Συγγραφέας:Αγγελοπούλου, Άννα
 
Καπλάνογλου, Μαριάνθη
 
Κατρινάκη, Εμμανουέλα
 
Τίτλος:Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 500-559
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:41
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:2004
 
Σελίδες:511
 
Αριθμός τόμων:1 τόμος
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Ελληνικά παραμύθια-Κατάλογος
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Περίληψη:Το βιβλίο αυτό αποτελεί τον τέταρτο κατά σειράν τόμο του Καταλόγου των Ελληνικών Παραμυθιών (βλ. εδώ τα δημοσιεύματα αρ. 21, 26, 34). Ο Κατάλογος των Ελληνικών Παραμυθιών αποτελεί μια σύγχρονη επεξεργασία της πρώτης ανέκδοτης και πολύτιμης καταλογογράφησης του ελληνικού παραμυθιού από τον Γεώργιο Α. Μέγα. Ο εθνικός αυτός Κατάλογος, έρχεται να προσθέσει μια νέα όψη των πραγμάτων, ίσως και να απειλήσει τη στατική αντίληψη της κατάταξης. Συχνά οι τοπικές αφηγήσεις περιγράφονται με τον όρο «αποκλίσεις» σε σχέση με την περιγραφή του κάθε παραμυθιακού τύπου στον Διεθνή Κατάλογο. Ωστόσο, το σύγχρονο ενδιαφέρον μπορεί να είναι πολύ πιο δυναμικό: το αντικείμενο της έρευνας είναι η μελέτη των ασυνείδητων μηχανισμών, που υποβαστάζουν τους μετασχηματισμούς των παραμυθιών, καθώς αυτά κυκλοφορούν από γλώσσα σε γλώσσα, από περιοχή σε περιοχή. Οι μετασχηματισμοί δεν συμβαίνουν ερήμην των δρώντων προσώπων, που είναι οι χρήστες των παραμυθιών, αυτών που διηγούνται κι αυτών που ακούνε. Οι χρήστες είναι βεβαίως φορείς ενός πολιτισμού. Τα παραμύθια γίνονται αντιληπτά μέσα από δεδομένους μυθικούς και συμβολικούς κώδικες και, προκειμένου να επιχωριάσουν, υποβάλλονται αναλόγως σε ασυνείδητους μετασχηματισμούς σε διάφορα επίπεδα της δομής τους.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 11.9 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 371-390 από: 514
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/371.gif&w=600&h=915

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 532

Σελ. 371
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/372.gif&w=600&h=915 01 - 0002.htm

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 372
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/373.gif&w=600&h=915

Πρόταση κατάταξης ως ΑΤ314 Ο Μπιλμέμ*

AT: I dont know Ο λοιτζιαρέτης

Μιαν φοράν τζαι ένα τζαιρόν εισιεν έναν βασιλιά και δεν έκαμνεν παιδκιά. Είσιεν μιαν φοράαν* τζαι δεν έκαμνε φοραούδκια. Μια ημέραν, εξεκίνησε τζαι επήαινε να'βρει έναν μάγον, να του πει γιατί εν κάμνει η γυναίκα του τζαι η φοράα παιδκιά. Στο δρόμο ηύρε ένα γέρον και του το είπε, ότι η γυναίκα του δεν κάμνει παιδκιά ούτε η φοράα φοραούδκια. Ο γέρος του έδωσε τρία μήλα και του είπε να καθαρίσει τα μήλα, να τα δώσει της βασίλισσας και τα φύλλα της φοράδας, και θα κάμουν παιδί. Επήρεν τα ο βασιλιάς τζαι έδωσε τα μήλα στην βασίλισσαν τζαι τα φύλλα στην φοράδαν. Και ευθύς, αγκαστρώθηκε η βασίλισσα τζαι η φοράδα. Υστερα απου εννιά μήνες/γέννησε η βασίλισσα τζαι έκαμε ένα παιδί τζαι η φοράδα ένα φοραούδι.

Ο βασιλιάς, πριν να γεννήσει η βασίλισσα, επήεν ταξίδι. Όταν εστράφηκε, ηύρεν γεννημένες την βασίλισσαν και την φοράδα. Η βασίλισσα είχεν έναν φίλον. Όταν ήρθεν ο βασιλιάς και είδεν το παιδί, εχάρην πολλά και επήεν πάλιν στο ταξίδι και είπεν στην βασίλισσα να σάζει το βασιλόπουλον, ώσπου να πάει και να έρθει. Το βασιλόπουλον το ονόμασαν Θεοχάρην και το φοραούδι Φαρήν. Ο φίλος της βασίλισσας έβαλεν την πάνω να ψατζιέψει* το βασιλόπουλον. Αλλά ο Φαρής επρονόαν την νύκταν. Το πρωίν εσηκώθην το βασιλόπουλον για να πάει στο σχολείον. Πριν να πάει στο σχολείον, επέρασε απού το Φαρήν τζαι του είπεν: «καλημέρα Φαρήν». Τζι' ο Φαρής του είπεν: «Καλώς τον Θεοχάρην. Εγώ είμαι καλά, μα εσύ είσαι κακά». «Γιατί είμαι κακά;» είπεν του το βασιλόπουλον. Τζαι το Φαρίν του είπε: «Ο φίλος της μάνας σου είπεν της να βάλει μέσα στο φάίν σου ψατζιήν*, για να σε ψατζιέψει. Τζαι συ να πεις της μάνας σου ότι είσαι άρρωστος τζαι εθ θέλεις να φάεις». Έτσι τζαι έγινεν. Την νύκτα λαλεί του η μάνα του: «Έλα, γιε μου, να φάεις», τζαι τζείνος λαλεί: «όχι, μάνα, είμαι άρρωστος τζαι να πέσω*».

* Οι λέξεις που φέρουν αστερίσκο εξηγούνται στο τέλος του κειμένου.

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 532

Σελ. 373
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/374.gif&w=600&h=915

Την νύκταν πάλιν λαλεί ο φίλος της βασίλισσας: «Να του ψατζιέψεις την μονήν*». Το πρωί εσηκώθην το βασιλόπουλον, επέρασεν απού τον Φαρήν τζαι τον εκαλημέρισεν. Ο Φαρής του είπε: «Καλώς τον Θεοχάρην. Εγώ είμαι καλά μα εσύ είσαι κακά». «Γιατί;» λαλεί του ο Θεοχάρης. Τζαι ο Φαρής του είπεν: «Πόψε η μάνα σου εν να βάλει ψατζιήν μέσ' την μονήν να σε ψατζιέψει. Τζαι συ να πεις ότι έσιεις πολλά μαθήματα να δκιαβάσεις, τζαι να μην πέσεις». Και το έκαμεν ο Θεοχάρης. Όταν ήρθε απού το σχολείον, η βασίλισσα του είπε να πέσει, αλλά το βασιλόπουλον της είπε ότι έσιει πολλά μαθήματα να δκιαβάσει.

Το πρωί επήεν στο Φαρήν τζαι του είπεν: «καλημέρα Φαρή». Τζαι τζεινος του είπεν: «Καλώς τον Θεοχάρην. Εσύ είσαι καλά, μα εγώ είμαι κακά, διότι ο φίλος της μάνας σου της είπεν να σκοτώσει εμένα, γιατί εκατάλαβέν το, ότι σου τα λέω». Επειτα ήλθεν ο βασιλιάς από το ταξίδι του τζαι ο Φαρής του είπε να πάει να πει στο βασιλιά, τον πατέρα του, να κάμει μια σέλλαν ολόχρυσην γι'αυτόν, τζαι μια ολόχρυσην φορεσιάν δική του, τζαι να τον καβαλλιτζιέψει, για να τον δοκιμάσει τάχα, τζι'έτσι να εύρουν ευκαιρία να φύουσι, για να γλυτώσουν τον θάνατο. Είπεν το του πατέρα του τζαι έκαμέν του την αλλαήν* τζαι την σέλλαν. Εκαβαλλίτζεψεν πάνω τζαι είδεν το ο πατέρας του, εδκιανεύτην* καλά τζαι έβαλεν του την ευτζήν του τζαι ύστερα έφυεν.

Ότι τζαι επήεν κάμποσον τόπον, ηύρεν ένα καλογερούιν. Είπεν του το βασιλόπουλον να αλλάξουσιν ρούχα. Υστερα, λαλεί του ο Φαρής: «Να βκάλεις τρεις μάλλες απού τον νούρον μου τζαι, άμα με γρειάζεσαι, να μου τσικνώνεις* μιαν μάλλαν τζαι εγιώ να έρκομαι, να καβαλλιτζιέφκεις να κάμνης περίπατον». Υστερα εφόρεσεν τα παλιόρουχα του καλοι'ρκού τζαι επήεν σ' έναν περβολάρην τζαι επρόσεχέν του το περβόλιν του. Την νύκτα ετσίκνωνε την μάλλα του Φαρή τζαι έρκετουν, τζαι εφόρεν την ολόχρυσην του την φορεσιάν τζαι εδκιανέφκετουν μέσα στο περβόλιν τζαι έκαμνε τα φυτά κομμάδκια. Την άλλην ημέραν ήρτεν ο περβολάρης τζαι εθύμωσέν του. Τζείνος είπεν του ότι ήρθεν ένας με τον άππαρον* τζαι εκατάκοψέν τα. Την άλλην ημέραν πάλιν το ίδιο.

