 (δαχτυλίδι), β, β1, β3, β4, β6 (ο νονός του στο γράμμα που του έχει αφήσει), β7, β9 (την τρίτη φορά), γ, γ1, γ4, γ5, γ6, δ, δ1, δ2. III: α, α1, α4, α13 (το αθάνατο νερό από τη βρύση που τη φυλάει το φίδι), γ1 (η Μοίρα του), γ2, γ12 (να ανακουφίσει το φίδι από την πληγή του), στ11 (το φίδι ευγνώμον αφήνει το νερό), β, γ1, γ2, γ3, γ4, γ5, γ6, δ, δ3, δ2, δ5 (κόρακες), δ6, δ9, ζ, ζ2, ζ5, η, η1, η2, η4, θ, θ1, θ2 (αφού σκοτώνουν την τρυγώνα της βασιλοπούλας, που πρόλαβε πρώτη να φέρει το αθάνατο νερό, της το παίρνει), θ4, κ. IV: α, α2, α3, α4, α5, γ.

21. ΣΠ 65, 111-7, Τρίκαλα, «Ο βεζίρης και η Πεντάμορφη του κόσμου». Συμφυρμός με AT 554 και AT 513Α. I: β, β5. IIB: β, β2, β7. III: α, α2, α4, α13 (το κεφάλι του δράκου), γ1 (η μάνα του), γ2, στ, στ5, στ6 (στη βρύση του δράκου), στ7 (ο δράκος), στ11 (ο ήρωας τον σκοτώνει), στ10, α, α2, α4, α13 (το αηδόνι των 40 δράκων), στ, στ1, στ2, στ3 (το πουλί), στ10, β, ε, ε1, ε2, ε3, ε9, δ, δ3, δ7, δ9, ζ, ζ3, ζ5, η, η4, θ, θ4, η, η5, η6, θ5, κ. IV: β4 (ο βασιλιάς σκοτώνει τον ήρωα αλλά η βασιλοπούλα τον ανασταίνει), γ.

ΘΡΑΚΗ

22. ΛΑ 2894, 521-543, Αδριανούπολη, άτιτλο. Συμφυρμός με AT 513Α. I: β, β5. IIB: β, β1, β4, β7. III: α, α3 (της θείας του), α4, α6, γ, γ1 (η μάνα του), γ2, γ3, γ8 (κεχρί), στ, στ4, στ11 (ρίχνει το κεχρί, έρχεται το πουλί και το πιάνει), α, α2, α4, α13 (τα πουλιά τ'αηδόνια), στ11 (βαδίζει ως το τέρμα του ήλιου και με τη βοήθεια ενός γέρου παίρνει το κλουβί με τα πουλιά), α, α2, α4, α13 (το χρυσόδερμα του φιδιού των δράκων), γ3, γ7, στ, στ5, στ6, στ7 (οι δράκοι ζαλίζονται, τους σκοτώνει και παίρνει το δέρμα του φιδιού), στ10, α, α2, α4, α13 (τη Λάμια), ε, ε3, ε8 (με το ένα χέρι πιάνει τη γη και με το άλλο τον ουρανό), ε4, ε5, ε2, ζ (στη Λάμια), ζ2 (η Λάμια), ζ5, η, η5, θ5, ι, ι4, ι8 (τη σβήνει αυτός που ήπιε το ποτάμι), η, η8 (να πάνε στο βασιλιά πιο γρήγορα από το πουλί της Λάμιας), θ5, κ (μαζί με το παλάτι της και τον κήπο της, που τα κουβαλά ο δυνατός). IV: γ1.

Σελ. 341
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/342.gif&w=600&h=915

23. ΛΑ 531, 4, Βιζύη, άτιτλο. Συμφυρμός με AT 554. I: α, α1, α2. IIA: α, α1, α4, β, β1, β7, γ, γ1, γ4, γ5, γ6, δ, δ1, δ2. III: α13 (στέλνουν τον ήρωα για νερό στη βρύση που τη φυλάει μια τυφλή αρκούδα. Ο ήρωας την χτυπά στα μάτια και τα κάνει ν'ανοίξουν. Η αρκούδα φτύνει στο στόμα του και του μαθαίνει τις γλώσσες των ζώων, κι αφήνει πια τον κόσμο να παίρνει νερό), β, δ, δ1 (κοράκους), δ2, δ3, δ6, δ9, ζ, ζ3, ζ5, η, η1, θ, θ1, η, η2, θ, θ2, η, η4, θ, θ4, κ. IV: α, α2, α3, α4, α5, γ.

