Συγγραφέας:Αγγελοπούλου, Άννα
 
Καπλάνογλου, Μαριάνθη
 
Κατρινάκη, Εμμανουέλα
 
Τίτλος:Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 500-559
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:41
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:2004
 
Σελίδες:511
 
Αριθμός τόμων:1 τόμος
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Ελληνικά παραμύθια-Κατάλογος
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Περίληψη:Το βιβλίο αυτό αποτελεί τον τέταρτο κατά σειράν τόμο του Καταλόγου των Ελληνικών Παραμυθιών (βλ. εδώ τα δημοσιεύματα αρ. 21, 26, 34). Ο Κατάλογος των Ελληνικών Παραμυθιών αποτελεί μια σύγχρονη επεξεργασία της πρώτης ανέκδοτης και πολύτιμης καταλογογράφησης του ελληνικού παραμυθιού από τον Γεώργιο Α. Μέγα. Ο εθνικός αυτός Κατάλογος, έρχεται να προσθέσει μια νέα όψη των πραγμάτων, ίσως και να απειλήσει τη στατική αντίληψη της κατάταξης. Συχνά οι τοπικές αφηγήσεις περιγράφονται με τον όρο «αποκλίσεις» σε σχέση με την περιγραφή του κάθε παραμυθιακού τύπου στον Διεθνή Κατάλογο. Ωστόσο, το σύγχρονο ενδιαφέρον μπορεί να είναι πολύ πιο δυναμικό: το αντικείμενο της έρευνας είναι η μελέτη των ασυνείδητων μηχανισμών, που υποβαστάζουν τους μετασχηματισμούς των παραμυθιών, καθώς αυτά κυκλοφορούν από γλώσσα σε γλώσσα, από περιοχή σε περιοχή. Οι μετασχηματισμοί δεν συμβαίνουν ερήμην των δρώντων προσώπων, που είναι οι χρήστες των παραμυθιών, αυτών που διηγούνται κι αυτών που ακούνε. Οι χρήστες είναι βεβαίως φορείς ενός πολιτισμού. Τα παραμύθια γίνονται αντιληπτά μέσα από δεδομένους μυθικούς και συμβολικούς κώδικες και, προκειμένου να επιχωριάσουν, υποβάλλονται αναλόγως σε ασυνείδητους μετασχηματισμούς σε διάφορα επίπεδα της δομής τους.
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 11.9 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 413-432 από: 514
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/413.gif&w=600&h=915

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 545D*

Ο Πολυρεβιθάς

AT: The Bean King_

Άτιτλο

Μια φορά κι ένα καιρό ήτανε μια χήρα κι είχε ένα γιο. Ήτανε πάμφτωχοι και δεν είχανε, μόνο το νερό στο σταμνί. Η χήρα εξενοδούλευγε κι ενέθρεφε το παιδί τζη και το μάθαινε ν' αγαπά το Θεό και να 'χει μεγάλη πίστη. Σαν εμεγάλωσε, εσκέφτουντανε ίντα δουλειά να βρει να ξεκουράσει τη μάνα ντου.

Μια μέρα εκάθουντανε ντουχιουντισμένος γιατί δεν ηύρισκε δουλειά και τσα πού σκυφτέ χαμαί, βρίσκει ένα ροβύθι και το πιάνει και λέει τση μάνας του: «Έ, μητέρα, ανέ φυτέψω τονέ το ροβύθι, πόσα θα βγάλω;» «Μια χαχαλιά, παιδί μου». «Κι ανέ φυτέψω τη χαχαλιά, πόσα θα βγάλω;» «Ένα μουζούρι, παιδί μου». «Κι ανέ φυτέψω το μουζούρι;» «Είκοσι μουζούρια, παιδί μου». «Κι ανέ φυτέψω τα είκοσι μουζούρια;» «Διακόσα μουζούρια, παιδί μου».

Και για να μη ντα πολυλογούμε, φτάξα σ' ένα ποσό να βγάλει ένα εκατομμύριο οκάδες ροβύθια. Ο γιος εντουχιούντιζε όλη τη νύχτα κι εβάστα ντο ροβύθι στη χέρα ντου πού θα βρει τόπο να βάλει τοσανά ροβύθια και στην υστεργιά ήβγαλε την απόφαση, ομπρός να βρει την αποθήκη να τα βάλει κι ύστερα να ντακάρει να καλλιεργά το ροβύθι κι ετσά εξέγνοιασε και τον ήπηρε ο ύπνος.

Τη ταχινή απού σηκώθηκενε λέει τση μάνας του πως θα πάει απού χει μια δουλειά στην πόλη, μόνο άνε ργήσει, να μη στενοχωράται, γιατί μπορεί να κάμει και μήνα να γιαγύρει.

Η μάνα ντου του δωκε την ευκή τζη κι ήφυγε. Σαν ήφταξε στην πόλη, ήβγαλε το ντελάλη και φώνιαξε: «Ποιος έχει μιαν αποθήκη να βάνει ένα εκατομμύριο οκάδες ροβύθια...». Δεν ήβρηκε και ήφυγε και πήε σε άλλη πολιτεία. Ήβγαλε πάλι το ντελάλη, μα δεν ευρέθηκε αποθήκη τσα μεγάλη κι ήφυγε και πήε σε πιο μακρινή πολιτεία, ετσά εγύρισε πολλές πολιτείες και διαδόθηκε τ' όνομά ντου και τονέ βγάλανε Πολυροβυθά.

Τέλος πάντων ήφταξε και σε μιαν άλλη πολιτεία κι ήβγαλε το ντελάλη, κι ως τόκουσε ο βασιλιάς τονέ κάλεσε στο παλάτι να τονέ γνωρίσει και να του μιλήσει για την αποθήκη.

Σελ. 413
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/414.gif&w=600&h=915

Ο Πολυροβυθάς επήε, μα εχτύπανε η καρδιά ντου να μη ξεγιβεντιστεί πως είχε μόνο ένα ροβύθι. Ο βασιλιάς του καμε τραπέζι μέγα και μεγάλο κι εκάλεσε τη δωδεκάδα ντου να σκεφτεί πώς ήθελα να εξεπερητήσουνε τον πλούσιο Πολυροβυθά.

Εβγάλα την απόφαση να ντακάρουνε, να χτίζουνε πολλές αποθήκες γιατί δεν ήτανε δυνατό να βρεθεί τέτοια μεγάλη αποθήκη, να βάλει μονοχτύπι τοσανά ροβύθια. Εκράτησε και τον Πολυροβυθά στο παλάτι να παρακλουθά το χτίρι.

Σαν ετελειώσανε το συμβούλιο, ήφυγε η δωδεκάδα και ο βασιλιάς εδιάταξενε τσι δούλες να στρώσου του Πολυροβυθά όλο μπαμπάκια και πούπουλα να κοιμηθεί, γιατί δα νάναι πολλά καλομαθημένος.

Οι δούλες εκάμανε ό,τι μπορούσανε, μα τη νύχτα ήπεφτε το ροβύθι απόύ τη χέρα ντου απού το βάστανε, γιατί εφοβούντανε να μη ντο χάσει κι εγύριζε όλη την ώρα και το βρίσκε άμα ήθελα μεταπνήσει.

Ο βασιλιάς τονέ παρακολούθησε και είχε μεγάλη στενοχώρια, γιατί δεν ευχαριστούσε το κρεβάτι τον ξένο. Το πρωί ήκαμε μεγάλη παρατήρηση στσι δούλες κι αυτές την άλλη βραδιά εβάλανε κι άλλα στρώματα κι ετσά το ροβύθι εστένουντανε στο λάκκο απού κανε το δεύτερο στρώμα κι άμα 'θελα ξυπνήσει ο Πολυροβυθάς τόβρισκε ντελόγο και δεν εταλαχοπορούντανε κι εξέγνοιασενε ο βασιλιάς.

Σαν επεράσανε κάμποσες ημέρες ο βασιλιάς εμπεγιέντισε τοσονά πολύ το Πολυροβυθά, απού του πρότεινε να τονέ κάμει γαμπρό. Ο Πολυροβυθάς εστενοχωρέθηκε μα δεν εμπόριε να προσβάλει το βασιλιά και τη θυγατέρα ντου και εσιβάστηκε κι είπε ότι 'ναι απού το Θιο γραφτό ας γενεί.

Ήβλεπενε όμως σα ντα μάθια ντου το ροβύθι να μη ντο χάσει, γιατί ίντα 'θελα γενεί ύστερα κι ίντα 'θελα να βάλει στσι αποθήκες, απού ετοιμάζουντανε με τοσηνιά βιάση.

Επέρνανε ο καιρός και μιαν ημέρα είπενε ο βασιλιάς του Πολυροβυθά να πάνε στο βασίλειο απού κάθεται, να δούνε και τη μάνα ντου, να ρίξει κι αυτός μιαν αμαθιά στα χωράφια ντου, να δει ίντα κάνανε οι νεσπέρηδες απού τα καματεύγανε.

Ο Πολυροβυθάς, όντο τόκουσε, επήε το αίμα ντου στσι πατούχες του, μα δεν εμπόριε να πει όχι του βασιλιά και του λέει να ετοιμαστούνε και όντε θέλουνε να ξεκινήσουνε να πάνε.

Ο βασιλιάς ήρχιξενε μέγα και φοβερές ετοιμασίες και μια ταχινή εξεκινήσανε. Ήπηρε βασιλική συνοδεία και στρατός με μουζικές και ιππικό και όλες στσι βάγες τση βασιλοπούλας.