Είσιεν έναν βασιλιάν τζαμαί* κοντά τζαι είσιεν μια κόρην τζαι κάθε νύκτα ήταν στο παραθύρι τζαι εθώρεν τον λοιτζιαρέτην, που εφόρεν τα ολόχρυσά του τα ρούχα τζαι εδκιανεύκετουν με τον Φαρήν. Ο βασιλιάς τζείνος ήταν να χαρτώσει* την κόρην του τζαι έδωσε διαταγήν να έρθει ούλος ο κόσμος, να περάσει κάτω απού το παράθυρον τζαι όποιος της άρεσκε, τζείνον ήταν να πάρει άντρα της. Εσυνάχτην ούλος ο κόσμος τζαι πέρασε κάτω απού το μπαρκόνι, μα η βασιλοπούλα δεν έριψε το μήλον. Ερέξαν* ούλοι δεύτερη τζαι τρίτην φοράν, μα δεν έσυρε το μήλο. Υστερα είπεν ο περβολάρης: «Έχω τζαι εγιώ έναν λοιτζιαρέτην, που βλέπει το περβόλι, να το φέρω να τον δούμε». Υστερα επήραν τον. Όσον τζαι επήραν τον, τζαι επέρασε απού κάτω στο παρκόνιν, έρριψεν του το μήλον. Όταν του έσυρεν το μήλον πάνω του, αντάκωσεν* κλάματα

Σελ. 374
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/375.gif&w=600&h=915

τα ο λοιτζιαρέτης τζαι ελάλεν: «Τον λύκον μου, τον λύκον μου, τον λύκον μου, τζαι εσκοτώσετέ μου τον.

Επιάσαν τον τζαι επαντρέψαν τον με την βασιλοπούλα. Ο βασιλιάς εθυμώθηκε και δεν της έδωσε με σπίτιν με τίποτε. Εκαθάρισεν έναν ορνιθώναν τζαι της τον έδωσεν. Του βασιλιά τζείνου ήρτεν διαταγή να πάει να πολεμήσει. Ετοιμάστηκαν οι άλλοι οι γαμπρούες του. Τους εστόλισε, τους έδωσε καλούς αππάρους τζαι επήασι. Λαλεί του η κόρη του: «Δως του πατέρα τζαι τζείνου τζείνον τον κουτσάππαρον, να πάει να σας βοηθήσει». Λαλεί της τζαι ο πατέρας της: «Να πάρω τούτον τον λοιτζιαρέτην, να ξαντροπιαστώ;». Όταν τον επαρακάλεσεν η κόρη πολλές φορές, του έδωσε τζαι τζείνου τζείνον τον κουτσάππαρον. Εξεκίνησαν ούλοι τζαι, ύστερα απού Χίον, εξετζίνησεν τζαι τζείνος τ' απισόν*. Όταν επήεν κάμποσον, εκατέβην απού τον κουτσάππαρον, έδησεν τον κάπου, τεσίκνωσεν την μάλλαν τζαι ήρτεν ο Φαρής. Εφόρησεν τα χρυσά του τα ρούχα, εζώστην το σπαθίν του τζαι εξεκίνησε. Έφτασεν την ώρα που ήταν να νικηθεί ο βασιλέας. Έδωκεν μέσα στην μάχην τζαι το σπαθίν του έκοφκε πολλούς ανθρώπους τζαι έτσι ενίκησεν ο βασιλέας. Όταν έδωκε την τελευταία του σπαθκιάν, έκοψε το δακτύλι του τζαι ο βασιλιάς έβκαλεν την χρυσήν του σιερβέν* τζαι του το έδησε, για να μην τρέσιει το γαίμα. Εκαβαλλίτζεψεν πάνω στον χρυσόν άππαρον τζαι εχάθηκεν. Επήεν τζαμαί, που είσιεν δημένο τον κουτσάππαρον, έπιασεν τον τζαι εκαβαλλίτζεψεν.

Τζείνην την ώραν, έρκετουν* ο βασιλιάς με τους άλλους γαμπρούες του τζαι του είπαν να στραφεί, γιατί ο πόλεμος ετέλειωσεν. Εστράφην τζαι τζείνος τζαι ήρτεν σπίτιν τζαι έπεσεν απού την κούρασιν. Είπεν της γυναίκας του ότι ενίκησεν. Η βασιλοπούλα επήεν να ερωτήσει τον βασιλιάν πώς επέρασεν στην μάχην. Είπεν της ότι ήρτεν ένας με ολόγρυσα ρούχα τζαι ενίκησεν τους εχθρούς μας, την ώραν που ήταν να τελειώσει η μάχη, έκοψε το δακτύλιν τζαι έφκαλα τζαι εγιώ το χρυσόν μου σιερβέν τζαι ετύλιξά του το δακτύλιν του. Έτσι γαμβρόν ήθελα να έχω, όχι τον λύκον. Υστερα λέγει του: «Πατέρα αγρονίζεις* τον σιερβέν σου, όταν τον δεις;» Λαλεί της τζαι τζείνος: «Καλά, εν τον αγρονίζω;» «Πάμε ποτζεί να τον δεις, να σοούμεν αν τον αγρονίζεις». Επήεν ο βασιλιάς, εξησιέπασέν τον, είδεν τον τζαι αγρόνισεν ότι ήταν τζείνος. Υστερα επίσιευσεν ότι ήταν τζείνος τζαι τους επάντρευσεν ξανά. Τους έδωσεν παλάτια τζαι χρήματα τζαι χωράφκια. Τζαι ζήσαν τζείνοι καλά τζαι εμείς καλύτερα.

ΛΦ 1430, 1-18. Παραλλαγή που συλλέχθηκε στην Αρμίνου της Κύπρου. Καταγραφή: Παναγ. Ροδοσθένους.

Σελ. 375
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/376.gif&w=600&h=915

Λεξιλόγιο

Αγρονίζω = καταλαβαίνω Αλλαή= φορεσιά Αντάκωσεν= άρχισε Άππαρος= άλογο Εδκιανεύτη = έκανε περίπατο Ερέξαν^ επέρασαν Έρκετουν= ερχόταν Λίον = λίγο Μονή = κλίνη

Μπιλμέμ (τουρκικά) = δεν ξέρω

Να πέσω = να ξαπλώσω Να ψατζιέψει = να δηλητηριάσει Σιερβές= μανδύας Τ' απισόν = από πίσω Τζαμαί = εκεί

Τσικνώνω = καίω στη φωτιά Φοράα= φοράδα Χαρτώνω = αρραβωνιάζω Ψατζιή = δηλητήριο

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ

I. Η μαγική γέννηση

α: Ένα άτεκνο ζευγάρι αποκτά τελικά έναν γιο' α1: μετά από συμβουλή' α2: ενός γέρου' α3: ενός μάγου' α4: άλλου προσώπου' α5: που τους δίνει ένα μήλο και τους λέει' α6: να το φάει η βασίλισσα' α7: να φάει το μισό ο βασιλιάς και το μισό η βασίλισσα' α8: και να δώσουν τα φλούδια στη φοράδα, που γεννά κι αυτή ένα αλογάκι' α9: το οποίο μιλά' α10: άλλο.

II. Η κακή μητέρα προσπαθεί να εξοντώσει τον ήρωα

α: Η μητέρα του νέου αποκτά εραστή' α1: έναν δράκο' α2: άλλο πρόσωπο' α3: όταν ο βασιλιάς φεύγει για τον πόλεμο' α4: άλλο.

β: Η μητέρα του νέου πεθαίνει' β1: κι ο βασιλιάς παντρεύεται ξανά μια πολύ κακή γυναίκα.

γ: Η μητέρα με τον εραστή της' γ1: η μητριά' γ2: σχεδιάζει (-ουν) να σκοτώσουν τον ήρωα' γ3: βάζουν δηλητήριο στο φαΐ του' γ4: βάζουν δηλητηριασμένες βελόνες στο κρεβάτι του' γ5: βάζουν φαρμακωμένα μαχαίρια στο κατώφλι για να πατήσει πάνω και να σκοτωθεί' γ6: προσπαθούν να τον σκοτώσουν με άλλον τρόπο' γ7: αλλά το αλογάκι προειδοποιεί κάθε φορά τον ήρωα κι έτσι αυτός γλυτώνει.

δ: Τελικά σχεδιάζουν να σκοτώσουν το αλογάκι' δ1: η μητέρα προσποιείται την άρρωστη' δ2: και ζητά να της δώσουν να φάει κρέας του αλόγου' δ3: άλλο.

ε: Ο ήρωας ζητά' ε1: να του φτιάξουν μια (τρεις) ωραία (-ες) φορεσιά (-ές)' ε2: να του δώσουν μια χρυσή σέλλα' ε3: άλλα πολύτιμα πράγματα' ε4: να τον

Σελ. 376
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/377.gif&w=600&h=915

αφήσουν να καβαλικέψει το αλογάκι πριν το σκοτώσουν" ε5: ιππεύει το άλογο και φεύγουν μακριά" ε6: το άλογό του του δίνει τρίχες και του λέει να τις κάψει όταν τον χρειαστεί για να έρθει να τον βοηθήσει.

στ: Όταν γυρνά ο πατέρας μαθαίνει την αλήθεια' στί: τιμωρούν την κακιά μάνα.

Τα επεισόδια που ακολουθούν είναι τα ίδια με τα επεισόδια IV και V του τύπου AT 314.

III. Στην υπηρεσία του βασιλιά (βλέπε και AT 314, Ο Κασίδης)

α: Ο ήρωας φτάνει σ' ένα άλλο βασίλειο' α1: όπου εμφανίζεται σαν κασίδης" α2: φορώντας σκεμπέ (δέρμα ζώου) στο κεφάλι' α3: ντυμένος με παλιά ρούχα' α4: εμφανίζεται μεταμφιεσμένος σε' α5: τσοπάνο' α6: σε γέρο' α7: καθώς έχει αλλάξει ρούχα στο δρόμο με ένα βοσκό (ή άλλο πρόσωπο)' α8: φορώντας το δέρμα ενός γέρου, που έχει σκοτώσει' α9: λέει μόνο μια λέξη «μπιλμέμ»' α10: άλλο.