24. ΛΑ 531, 5, Σουφλί, «Του βασιλουπαίδ'». I: α, α6 (βασιλόπουλο). IIB: α, α1, β8 (ο ήρωας φεύγει να βρει γιατρικό για να γιατρέψει τα μάτια του πατέρα του), β, β1, β4, β5, β7. III: α, α2, α4, α6, β, α, α4 (το λουτρό της βασιλοπούλας), κ. IV: ο ήρωας γλυτώνει τη δρακοπούλα από τον Αράπη, που την κρατούσε και φέρνει το αθάνατο χορτάρι των δράκων για να γιατρέψει τα μάτια του πατέρα του.

25. ΛΑ 531, 6, Αίνος, «Ο κυνηγός». Συμφυρμός με AT 554. I: β, β5. IIB: β, β1, β4, β7. III: α, α2, α, α6, α9, β, δ, δ1, δ4, δ5 (φίδι), δ7 (κι έτσι περνά από τα φίδια χωρίς να τον πειράξουν), ζ (ανεβασμένος στα φτερά του αητού), ζ, ζ2, ζ6, η, η3, θ3, κ. IV: β3 (πνίγουν τον βασιλιά και τον βεζύ

ρη), γ, γ1·

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

26. ΛΑ 2763, 157-176 και 327-329, Σιτοχώρι Σερρών, άτιτλο. Ενωμένο με AT 590 (The Prince and the Arm bands) και AT 566 ( The three Magic Objects and the Wonderful Fruits). IIB: ο πατέρας του παιδιού: β, β1, β4, β7. III: α, α3 (Εβραίου), α4, α6 (αλλά δεν καταφέρνει να το σκοτώσει και πεθαίνει). I: β, β3, β4, β5. IIB: β8 γίνεται ξακουστός ως κυνηγός. III: α, α3, (του Εβραίου), α4, α6, στ, στ4, στ11 (σκοτώνει το πουλί), στ10, α, α3, α4, α9, α13 (για να φτιάξει κλουβί για το πουλί), γ1 (η μάνα του), γ2, γ3, γ12 (να πριονίσουν τα δέντρα κάτω από τα οποία κάθονται οι ελέφαντες για να πέσουν πάνω τους να τους σκοτώσουν), στ, στ5, στ9, στ10, α, α3, α4, α13 (το δέντρο με τα πουλιά), γ3 (κιλίμι που σε πάει παντού και σκουφί που σε κάνει αόρατο), στ, στ1, στ3 (το δέντρο), στ10, β, β1 (ο διάβολος), ζ (και την κλέβει), κ. Η συνέχεια όπως AT 590: εγκαθίσταται με τη μάνα του στο παλάτι του Αράπη, που τα φτιάχνει μαζί της και προσπαθούν να σκοτώσουν τον ήρωα. Θέλουν να μάθουν που βρίσκεται η δύναμή του και τελικά το μαθαίνουν: στις τρεις χρυσές τρίχες του κεφαλιού του, που τις κόβουν, και έπειτα τυφλώνουν τον ήρωα και τον διώχνουν. Περιπλανώμενος ακούει από τα πουλιά πώς να γιατρέψει τα μάτια του, επιστρέφει και σκοτώνει τη μάνα του και τον Αράπη. Η συν. όπως AT 566: ο νέος έχει μια μαγική σακούλα που βγάζει χρυσάφι και

Σελ. 342
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/343.gif&w=600&h=915

μαγική σφυρίχτρα. Παντρεύεται τη βασιλοπούλα, που του κλέβει τα μαγικά αντικείμενα και τον διώχνει. Ανακαλύπτει συκιά με άσπρα σύκα, που αν τα φας σου φυτρώνουν κέρατα, και άλλη με μαύρα, που ρίχνουν τα κέρατα. Εκδικείται έτσι τη βασιλοπούλα, που του επιστρέφει τα μαγικά αντικείμενα και ξανακάνουν το γάμο.