Ο Πολυροβυθάς τως ήπενε: «Εγώ δα πηγαίνω πλια ομπρός με το άλογό μου, γιατί θέλω να επιθεωρήσω τα πράμματα».

Επηγαίνανε, επηγαίνανε και ευρεθήκανε σ' ένα μέγα και φοβερό κάμπο, απού εβόσκανε χιλιάδες βούγια και μουσκάργια. Ο Πολυροβυθάς απού πήγαινε ομπρός φωνιάζει τω βουκόλω και τώσε λέει: «Θωρείτε κειονέ τ' ασκέρι,

Σελ. 414
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/415.gif&w=600&h=915

απού 'ρχεται από κειε πέρα;» «Ναι, του λένε». «Ε, ο βασιλιάς είναι με την ακολουθία ντου, μόνο ανέ σας ερωτήξει τίνος είναι τανέ τα βούγια, να του πείτε, του Πολυροβυθά, γιατί κακομοίρηδες πάει η κεφαλή σας». «Ο Θιός να σε ξεμιστεύγει απού μας τόπες, ντα που 'θελα το κόψει μας ο νους μας τέθοιο πράμμα κι ήθελα πάμε σα τ' αποθαμένου τα ρούχα οι κακομοίρηδες, είπαν οι βοσκοί τω βουγιώ».

Σε λιγάκι φτάνει η συνοδεία και ο βασιλιάς και ρωτά τσι βουκόλους: «τίνος είναι τανά τα βούγια;» «Του Πολυροβυθά, βασιλέα μου». «Μπράβο, κόρη μου, με τον άντρα που πήρες, κι εδιάταξε απού τον ενθουσιασμό ντου, να παίξουνε οι μουζικές».

Ο Πολυροβυθάς επροχώριενε πάλι ομπρός και θωρεί ένα κάμπο μέγα και φοβερό γεμάτο πρόβατα και φωνιάζει τω βοσκώ και τώσε λέει: «Θωρείτε κειονέ τ' ασκέρι απού 'ρχεται από πάνω; Ο βασιλιάς είναι με την ακολουθία ντου, μονό ανέ σας ερωτήξει τίνος είναι τανέ τα ωζά, να πείτε του Πολυροβυθά, γιατί κακομοίρηδες πάει η κεφαλή σας». «Ο Θιός να σου δίδει την υγειά σου κι ως μας εγλίτωσες, ετσά να σε γλιτώνει και σένα ο Θιός απού τσι αδικές και τσι κακές ώρες, είπανε οι βοσκοί».

Σε λιγάκι ήφταξε και ο βασιλιάς και εθάμαζε την ομορφιά και τα πάχητα των ωζώ και ρωτά τσι βοσκούς: «Τίνος είναι τα ωζά;» «Του Πολυροβυθά, βασιλιέα μου πολυχρονισμένε».

Ο βασιλιάς εκουζουλάθηκε απού τη χαρά ντου κι εντάκαρε τσι μουζικές και τα τραγούδια και τσι ζητοκραύγασες.

Ο Πολυροβυθάς επροχώριενε πάλι ομπρός και παντήχνει του ένας άλλος κάμπος γεμάτος πουλόρνιθα, πάπιες, κούβες χιλιάδες.

Και φωνιάζει κειωνά που τα βλέπανε και τώσε λέει: «Θωρείτε τ' ασκέρι απού 'ρχεται από πάνω; Ο βασιλιάς και η συνοδεία ντου είναι, μόνο ανέ σας ερωτήξει τίνος είναι τανέ τα πουλόρνιθα, να του πείτε του Πολυροβυθά, γιατί κακομοίρηδες πάει η κεφαλή σας».

Το ίδιο εγίνηκε και στα πουλόρνιθα κι ύστερα επαντήξανε κάμπους με μπαμπάκια σπαρμένους, με σπαρτά, με όσπρια και σε όλα επαράγγερνε πια μπρος ο Πολυροβυθάς κι ελέγανε πως ήτανε δικά ντου.

Στα τελευταία εφτάξανε σ' ένα μέγα και φοβερό παλάτι και είπε στσι δούλους και στσι δούλες ο Πολυροβυθάς να πούνε πως είναι δικό ντου το παλάτι και να περιποιηθούνε όσο μπορούνε πια καλά το βασιλιά και την ακολουθία ντου. Απού τσι δούλους και τσι δούλες ήμαθε ο Πολυροβυθάς πως το παλάτι ήτανε 'νους δράκου και όλα τα υπάρχοντα που τώσε παντήξανε, και πως ήτανε ένα σκληρόκαρδο τέρατο και με το ψύλλου πήδημα τσ' ήτρωγε κι ύστερα επήγαινε και ήπαιρνε άλλους και τσ' ήφερνε να του δουλεύγουνε και πάλι τα ίδια μας.

«Ε, παρακαλείτε το Θεό να μας εβοηθήξει όλω μας, γιατί χωρίς να φταίω κι εγώ κι οι αθρώποι απού δα νάρθουνε δα μας εφάει».

Σε λιγάκι ήφταξε ο βασιλιάς και όλο το προσωπικό του παλαθιού επαρου-

Σελ. 415
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/416.gif&w=600&h=915

επαρουσιάστηκε στην υπερεσία του Πολυροβυθά να τσι 'ποδεχτεί. Ο βασιλιάς και όλοι ενθουσιασμένοι ρίχτηκαν αμέσως στο γλέντι και στα φαητά, μόνο ο Πολυροβυθάς επήαινε στο δρόμο απού του 'πανε πως έρχεται ο δράκος και το ενήμενε να του εξηγηθεί.

Όντεν εμούχλιανε να το δράκο ίσαμε τέσσερα μέτρα στο ύψος κι ήρχουντανε. Ο Πολυροβυθάς εσηκώθηκε και του 'πενε ίντα του σύμβηκε, απού την αρχή απού βρήκε το ροβύθι και πώς χωρίς να το θέλει ήπηρε στο λαιμό ντου τοσουσάς αθρώπους και τσι λυπάται... κι άλλα πολλά.

Ο δράκος του λέει να πας να κάνεις τον αφέντη τω πραμάτω μου και τα μεσάνυχτα να κάτσεις από κάτω στη καμινάδα και θα σου πω δώδεκα κουβέντες κι ανέ μου δώσεις σωστή απάντηση δα σου πομείνουνε τα καλά μου.

Ο δράκος επήε αλλού και δεν επαρουσιάστηκε καθόλου κι ο Πολυροβυθάς εγύρισε και ήλαβε μέρος στη διασκέδαση. Συχνά ο βασιλιάς του 'λεγε: «Πώς ήκατσες, γαμπρέ μου, τοσεσάς ημέρες στο βασίλειο μου κι είχε νου, ν' ανεμίζεις τοσανά υπάρχοντα αμοναχά;»

Τα μεσάνυχτα ήφυγε ο Πολυροβυθάς απού την παρέα και πήε στη καμινάδα κι ενήμενε το δράκο να του πει τα ερωτήματα. Απού την κούραση όμως και τη στενοχώρια τον ήπηρε ο ύπνος κι εκοιμήθηκε κειά.

Σε λιγάκι φτάνει ο δράκος και του φωνιάζει: «Πολυροβυθά, γροικάς με;» Αντιπητός του Πολυροβυθά, επάντησε ο Χριστός: «Γροικώ σε, λέγε».

«Ένα», λέει ο δράκος.

«Ένας είναι ο Θεός», απαντά ο Χριστός.

«Δυο», λέει ο δράκος.

«Δίκερο είναι το βούι κι ένας είναι ο Θεός».

«Τρία», λέει ο δράκος.

«Τρισυπόστατος Σταυρός, δίκερο είναι το βούι κι ένας είναι ο Θεός», απαντά πάλι η Χάρι ντου.

«Τέσσερα», λέει ο δράκος.

«Τεσσαρορόη η αελιά, τρισυπόστατος Σταυρός, δίκερο είναι το βούι κι ένας είναι ο Θεός».

«Πέντε», λέει ο δράκος.

«Πενταδάχτυλη 'ναι η χέρα, τεσσαρορόη η αελιά, τρισυπόστατος Σταυρός, δίκερο είναι το βούι κι ένας είναι ο Θεός».

«Έξε», λέει ο δράκος.

«Έξ άστρα 'χει η πηλιά, πενταδάχτυλη 'ναι η χέρα, τεσσαρορόη η αελιά, τρισυπόστατος Σταυρός, δίκερο είναι το βούι κι ένας είναι ο Θεός».

«Εφτά», λέει ο δράκος.

«Εφταπάρθενος χορός γίνεται στον ουρανό, έξ άστρα 'χει η πηλιά, πενταδάχτυλη 'ναι η χέρα, τεσσαρορόη η αελιά, τρισυπόστατος Σταυρός, δίκερο είναι το βούι κι ένας είναι ο Θεός».

«Οχτώ», λέει ο δράκος.

Σελ. 416
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/417.gif&w=600&h=915

«Το χταπόδι στο γιαλό, εφταπάρθενος χορός γίνεται στον ουρανό, έξ άστρα 'χει η πηλιά, πενταδάχτυλη 'ναι η χέρα, τεσσαρορόη η αελιά, τρισυπόστατος Σταυρός, δίκερο είναι το βούι κι ένας είναι ο Θεός».

«Εννιά», λέει ο δράκος.