β: Ο νέος ζητά δουλειά στο βασιλιά' β1: ως κηπουρός" β2: για να φυλάει τις όρνιθες" β3: ως μάγειρας" β4: γίνεται βοηθός ενός περιβολάρη' β5: άλλο.

γ: Ο βασιλιάς (ο περιβολάρης) τον παίρνει στη δούλεψή του' γ1: αλλά αυτός, όταν φεύγουν όλοι χαλάει τον κήπο (περιβόλι)' γ2: πάνω στο άλογό του' γ3: φορώντας τη (χρυσή) στολή του' γ4: χωρίς να φορά το κάλυμμα στο κεφάλι' γ5: άλλο.

δ: Η (μικρότερη) κόρη του βασιλιά τον βλέπει και τον ερωτεύεται.

ε: Ο βασιλιάς θέλει να παντρέψει την (τις) κόρη (-ες) του' ε1: διατάζει όλα τα παλικάρια να έρθουν, για να διαλέξει η (οι) βασιλοπούλα (-ες) σύζυγο' ε2: δίνοντας σε αυτόν που επιθυμεί (-ούν) για άντρα' ε3: ένα μήλο' ε4: το δαχτυλίδι της (τους)' ε5: άλλο.

στ: Οι δυο κόρες διαλέγουν καλούς γαμπρούς' στί: η (μικρότερη) βασιλοπούλα διαλέγει τον ήρωα' στ2: του δίνει το μήλο (δαχτυλίδι κ.λ.π)' στ3: ο βασιλιάς δεν δέχεται τον γάμο' στ4: και διώχνει το ζευγάρι' στ5: τους στέλνει να ζήσουν σε μια καλύβα' στ6: άλλο.

IV. Ο ήρωας σώζει τον βασιλιά κι αποδεικνύει την αξία του

α: Ο βασιλιάς χάνει το φως του' α1: ο βασιλιάς αρρωσταίνει' α2: από τη στεναχώρια του' α3: από άλλη αιτία (AT 551, Οι γιοι αναζητούν θαυμάσιο φάρμακο για τον πατέρα τους ).

β: Ο βασιλιάς πρέπει να πάει στον πόλεμο (κηρύσσει πόλεμο)' β1: ο ήρωας πάει να τον βοηθήσει' β2: με ένα παλιάλογο που του δίνουν' β3: καλεί το άλογό του' β4: καίγοντας την τρίχα του' β5: φορά τη (χρυσή) στολή του' β6: άλλο.

Σελ. 377
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/378.gif&w=600&h=915

γ: Για να θεραπευτεί ο βασιλιάς πρέπει να φέρουν από μακριά το γιατρικό' γ1: το αθάνατο νερό' γ2: το γάλα της ελαφίνας" γ3: άλλο γιατρικό' γ4: οι τρεις γαμπροί ξεκινούν για να φέρουν το γιατρικό (AT 551).

δ: Στον πόλεμο ο ήρωας νικάει (αλλά κανείς δεν τον αναγνωρίζει)" δ1: σώζει τη ζωή του βασιλιά" δ2: πληγώνεται στο χέρι κι ο βασιλιάς του το δένει με το μαντίλι του" δ3: ο βασιλιάς του δίνει ένα αντικείμενο (το δαχτυλίδι του)' δ4: άλλο.

ε: Ο ήρωας φέρνει το γιατρικό στο βασιλιά' ε1: αλλά, πριν φτάσει στο παλάτι, δίνει στους γαμπρούς κοινό νερό (ή κατρουλιό του αλόγου) και κρατάει εκείνος το φάρμακο' ε2: παίρνει σε αντάλλαγμα τα δαχτυλίδια των γαμπρών" ε3: σημαδεύει τους γαμπρούς' ε4: σφραγίζοντάς τους' ε5: οι γαμπροί δίνουν στο βασιλιά το ψεύτικο γιατρικό και δεν γιατρεύεται.

στ: Αναγνωρίζεται η αξία του ήρωα, όταν θεραπεύεται ο βασιλιάς ή όταν τελειώνει ο πόλεμος' στί: καθώς αποκαλύπτεται μόνος του' στ2: αποκαλύπτοντας και τα σημάδια των γαμπρών' στ3: τον αναγνωρίζουν από το μαντήλι (ή τα δώρα) που του είχε δώσει ο βασιλιάς' στ4: η αποκάλυψη γίνεται με άλλο τρόπο.

ζ: Ο ήρωας γίνεται βασιλιάς' ζ1: αναγνωρίζεται ο γάμος κι ο ήρωας ζει ευτυχισμένος με τη γυναίκα του.

ΚΑΤ ΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

ΗΠΕΙΡΟΣ

1. ΛΑ 1297 (ΣΜ 127), 484-486, Ζαγόρια, άτιτλο. I: α10 (το παιδί έχει ένα ζαρκάδι), α9. II: α, α2 (Εβραίο), γ, γ2, γ3, γ7, δ, δ1, δ2, ε, ε5. Μαθαίνοντας ότι ο βασιλιάς θα δώσει την κόρη του γυναίκα σε όποιον μπει στο καζάνι με το καυτό γάλα, το ζαρκάδι ανακατεύει το γάλα και το κρυώνει, κι ο νέος μπαίνει μέσα και δεν καίγεται. Γάμος με τη βασιλοπούλα.

2. ΛΑ 1303 (ΣΜ 133), 70-74, Ζαγόρια, «Ο κασσιδιάρης». Ι: α, α1, α2, α5, α6, α8, α9. II: ε6 III: α10 (ακούει για την ωραία βασιλοπούλα και ξεκινά για να την παντρευτεί), α, α1, γ1, γ2, δ, ε, ε1, ε2, ε3, στ1, στ2, στ3. IV: β, β1, β3, β4, β5, δ, δ2, στ, στ3, ζ1.

3. ΛΑ 1308, 123-130, Καπέσοβο Ζαγορίου, «Η ξανθομαλλούσα». Ενωμένο με AT 531. Η αρχή όπως 532: I: ο ήρωας είναι ένα βασιλόπουλο κι έχει

Σελ. 378
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/379.gif&w=600&h=915

ένα άλογο που μιλά. Π: α, α2 (Οβρηό), α3, γ, γ2, γ5, γ3, γ7, δ, δ1, δ3 (τάχα πρέπει να φορέσει το δέρμα του αλόγου), ε, ε4 (κι έτσι γλυτώνει το άλογο). Η συνέχεια όπως AT 531, βλ. παραλ. αρ. 6.

4. ΛΑ 532, 1, Θεσπρωτία, «Ο Βιλμέμης». II: β, β1, γ1, γ2, γ3, γ7, ε5, ε6. III: α, α9, β, β1, γ, γ1, γ2, γ3, δ, ε, ε1, ε2, ε3, στ1, στ2, στ3. IV: β, β1, δ, στ, ζ1.

5. ΛΦ 1749, 22-24, Καλέντζι Ιωαννίνων, «Το παιδί και το αλογάκι». I: α, α1, α4 (ενός γυρολόγου), α5, α6, α8, α9. II: α, α2 (έναν Εβραίο),γ, γ2, γ3, γ4 (φαρμακωμένα βελόνια), γ6 (βάζουν ένα φαρμακερό φίδι στο δωμάτιο του), γ7, δ, δ1, δ2, ε, ε1, ε4, ε5, ο πατέρας του τον κυνηγά, αλλά το αλογάκι του αποκαλύπτει όλη την αλήθεια, στ1. IV: ζ.

6. Σ. ΚΠ. ΙΔ', 1879-80, 255-6, αρ. 2, Ζαγόρια, «Η ξανθομαλλούσα». Ενωμένο με AT 531. Η αρχή όπως AT 532: I: ο ήρωας έχει σύντροφο ένα αλογάκι που μιλά II: α, α2 (Οβρηό), γ, γ2, γ5, γ3, γ7, δ, δ1, δ2, ε, ε4. Η συν. όπως AT 531, βλ. παρ. αρ. 9.

7. Hahn 1, 90-96, αρ. 6, «Der Prinz und seine Fohlen» (Pio 3, Ζίτσα, «To βασιλόπουλο και το πουλάρι»). Συμφυρμός με AT 551. I: α, α1, α4 (ενός Οβρηού), α5, α6, α8, α9. II: α, α2 (τον Οβρηό), α3, γ, γ2, γ3 (και στο κρασί του), γ4 (φαρμακερά βελόνια), γ7, δ1, δ3 (ζητά από τον βασιλιά να σκοτώσουν το παιδί και να φάει το συκώτι του για να γειάνει), ε, ε1, ε5, ε6. III: α, α1, α2, α3, β5 (η βασιλοπούλα βλέπει πως φοράει χρυσά ρούχα κάτω από τα κουρέλια), δ, ε, ε1, ε2, ε3, στ, στ1, στ2, στ3. IV: α, γ, γ1, γ4, β2, β3, β4, β5, ε, ε1, ε3, ε4 (τους κλωτσάει το άλογο και τους σημαδεύει), ε5, στ, στ1, στ2, ζ1.