27. ΛΑ 2763, 330-335, Σιτοχώρι Σερρών, άτιτλο. Συμφυρμός με AT 554. I: α, α6 (γιος του βασιλιά που έδιωξε τη γυναίκα του). IIA: α, α2, β, β1, β7, γ, γ1, γ4, γ5, γ6, δ, δ1, δ2. III: α, α1, α4, α13 (το νερό που κρατάει η Λάμια), στ11 (ο ήρωας γιατρεύει τα τυφλά μάτια της Λάμιας κι εκείνη του δίνει τρίχες για όποτε τη χρειαστεί), β, β4, γ1 (η Λάμια), γ2, δ, δ1 (αητούς), δ2, δ3, δ6, δ9, ζ, ζ2, ζ5, η, η1, θ, θ1, η, η4, θ, θ4, κ. IV: α, α2 (καλεί τη Λάμια κι εκείνη φέρνει το αθάνατο νερό), α3, α4, α5, γ.

28. ΛΑ 531, 11, άτιτλο. Συμφυρμός με AT 513Α και AT 554. III: α, α4, α9, γ1 (η μάνα του), γ2, γ3, γ7, στ, στ5, στ6, στ7, στ9, στ10, β, ε, ε2, ε8 (ένας που κόβει με το σπαθί του τα βουνά κι ένας που κάνει μακριές δρασκελιές), ε9, δ, δ2, δ3, δ6, δ9, ζ, ζ3, ζ5, θ6 (οι σύντροφοι δείχνουν στον βασιλιά τι μπορούν να κάνουν), η, η1, θ, θ1, η, η4, θ, θ4, κ. IV: γ.

29. ΛΦ 523, 13-19, Άνω Κώμη Κοζάνης, άτιτλο. Συμφυρμός με AT 513Α και AT 554. I: β, β1, β5. IIB: β, β1 (παγωνιού), β4, β7, β8 (παίρνει ένα αλογάκι από μια άγρια αγέλη), α1. III: α (γιατί τον φοβάται και θέλει να τον εξοντώσει), α4, α8 (όλη την άγρια αγέλη), γ, γ2, γ9, γ10, α, α4, α13 (τον θησαυρό της Κων/λης), γ, γ2, γ3, γ8 (40 άντρες να σκάβουν, 40 φτυάρια, 40 βόδια: τα κοράκια τρώνε τα βόδια και τους λένε που είναι κρυμμένος ο θησαυρός), β, (μαζί με τα σαράγια της), δ, δ1 (τους μοιράζει το τόπι του αλατζά για το οποίο μάλωναν), δ2, δ3, δ7, δ9, ε, ε4, ε5, ε7, ε8 (ένας παίζει το τοπούζι κι ακούγεται στον κάτω κόσμο), ε3, ε8 (κι έναν που τραβάει με μια αλυσίδα τα σαράγια), ε10, ζ, ζ4 (ο φρουρός της), ζ5, η, η1, θ, θ1, η, η8 (να πάει στον κάτω κόσμο και να γυρίσει πιο γρήγορα από το περιστέρι της Πεντάμορφης και τέλος να παλέψει με την Πεντάμορφη), θ5, (ο δυνατός την νικάει κι αυτός με την αλυσίδα παίρνει μαζί και τα σαράγια), κ. IV: γ2 (ο λαός σκοτώνει τον βασιλιά), γ, γ1.

30. ΛΦ 1617, 1-5, Ηλιοκώμη Σερρών, «Του αυτζόγλου ο γιος». Παραλλαγή δημοσιευμένη εδώ.

31. Μακεδονικό Ημερολόγιο Α', 1908, 310-312 (Καφαντάρης, 1, 547-549, αρ. 94, «Ο κυνηγός»), Λουκόμι Ανασελίτσας, άτιτλο. Συμφυρμός με AT 554. I: α, α6 (είναι γιος μάγισσας), β5. III: α, α3, α9, α11, γ1 (η μητέρα του), γ2, γ3, γ6, γ7, στ, στ5 (εκεί που μαζεύονται τα πουλιά), στ6, στ7, στ8, στ10, β5 (ο βασιλιάς τον θαυμάζει και του λέει πώς να πάει στη χώρα της Πεντάμορφης για να την παντρευτεί), ε, ε4 (και κόβει τα βουνά

Σελ. 343
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/344.gif&w=600&h=915

με το σπαθί του), ε2, ε3, ε9, δ, δ2, δ8 (τα βοηθά να περάσουν έναν λάκκο με νερό), δ3, δ8 (σκοτώνει την αρκούδα, που θέλει να φάει το μέλι), δ9, ζ, ζ3, ζ5, η, η8 (να περάσει τη σφαίρα μέσα από ένα δαχτυλίδι. Τα καταφέρνει), η, η8 (να φτάσουν στο τρέξιμο ένα λαγό), θ5, η1, η4, θ, θ1, θ4. IV: γ.