«Εννιαμήνι το κοράσο, το χταπόδι στο γιαλό, εφταπάρθενος χορός γίνεται στον ουρανό, έξ άστρα 'χει η πηλιά, πενταδάχτυλη 'ναι η χέρα, τεσσαρορόη η αελιά, τρισυπόστατος Σταυρός, δίκερο είναι το βούι κι ένας είναι ο Θεός».

«Δέκα», λέει ο δράκος.

«Δεκαμήνι το πουλάρι, εννιαμήνι το κοράσο, το χταπόδι στο γιαλό, εφταπάρθενος χορός γίνεται στον ουρανό, έξ άστρα 'χει η πηλιά, πενταδάχτυλη 'ναι η χέρα, τεσσαρορόη η αελιά, τρισυπόστατος Σταυρός, δίκερο είναι το βούι κι ένας είναι ο Θεός».

«Έντεκα» λέει ο δράκος.

«Εντεκαμήνι το μουσκάρι, δεκαμήνι το πουλάρι, εννιαμήνι το κοράσο, το χταπόδι στο γιαλό, εφταπάρθενος χορός γίνεται στον ουρανό, έξ άστρα 'χει η πηλιά, πενταδάχτυλη 'ναι η χέρα, τεσσαρορόη η αελιά, τρισυπόστατος Σταυρός, δίκερο είναι το βούι κι ένας είναι ο Θεός».

«Δώδεκα» λέει ο δράκος.

«Δώδεκα μήνες έχει ο χρόνος, Εντεκαμήνι το μουσκάρι, δεκαμήνι το πουλάρι, εννιαμήνι το κοράσο, το χταπόδι στο γιαλό, εφταπάρθενος χορός γίνεται στον ουρανό, έξ άστρα 'χει η πηλιά, πενταδάχτυλη 'ναι η χέρα, τεσσαρορόη η αελιά, τρισυπόστατος Σταυρός, δίκερο είναι το βούι κι ένας είναι ο Θεός, Θεοκατάρατε», του λέει ο Χριστός και γίνεται ο δράκος ένας βόλος αλάτσι.

Ο Πολυροβυθάς εκοιμούντανε στη καθέγλα ντου όλη τη νύχτα και το πρωί απού είδενε το φως εξύπνησε και είπε, όφου ίντα 'παθα και ο δράκος δα νέχει δα φαωμένους τσι μισούς απού τσι κακομοίρηδες απού 'φερα παδέ.

Βγαίνει όξω και γροικά τα γλένδια και τσι χορούς κι εσυνεχίζανε και ρωτά τσι δούλους απού κατέχανε το νεραζό και του λένε όλα του τα 'πες σωστά, γιατί εμείς παρακολουθήσαμε και τον είδαμε και ήβγανε αφρό απού το στόμα όσο του τάλεγες καλά.

Ο Πολυροβυθάς εκατάλαβε πως άλλος ήτανε απού επάντανε και ήκαμε το σταυρό ντου κι είπε και στσι δούλους, πως αυτός εκοιμούντανε και ο Χριστός τσ' ήσωσε.

Ο Πολυροβυθάς εγίνηκε κυρίαρχος στα καλά του δράκου κι επεράσανε καλά κι εμείς καλύτερα.

ΙΛ 850, 64-67, Άνω Αρχάνες Κρήτης.

Σελ. 417
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/418.gif&w=600&h=915

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ

I. Ο άνθρωπος και το ρεβίθι

α: Ένας νέος" α1: φτωχός" α2: τεμπέλης' α3: άλλο' α4: βρίσκει (έχει) ένα ρεβίθι" α5: λογαριάζει πόσα ρεβίθια θα βγάλει αν το σπείρει και καταλήγει σε ένα πολύ μεγάλο νούμερο" α6: αναρωτιέται πού θα βάλει τόσα ρεβίθια" α7: πού θα τα φορτώσει' α8: υπολογίζει πόσα λεφτά θα βγάλει από αυτά.

β: Ο ήρωας ονομάζεται Πολυρεβιθάς β1: άλλο.

II. Η δοκιμασία

α: Έχοντας πολλαπλασιάσει τα ρεβίθια με τη φαντασία του, ο ήρωας πηγαίνει στον βασιλιά και του ζητά' α1: καράβια για να τα φορτώσει' α2: αποθήκες για να τα βάλει' α3: καμήλες (ζώα) για να μεταφέρει' α4: τον καρπό" α5: το χρυσάφι που θα αποκτήσει' α6: ζητά τη βασιλοπούλα για γυναίκα' α7: η φήμη του φτάνει στον βασιλιά, που τον καλεί' α8: τον παίρνει για πλούσιο και τον παντρεύει (σκέφτεται να τον παντρέψει) με την κόρη του.

β: Ο βασιλιάς τον δοκιμάζει για να δει αν είναι πράγματι πλούσιος' β1: τον βάζει να κοιμηθεί σε κουρελιασμένο στρώμα (σεντόνια)' β2: σε αχυρένιο στρώμα' β3: άλλο' β4: ο ήρωας μένει άυπνος' β5: ψάχνοντας όλη τη νύχτα να βρει το ρεβίθι που έχασε' β6: από φόβο μήπως χάσει το ρεβίθι' β7: τον παρακολουθούν και νομίζουν πως κακοκοιμήθηκε, επειδή είναι καλομαθημένος' β8: την επομένη τον βάζουν σε καλό (καλύτερο) στρώμα και κοιμάται" β9: ο βασιλιάς πείθεται για τα πλούτη του" β10: και τον κάνει γαμπρό του.

III. Η λύση

α: Στον δρόμο της επιστροφής, ο ήρωας προπορεύεται και με απειλές πείθει όλους τους βοσκούς, χωρικούς κλπ να πουν ότι τα κοπάδια, χωράφια κλπ ανήκουν στον Πολυρεβιθά.

β: Πηγαίνοντας να φορτώσει τα υποτιθέμενα πλούτη του (στα καράβια) ή να μεταφέρει τα πλούτη του' β1: πηγαίνοντας για τον τόπο του' β2: με τη βασιλοπούλα' β3: και με τη βασιλική συνοδεία' β4: ο ήρωας φοβάται μην αποκαλυφθεί η αλήθεια για τη φτώχεια του' β5: απελπισμένος ετοιμάζεται να αυτοκτονήσει" β6: κρύβεται" β7: φεύγει με μια δικαιολογία" β8: στο δάσος" β9: αλλού.

γ: Ψάχνοντας να τον βρουν, οι ναύτες ανακαλύπτουν τυχαία έναν θησαυρό" γ1: σε μια σπηλιά" γ2: που τον φυλάει ένας αράπης' γ3: σκοτώνουν τον αράπη' γ4: και φωνάζουν τον ήρωα να παραλάβει την περιουσία του' γ5: ο ίδιος ο ήρωας βρίσκει έναν θησαυρό.

Σελ. 418
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/419.gif&w=600&h=915

IV. Το αίνιγμα του δράκου ή του αράπη (όπως στο ΑΤ 812, The Devil's Riddle)

α: Ένα υπερφυσικό ον' α1: ένα δράκος' α2: ένας αράπης' α3: που βγαίνει μέσα από το πηγάδι (βρύση)' α4: με τον αναστεναγμό του ήρωα «αχ αλί», γιατί αυτό είναι το όνομά του' α5: του παραχωρεί' α6: παλάτι' α7: πύργο' α8: σπίτι' α9: όλα του τα πλούτη' α10 ένα μαγικό αντικείμενο, που πραγματοποιεί τις επιθυμίες.

β: Η παραχώρηση αυτή γίνεται με τον όρο να του απαντήσει ο ήρωας σε έναν αριθμό ερωτημάτων (λόγων, αινιγμάτων)' β1: δώδεκα' β2: δέκα' β3: δεκατρία' β4: τρία' β5: άλλο' β6: μετά από ορισμένο χρόνο' β7: δώδεκα μήνες' β8: δώδεκα χρόνια' β9: σαράντα μέρες' β10: άλλο' β11: αλλιώς το υπερφυσικό ον θα τον σκοτώσει (φάει).

γ: Ο ήρωας αποκτά ως βοηθό' γ1: ένα υπερφυσικό ον, που τον επισκέπτεται με ταπεινή εμφάνιση' γ2: και στο οποίο έχει προσφέρει βοήθεια ή φιλοξενία' γ3: ένα γέρο' γ4: μια γριά' γ5: έναν ζητιάνο' γ6: τον Χριστό' γ7: την Παναγία' γ8: τη μοίρα του (τύχη του)' γ9: έναν άγγελο' γ10: την ίδια τη γυναίκα του.

δ: Την καθορισμένη ώρα ο ήρωας λύνει τα αινίγματα (απαντά στα ερωτήματα, στα λόγια) χάρη στο βοηθό του' δ1: που του υπαγορεύει τις απαντήσεις' δ2: απαντά στη θέση του' δ3: κρυμμένος πίσω από την πόρτα' δ4: ο ίδιος ο ήρωας απαντά.

ε: Τα ερωτήματα και οι απαντήσεις σε αυτά είναι: ένας λόγος τι είναι; ένας είναι ο Θεός, δίκερο το βόδι (το αρνί), τρίποδ' είναι η πυροστιά, τεσσεραβύζικο αγελάδι, πενταδάχτυλο είναι το χέρι, έξι άστρα έχει η Πούλια, εφταπάρθενος χορός, οχταπλόκαμο χταπόδι, εννιαμήνικο παιδί, δεκαβύζικο σκορφάρι, εντεκαμήνικο φοράδι (πουλάρι), δώδεκα μήνες είν' ο χρόνος, δεκατρία τα φεγγάρια' ε1: άλλο.