ΘΕΣΣΑΛΙΑ

8. ΛΦ 937, 1-4, Φάρσαλα, άτιτλο. Ι: α, α1, α4 (μάγισσας), α5, α6, α8, α9. II: α4 (ο βασιλιάς πεθαίνει κι η μητέρα ξαναπαντρεύεται), γ, γ2, γ3, γ4 (φαρμακερά βελόνια), γ7, ε5, ε6. III: α, α4, α5, α7, α9, γ, γ5 (πηγαίνει στο χορό του βασιλιά) γ2, γ3, δ, ε, ε1, στ1, στ3, στ5. IV: β, β1, β3, β4, δ, δ4 (πληγώνεται ο βασιλιάς κι ο ήρωας του δένει την πληγή με το μαντίλι του, στ, στ3 (που είχε δώσει στον βασιλιά), ζ, ζ1.

9. ΣΠ 65, 57-61, Τρίκαλα, άτιτλο. I: α, α1, α2, α5, α6, α8, α9. II: ε5. III: α, α1, α9, β, β1, δ. IV: α1, γ, γ3 (τυρί από λαγό), ε, β, β1, δ, στ.

10. ΣΠ 69, 3-5, Βόλος, «Το παραμύθι του Μπελμέμ». Ο ήρωας με τη βοήθεια του αλόγου του που μιλά σκοτώνει τον δράκο (όπως στον AT 300).

11. ΣΠ 74, 3-6, Πρόπαντο Πηλίου, «Το Γιαννάκι». Συμφυρμός με AT 551.

Σελ. 379
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/380.gif&w=600&h=915

I: α, α1, α2, α5, α6, α8, α9. III: α, δ, στ, στ1, στ3. IV: α, γ, γ1, ε, ε1, ε3, ε4, στ, στ2, ζ1.

12. ΣΠ 101, 33-34, Πήλιο, «Μπελμέμ». Συμφυρμός με AT 551. I: α, α6, α8. II: α, α2 (έναν Εβραίο), δ, δ1, ε, ε4, ε5, ε6. III: α, α1, α9, β, β1, γ, γ1, γ2, γ5 (όταν τον ρωτά ο περιβολάρης ποιος χάλασε τον κήπο ο ήρωας απαντά μπελμέμ), δ, ε, ε1, ε5, στ1, στ3, στ4, στ5. IV: α, α2, γ, γ1, γ4, ε, ε1, ε5, στ.

ΘΡΑΚΗ

13. ΛΑ 1490 Α', 66, Σουφλί, «Το παιδί και το αλογάκι» (ΛΑ 532, 13). Συμφυρμός με AT 551. Ι: α, α1, α4 (μιας γριάς), α5, α6, α8, α9. II: α, α1 (γιατρό), γ, γ2, γ3, γ4, γ5, γ7, δ, ε, ε1, ε5 III: α. IV: α, γ, γ3 (το γάλα του πουλιού), ε (γλυτώνει τη φωλιά των κοράκων από το φίδι κι αυτοί του φέρνουν το γάλα του πουλιού). Ο ήρωας θα κερδίσει τη βασιλοπούλα αν νικήσει στο τρέξιμο, β3, β6 (νικά), ζ1.

14. ΛΑ 532, 3, Αδριανούπολη, «Δεν ξέρου, δεν γνουρίζου». Συμφυρμός με AT 551. II: α, γ, γ2, γ6 (η μάνα κάνει την άρρωστη και ζητά να φάει την καρδιά του παιδιού της. Ο πατέρας σφάζει στη θέση του παιδιού ένα αρνί), ε5, ε6. III: α, α1, α9, β, β1, γ, γ1, γ2, δ, στ1, στ3. IV: α, γ, γ2 (το γάλα της βουνίσιας κατσίκας), ε, β, β1, στ, ζ1.

15. ΛΑ 532, 4, Χατζηγύριο Κεσσάνης, «Ο κασσιδιάρης». Η αρχή όπως AT 530: I: α, α1 II: α, α2, α6, α8, β, β1, β4, β5, γ, γ3, γ5 (που βγαίνουν από τη θάλασσα), γ8 (τα πιάνει με τα δίχτυα), γ9. Η συνέχεια όπως AT 532: III: α, α1, β, β1, γ, γ1, γ2, δ IV: β, β1, β3, β4, δ, δ1, δ2, στ, στ3,

ζι.

16. ΛΑ 532, 5, Αίνος, «Το βασιλόπουλο μπαχτσεβανοπαίδι».». Συμφυρμός με AT 551. I: α, α4 (μάγισσας), α5, α7, α8, α9. II: α, α2 (έναν Οβρηό), γ, γ2, γ6 (η μάνα κάνει την άρρωστη και ζητά να σκοτώσουν το παιδί και να λουστεί με το αίμα του, τάχα για να γιατρευτεί), γ7, ε, ε1, ε5. III: α. IV: α, γ, γ1, ε (νωρίτερα από τους άλλους υποψήφιους γαμπρούς) και κερδίζει τη βασιλοπούλα.

17. ΛΑ 532, 8, Χατζηγύριο Κεσσάνης, «Το θαλασσινό άλογο». Η αρχή όπως AT 530. Η συν. όπως AT 532: III: α, α3, β, β1, γ, γ1, γ2, δ, στ1, στ3. IV: β, β1, β3, β4, δ, δ1, δ2, στ, στ3, ζ1.

18. ΛΑ 532, 9, Αίνος, «Του πουλιού το γάλα».». Συμφυρμός με AT 551. I: μια γριά δράκαινα δίνει στον ήρωα ένα δαχτυλίδι. Παρουσιάζεται αράπης και του φέρνει φορέματα και άλογο. III: α, β, β1, γ, γ1, γ2, δ, στ1, στ3. IV: α, γ, ε, στ, ζ1.

Σελ. 380
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/381.gif&w=600&h=915

19. ΛΑ 532, 12, Σαράντα Εκκλησίες, «Δεν ξέρω».». Συμφυρμός με AT 551. I: και η αρχή όπως AT 314: το παιδί με τα χρυσά μαλλιά είναι ταμένο στο θηρίο, που το έβγαλε από τη θάλασσα για να το δώσει στον άτεκνο ψαρά. Όμως δεν δέχεται να το ακολουθήσει κι έτσι το νικάει. Κάνοντας δίκαιη μοιρασιά σε λιοντάρι, αλεπού, αητό παίρνει τρίχες για να τα καλέσει όποτε τα χρειαστεί. III: α, α2, α9, β, β1, γ, γ5 (τη νύχτα βγάζει το γαϊδουρόδερμα από το κεφάλι και μπαίνει κρυφά στη βιβλιοθήκη για να διαβάσει), δ, ε, ε1, ε2, ε3, στ1, στ2, στ3, στ4. IV: α, γ, γ1, ε (καλεί τον αητό που φέρνει το αθάνατο νερό), β, β1, β2, β3 (την αλεπού και το λιοντάρι, κι αυτά του φέρνουν ένα καλό άλογο), β5, δ, δ4 (γυρνά πίσω και βγάζει τα χρυσά ρούχα), στ, στ4 (στον δεύτερο πόλεμο τον ανακαλύπτουν πριν προλάβει να βγάλει τη χρυσή φορεσιά), ζ1.

20. ΛΦ 204, 21-28, Αυδήμιο (Βαβά Τεσκί) Σαράντα Εκκλησιών, «Ο Κελς». Συμφυρμός με AT 551. I: α, α1, α4 (γιατρού), α5, α6, α8, α9. II: β, β1, γ1 (πείθοντας και το βασιλιά), γ2, γ3, γ5 (μέσα σ' ένα λάκκο), γ7, γ6 (τον αρπάζουν για να τον σφάξουν), ε, ε4 (πριν τον σφάξουν), ε5, ε6. III: α, α1, α2, α3, β, β1, γ, γ1, γ2, γ3, γ4, δ, ε, ε1, ε2, ε3, στ, στ1, στ2, στ3, στ5. IV: α, α2 (για τον γάμο της κόρης του), γ, γ4, ε, ε1, ε3, ε4, ε5, β, β1, β5, δ, δ1 (σώζει τη ζωή του βασιλιά), δ2, στ, στ3, ζ (διάδοχος),ζ1.

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

21. ΛΑ 1181 (ΣΜ 11), 113-115, Κοζάνη, «Το βασιλόπουλο». I: α, α1, α4 (του εραστή της γυναίκας), α5, α6, α8, α9. II: α, α3, γ, γ2, γ3, γ5, γ7, δ, δ1, δ2, ε, ε1, ε4, ε5, ε6. III: α, α1, α2, α4, α5, α7, α9, β, β1, γ, γ1, γ2, γ3, γ4, δ, ε, ε1, ε2, ε4, στ1, στ2, στ3. IV: β, β1, β2, β3, β4, β5, δ, στ, ζ1.

22. ΛΑ 2894, 470-77, Ανταρτικό Φλώρινας, «Το παιδί, το άλογο και η κακιά μητριά». Συμφυρμός με AT 551. I: α, α1, α2, α5, α7, α8, α9. II: β, β1, γ1 (με το γιο της), γ2, γ3, γ7, ε, ε1, ε5, ε6. III: α, α1, α2, α3, α7 (ζητιάνο), β, β2, γ, γ1, γ2, γ3, δ, ε, ε1, ε2, ε3, στ1, στ2, στ3, στ4, στ5. IV: α, α2, γ, γ1, γ4, ε, ε1, ε2, ε4, β, β1, β3, β4, δ, δ2, στ, στ2, στ3, ζ, ζ1.