32. Miliopulos, Vonderlage, 87-100, άτιτλο. I: α6 ο ήρωας είναι ένα βασιλόπουλο, που φεύγει από το παλάτι με το άλογό του. III: δ, δ2, δ4, δ7, δ9. IIB: α, α1, β, β1, β4, β5, β8 (φτάνει σε μια πολιτεία όπου το βασιλόπουλο βλέπει το φτερό και θέλει οπωσδήποτε να το αποκτήσει), β7. III: α, α4, α6, γ1, γ2, γ12 (του λέει πού βρίσκεται το πουλί, που στην πραγματικότητα είναι μια πανέμορφη κοπέλα), στ, στ4, στ8 (το πουλί γίνεται κοπέλα), κ, κ3 (ο βασιλιάς θέλει να την παντρέψει με το γιο του), κ4, κ5, κ6, θ, θ3, κ5, κ8 (το άλογό της και τις 40 φοράδες της), γ, γ2, γ9, γ10, ι, ι3, ι4, ι7. IV: β2 (ο γιος του βασιλιά), γ, γ1.

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

α. Νησιά Ανατολικού Αιγαίου

33. ΛΑ 531, 8, Χίος, άτιτλο. Συμφυρμός με AT 554. I: α, α1 (ενός καραβοκύρη). IIA: α, α1, α4, α5 (δαχτυλίδι), β, β2 (κασίδη), β7, γ, γ1, γ4, γ5, γ6, δ, δ1, δ2. III: α, α1, α4, α13 (το αθάνατο νερό), γ1 (μια γριά), γ2, γ3, γ4, γ5, γ6, δ, δ1, δ2, δ3, δ5 (λιοντάρια), δ6, δ9 (τα μυρμήγκια και οι μέλισσες, ενώ τα λιοντάρια του δίνουν δύναμη και οι αητοί την ικανότητα να μεταμορφώνεται σε αητό), στ11 (σαν αητός, παίρνει το αθάνατο νερό ανάμεσα από τα βουνά που ανοιγοκλείνουν), στ10, β, δ, δ4, δ7, ζ, ζ3, ζ5, η, η1, θ, θ1, η, η3, θ, θ3, η, η8 (να σκίσει μια κολώνα - τα καταφέρνει με τη δύναμη του λιονταριού). IV: α, α2, α3, α4, α5, γ.

34. Χιακά Χρονικά Α', 1911, 132-137, Καρδάμυλα Χίου, «Η όμορφη του κόσμου». Συμφυρμός με AT 554. I: α, α2. IIA: α, α1, α4 (σε ηλικία γάμου, για να πάρει την ευχή του), β, β1, β4, β5, β6 (ο πατέρας του), β7, γ, γ1, γ4, γ5, δ, δ1, δ2. III: β, β2, γ1 (ο πατέρας του, που εμφανίζεται στο όνειρο του), γ2, γ3, γ6, γ5, γ4, δ, δ5 (λιοντάρια), δ2, δ3, δ6, δ9, ζ, ζ4, ζ5, η, η5 (να φάει πέντε βόδια και πέντε φούρνους παξιμάδια), η1, η4, θ, θ6 (τα λιοντάρια τρώνε τα 5 βόδια και τους 5 φούρνους παξιμάδια), θ1, θ4, κ. IV: λέει την αλήθεια στον βασιλιά, α5, γ.