στ: Το υπερφυσικό ον σκάει από το κακό του' στ1: έτσι το παλάτι με όλα τα πλούτη απομένει στον ήρωα' στ2: με την ευχή (κατάρα) του βοηθού του ήρωα ο δράκος (αράπης κλπ) γίνεται' στ3: μισός χρυσάφι μισός ασήμι' στ4: μισός μάλαμα μισός ασήμι' στ5: άλλο' στ6: που ο ήρωας βρίσκει στο ανώφλι (κατώφλι) της πόρτας.

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

ΗΠΕΙΡΟΣ

1. Hahn 1, 100-104, αρ. 17, Ζίτσα, «Der Mann mit der Erbse» («Ο άνθρωπος

Σελ. 419
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/420.gif&w=600&h=915

πος με το μπιζέλι»). 7: α, α4, α5, α7, β1 (Πεντεκλημάς). 77: α7, β, β1, β4, β6, β7, β10. 777: β, β6 (κρύβεται), γ, γ1, γ2, γ3, γ4.

ΘΕΣΣΑΛΙΑ

2. ΛΦ 1395, 1-4, Τρίκαλα, «Ο πτωχός και το ρεβίθι του». 7: α1, α4, α5. 77: α, α2, β10. IV: α2, α5, α10, β, β1, β8, β11, γ, γ2, γ3 (γέρο λεπρό, που μόνο η στάχτη του παιδιού τους, αν το ψήσουν μπορεί να τον γιατρέψει όπως στο 750D, Three Brothers each Granted a Wish by an Augel Visitor), γ6, δ2, ε, στ (γίνεται κούτσουρο), στ1, ξαναβρίσκουν το παιδί ζωντανό να διαβάζει.

ΘΡΑΚΗ

3. ΛΦ 204, 29-31, Αυδήμιο Σαράντα Εκκλησιών, «Ο ζητιάνος και ο δράκος». 7: α3 (ζητιάνος), α4, α5. 77: α, α2, α8, β, β1, β4, β6, β7, β8, β9, β10. 777: α (παππούς με μακριά ματοτσίνορα, που ο ήρωας τον βοηθάει), α5, α7, β (ερωτήματα του δράκου), β1, β6, β9, γ, γ2, γ3, δ1, δ3, ε, στ, στ5 (χρυσάφι).

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

4. ΛΑ 1175 (ΣΜ 61), Γαλάτιστα Χαλκιδικής, «Το ρεβίθι». 77: β, β2 (ψάθα). 777: β, β6 (μην ξέροντας που να πάει), γ5 (ακούει μια φωνή «άντε βρε αδελφέ και σε περιμένω τόσα χρόνια, για να φορτώσω»).

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

α. Νησιά Ανατολικού Αιγαίου

5. ΛΦ 1173, 5-8, Ερεσσός Λέσβου, «Το ρουβύθι». 7: α2 (διώχνεται από τη μάνα του), α4, α5, α8. 77: α, α3, β, β4, βδ, β10. 777: β1, β4, β7. IV: α2, α4, α5, α6, β, β4, γ, γ1, γ2, γ3, γδ, δ2, στ3.

6. Ζωγράφειος Αγών 2, 1896, 20-21 (αρ. 1), Λέσβος, άτιτλο. 7: α2, α4, α5. 77: α (πηγαίνει σε άρχοντα), α2 (μαγαζιά), α4, β, β3 (παρακατιανά στρώματα), β4, β5, β7, β8, β9, β10. III: β1, β2, β3, β5, β7. IV: α2, α3, α4 («τι τη θέλω τη ζωή;», ζωή είναι το όνομα του αράπη), α5, α6, β1, γ, γδ, δ2, δ3, ε, στ2, στ4, στ6.

Σελ. 420
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/421.gif&w=600&h=915

β. Δωδεκάνησα

7. ΛΑ 2248, 143-146, Αστυπάλαια, «Ο Ροβιθάς». Η αρχή όπως AT 545Β, βλ. παρ. αρ. 28. II: β, β1, β4, β5, β7, β8. Ο γάτος ρωτά που βρίσκεται η δύναμη του δράκου, σε μια τρίχα στην κεφαλή του, τη βγάζει και τον εξοντώνει, ο πύργος του μένει στον ήρωα.

8. Μιχαηλίδης-Νουάρος, Α', 285-287, Όθος Καρπάθου, «Ο πολλυροϊθθάς». I: α1, α4, α5. II: α, α3, α4, β, β3 (σκληρό στρώμα), β4, β5, β9, β10. III: β, β5. IV: α (ο διάβολος), α9 (αμέτρητα ρεβίθια), β, β1, β6, β10 (τρεις μέρες), β11, δ4, ε, στ5 (τουλούμι, που βγάζει χρυσάφι).

γ. Κρήτη

9. ΙΑ 850, 64-67, Άνω Αρχάνες, άτιτλο. Παραλλαγή δημοσιευμένη εδώ.

10. ΛΑ 2186, 26-30, Βιάννος, «Ο Πολυροβιθάς». I: α3 (κακομοίρης), α4, α5. II: α, α6, β, β2, β4, β5, β7, β8, β9, β10. III: α. IV: α2, α3, α5, α6, β, β10 (την ίδια νύχτα), β11, γ, γ7, δ2, δ3, ε, στ5 (μάλαμα-χρυσάφι).

11. ΛΑ 545D*, 2, Χερσόνησος, «Ο Κοντορεβυθούλης». I: α, α4, α5. II: α, α3, β, β1, β10. IV: α (τρικέφαλο θηρίο), α4 (αναστεναγμός αχ), α5, α6, β, β1, β6, β9, γ, γ5, δ2, στ4 (κούτσουρο γεμάτο χρυσάφι και ασήμι).

12. ΛΦ 638, 1-3, Ηράκλειο, «Ο Πολυροβιθάς». I: α, α4, α5. II: α, α1, α8, β, β1, β4, β5, β7, β8, β9, β10. III: β1, β2, β3, β4, β5. IV: α2, α5, α6, α10, β, β1, β9, β11, γ, γ2, γ5, γ6, δ2, ε, στ5 (ο μισός χρυσάφι, ο μισός κούτσουρο).

13. ΛΦ 718, 26-30, Κριτσά Μεραμβέλλου, «Ο Πολυροβιθάς». I: α1, α4, α5, α8. II: β, β1, β4, β5, β7, β8, β10. III: β1, β5. IV: «2, α3, α5, α8, β, β1, β8, γ, γ10, ε1 (ένας είναι ο Θεός, διμάρτυρο το μοναστήρι, τρεις οι πόρτες της εκκλησίας κλπ.).

14. ΛΦ 719, 3-4, Κριτσά Μεραμβέλλου, «Ο Πολυροβιθάς». Ι: α, α4, α5. II: β (οι κοπέλες που τον φιλοξενούν, τον δοκιμάζουν), β 1, β4, β5, β7, β8, παντρεύεται τη μια κοπέλα. IV: α1, α5, α7, β, β1, β7, β11, γ10, ε1, στί.

15. ΛΦ 1536, 1-5, Ηράκλειο, «Ο Πολυροβιθάς». Ι: α1, α4, α5. II: α, α3, β, β1, β4, β5, β7, β8, β10 (τον ζητάει για γαμπρό). III: α (το λέει η Μοίρα του ως γριά). IV: α1, α6, β, β1, γ, γ4, γ8, δ, ε1, στ, στ1.

16. ΛΦ 1744, 3-5, Ρέθυμνο, «Ο Πολυροβιθάς». I: α1, α4 (το κλέβει), α5. II: α, α2, β10 (τον παίρνει για πλούσιο). III: α, β4, β5. IV: α2, α5, α7, β, β1, β6, β10 (σε δέκα μέρες), β11, γ, γ1, γ8 (ως ζητιάνα), δ2, στ2, στ3.

Σελ. 421
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/422.gif&w=600&h=915

17. ΛΦ 1832, 1-4, άτιτλο. I: α (διωγμένος από τις αδελφές για να μη βρει πως έχουν φίλο), α4, α5. II: α, α3 (για να φορτώσει το χρυσάφι), β, β4, β5, β7, β8, β10. IV: α1, α5, α8, β, β1, β6, β7, γ10 (λέει στη γυναίκα του την αλήθεια), δ2, στ, στ1.

18. ΣΑ II, 324-329, Κανένες Σητείας, «Ο Πολυροβιθάς». Ι: α4, α5. II: α, α2 (μαστόρους για να χτίσει αποθήκες), β, β1, β4, β10. IV: α1, α4, α5, α6, β, β1, β6, β7, γ, καλογεράκι, δ2, στ3 (2 κολόνες μάλαμα κι ασήμι).

19.'ΣΛ III, 2α -6α (Παππούς, 94-100), «Ο αφέντης πολυροβιθάς». I: α3 (ζητιάνος), α4, α5, α6. II: α, α2, β, β1, β4, β5. III: α. IV: α1, α5, α7 (με τις 101 κάμαρες), β, β1, β6, β7, β11, γ, γ3, δ2, στ2, στ3, στ5.

δ. Κυκλάδες

20. ΛΑ 1395, 39-57 (αρ. 2), «Οι τρεις φίλοι». I: Ένας ξεκινάει με τους φίλους του, τάχα πως είναι βασιλόπουλο, που δεν θέλει να φανερωθεί. II: α7, β10, β11. III: β4, β5 (να κρεμαστεί), γ5.