23. ΛΑ 532, 2, Ενωτία, «Η Σταχτουμπουμπαλιάρης» I: α, α1, α4 (ενός γιατρού), α5, α6, α8, α9. II: α, γ, γ1, γ2, γ7, δ, ε, ε1, ε4, ε5, α6. III: α, α1, α9 (το άλογό μου ξέρει), α10 (κοιμάται μέσα στις στάχτες), β, β1, γ, γ1, γ2, γ3, δ, ε, ε1, ε2, ε3, στ1, στ2, στ3. IV: β, β1, β3, δ, δ3, στ, στ3, ζ, ζ1 (καλούν τους γονείς του και σκοτώνουν την κακιά μητέρα του).

24. ΛΦ 227, 39-40, Πιερία, άτιτλο. I: α10 (ο ήρωας είναι ορφανός από πατέρα

Σελ. 381
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/382.gif&w=600&h=915

ρα κι έχει ένα αλογάκι). II: α, γ, γ2, γ3, δ, ε, ε1, ε4, ε5. III: α, β4, γ, γ1, γ2, γ3 (το άστρο και το φεγγάρι), δ και παντρεύονται.

25. ΣΠ 75, 1-10, Ν. Θεσσαλονίκης, άτιτλο. Συμφυρμός με AT 551. I: α, α1, α4 (ενός Εβραίου), α5, α6, α8, α9. II: α, α2 (τον Εβραίο), δ, δ1, δ3 (να τυλιχτεί με το δέρμα του τάχα για να γιατρευτεί), ε5. III: α, α1, α9, δ, στ1, στ3. IV: β, β1, δ, δ2, δ3 (το σπαθί του), α, γ, γ1, γ4, ε, ε1, ε3, ε4, στ, στ3.

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

α. Νησιά Ανατολικού Αιγαίου

26. ΛΦ 1463, Σάμος, 3-8, άτιτλο. Συμφυρμός με AT 551. I: α, α1, α3, α5, α7, α8, α9. II: α, α2 (έναν αράπη), α3, γ, γ2, γ3, γ4, γ5, γ7, δ, δ1, δ2, ε, ε1, ε2, ε3 (μαλαματένιο σπαθί, μαλαματένια βέργα και χρυσά γκέμια), ε4, ε5, ε6. III: α, α1, α2, α4, α5, α7, β, β2, γ, γ1, γ2, γ3, γ4, δ, ε, στ, στ1, στ3, στ4, στ5. IV: α1, α2, γ, γ2, γ4, ε, ε1 (γάλα γαϊδούρας που όταν το πίνει ο βασιλιάς χειροτερεύει), β, β1, β2, β3, β4, β5, δ, δ2, στ, στ3, ζ, ζ1, II: στ1.

27. Argenti-Rose I, 500-507, αρ. 21 Καρδάμυλα Χίου, «Ο Μπιλιμές» («The Ignoramus») (ΛΑ 532, 6). Ι: α, α1, α4 (φεγγαριού), α5 (πορτοκάλι), α7, α8, α9. II: α, α3, (Εβραίο), α4 (όταν ο βασιλιάς πεθαίνει), γ, γ2, γ3, γ5, γ7, δ, ε (του πατέρα του), ε3 (το σπαθί του πατέρα του), ε5. III: α, α4, α5, α7 II: ε6, III: α9, β, β1, γ, γ1, γ2, γ3, γ5 (και χαρίζει όλα τα λουλούδια στη βασιλοπούλα), δ. IV: β, β1, β2, β3, β4, β5, δ, δ1, δ2, στ, στ3, ζ1 (παντρεύεται τη βασιλοπούλα).

β. Εύβοια - Σποράδες

28. ΛΑ 1275, 9-12, Καστέλλα Χαλκίδας, «Ο Γιαννάκης και το φοραδάκι του». Ι: ένα μικρό αγόρι έχει ένα αλογάκι. II: α, α2 (τον νονό του γιου της), α4 (όταν φεύγει ο άντρας της), γ, γ2, γ7, δ, ε, ε1, ε5. III: α, α3, ε, ε1, ε2, ε3, στ1, στ3, στ5. IV: β, β1, β2, β3, β4, β5, δ, δ2, στ, στ3, ζ1.

γ. Κρήτη

29. ΛΦ 431, 1-5, Πηγή Ρεθύμνου, «Το αλογάκι». I: α10: λείπει η μαγική γέννηση. Ο ήρωας είναι ένα βασιλόπουλο κι έχει ένα άλογο που μιλά. II: α, α2 (τον γιατρό), α3, γ, γ2, γ3, γ4, γ5 (δηλητήριο), γ7, δ, δ1, δ2, ε,

Σελ. 382
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/383.gif&w=600&h=915

ε4, ε5, ε6. III: α, α3, β, β1, γ, γ1, γ2, γ3, γ4, δ, ε, ε1, ε2, ε3, στ1, στ2, στ5. IV: β, β1, β2, β3, β4, β5, δ, δ2 (με μια χρυσή γάζα), στ, στ3, ζ, ζ1.

δ. Κυκλάδες

30. ΛΑ 1394, 151-168, Τήνος, «Το αλογατάκι», (ΛΑ 532, 15). Συμφυρμός με AT 551. Ι: α, α1, α2, α5, α6, α8, α9. II: α, α9, γ, γ2, γ7, δ, δ1, δ2, ε, ε1, ε5, ε6. III: α, β, β1, γ, γ1, γ3, δ, στ1, στ3. IV: α, α2, γ, γ2, γ4, ε, ε1, ε3, ε4, στ, στ1, στ2, ζ1.

31. ΛΑ 1395, 181-188, Τήνος, άτιτλο (ΛΑ532, 16). Συμφυρμός με AT 551. I: α, α1, α2, α5, α6, α8, α9. II: α, α2 (Εβραίο), γ, γ2, γ3, γ4, γ7, δ, δ1, δ2, ε, ε1, ε2, ε5, ε6. III: α, α1, α9, β, β1, γ, γ1, γ3, δ, ε, ε1, ε2, ε3, στ1, στ2, στ3, στ4, στ5. IV: α, γ, γ2, ε, β, β1, δ, δ2, στ, στ3, ζ1 (γυρνά στο βασίλειο του κι εκδικείται τον Εβραίο).

32. ΛΑ 2342, 71-75, Νάξος, άτιτλο. II: α, γ, γ2, γ7, ε, ε1, ε5. III: α, α9, β5 (πιάνει δουλειά σε έναν εργολάβο), γ1, γ3, δ, στ1, στ3. IV: β, β1, β3, α, γ, γ2, γ4, ε, ε1, ε3, ε4, στ, στ2, ζ1.

33. ΛΦ 113, 4, Νάξος, «Το βασιλόπουλο και το αλογάκι». I: α, α1, α2, α5, α6, α8, α9. II: α, γ, γ2, γ7, δ, ε, ε4, ε5 (παντρεύεται μια βασιλοπούλα), στ, στ1.

34. ΣΠ 58, 158-173, Πάρος, «Ο προβειάς» (Κρίσπη, Χόρτα Β', 239-249).

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΙΟΝΙΟΥ

35. ΛΦ 737 Α', 29-30, Κεφαλλονιά, «Η κακιά μητριά». Ενωμένο με AT 530. II: γ, γ2, γ5 (σαπούνι), γ3, γ7, η συνέχεια όπως AT 530 βλ. παρ. αρ. 16.

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

36. ΛΑ 1187 (ΣΜ 17), 97-98, Ηλεία, άτιτλο. I: α, α1, α4 (τον Χριστό), α5, α6, α8, α9. II: α, α2 (αράπη), α3, γ, γ2, γ5, γ3, γ4, γ7, δ, δ1, δ2, ε, ε4, ε5.

37. ΛΑ 1192 (ΣΜ 22), 35-6, Βελίτσα Ολυμπίας, «Ο Μπελιμές». I: Ο ήρωας λέγεται Μπελιμές κι ο πατέρας του δεν τον αφήνει να κυνηγήσει. Όταν πεθαίνει ο πατέρας ο νέος βγαίνει για κυνήγι. Δεν σκοτώνει τον άσπρο και τον μαύρο καβαλλάρη κι αυτοί του δίνουν τρίχες από τα άλογά τους. III: α, α1, α2, ε, ε1, στ1, στ2 (που εμφανίζεται πάνω σε χρυσό άλογο). IV: γ1, ε.

Σελ. 383
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/384.gif&w=600&h=915

38. ΛΑ 1193 (ΣΜ 23), 53-54, Βελίτσα Ολυμπίας, «Το νοητάκι». I: α, α1, α2, α5, α6, α8, α9. II: β, β1, γ1, γ2, γ3, γ5, γ7, ε, ε1, ε5, ε6. III: α, α3, α7 (ζητιάνο), α9, β, β1, γ, γ1, γ2, δ, ε, ε1, ε2, ε3, στ1, στ2.

39. ΛΑ 1277, (ΣΜ 107), Βυζίκι Γορτυνίας, 135, άτιτλο. I: Ο ήρωας είναι γιος βασιλιά και βασίλισσας κι έχει σύμβουλο ένα αλογάκι. II: α, α3, γ, γ2, γ3, γ4, γ6 (με το τσεκούρι), γ7, δ, δ1, δ2, ε, ε4, ε5. III: α, α3, δ, στ1, στ2.

