Συγγραφέας:Αγγελοπούλου, Άννα
 
Καπλάνογλου, Μαριάνθη
 
Κατρινάκη, Εμμανουέλα
 
Τίτλος:Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 560-599
 
Τίτλος σειράς:Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας
 
Αριθμός σειράς:44
 
Τόπος έκδοσης:Αθήνα
 
Εκδότης:Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
 
Έτος έκδοσης:2007
 
Σελίδες:519
 
Αριθμός τόμων:1 τόμος
 
Γλώσσα:Ελληνικά
 
Θέμα:Ελληνικά παραμύθια-Κατάλογος
 
Τοπική κάλυψη:Ελλάδα
 
Περίληψη:Στον πέμπτο αυτόν τόμο του Καταλόγου των Ελληνικών Παραμυθιών (βλ. και δημοσιεύματα ΙΑΕΝ αρ. 21, 26, 34 και 41) παρουσιάζεται η επεξεργασία του τελευταίου μέρους των μαγικών παραμυθιών (AT/ATU 300-749), που καλύπτει τους τύπους AT/ATU 560-649 (μαγικά αντικείμενα) και AT/ATU 650-699 (υπερφυσική δύναμη και γνώση).
 
Άδεια χρήσης:Αυτό το ψηφιοποιημένο βιβλίο του ΙΑΕΝ σε όλες του τις μορφές (PDF, GIF, HTML) χορηγείται με άδεια Creative Commons Attribution - NonCommercial (Αναφορά προέλευσης - Μη εμπορική χρήση) Greece 3.0
 
Το Βιβλίο σε PDF:Κατέβασμα αρχείου 10.44 Mb
 
Εμφανείς σελίδες: 119-138 από: 522
-20
Τρέχουσα Σελίδα:
+20
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/119.gif&w=600&h=915

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΙ ΤΥΠΟΙ AT/ATU 567, AT/ATU 567 A, AT/ATU 567 + AT/ATU 567A

Σελ. 119
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/120.gif&w=600&h=915 01 - 0002.htm

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 120
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/121.gif&w=600&h=915

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT/ATU 567

Το μαγικό πουλί

AT 567: The Magic Bird-Heart

ATU 567: The Magic Bird-Heart

Delarue Tenèze 567: Le cœur de l'oiseau merveilleux

Grimm no 60: Die zwei Brüder

Eberhard-Boratav no 174_

Περίληψη υπόθεσης

Ο ήρωας, ένας φτωχός νέος, τρώει το συκώτι ενός μαγικού πουλιού και πλουτίζει καθώς βρίσκει κάθε μέρα στο μαξιλάρι του ένα χρυσό νόμισμα. Φεύγει από το πατρικό του για να συναντήσει τη βασιλοπούλα, για να τη δει όμως (ή και για να την παντρευτεί), πρέπει να δώσει πολλά χρήματα. Τα καταφέρνει χάρη στη βρώση του μαγικού πουλιού. Η βασιλοπούλα όμως μαθαίνει το μυστικό του, τον κάνει να ξεράσει το συκώτι, το καταπίνει η ίδια και διώχνει τον ήρωα (άντρα της). Στη συνέχεια ο ήρωας βρίσκει ένα δέντρο, που αν φας από τους καρπούς του μεταμορφώνεσαι σε γάιδαρο (ή σου φυτρώνουν κέρατα), και ένα δεύτερο, που με το φάγωμα τον καρπών του ξαναγίνεσαι άνθρωπος. Κάνει τη βασιλοπούλα γάιδαρο και τη ζεύει να δουλέψει. Την αναγκάζει να βγάλει το συκώτι και την ξανακάνει άνθρωπο. Άλλοτε την παντρεύεται κι άλλοτε την αφήνει.

Αυτόνομες παραλλαγές αυτού του τύπου δεν έχουμε στην Ελλάδα. Απαντά πάντοτε σε συμφυρμό με τον AT/ATU 567 Α. Βλ. λεπτομερέστερα τα μοτίβα παρακάτω, στον τύπο AT/ATU 567 + AT/ATU 567 Α, επεισόδιο III, σ. 134.

Σελ. 121
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/122.gif&w=600&h=915 01 - 0002.htm

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 122
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/123.gif&w=600&h=915

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT/ATU 567 A

Τα τρία αδέρφια και το μαγικό πουλί

AT 567 A: The Magic Bird-Heart and the Separated Brothers ATU 567 A: The Magic Bird-Heart and the Separated Brothers Grimm no 60: Die zwei Brüder (σε συμφυρμό με τον AT 303)_

Η όρνιθα κι ο Οβριός

Μια φορά κι ένα καιρό ήτανε ένας φτωχός, είχε γυναίκα και τρία παιδιά, που μόλις αποζούσε' μια νύχτα, κει που κοιμούντανε, βλέπ' όνειρο πως η τύχη τ' κάθεται σ' ένα δέντρο και να πάγ' να την πάρ'. Θα θελήσ' να τον δώσ' φλουριά, μα κείνος να πει πως μόνε την όρνιθα θέλ'.