21. ΛΑ 1396, 629-631 (αρ. 143), Τήνος, άτιτλο. Ι: α2, α4, α5. II: α7, β, β1, β4, β5, β8, β10.

22. ΛΦ 635, 1-12, Δαμαριώνας Νάξου, άτιτλο. I: α1, α4, α5, α6, β1 (Γιαννάκης). II: α, α2, β, β1, β4, β5, β7, β8, β9, β10. III: β1, β2, β3, β4, β5. IV: α, α2, α3, α4, α5, α7, α10 (χρυσό βεργαράκι), β, β1, β7, γ, γ2, γ3, γ6, δ2, ε, στ1, στ5 (τσουβάλι διαμάντια).

23. ΛΦ 854, 3-14, Φιλώτι Νάξου, «Αφέντης ο Πεντοκλιματάς». Αρχή όπως AT 545Β, βλ. παρ. αρ. 39. IV: α, α2, α3, α4, α5, α7, α9 (σταφίδες, κρασιά), β, β2, β10 (το επόμενο βράδυ), γ, γ1, γ2, γ3, γ6, δ2, δ3, ε, στ, στ1.

24. ΝΕΑ 2, 26-30, αρ. 16, Νάξος, «Ο Πολυρροβυθάς». Ι: α2, α4, α5, α6. II: α, α2, α8. III: α, β. IV: α, α1, α7, β1, β11, δ4, ε, στ, στ1.

25. Μέγας, Παραμύθια Α', 171-179, Νάξος, «Ο Πολλοροβιθάς». I: α2, α4 (το χώνει μέσ' στη μύτη του, για να μην το χάσει), α5, α6, β. II: α, α2, β, β1, β4, β5, β7, β6, β8, β9, β10. III: β1, β2, β3, β4, β8. IV: α2, α3, α4, α5, α7, β, β1, β6, β7, β11, γ, γ1, γ2, γ3, γ6, δ2, δ3, ε.

26. Pio, 193-195, Τήνος, «Το παραμύθι του δράκου». I: α, α4 (το κρατάει στο παπούτσι του), α5, α6, β1 (Πεντεκλημάς). II: α, α1 (τα δώδεκα καράβια του βασιλιά), β, β1, β3 (σκληρό στρώμα), β4, β6, β8, β9, β10. III: α. IV: γ, γ4, δ2, ε.

Σελ. 422
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/423.gif&w=600&h=915

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΙΟΥΝΙΟΥ

27. Λουκάτος 239-242, αρ. 12, Κεφαλληνία, «Τα δεκατρία λόγια». Ι: α3 (διακονιάρης). II: β, β1, β7, β8 (εφτά στρώματα), β10. IV: α, α1, α5, α6, β, β3, β6, β10 (τρεις μέρες), β11, γ, γ1, γ2, γ5, γ9, δ2, ε, στ, στί.

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

28. ΛΑ 1186 (ΣΜ 16), 165, «Ο Αράπης». Ι: α, α4, α5, α8. II: α, α3, α5, β3 (σκληρό στρώμα), β4, β8, β10. IV: α2, α5, α6, β, β4, β10 (τρία χρόνια), β11, γ, γ4 (μια γριά που της έσωσε το παιδί), δ, δ1, ε (Α τι σημαίνει; Ο κύριος άρχων όλου του κόσμου, Β τι σημαίνει; ο βασιλεύς βασιλεύει, Γ τι σημαίνει; η αγία Τριάς), στ (φεύγει), στ1.

29. ΛΑ 1187 (ΣΜ 17), 126-127, «Η βασιλοπούλα και το ρεβίθι». Το βασιλόπουλο, που θέλει να παντρευτεί πραγματική βασιλοπούλα, την δοκιμάζει, βάζει ένα ρεβίθι κάτω από τα στρώματα και τα σανίδια του κρεβατιού κι εκείνη δεν μπορεί να κοιμηθεί. Το βασιλόπουλο πείθεται ότι πρόκειται για πραγματική βασιλοπούλα και την παντρεύεται.

30. ΛΑ 545D*, 1, άτιτλο. I: α3 (ένας βλάκας), α4, α5. II: α, α3, β, β1, β7, β10. III: β5 (να πνιγεί στο ποτάμι). IV: α (μάγισσα), α5, β, γ, γ9, δ2, στ, στ1.

ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ

31. ΛΦ 236, 8-10, Θήβα, «Ο Πολυρεβιθάς». I: α, α4, α5, α8. II: β, β3 (ψάθα), β4, β5, β7, β8, β9. III: α. IV: α1, α7, β2, γ, γ3, γ8, δ2, 53, ε, στ2, στ5 (κιούπι με φλουριά).

ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ - ΠΟΝΤΟΣ - ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑ α. Πόντος

32. Αρχείον Πόντου Α', 1928, 193-195, Χαλδεία, «Ο καρβουνιάρης γαμβρός του βασιλέως». I: α, α3 (καρβουνιάρης), α4, α5. II: α6, β, β1, β4, β5, β7, β10. III: β7. IV: α (ο διάβολος), α5, α8, β, β7, β11, γ, γ1, γ3, γ6, δ2, δ3, ε1 (ποιο είναι που είναι απάνω, θα είναι αποκάτω και θα είναι ξανά απάνω; ο άνθρωπος, που είναι πάνω στον κόσμο, θα μπει αποκάτω στον τάφο και θα αναστηθεί στη δευτέρα παρουσία), στ, στ1.

Σελ. 423
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/424.gif&w=600&h=915

ΑΔΗΛΟΥ ΤΟΠΟΥ

33. Αέριος, 24-26, αρ. 8, «Ο Χιλιομυλιορεβυθάς». I: α, α4, α5, α8, β1 (Χιλιομυλιορεβυθάς). II: β, β4, β5, β7.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΥΣ ΤΥΠΟΥΣ AT 545Β,

AT 545D*

Ο παραμυθιακός τύπος AT 545Β κατατάσσεται στην κατηγορία «Τα ζώαβοηθοί» (Animals as Helpers). Είναι γνωστός και σχεδόν διεθνώς διαδεδομένος, από την Ευρώπη και την Ασία έως την Ινδονησία και τις Φιλιππίνες. Επίσης μεταφέρθηκε έως τους Ινδιάνους της Αμερικής και την Αφρική.

Το βασικό θέμα του παραμυθιακού τύπου αναπτύσσεται σε δύο αφηγηματικές παραδόσεις, που διαφέρουν σε σχέση με τον ήρωα, που μπορεί να είναι ένας γάτος στη Δύση ή μια αλεπού στην Ανατολή1.

Στη Δύση, ήδη από τον ύστερο Μεσαίωνα, κυκλοφορούσαν διηγήσεις για έναν περιπλανώμενο φτωχό ταξιδιώτη ή έμπορο, που κληρονομεί ή αγοράζει έναν γάτο, που φέρνει τύχη στο αφεντικό του. Μια παρόμοια ιστορία αναπτύσσεται και στον παραμυθιακό τύπο AT 1651, Whittington's Cat), όπου μια γάτα κάνει πλούσιο το αφεντικό της, όχι όμως χάρη στην πανουργία ή τις υπερφυσικές ιδιότητές της αλλά χάρη στην ικανότητά της να τρώει ποντίκια.

Το θέμα του παραμυθιακού τύπου AT 545Β τροφοδότησε μεταξύ 16ου και 17ου αι. τη λογοτεχνική παράδοση της Δύσης, όπου οι παλαιότερες γραπτές μαρτυρίες του παραμυθιού αφορούν έναν γάτο. Την ιστορία ενός πανούργου γάτου διαχειρίζεται ο Straparola στη συλλογή παραμυθιών «Le piacevoli notti» (11, no 1), που εκδόθηκε στη Βενετία σε δύο μέρη (1550, 1553). Το παραμύθι περιλαμβάνεται και στην επίσης ιταλική συλλογή του Giambattista Basile «Lo Cunto de li Cunti», το γνωστό σήμερα «Πενταήμερο», όπου συγκεντρώνονται ιστορίες κυρίως παραμυθιακές, που πιθανότατα ο Basile είχε ακούσει στη Νάπολη ή αλλού.

Είναι πάντως γνωστό στη Δυτική Ευρώπη, κυρίως μέσω του παραμυθιού του Perrault «Le Chat Botté» στο «Histoires ou contes du temps passé» (1697) και της άμεσα επηρεασμένης από αυτό παραλλαγής των αδελφών Grimm, κάτι που παρακίνησε τους συντάκτες του διεθνούς καταλόγου Aarne

1. Για μια συνολική θεώρηση του παραμυθιού βλ. Ines Köhler-Zulch, «Kater: Der gestiefelte Κ. (AaTh 545B)», Enzyklopädie des Märchens, Band 7, Walter de Gruyter, Berlin and New York 1993, σ. 1070-83.

Σελ. 424
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/425.gif&w=600&h=915

και Thompson να δώσουν ως τίτλο του παραμυθιακού τύπου το όνομα του ήρωα της διάσημης αυτής παραλλαγής. Σύμφωνα με την ανάλυση των συντακτών, ένας γάτος (ή αλεπού), μόνη κληρονομιά ενός παιδιού, το οδηγεί σ' ένα παλάτι, όπου λέει στο βασιλιά πως είναι ένας ξεπεσμένος πρίγκιπας. Ο γάτος ζητά τη βασιλοπούλα για γυναίκα του αγοριού, που ισχυρίζεται ότι έχει καλύτερα πράγματα στο σπίτι. Ο βασιλιάς πρόκειται να επισκεφτεί τον πύργο του αγοριού. Ο γάτος προπορεύεται και βάζει τους χωρικούς να πουν ότι εργάζονται για τον αφέντη του. Στη συνέχεια, πάει στον πύργο του γίγαντα και τον σκοτώνει με πονηριά, εξασφαλίζοντας έτσι τον πύργο για το αφεντικό του.