40. ΛΦ 350, 7-14, Πύργος, άτιτλο. I: α10 (λείπει η μαγική γέννηση. Ο ήρωας είναι ένα βασιλόπουλο που έχει ένα αλογάκι). II: β, β1, γ1, γ2, γ3, γ4 (δηλητηριασμένα βελόνια), γ7, ε, ε1, ε3 (το σπαθί του πατέρα του), ε5, ε6. III: α, α1, α2, α4, α5, α7, β, β1, γ, γ1, γ2, γ3, δ, ε, ε1, ε2, ε3, στ, στ1, στ2, στ3, στ5, στ6 ο ήρωας (κυλιέται στις βρωμιές), α9. IV: β, β1, β3, β4, β5, δ, δ1, δ2, α1, γ, γ1 (μέσα από τα βουνά που ανοιγοκλείνουν), γ4, ε, ε1, e5, στ, στ1 (στη γυναίκα του), στ3, ζ, ζ1

41. ΛΦ 1537, 10-13, Λαστέικα Πύργου, άτιτλο I: α10 (λείπει η μαγική γέννηση. Ο ήρωας είναι ένα βασιλόπουλο που έχει ένα αλογάκι). II: β, β1, α (η μητριά), α3, γ1, γ2, γ3, γ4 (δηλητηριασμένα καρφιά), γ5 (στη σκάλα), γ7, δ, ε5 (πιάνει δουλειά σε ένα χωράφι), στ, στ1.

42. ΣΠ 44, 75-83, Κυπαρισσία, άτιτλο.

43. ΣΠ 112, 1-4, Επ. Καλαμάτας, άτιτλο.

ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ

44. ΛΑ 1216 (ΣΜ 46), 61-62, Γραμματικό Αιτωλίας, «Ο Κασσιδιάρης». Ι: α, α4 (Αη-Γιώργη), α5, α6, α8, α9. II: β, β1, γ, γ1, γ2, γ3, γ7, δ, ε, ε4, ε5, ε6. III: α, β4, γ, γ1, γ2, γ3, δ, ε, ε1, στ, στ1, στ3. IV: α1, α2, γ, γ3 (το λιονταρόγαλο). Η διήγηση σταματά σε αυτό το σημείο.

45. ΛΑ 1271 (ΣΜ 101), 31-32, Κριεκούκι Λειβαδειάς, «Ο βασιλέας και ο Μπελμέμης». Συμφυρμός με AT 551. II: ο ήρωας λέγεται μπελμέμης κι έχει ένα άλογο, ε6. III: γ, γ1, γ2, δ, ε, ε1, ε2, ε3, στ1, στ2. IV: α, α2, γ (οι βασιλιάδες), γ1, β1, β2, β3, β4, στ, ζ1.

46. ΛΑ 532, 10, Κεφαλόβρυσο Παμφίας Αιτωλίας, «Ου μπιλιμέλς». Συμφυρμός με AT 551. I: α, α1, α2, α5, α6, α8, α9. II: ε, ε1, e5, ε6. III: α, β, β 1, γ, γ1, γ2, δ, στ1, στ3. IV: α, γ, γ4, ε, ε1, ε3, ε4, ε5, στ, ζ1.

47. ΛΑ 532, 11, Γραμματικό Αιτωλίας, «Ο Μπελμές». Όμοιο με το παραπάνω.

48. ΛΦ 55, 4-5, Γρανίτσα Ευρυτανίας, «Το χρυσό αλογάκι». I: α, α10 (ο Θεός τους χαρίζει ένα αγοράκι με χρυσά μαλλιά κι ένα αλογάκι με χρυσά μαλλιά.). II: α4 (η μητέρα αρχίζει να ζηλεύει το παιδί), γ2, γ3, γ6 (δη-

Σελ. 384
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/385.gif&w=600&h=915

δηλητηριασμένες βελόνες στην καρέκλα του), γ7, δ, δ1, δ2, ε, ε4, ε5, στ2 (γυρνά μετά από πολλά χρόνια στο σπίτι του και δεν βρίσκει κανέναν. Παντρεύεται και ζει ευτυχισμένος.

49. ΛΦ 55, 15-17, Γρανίτσα Ευρυτανίας, «Το χρυσό αλογάκι». I: α, α10 (γεννιούνται αγοράκι με χρυσά μαλλιά και χρυσό αλογάκι, που μιλά). II: α, α2 (έναν αράπη), γ, γ2, γ3, γ4 (καρφίτσες), γ7, δ, δ1, δ2, ε5, ε6 (και θα εμφανιστούν χρυσή φορεσιά κι αρματωσιά). III: α, β, β2, δ, στ3, στ4. V: β, β1, β2, β3, β4, β5, δ, στ, στ4 (από τη γυναίκα του), ζ, ζ1.

50. ΛΦ 147, 11-14, Μέγαρα Αττικής, άτιτλο. Ενωμένο με AT 314. II: ε (ένα βασιλόπουλο), ε1, ε5. III: α, α9, β, β1, γ, δ, ε, ε1, ε2, ε3, στ, στ1, στ2, στ3. IV: β, β1, β3, β5, δ, δ2, στ, στ3, ζ1.

51. ΛΦ 621, 23-26, Άγραφα Ευρυτανίας. Ιδιότυπη παραλλαγή. Η αρχή ασαφής: ο ήρωας γιος μιας γοργόνας, από την οποία ξεφεύγει. Βοηθά τα ζώα (λιοντάρι, αητό και μυρμήγκι) μοιράζοντάς τους την τροφή και παίρνει σε αντάλλαγμα μια τρίχα από το καθένα. (Πβ. AT 316, Το ταμένο παιδί). III: α10 (γίνεται βοσκός, γιατρεύει τη βασιλοπούλα κι αυτή τον ερωτεύεται), ε, ε1, ε2, ε3, στ1, στ2, στ3, στ5. IV: β, β1, β2, β3, β4 (του αητού), δ, δ2, δ2, δ3 (το δαχτυλίδι), στ, στ3 (από το μαντήλι και το δαχτυλίδι), ζ, ζ1.

52. ΛΦ 1560, 30-34, Θήβα, «Ο Κασιδιάρης». Συμφυρμός με AT 551. I: α, α1, α2, α5, α7, α8, α9. II: α (όταν πεθαίνει ο βασιλιάς), γ, γ2, γ3, γ7, δ, δ1, δ2, ε, ε1, ε5. III: α, α1, α2, α4, α5, α7, β, β1, γ6 (μαζεύει όλα τα πεπόνια και τα καρπούζια του περιβολιού), δ, ε, ε1, ε2, ε3 (πορτοκάλι), στ, στ1, στ2, στ3, στ5. IV: β, β1, β2, β3, β5, δ, δ2 (δυο φορές), α, γ, γ1, γ4, ε, ε1 (τους δίνει κάτουρο του αλόγου και βάζει το άλογό του να τους κλωτσήσει στον πισινό), ε5, στ, στ3, ζ1.

ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ-ΠΟΝΤΟΣ - ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑ α. Μικρά Ασία

53. ΛΦ 48 1-8, άτιτλο. Συμφυρμός με AT 551. Ι: α, α1, α4 (του Χριστού), α5, α7, α8, α9. II: α, α2 (έναν Εβραίο), γ, γ2, γ3, γ4 (καρφίτσα), γ7, δ, δ1, δ3 (να τυλιχτεί στην προβιά του), ε, ε1, ε4, ε5, ε6. III: α, α1, α2, α4, α5, α9, β4, β2, γ1, γ2, γ3, γ4 (και φαίνονται τα χρυσά μαλλιά του), γ5, δ, στ, στ1, στ2 (το λουλουδένιο στεφάνι), στ3, στ4, στ5 (στο κοτέτσι). IV: α, γ, γ3 (το γάλα της αγριογουρούνας), γ4, ε, ε1, ε5, στ, στ1, ζ2 (καλεί και τον πατέρα του και τους διηγείται όλη την ιστορία), ζ1.

Σελ. 385
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/386.gif&w=600&h=915

β. Πόντος

54. ΛΑ 532, 7, «Το βασιλόπουλον και τάλογόν ατ'». Ατελές. I: α, α1, α4 (δερβίση), α5, α6, α8, α9 II: α, γ, γ2, γ7.

ΚΥΠΡΟΣ

55. ΛΑ 532, 14, Μακράσυκα Αμμοχώστου, «Το φαρίν». Συμφυρμός με AT 551. I: α, α1, α2, α5, α6, α8, α9. II: β, β1, γ1, γ2, γ7, δ, ε, ε5, ε6. III: β, β1, γ, γ1, δ, ε, ε1, ε2, ε3, στ, στ1, στ2, στ3. IV: α, γ, γ3 (το γάλα των πουλιών), ε, β, β1, β3, β4, δ, δ2, στ, στ3, ζ, ζ1.

56. ΛΦ 601, Λεμεσσός, 13-15, άτιτλο. I: α10 λείπει η μαγική γέννηση. Ο ήρωας είναι ένα βασιλόπουλο που έχει ένα αλογάκι. II: β, β1, γ1, γ2, γ6 (σκάβει ένα λάκκο μπροστά στην πόρτα), γ3, γ6 (καρφιά στο κρεβάτι του), γ7, ε5 (ντυμένος με τα καλά του και παίρνοντας τα χρυσά χαλινάρια). III: α, α4, α6, γ1 (και κρύβεται σε μια κουφάλα. Όταν τον ανακαλύπτει ο βασιλιάς, δεν φαντάζεται ότι αυτός ο γέρος είναι που χάλασε τον κήπο), δ, ε, ε1, ε2, ε3, στ1, στ2 και παντρεύονται.

57. ΛΦ 686Α, 9-14, Ριζοκάρπασο Καρπασίας, «Το Τσιελεπί». Ι: α, α1, α2, α5, α6, α8, α9. II: α, γ, γ2, γ5, γ4 (βελόνια), γ7, δ, δ1, δ2, ε, ε1, ε4, ε5, ε6 (παρεμβάλλεται επεισόδιο με ευγνώμονα ζώα: ο ήρωας κάνει δίκαιη μοιρασιά της τροφής σε αητό, λιοντάρι και μυρμήγκι και τα ζώα του δίνουν το χάρισμα να μεταμορφώνεται σαν αυτά). III: α, α10 (το όνομά του είναι Πιρμέν), β, β1, γ, δ, στ3, στ4. IV: β, β1, β3, β4, β5, δ, δ2, στ, στ3, ζ1.