35. Dawkins, More G.F., 59-70, Χίος, «The Blessing Incarnate» I: α6 (ο ήρωας είναι ένα βασιλόπουλο, που φεύγει από το πατρικό του μ'ένα καράβι για να γνωρίσει τον κόσμο. Όμως η πόλη του βυθίζεται κατά την απουσία

Σελ. 344
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/345.gif&w=600&h=915

του και επιστρέφει να δει τι απέγιναν οι γονείς του. Εμφανίζεται τότε ένα χρυσό άλογο, που του λέει ότι είναι η ευχή των γονιών του. IIB: α, α1, β, β1, β4, β5, β7 (του το πουλάει για πολύ λίγα χρήματα), β, β2 (λαμπερή ζώνη), β4, β5, β7. III: α, α2, α4, α6 (τα κόκκαλά του, που είναι από μαργαριτάρι), α12, γ1 (η δράκισσα, που την αποκάλεσε μάνα), γ2, γ3, γ7, στ, στ5 (στη λίμνη), στ6, στ7, στ11 (σκοτώνει το πουλί) στ9, στ10, β, β5 (που θα τον κάνει νεότερο), γ1, γ2, γ3, γ12 (φορέματα για τις 10 πριγκήπισσες, που ζουν με την Πεντάμορφη), ζ, (δίνει τα φορέματα και ζητά γι'αντάλλαγμα τον αυλό. Μόλις αρχίζει να παίζει, το παλάτι αρχίζει να κουνιέται κι η Πεντάμορφη από το θυμό της πετά ό,τι υπάρχει μέσα), κ (μαζί με το παλάτι), κ4, κ5 (ό,τι υπήρχε μέσα στο παλάτι της), κ6, γ, γ2, γ3, γ12 (σιδερένιους θώρακες και σπαθί), στ, στ5 (στην ακροθαλασσιά. Καλούν το τζίνι, που είχε καταπιεί το δαχτυλίδι και που έχει στην κοιλιά του ένα πουλάρι, παλεύουν, βγάζουν το πουλάρι και παίρνουν το δαχτυλίδι), ι, ι2, ι8 (και βγαίνει ομορφότερος). IV: β, β1, γ, γ1.

36. Dawkins, M.G.F., αρ. 34, 183-9, Χίος, «The Servant who took the Place of his Master». Συμφυρμός με AT 554. I: α, α1, α2. IIA: α, α1, α4, α5 (μενταγιόν), β, β1, β7, γ, γ1, γ4, γ5, γ6, δ, δ1, δ2. III: ο νέος μαθαίνει τη γλώσσα των πουλιών και τα ακούει να μιλάνε για τη Χρυσομαλούσα, α, α1, β, β3, γ1 (λάμια), γ2, γ3, γ4, γ6, δ, δ1, δ3, δ6, δ9, ζ, ζ1, ζ2, ζ5, η, η1, θ, θ1, η, η4, θ, θ4, κ. IV: α, α1, α3, α4, γ.

β. Δωδεκάνησα

37. ΣΠ 61, 7-9, Πάτμος, «Ο σπανός». Συμφυρμός με AT 554. Ι: α, α2 (πραματευτή). IIA: α, α1, β, β 1, β7, γ, γ1, γ4, γ5, γ6, δ, δ1, δ2. III: α, α1, α4, α5, γ1 (μάγισσα), γ2 (του λέει πότε λείπουν οι δράκοι), στ, στ1, στ3, στ10, β, γ3, γ4, γ5, γ6, δ, δ2, δ3, ζ, ζ3, ζ5, η, η1, θ, θ1, η, η4, θ, θ4, κ. IV: α, α2, α3, α4, α5, γ.

38. Dawkins, 45 Stories, αρ.3, 56-72, Αστυπάλαια, «Του τσυνηού το παιδί» («The Son of the Hunter»). I: β, β1, β2, β3, β4, β5. III: α, α3 (του βεζίρη), α4, α6 (το πουλί με το διαμάντι), γ1 (ένα καλογεράκι), γ2, γ12 (πώς να βρει το δράκο, που έχει το πουλί και πώς να του το ζητήσει), στ, στ5 (στο βουνό), στ8, στ10, α, α3, α4, α9, α11, γ1 (το καλογεράκι), γ2, γ3, γ7, γ8 (τροφή για τα ζώα και χασαπόπουλα μαζί του), στ, στ5 (στο βουνό), στ6, στ7, στ11 (κομματιάζουν τους ελέφαντες), στ9, στ10, β, β3, γ1, γ2, γ11, ζ (όπου ο πατέρας της την κρατά φυλακισμένη. Ζητά βοήθεια από μια γριά, που πείθει την πεντάμορφη να ντυθεί με γέρικα ρούχα για να πάει να δει το καράβι), κ, κ1, κ2 (η Πεντάμορφη αγαπά τον κυνηγό) . IV: β3. Η Πεντάμορφη συμβουλεύει τον ήρωα να ζητήσει να τον σκο-