Η επεξεργασία του παραμυθιού από τον Perrault αποτελεί σταθμό στην εξέλιξή του, καθώς ο συγγραφέας του, αξιοποιώντας τα δεδομένα του μαγικού παραμυθιού, το προσάρμοσε στο κοινωνικό και οικονομικό περιβάλλον της εποχής του, δημιουργώντας ένα κλασικό πρότυπο για τους επόμενους αιώνες. Οι μεταγενέστεροι ερμηνευτές του είδαν στον Παπουτσωμένο Γάτο έναν απολογητή των αστικών μεθόδων και αξιών, όπως αποδεικνύεται και από το αισιόδοξο επιμύθιο του Perrault, και έτσι εξήγησαν και τη μεγάλη επιτυχία του.

Η άλλη παραλλαγή με την αλεπού ως ήρωα παρουσιάζει μεγάλο ερευνητικό ενδιαφέρον, καθώς παρουσιάζει και ένα εντυπωσιακό άνοιγμα διάδοσης που αρχίζει από τη Μογγολία και καταλήγει στα άκρα της νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Μια σειρά από πιο πρόσφατες συγκριτικές μελέτες αξιοποίησαν τις παλαιότερα άγνωστες μογγολικές και αλταϊκές -τουρκικές ιστορίες. Στην κεντροασιατική παράδοση του 545Β, το ζώο-βοηθός είναι μια αλεπού, που συμβάλλει στην κοινωνική άνοδο του ήρωα, βρίσκοντας μια νύφη γι' αυτόν. Η αλεπού βοηθάει το φτωχό νέο, γιατί της χάρισε τη ζωή αντί να τη σκοτώσει. Πρόκειται για, «την ευχαριστία της πονηρής κόκκινης αλεπούς», όπως χαρακτηρίζει τα παραμύθια αυτού του τύπου ο L. Lorincz2. Το ζώο πιάνεται από έναν κυνηγό, που του έφαγε τη λεία στο κυνήγι και του υπόσχεται σαν ανταπόδοση για την απελευθέρωση του ότι θα τον κάνει χάνο. Στη συνέχεια, η αλεπού παρουσιάζεται στον χάνο ως προξενητής, συλλαμβάνει με δόλο τα άγρια ζώα, που ζήτησε ο χάνος ως γαμήλια δώρα και του παρουσιάζει τον νεαρό ήρωα σαν έναν πλούσιο, που τον λήστεψαν στο δρόμο. Γίνεται ο γάμος με την κόρη του χάνου και η αλεπού εξασφαλίζει κοπάδια ζώων και ένα παλάτι στον κυνηγό, σκοτώνοντας τον πραγματικό ιδιοκτήτη τους. Η αλεπού συνδέεται με τον Mangus, καθώς στα κεντροασιατικά έπη αυτός ή οι συγγενείς του μπορούν να μεταμορφώνονται σε αλεπού3. Ωστόσο,

2. L. Lörincz, «Mongolische Märchentypen», Asiatische Forschungen, Band 61, Wiesbaden 1979, σ. 40.

3. Hans-Jörg Uther, «Der Fuchs als tierhelfer in Mongolischen Volkserzählungen», in: Fragen der Mongolischen Heidendichtung, Teil V, Vortrage des 6. Epensymposiums des Sonderforschungsbereichs 12, herausgegeben von Walther Heissig, Bonn 1988, σ. 13644. Harrassowitz Verlag, Wiesbaden 1992, σ. 143.

Σελ. 425
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/426.gif&w=600&h=915

στα ηρωικά έπη, σε αντίθεση με τα μαγικά παραμύθια, η λειτουργία του ζώου βοηθού δύσκολα εκπληρώνεται από την αλεπού, γιατί αυτή εκεί δρα σαν σύντροφος του Mangus με σαφώς αρνητική διάσταση4. Η αλεπού είναι επίσης γνωστή σε μύθους και παραμύθια από την Κίνα, την Κορέα και την Ιαπωνία ως ένα μυθικό και δαιμονικό ζώο5.

Το επεισόδιο της οικειοποίησης των κοπαδιών και της εξόντωσης του υπερφυσικού ιδιοκτήτη τους παρουσιάζει μια αξιοσημείωτη σταθερότητα σε όλη την παράδοση του 545Β, από την Κεντρική Ασία έως την Ευρώπη, είτε πρόκειται για παραμύθια με ήρωα την αλεπού, είτε με ήρωα το γάτο. Στα πλαίσια ενός νομαδικού-κτηνοτροφικού πολιτισμού, η κλοπή των ζώων αποτελούσε ένα πολύ σημαντικό γεγονός. Έτσι, αν ένα ζώο εξαφανιζόταν, αποδιδόταν εύκολα στη δράση κάποιου κακού δαίμονα. Η κυριότητα και η αναζήτηση των ζώων εντασσόταν εξάλλου σε πλαίσιο τελετουργιών, που σκοπό είχαν να ανανεώσουν την ελπίδα της αφθονίας. Σύμφωνα με τις σχετικές δοξασίες στη Σιβηρία, ο σαμάνος, στο συμβολικό ταξίδι της αναζήτησης, συναντούσε τον υπερφυσικό ιδιοκτήτη των ζώων, τον κύριο του κυνηγιού, και μπορούσε να τον εξαπατήσει ή να τον εξαναγκάσει, αλλά όχι να τον θανατώσει. Αντίθετα, σε κύκλους μύθων που γνώρισαν διαφορετικές επεξεργασίες από τους λαούς της Ασίας και της Ευρώπης, ένας μυθικός ήρωας παραδίδει στον άνθρωπο την κυριαρχία πάνω στα ζώα, θανατώνοντας τους υπερφυσικούς ιδιοκτήτες τους. Στην αρχαιοελληνική παράδοση, οι ιστορίες αυτές εντάσσονται στον κύκλο των μύθων για τον Ηρακλή. Ο μύθος για τον άθλο του Ηρακλή με τα βόδια του Γηρυόνη αποτελεί την ελληνική εκδοχή -προσαρμογή.

Το θέμα λοιπόν της οικειοποίησης των κοπαδιών από έναν υπερφυσικό ιδιοκτήτη αποτελεί μια ανεξάρτητη ιστορία. Ωστόσο, φαίνεται ότι πέρασε από νωρίς στην ιστορία του 545Β, όπου όμως η απόκτηση της νύφης, των κοπαδιών και της πλούσιας κατοικίας δεν πραγματοποιείται από τον ίδιο τον ήρωα, αλλά από μια ευγνώμονα αλεπού. Έτσι, οι κεντροασιατικές παραλλαγές του 545Β εντάσσονται στη θεματική της ευγνωμοσύνης και της ανταπόδοσης της χάρης. Η θεματική αυτή γνωρίζει νέες προεκτάσεις σε παραλλαγές από την Νοτιοανατολική Ευρώπη, όπου το παραμύθι αναπτύσσεται με αφετηρία την εκδήλωση της ευγνωμοσύνης της αλεπούς απέναντι στον άνθρωπο που της χάρισε τη ζωή και, τελικό επεισόδιο, τον πλαστό θάνατο του ζώου και την εκδήλωση της αγνωμοσύνης του ανθρώπου.

Στον χώρο που ορίζεται από τα Βαλκάνια και την Ανατολική Ευρώπη στα δυτικά, την Αρμενία, τον Πόντο και τον Καύκασο στα ανατολικά και που θα μπορούσαμε να την ορίσουμε ως μια «ενδιάμεση περιοχή» στη γεωγραφική

4. Uther, ό.π., σ. 140.

5. Η. J. Uther, «Fuchs», Enzyklopädie des Märchens, Band 5, Walter de Gruyter, Berlin-New York 1987, σ. 447-478.

Σελ. 426
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/427.gif&w=600&h=915

εξάπλωση του παραμυθιού, σημειώνεται μια αναμόρφωση του σε ό,τι αφορά την ανάπτυξη της πλοκής του. Και εδώ τα παραμύθια παρουσιάζουν μεγάλες ομοιότητες με τα κεντροασιατικά, διαφοροποιούνται όμως σε ορισμένα σημεία. Εδώ, ο υποψήφιος γαμπρός του βασιλιά δεν πρέπει να αποδείξει ότι είναι ένας ικανός κυνηγός, όπως στην Κεντρική Ασία, αλλά ένας πλούσιος αγρότης. Ο ήρωας είναι συνήθως ένας μυλωνάς ή αγρότης. Το μοτίβο του δανείσματος του δοχείου για το μέτρημα τάχα του χρυσού, που απαντάται σπάνια στις κεντροασιατικές παραλλαγές του 545Β, απέκτησε μεγάλη διάδοση στις παραλλαγές του AT 545Β από τον ελλαδικό χώρο, τους Έλληνες της Μικράς Ασίας και του Πόντου και απαντάται επίσης από τις κυπριακές και σικελικές παραλλαγές έως τις ποντιακές και καυκασιανές. Φαίνεται ότι αυτό το μοτίβο αντικαθιστά εδώ σε μεγάλο βαθμό το κεντροασιατικό μοτίβο της εξαπάτησης των άγριων ζώων, που οδηγούνται από την αλεπού στο βασιλιά, ως γαμήλια δώρα, πιστεύοντας ότι πηγαίνουν σε κάποια γιορτή. Εξαίρεση αποτελούν οι τουρκικές παραλλαγές, όπου το μοτίβο του δανείσματος του δοχείου για τη μέτρηση των φλουριών σχεδόν απουσιάζει και η απόδειξη για την αριστοκρατική καταγωγή του ήρωα στηρίζεται στην ικανότητά του να συμπεριφερθεί σωστά στο παλάτι του βασιλιά6.