58. ΛΦ 769, 16-22, «Το παιδί και το αλογάκι». Ι: α, α1, α3, α5, α6, α8, α9. II: β, β1 (που θέλει να εξοντώσει το παιδί για να πάρει τον θρόνο ο δικός της γιος), γ1, γ2, γ3, (το παιδί αλλάζει το πιάτο του, με το πιάτο του γιου της μητριάς και πεθαίνει εκείνος), γ6 (βάζει μια έχιδνα στην πόρτα του δωματίου του), γ7, δ, δ1 (η μητριά), δ2, ε, ε1, ε2, ε3 (χρυσά χαλινάρια, δισάκι και φτερνιστήρια), ε5, ε6. III: α, α3, α7 (μ' έναν λαδοπώλη), β4, γ, γ1, γ2, γ3, δ, ε, στί IV: β, β1, β2, β3, β4, β5, δ, δ4 (κόβει το δάχτυλο του σύγγαμβρού του), στ, στ4 (η γυναίκα του φανερώνει την αλήθεια, ο ήρωας εμφανίζεται με τη χρυσή στολή του), ζ1 (στο παλάτι του πατέρα του, αφού η μητριά έχει πεθάνει).

59. ΛΦ 1227, 25-28, Πάφος-Κτήμα, «Ο Φαρής τζι' ο Τσιελεπής». Συμφυρμός με AT 551. I: α, α1, α4 (μάγισσας), α5, α6, α8, α9. II: α, α3, γ, γ2, γ3, γ6 (σκάβει λάκκο ώστε να πέσει μέσα), γ7, δ, δ1, δ2, ε, ε4 (κάνει τρεις φορές τον γύρο του χωριού, την μια με τη χρυσή σέλλα, την άλλη με τη διαμαντένια και την τρίτη με την ασημένια), ε5. III: α, α3, α4, α6, α8 (για να γλυτώσει από τους δράκους, που τρώνε τους νέους), β5 (πιάνει δουλειά ως

Σελ. 386
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/387.gif&w=600&h=915

εργάτης), γ5 (κάνει βόλτες καβάλα στο άλογό του), γ1, δ, ε, ε1, ε2, ε3, στ1, στ2, στ3. IV: α1, γ, γ1, γ4, ε1, ε2, ε5, ε6, γ, γ3 (το γάλα της δράκαινας), γ4, ε1, ε3 (τους κόβει το δάχτυλο), ε5, ε6, γ, γ3 (το γάλα της Ντουνιά Γκιουζέλ), γ4 (τους ξεγελά ξανά), στ, στ1, στ2, ζ.

60. ΛΦ 1430, 15-18, Αρμίνου, «Λοιτζιαρέτης». Ι: α, α1, α3, α5, α6, α8, α9. II: α, α3, γ, γ2, γ3, γ4, γ7, δ, ε, ε1, ε2, ε4, ε5, ε6. III: α, α4 (σε καλογεροπαίδι), α7, β (σε ένα περιβολάρη), β1, γ, γ1, γ2, γ3, γ5, δ, ε, ε1, ε2, ε3, στ, στ1, στ2, στ3, στ4, στ5 (σε κοτέτσι). IV: β, β1, β2, β3, β4, β5 δ, δ1, δ2, στ, στ3, ζ1.

61. Λαογραφία Κ', 1962, 347-355, «Το φαρίν». Συμφυρμός με AT 551. Ι: α, α1, α2, α5, α6, α8, α9. II: β, β1, γ, γ2, γ3, γ6 (βάζουν φίδι στο κρεβάτι του και δηλητήριο στο μάνταλο της πόρτας), γ7, δ, δ1, δ2, ε, ε1, ε4, ε5, ε6. III: α, α1, α2, α4, α5, α7, β, β1, γ, γ1, γ2, γ3, γ4, δ, ε, ε1, ε2, ε3, στ, στ1, στ2, στ3, στ4, στ5. IV: α, γ, γ3 (το γάλα του πουλιού), γ4, ε, ε1, ε3, ε4, ε5, β, β1, β2, β3, β4, δ, δ2, στ, στ1, στ2, στ3, ζ, ζ1.

62. Κληρίδης II, 17-20, Ποταμιά-Δάλι, «Το βασιλόπουλον τζαι το φαρί».

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Ο παραμυθιακός τύπος AT 532 φέρει στον διεθνή κατάλογο AT τον τίτλο «I dont' Know» και περιγράφεται πολύ συνοπτικά ως εξής: Ο ήρωας διώχνεται από τη μητριά του, κι αποκτά ένα άλογο που μιλά και τον συμβουλεύει να φορέσει φτωχικά ρούχα και, σε ό,τι τον ρωτάνε, να απαντά «δεν ξέρω». Πιάνει δουλειά ως κηπουρός στο παλάτι και σώζει τον βασιλιά ή τη βασιλόπουλα από ένα δράκο, ή κάποιον άλλο κίνδυνο, κρατώντας κρυφή την ταυτότητά του. Η βασιλοπούλα τον ερωτεύεται και τον παντρεύεται.

Ο κατάλογος παραπέμπει στη συνέχεια στον τύπο AT 314, (Ο Κασίδης) και ο S. Thompson παρατηρεί πως δεν είναι εύκολο να αποφανθεί κανείς για τον αν πρόκειται για ιδιαίτερο παραμυθιακό τύπο ή για μια παραλλαγή του «Χρυσού παραμυθιού» (του AT 314 δηλαδή). Μ' αυτήν τη μορφή, πάντως, η ιστορία του ήρωα, που, σε ό,τι τον ρωτούν απαντά «δεν ξέρω», είναι διαδεδομένη σε περιορισμένη έκταση της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, είναι γνωστή αλλά, όχι πολύ δημοφιλής στη Βαλτική και δεν φαίνεται να κυκλοφορούσε στη Δυτική Ευρώπη1.

Οι ελληνικές παραλλαγές του παραμυθιού ενισχύουν την άποψη ότι πρόκειται

1. S.Thompson, The Folktale, ό.π., σ. 61.

Σελ. 387
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/388.gif&w=600&h=915

ται για μια ιδιαίτερη μορφή του παραμυθιού του Κασίδη, δηλ. του AT 314 (βλέπε ανάλυσή του στον προηγούμενο τόμο). Η σύγκριση των παραλλαγών των δύο τύπων δείχνει ότι τα επεισόδια που διηγούνται τις περιπέτειες του ήρωα, από τη στιγμή που φεύγει από το σπίτι του και γίνεται κηπουρός στο παλάτι είναι τα ίδια στον AT 314 και στον AT 532. Τα επεισόδια δηλαδή III και IV, που βρίσκουμε στη συνθετική παραλλαγή του τύπου AT 532, είναι τα ίδια με τα επεισόδια IV και V του τύπου AT 314.

Φαίνεται, λοιπόν, πως πρόκειται για παραλλαγή του παραμυθιού του Κασίδη, με διαφορετική εισαγωγή, εισαγωγή που διηγείται την «ενδο-οικογενειακή» ζωή του ήρωα πριν αυτός φύγει από την πατρική εστία για να ξεκινήσει την περιπετειώδη του πορεία.

Έτσι λοιπόν οι παραλλαγές του AT 532 ξεκινούν με την περιγραφή της μαγικής γέννησης του ήρωα: η επί πολλά χρόνια άτεκνη βασίλισσα γεννά τελικά ένα γιο, όταν τρώει το μήλο που της δίνει ένας γέρος. Καθώς δίνει τα φλούδια του φρούτου στη φοράδα, γεννά κι αυτή ένα αλογάκι, που μιλά και που γίνεται ο καλύτερος φίλος του νέου κι ο προστάτης του. Όταν λοιπόν η μητέρα αποκτά σχέσεις με έναν δράκο κι αποφασίζει να σκοτώσει τον γιο της, για να μην την προδώσει, το αλογάκι τον προειδοποιεί και τον σώζει. Γι' αυτό κι η άπιστη μάνα αποφασίζει τελικά να σκοτώσει το αλογάκι, παριστάνει την άρρωστη και ζητά να φάει από το κρέας Ή)υ για να γιατρευτεί. Τότε ο ήρωας καταλαβαίνει πως είναι καιρός να φύγουν, ζητά να του φτιάξουν ωραίες (χρυσές) φορεσιές, καβαλλικεύει το άλογό του και εξαφανίζονται.

Πολύ λίγες παραλλαγές τελειώνουν κάπως απότομα λίγο μετά απ'αυτό το σημείο, όταν ο βασιλιάς ανακαλύπτει τι έχει συμβεί, ο ήρωας επιστρέφει μετά από καιρό και τιμωρείται η μητέρα και ο εραστής της. Στις περισσότερες περιπτώσεις όμως, οι παραμυθάδες συνεχίζουν τη διήγηση τους μεταφέροντας το παλικάρι σε ένα άλλο βασίλειο, όπου θα υποστεί δοκιμασίες, θα κάνει κατορθώματα και θα παντρευτεί. Ό,τι δηλαδή κάνουν γενικά οι ήρωες των παραμυθιών, αφού αφήσουν την πατρική εστία. Αυτές, λοιπόν, οι περιπέτειες και τα κατορθώματα του παλικαριού ταυτίζονται με του Κασίδη (AT 314).