Σελ. 345
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/346.gif&w=600&h=915

σκοτώσουν, τάχα για να πάει στον Κάτω Κόσμο. Τον ανασταίνει με το αθάνατο νερό και γράφει ένα γράμμα, τάχα πως του τό 'δωσαν οι γονείς του βασιλιά, που λέει πως θα'ρθουν στον γάμο, μόνο αν πάει ο ίδιος ο βασιλιάς με τον βεζίρη και τη δωδεκάδα του στον άλλο κόσμο να τους πάρει. Έτσι σκοτώνουν τον βασιλιά και τους άλλους, γ, γ1.

γ. Εύβοια - Σποράδες

39. ΛΦ 518, 1-2, Εύβοια, άτιτλο. I: β5. IIB: β, β2, β7. III: α, α2, α4, α9, γ1, γ2, γ3, γ6, γ7, στ, στ5 (στο βουνό), στ6, στ7 (τα θηρία), στ9, στ10, β, γ11, ζ, ζ2, ζ5 (και αινίγματα, που πρέπει να λύσει, όπως AT 871: «ποιο βυζί είναι της μάνας μου και ποιο του πατέρα μου»), η, η5 (τα τρώνε οι αγριάνθρωποι, που έχει πάρει για πλήρωμα), η, η2 (το έχει μαζί του), κ. IV: γ2 (η Πεντάμορφη σκοτώνει τον βασιλιά), γ.

40. ΛΦ 1580, 1-3, Κοκκινομηλιά Ιστιαίας, «Το παραμύθι Τσαϊγρούνας». Ι: α, α2. IIA: α, α1, α5, (φορώντας τη φορεσιά που του είχε κάνει δώρο ο βασιλιάς), β, β2 (έναν μονόματο τσιφούτη), γ, γ1, γ2, γ5 (και του παίρνει τη φορεσιά που του είχε δώσει ο βασιλιάς), δ, δ1, δ2. III: α, α1, α4, α13 (το γουρουνόπουλο της άγριας γουρούνας), γ1 (οι μοίρες του), γ2 (να ζητήσει από δυο κοπέλες δυο παξιμάδια, να τα πάει στη γουρούνα και να κλέψει το γουρουνόπουλο), α, α1, α4, α13 (το φίδι), γ1, γ2 (να ζητήσει απ' τις ίδιες κοπέλες μια σακούλα για να κλείσει μέσα το φίδι). IV: μην αντέχοντας άλλο ο νέος διηγείται την αλήθεια στον βασιλιά, α5 (τον σκοτώνουν).

41. Ρήγας 2, 52-59, αρ. 13 (Ιωάννου 1990, 199-208), Σκιάθος, «Η ξανθομαλλούσα». Συμφυρμός με AT 554. Ι: α, α1, α2. IIA: α, α1, α4 (12 χρονών), β, β1, β4, β5, β6, β9 (την τρίτη φορά), γ, γ1, γ4, γ5, γ6, δ, δ1, δ2. III: α, α1, α4, α13 (λουλούδια από τον κήπο της ανθρωποφάγας Ξανθομαλλούσας. Η Ξανθομαλλούσα δεν πειράζει τον ήρωα και του δίνει λουλούδια), α, α1, β, γ1 (η Ξανθομαλλούσα), γ2, γ3, γ4, γ5, γ6, δ, δ1 (γερανούς), δ3, δ2, δ6, δ9, ζ, ζ1, ζ3, ζ5, η, η1, η8 (να κόψει ένα δέντρο με μια τσεκουριά), η2, η4, θ, θ1, θ6 (τα μυρμήγκια τρώνε τον κορμό του δέντρου από μέσα κι ο ήρωας το ρίχνει με μια τσεκουριά), θ2, θ4, κ. IV: α, α2, α3, α4, α5 (τον σκοτώνουν), γ.

δ. Κρήτη

42. ΛΑ 1323 (ΣΜ 136), 17-21, Κυδωνία Χανίων, άτιτλο. Συμφυρμός με AT 554. I: α, α1, α2. IIA: α, α1, α4, α5 (δαχτυλίδι), β, β1, β3, β7, γ1, γ4,

Σελ. 346
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 500-559
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 327
    

    ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 531