Το τελικό επεισόδιο του ψεύτικου θανάτου της αλεπούς και της απόδειξης της αχαριστίας του ανθρώπου αποτελεί ένα τέλος αγαπητό στις αρμενικές, καυκασιανές, τουρκικές και ελληνικές παραλλαγές. Η ικανότητα της αλεπούς να παριστάνει την πεθαμένη αποτέλεσε ήδη θέμα των βυζαντινών διηγήσεων και αναφέρεται από τον Κοσμά Ιεροσολυμίτη αλλά και στο Φυσιολόγο. Η μεγάλη ανάπτυξη αυτού του επεισοδίου δείχνει ότι, στις ανατολικές διηγήσεις, η ξαφνική κοινωνική άνοδος του ήρωα αντιμετωπίζεται με σκεπτικισμό από τους αφηγητές, που μεταθέτουν έτσι το κέντρο βάρους της ιστορίας.

Ειδικότερα στην ελληνική παράδοση, είναι ιδιαίτερα συχνή η παρουσία της αλεπούς, ήδη από την εποχή των αισωπείων μύθων και μάλιστα στη θέση του πονηρού ζώου, που στο τέλος το ίδιο εξαπατάται.

Η συνηθέστερη ελληνική εισαγωγή του AT 545Β αναπτύσσεται ως εξής: μια αλεπού (σπανιότερα μια γάτα ή άλλο ζώο) κλέβει τα σταφύλια ενός φτωχού χωριάτη (τρώει τα ζώα ενός βοσκού) που την συλλαμβάνει. Η αλεπού του υπόσχεται, αν την αφήσει και δεν τη σκοτώσει, να τον κάνει βασιλιά. Βρίσκουμε σπανιότερα την εισαγωγή, που είναι γνωστή στις ευρωπαϊκές παραλλαγές: από την κληρονομιά του πατέρα τους, ο μεγαλύτερος γιος προτιμά την περιουσία και την κατάρα του, ο μικρότερος την ευλογία του και το γάτο, που υπόσχεται στο παιδί να το κάνει πλούσιο, αν του δώσει να φάει από το φαγητό του.

6. W. Eberhard, and Ρ.-Ν. Boratav, Typen türkischer Volksmärchen. Akademie der Wissenschaften und der Literatur. Veröffentlichungen der orientalischen Komission, 5, Wiesbaden 1953, σ. 49-51.

Σελ. 427
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/428.gif&w=600&h=915

Το όνομα του ήρωα παρουσιάζει, όπως γίνεται συχνά στα παραμύθια, ένα επεξηγηματικό ενδιαφέρον αλλά με τη ζωντάνια της λαϊκής σοφίας αποκαλύπτει είτε την πενιχρή οικονομική του κατάσταση είτε σπανιότερα τα υποθετικά του πλούτη ή ιδιότητες που η αλεπού θέλει να προβάλει στον βασιλιά7: Τριτσάμπης, Πεντοκλημάτης, Σαραντακούρβουλος, Τριαντάμπελος, Τριαντακουρβουλίτης, Αμπελογιάννης, Σόραμπελόνας, Αρχοντοκάραβος.

Από τις ελληνικές παραλλαγές, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν αυτές που προέρχονται από τους Έλληνες του Πόντου. Εδώ, το επεισόδιο της επίσκεψης της αλεπούς στο βασιλιά, για να ζητήσει το δοχείο για το μέτρημα των φλουριών, μπορεί να παρουσιαστεί σε διπλή ή τριπλή επανάληψη. Επίσης, και το μοτίβο της δήθεν απώλειας των ρούχων και της υπόλοιπης περιουσίας στο ποτάμι, γνωρίζει ιδιαίτερη ανάπτυξη: η αλεπού έχει προηγουμένως ρίξει λουλούδια και κλαδιά στο ποτάμι, που γυαλίζουν στο φως του ήλιου, ώστε ο βασιλιάς να ξεγελαστεί και να τα περάσει για τα χρυσά ρούχα του γαμπρού. Στο τελικό επεισόδιο πάλι, μετά την απόδειξη της αχαριστίας του αφεντικού της, η αλεπού μαρτυρά την αλήθεια στους πραγματικούς ιδιοκτήτες του παλατιού, προσπαθώντας να τους πείσει να γυρίσουν πίσω, για να σκοτώσουν το σφετεριστή.

Ως προς τη γεωγραφική εξάπλωση του παραμυθιακού τύπου, η Erica Taube, εξετάζοντας τις κεντροασιατικές παραλλαγές του παραμυθιού, σε σύγκριση με τις ινδικές αφενός και τις δυτικοευρωπαϊκές αφετέρου, έθεσε το ερώτημα αν ο πρόγονος του Παπουτσωμένου Γάτου ήταν μια αλεπού. Αναλύοντας το εισαγωγικό επεισόδιο, παρατηρεί ότι η ευγνωμοσύνη του ζώου, που στα παραμύθια αυτά εξηγείται, στερεότυπα, ως ανταμοιβή για την αφιλοκερδή πράξη του ήρωα να του χαρίσει τη ζωή, είναι ένα πολύ πιο εύλογο κίνητρο, που φαίνεται παλαιότερο από το μοτίβο της κληρονομιάς με το οποίο αρχίζει ο Παπουτσωμένος Γάτος. Διαγράφοντας την πορεία που μπορεί να πήρε το παραμύθι, η Taube θεωρεί ότι, ακόμα και αν πατρίδα του παραμυθιού είναι η Ινδία, αυτό διαδόθηκε προς την Ευρώπη μέσω της Κεντρικής Ασίας και ότι η σημερινή ευρωπαϊκή μορφή του παραμυθιού διαμορφώθηκε πρώτα στον κεντροασιατικό χώρο, απ' όπου διαδόθηκε στην Ευρώπη, την εποχή του κράτους των Μογγόλων8.

Ωστόσο η στενή σύνδεση και συνάφεια των κεντροασιατικών παραλλαγών με τις αντίστοιχες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης είναι δύσκολο να ερμηνευθεί με βάση μια πορεία χαραγμένη πάνω στο χάρτη. Ακόμα κι αν έρχεται από την

7. Μ. Γ. Μερακλής, Σχόλια στο βιβλίο της Κ. Μουσαίου-Μπουγιούκου, Παραμύθια του Λιβισιού και της Μάκρης, Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών, Αθήνα, 1976, σ. 260-261.

8. Erica Taube, «War das Urbild des Gestiefelten Katers ein Fuchs?» In: Proceedings of the Csoma de Körjs Memorial Symbosium, ed. L. Ligeti, Akadémiai Kladb, Budapest 1978, σ. 473-85.

Σελ. 428
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/429.gif&w=600&h=915

Κεντρική Ασία, το παραμύθι φτάνει στη Νότια Ευρώπη και την Ανατολική Μεσόγειο σημαντικά αλλαγμένο. Ο τόνος του ευρωπαϊκού παραμυθιού διαμορφώθηκε στη Νοτιανατολική Ευρώπη και όχι στην Κεντρική Ασία. Στη διάδοση του παραμυθιού με τη μορφή που έχει στη Νοτιανατολική Ευρώπη οι πληθυσμοί του Καυκάσου, της Αρμενίας και της Μικράς Ασίας είχαν ένα ρόλο που πρέπει να επισημανθεί. Ιδιαίτερα οι καυκασιανές και οι ποντιακές (των Ελλήνων του Πόντου) παραλλαγές, παρουσιάζουν με πληρότητα ορισμένα βασικά μοτίβα, όπως αυτά του δανεισμού του δοχείου για το μέτρημα των χρημάτων αλλά και της τελικής αχαριστίας του ήρωα και αποτελούν ένα σημαντικό σταθμό στην ανάπτυξη του παραμυθιού, με τη μορφή που το ξέρουμε στη Νοτιοανατολική Ευρώπη9.

Φαίνεται λοιπόν να επιβεβαιώνεται η άποψη του του Polivka ο οποίος ήδη από το 1900 μελέτησε τις παραλλαγές της προφορικής παράδοσης του 545Β και συμπέρανε ότι προέρχεται από την ανατολή. Σύμφωνα με την άποψη του, το ζώο-βοηθός ήταν αρχικά μια αλεπού, η οποία αργότερα αντικαταστάθηκε στη νοτιοδυτική Ευρώπη, από ένα γάτο. Σύμφωνα με τον Polivka, οι καυκασιανές και ταταρικές παραλλαγές δείχνουν ότι το παραμύθι διαμορφώθηκε στην ανατολή: πιθανώς με αραβική επιρροή, έφθασε στη Βόρεια Αφρική και στην Ζανζιμπάρη και, με ελληνική μεσολάβηση μέσω της Μικράς Ασίας, έφθασε στα Βαλκάνια και τη Νότια Ιταλία10.