Έτσι, και στις παραλλαγές που ο Μέγας είχε κατατάξει στον τύπο AT 532, όπως και σε αυτές του AT 314, ο ήρωας φτάνει με το άλογό του σε ένα άλλο βασίλειο. Βγάζει όμως τα καλά του (χρυσά) ρούχα και μεταμφιέζεται σε τσοπάνο. Κρύβει μάλιστα και το κεφάλι του με μια κασίδα, παρόλο που συνήθως δεν αναφέρεται ότι έχει χρυσά μαλλιά, και δεν λέει τίποτε άλλο παρά «μπιλμέμ», που σημαίνει «δεν ξέρω». Πιάνει δουλειά στο παλάτι ως περιβολάρης, κι, όταν νομίζει ότι δεν τον βλέπει κανείς, φωνάζει το άλογό του, βάζει τα καλά του και καταστρέφει τον κήπο. Όμως τον βλέπει η βασιλοπούλα, που τον ερωτεύεται και τον διαλέγει για σύζυγο (εδώ βρίσκουμε το θέμα της εκλογής συζύγου δια μηλοβολίας) παρόλο που ο πατέρας της δεν θέλει για γαμπρό του τον κασίδη. Ακολουθούν τα κατορθώματα του νέου, που θα αποδείξουν την

Σελ. 388
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/389.gif&w=600&h=915

αξία του: γιατρεύει τα μάτια του πεθερού του, φέρνοντας το αθάνατο νερό (τύπος ή, ίσως μάλλον, παραμυθιακό επεισόδιο AT 551, Οι γιοι αναζητούν θαυμάσιο φάρμακο για τον πατέρα τους) ή/και νικά στον πόλεμο τον εχθρικό στρατό, και έτσι ο βασιλιάς αποδέχεται τον γάμο.

Και οι δύο τύποι (ή καλύτερα θα έπρεπε να πούμε και οι δυο εκδοχές του παραμυθιού του Κασίδη) αφηγούνται λοιπόν την ιστορία ενός αγοριού, που κρύβει την πραγματική του ταυτότητα, και, που εμφανίζεται σαν παρακατιανός, για να αποδείξει τελικά την αξία του σε όσους τον περιφρονούν και να κερδίσει επάξια μια σύζυγο.

Και στις δυο περιπτώσεις, ο ήρωας γίνεται περιβολάρης στον βασιλιά, αφού ξεφύγει από ένα εχθρικό περιβάλλον, εδώ όμως βρίσκεται η διαφορά μεταξύ των δυο εκδοχών του παραμυθιού: στις παραλλαγές του AT 532 ο νέος προσπαθεί να γλυτώσει από τη μητέρα του, που προσπαθεί να τον εξοντώσει, για να ζήσει με τον εραστή της (θέμα που αποτελεί τον πυρήνα ενός άλλου παραμυθιακού τύπου, του AT 590, Η άπιστη μάνα). Στον AT 314 (Ο Κασίδης), ο νέος είναι ένα παιδί ταμένο στον δράκο από τους γονείς του, μπαίνει στην υπηρεσία του, αλλά παρακούει την απαγόρευσή του να μπει στο τελευταίο δωμάτιο του πύργου, όπου βρίσκει κάποτε κι ένα άλογο. Έτσι αναγκάζεται να φύγει.

Και στις δυο περιπτώσεις πάντως, ο ήρωας πριν φύγει μακριά, αποκτά τα χρυσά ή λαμπερά χαρακτηριστικά του, με τα οποία θα κερδίσει αργότερα την αγάπη της πριγκήπισσας: στον AT 314, ένα σημάδι στο ίδιο του το σώμα, αφού το δάχτυλο ή τα μαλλιά του γίνονται χρυσά, όταν τα βουτάει στο χρυσάφι του απαγορευμένου δωματίου, στον AT 532, τις λαμπρές (χρυσές) στολές. Και, παρόλο που κρύβει τα μαλλιά του με μια κασίδα και ντύνεται κουρέλια, η βασιλοπούλα ανακαλύπτει ποιος είναι και αποφασίζει να τον παντρευτεί.

Το παραμύθι πάντως δεν τελειώνει, όπως συμβαίνει συνήθως, με τον γάμο αυτό, αφού η πραγματική ταυτότητα του ήρωα δεν έχει αποκαλυφθεί σε κανέναν άλλο, εκτός από τη γυναίκα του. Έτσι, ο ήρωας πρέπει να αποδείξει την αξία του και στον πεθερό του, ώστε ο γάμος να γίνει πραγματικά αποδεκτός.

Φαίνεται λοιπόν πως οι παραλλαγές του AT 532 διαφέρουν από αυτές του AT 314, μόνο ως προς τα εισαγωγικά επεισόδια2, που αφορούν κατά κάποιον

2. Την ίδια άποψη υποστηρίζει και ο Guenter Dammann, («Goldener» AT 314, Enzyklopädie des Märchens, Band 5, 1999, σ. 1372-1383). Μελετώντας έναν μεγάλο αριθμό παραλλαγών από όλο τον κόσμο που ανήκουν στον κύκλο του Χρυσού παραμυθιού, όπως είναι γνωστός ο τύπος AT 314, ο συγγραφέας καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι βασικές μορφές-υπότυποί του είναι τρεις, και διαφέρουν ως προς τα αρχικά επεισόδια. Η πρώτη περιλαμβάνει τα μοτίβα του ταγμένου σε δαίμονα παιδιού, στου οποίου την υπηρεσία πρέπει να μπει για ορισμένο χρονικό διάστημα και του απαγορευμένου δωματίου (όπως και σε πολλές ελληνικές παραλλαγές που έχουν αναλυθεί στον προηγούμενο τόμο του καταλόγου ως AT

Σελ. 389
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/390.gif&w=600&h=915

τρόπο την προϊστορία του ήρωα, την περίοδο πριν από τη φυγή από την πατρική εστία. Αν αυτό είναι ξεκάθαρο για το AT 532, είναι υπόρρητο και στο AT 314, αφού ο δράκος είναι ο δεύτερος γονέας του παιδιού, αυτός που τον διαπαιδαγωγεί (και που κάποτε τον υιοθετεί). Έχει λοιπόν ενδιαφέρον το ερώτημα πώς μια ιστορία μπορεί να εισάγεται με διαφορετικούς τρόπους και τι σημαίνει αυτό για τη μυητική πορεία του ήρωα, της οποίας την αφήγηση παρακολουθούμε.

Σχετικά με την προέλευση του παραμυθιού, ο Μέγας παρατηρεί πως πρέπει να είναι ανατολική. Κατά τον Dawkins, μοιάζει τουρκικό ως προς το ύφος, και υπέρ αυτής της άποψης συνηγορεί και το τούρκικο όνομα του ήρωα, Μπελμέμης3.

Συμπεραίνοντας πρέπει να πούμε ότι, αν και κρατήσαμε την ταξινόμηση του Μέγα, που έδωσε σε τούτες τις παραλλαγές, με την ιδιαίτερη εισαγωγή, τον αριθμό AT 532, θεωρούμε σωστότερη την κατάταξή τους ως υπότυπου του AT 314. Μια τέτοια κατάταξη θα έλυνε ορισμένα προβλήματα, που φαίνεται να προκύπτουν από τα δελτία του Μέγα, όπου για παράδειγμα, παραλλαγές οι οποίες αποτελούν προφανώς συμφυρμούς των τύπων AT 530 και AT 314 εμφανίζονται με τους αριθμούς 532, 4 και 532, δ4, ή άλλες δεν έχουν ούτε το επεισόδιο της κακής μητέρας5.

314). Η δεύτερη περιέχει τα μοτίβα που γνωρίζουμε από την συνθετική παραλλαγή μας του AT 532 και η τρίτη μορφή ξεκινά με τη μαγική γέννηση του ήρωα, το τάξιμο του στο ον που την προκάλεσε και την εξολόθρευση αυτού του όντος, πριν ο ήρωας ξεκινήσει το ταξίδι του για το βασίλειο όπου θα αποδείξει την αξία του και θα αποκτήσει σύζυγο. Κατά τον Dammann η δεύτερη μορφή του παραμυθιού πρέπει να είναι η παλαιότερη και την συναντούμε σε μια μεγάλη γεωγραφική ζώνη, από τα Ιμαλάια ως τη Σιβηρία και το Ιράν, στις αραβικές χώρες, στην ανατολική Μεσόγειο, στα Βαλκάνια και την Σικελία, αλλά και στην Ουγγαρία και την Πολωνία. Μεμονωμένες παραλλαγές συναντάμε και στη Γερμανία, στην Ιαπωνία και στην Αμερική.

3. Γ. Μέγας, «Σημειώσεις εις τα κυπριακά παραμύθια», Λαογραφία Κ', 1962, σ. 425-7.

4. Είναι οι παραλλαγές νούμερο 14 και 16 από την Θράκη. Για τις δακτυλογραφημένες παραλλαγές του ΚΕΕΛ που στα δελτία του Μέγα είναι ταξινομημένες με βάση τον αριθμό του παραμυθιακού τύπου χωρίς άλλη παραπομπή σε χειρόγραφο βλέπε στην εισαγωγή, σ. 17. Δυστυχώς δεν μας δόθηκε άδεια να τις συμβουλευτούμε και τις περιγράφουμε με βάση τα δελτία.

5. Π.χ η παραλλαγή αρ. 18 (532, 12), όπου και το αρχικό επεισόδιο -το παιδί με τα χρυσά μαλλιά ταμένο στο θηρίο- ανήκει στον AT 314.

Σελ. 390
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 500-559
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 371
    

    ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 532