Μπορούμε λοιπόν να υποθέσουμε ότι το παραμύθι έρχεται από το χώρο της Κεντρικής Ασίας, όπου ήταν ήδη σχεδόν απαρτισμένο με την αφηγηματοποίηση υπάρχουσας δοξασίας σε νομαδικούς-κτηνοτροφικούς λαούς, ότι δηλαδή τα υπερφυσικά όντα άρπαζαν μερικά από τα ζώα τους, τα οποία ήταν δυνατό να ανακαλύψει και να επαναφέρει ο σαμάνος. Η ιστορία πλάστηκε πάνω στο θέμα του γάμου (και μάλιστα κατά το παράδειγμα των τυπικών παραμυθιών) δυο διαφορετικής κοινωνικής προέλευσης προσώπων, με ορισμένες αναγκαίες τροποποιήσεις ή προσαρμογές του παραπάνω θέματος: τη θέση του σαμάνου παίρνει η τετραπέρατη αλεπού, που δρα στο πλαίσιο των ευγνωμόνων ζώων, ενώ και το υπερφυσικό ον παίρνει και αυτό μια παραμυθιακή μορφή, κάποτε πιο αποφασιστικά εκκοσμικευμένη (πλούσιος ιδιοκτήτης). Το παραμύθι αυτό πέρασε στην Ευρώπη, περνώντας από τις περιοχές του «ενδιάμεσου» χώρου11.

Στην Ευρώπη, στο δυτικό μέρος της, διαμορφώθηκε και ένας παράλληλος τύπος, όπου η αλεπού υποκαταστάθηκε από το γάτο, ο οποίος είχε ήδη ανα-

9. Marianthi Kaplanoglou, «AT 545Β. Puss in Boots and the Fox Matchmaker: from the Central Asian to the European Tradition», Folklore 110, 1999, σ. 57-62.

10. J. Polivka, «Le Chat Botté», Sbornik za Narodni Umotvorenija INarodopis (Sbornik za Narodni Umotvorenija I Kniznina) 16/17, 1900, σ. 782-841.

11. Ξεχωριστές ευχαριστίες στον Μιχάλη Μερακλή για την ουσιαστική συμβολή του στη διαμόρφωση αυτής της εργασίας.

Σελ. 429
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/430.gif&w=600&h=915

αναδειχθεί σε σημαντικό πρόσωπο, λόγω της ικανότητάς του να εξουδετερώνει τη μάστιγα των ποντικών. Είναι χαρακτηριστικό ότι το ηθικό μήνυμα ανήκει στις συνηθισμένες σε αυτό ιστορίες από την Ανατολή, ενώ λείπει από την ηθικά αδιάφορη Δύση.

Στη σύγχρονη ελληνική προφορική παράδοση ο παραμυθιακός τύπος AT 545Β παρουσιάζει μια σταθερή δημοτικότητα, όπως φαίνεται από την παρουσία του σε πιο πρόσφατες συλλογές λαϊκών παραμυθιών. Ενδεικτικό στοιχείο της σημασίας και των χρήσεων που μπορεί να αποκτήσει και έξω από το περιβάλλον της αφήγησης είναι ότι, σύμφωνα με μαρτυρία λαϊκής αφηγήτριας, η προσφώνηση «Αφέντη μου, Τριτσάμπεη» της αλεπούς προς τον παραμυθιακό ήρωα χρησιμοποιούνταν από την ίδια την αφηγήτρια, ως χαϊδευτικό κάλεσμα προς το μικρό γιο της.

Ο παραμυθιακός τύπος 545D*, όπως περιγράφεται στο διεθνή κατάλογο εντοπίζεται μόνο στην Ουγγαρία. Είναι όμως ένα αρκετά γνωστό παραμύθι και στον ελλαδικό χώρο, όπου σχεδόν πάντα εμφανίζεται ενωμένο στο δεύτερο μέρος του με τον παραμυθιακό τύπο AT 812: The Devil's Riddle (το αίνιγμα του διαβόλου). Επομένως μπορούμε να μιλήσουμε για ένα σταθερό παραμυθιακό συμφυρμό. Το γενικό διάγραμμα της ιστορίας παρουσιάζεται ως εξής: ο ήρωας βρίσκει κατά τύχη ένα ρεβίθι και από αυτό υπολογίζει ότι μπορεί να γίνει πολύ πλούσιος. Ζητά λοιπόν την κόρη του βασιλιά. Για να τον δοκιμάσουν, τον βάζουν να κοιμηθεί σε κουρέλια. Αυτός μένει άγρυπνος, όχι βέβαια επειδή τον ενοχλεί το κρεβάτι, αλλά ψάχνοντας το ρεβίθι μέσα στα κουρέλια. Την επόμενη, που τον βάζουν σε μαλακό στρώμα, κοιμάται εύκολα. Ο βασιλιάς πείθεται για την καταγωγή του και τον παντρεύει με την κόρη του. Ο ήρωας οικειοποιείται τα πλούτη ενός δράκου, αράπη κλπ. λύνοντας, με τη βοήθεια ενός ξαφνικού βοηθού, το αίνιγμα που του βάζει12.

Το παραμύθι εμφανίζεται διαδεδομένο σε πολλές ελληνικές περιοχές, με μια ιδιαίτερη όμως παρουσία στην Κρήτη.

Ας επισημανθεί επίσης ένας εμφανής, σε λιγοστές πάντως παραλλαγές, συμφυρμός ανάμεσα στον 545D* και το 545Β.

12. Για το αίνιγμα και τη διατύπωση του, βλ. Σ. Κυριακίδη, «Ο Εφταπάρθενος χορός», Ημερολόγιον της Μεγάλης Ελλάδος, 1925, σ. 488-511. Την εικόνα των 7 παρθένων, που συμβολίζουν τη Μεγάλη Άρκτο, μελετά ο Σ. Κυριακίδης, σε σχέση με μιθραϊκές και γνωστικές δοξασίες, που πέρασαν στην ορθόδοξη παράδοση.

Σελ. 430
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/431.gif&w=600&h=915

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT *546Α

Σελ. 431
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/62/gif/432.gif&w=600&h=915 01 - 0002.htm

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 432
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 500-559
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 413
    

    ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT 545D*

    Ο Πολυρεβιθάς

    AT: The Bean King_

    Άτιτλο

    Μια φορά κι ένα καιρό ήτανε μια χήρα κι είχε ένα γιο. Ήτανε πάμφτωχοι και δεν είχανε, μόνο το νερό στο σταμνί. Η χήρα εξενοδούλευγε κι ενέθρεφε το παιδί τζη και το μάθαινε ν' αγαπά το Θεό και να 'χει μεγάλη πίστη. Σαν εμεγάλωσε, εσκέφτουντανε ίντα δουλειά να βρει να ξεκουράσει τη μάνα ντου.

    Μια μέρα εκάθουντανε ντουχιουντισμένος γιατί δεν ηύρισκε δουλειά και τσα πού σκυφτέ χαμαί, βρίσκει ένα ροβύθι και το πιάνει και λέει τση μάνας του: «Έ, μητέρα, ανέ φυτέψω τονέ το ροβύθι, πόσα θα βγάλω;» «Μια χαχαλιά, παιδί μου». «Κι ανέ φυτέψω τη χαχαλιά, πόσα θα βγάλω;» «Ένα μουζούρι, παιδί μου». «Κι ανέ φυτέψω το μουζούρι;» «Είκοσι μουζούρια, παιδί μου». «Κι ανέ φυτέψω τα είκοσι μουζούρια;» «Διακόσα μουζούρια, παιδί μου».

    Και για να μη ντα πολυλογούμε, φτάξα σ' ένα ποσό να βγάλει ένα εκατομμύριο οκάδες ροβύθια. Ο γιος εντουχιούντιζε όλη τη νύχτα κι εβάστα ντο ροβύθι στη χέρα ντου πού θα βρει τόπο να βάλει τοσανά ροβύθια και στην υστεργιά ήβγαλε την απόφαση, ομπρός να βρει την αποθήκη να τα βάλει κι ύστερα να ντακάρει να καλλιεργά το ροβύθι κι ετσά εξέγνοιασε και τον ήπηρε ο ύπνος.

    Τη ταχινή απού σηκώθηκενε λέει τση μάνας του πως θα πάει απού χει μια δουλειά στην πόλη, μόνο άνε ργήσει, να μη στενοχωράται, γιατί μπορεί να κάμει και μήνα να γιαγύρει.

    Η μάνα ντου του δωκε την ευκή τζη κι ήφυγε. Σαν ήφταξε στην πόλη, ήβγαλε το ντελάλη και φώνιαξε: «Ποιος έχει μιαν αποθήκη να βάνει ένα εκατομμύριο οκάδες ροβύθια...». Δεν ήβρηκε και ήφυγε και πήε σε άλλη πολιτεία. Ήβγαλε πάλι το ντελάλη, μα δεν ευρέθηκε αποθήκη τσα μεγάλη κι ήφυγε και πήε σε πιο μακρινή πολιτεία, ετσά εγύρισε πολλές πολιτείες και διαδόθηκε τ' όνομά ντου και τονέ βγάλανε Πολυροβυθά.

    Τέλος πάντων ήφταξε και σε μιαν άλλη πολιτεία κι ήβγαλε το ντελάλη, κι ως τόκουσε ο βασιλιάς τονέ κάλεσε στο παλάτι να τονέ γνωρίσει και να του μιλήσει για την αποθήκη.