Την άλλ' μέρα ο φτωχός πάγ' στο μέρος που νυπνιάσθηκε και βλέπ' ξαπλωμέν' την τύχη τ' κάτ' απ' το δέντρο. Η τύχη τ' θέλ' να τον δώσ' φλουριά, αυτός γυρεύ' την όρνιθα. Στο δρόμο που πήγαινε λέγ': «Τι έκαμα ν'αφήσω τα φλουριά και να πάρω την όρνιθα...» Η όρνιθα γεννάγ' ένα αβγό, ένας Οβριός τον ρωτάγ': «Πόσο τ' αβγό; Να σε δώσω δυο φλουριά, με το δίνς;» «Πάρ' το».

Την άλλ' μέρα η όρνιθα γεννάγ' πάλε αβγό, να κι ο Οβριός: «Να σε δώσω τέσσερα φλουριά, με το δίνς;» Η όρνιθα γεννούσε κάθε μέρα από 'να αβγό κι ο Οβριός κάθε φορά έδινε κι από δυο φλουριά περισσότερα. Ο φτωχός απ' την όρνιθα έγινε πλούσιος, έκαμε σπίτια, χωράφια, αμπέλια και ζούσε πλουσιοπάροχα. Υστερα από καιρό λέγ' στη γυναίκα τ': «Γυναίκα, 'γώ θα πάγω στο χατζηλίκ', συ να προσέχς καλά τα παιδιά και την όρνιθα». «Έννοια σ', άντρα».

Ο άντρας φεύγει, κάμνει μήνες και χρόνια, ο Οβριός δεν άφνε ήσυχη τη γυναίκα, ήθελε να την πείσ' να σφάξ' την όρνιθα. «Πώς να τη σφάξω, σαν έλθ' ο άντρας μ' και το πούνε τα παιδιά;» Ο Οβριός, είχε δεν είχε, την πλάνεψε να σφάξνε την όρνιθα και την είπε: «Πρόσεξε καλά, που θα τηνέ βράσεις, τα παιδιά να μη φάνε τίποτε απ' την όρνιθα». Ο Οβριός το βράδ' είχε σκοπό να σφάξ' τα τρία παιδιά και να φάγ' τα σκώτια.

Η όρνιθα έβρασε. Τα παιδιά λένε: «Ας φάμε της όρνιθας τα σκώτια» και τα 'φαγαν. Το μεγαλύτερο, πο' φαγε την καρδιά, έγινε καρδιογνώστς και λέγ' στ'αδέλφια τ': «Απόψε ο Οβριός θα μας σκοτώσ', μόνε να φύγμε». Το βράδυ

Σελ. 123
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/124.gif&w=600&h=915

έρχεται ο Οβριός, γυρεύ' να φάγ' τα σκώτια, τα σκώτια λείπνε, μανιασμένος σκώνεται και φεύγ'. Τα παιδιά πήγαν, πήγαν, μέρες πορπάτσαν, έφθασαν σε μια πολιτεία που θα 'καμναν βασιλέα κείνονε που στο κεφάλ' τ' θα κάθουνταν ο αετός. Ο κόσμος ήτανε μαζωμένος, στάθκαν και τα παιδιά εκεί, απόλσανε τον αετό κι ο αετός παγαίν' και κάθεται στου μεγάλου παιδιού το κεφάλ', το έκαμαν βασιλέα και τ' αδέλφια τ' έβαλε σε μεγάλες θέσες.

Ο πατέρας του βασιλέα γύρσε απ'το χατζηλίκ', πάγ' στο σπίτ' τ', ρωτάγ' τη γυναίκα τ': «Πού είναι τα παιδιά; Πού είν' η όρνιθα;» «Τα παιδιά πέθαναν κι η όρνιθα ψόφσε». Λυπημένος να χάσ' τα τρία τα παιδιά, να ψοφήσ' κι η όρνιθα, δεν μπόρεσε να μείν' κι έφγε. Πηγαίνοντας, πήγε στην πολιτεία που ήτανε τα παιδιά τ'. Ο βασιλές, που ήτανε καρδιογνώστς, λέγ' στ' αδέλφια τ': «Σήμερα θα έλθ' ο πατέρας μας», κι ήτανε ολόχαροι. Έδωσε προσταγή στους δούλους πως θα έλθ' ένας ξένος, να τον λούσνε και να τον δώσνε να βάλ' καλά ρούχα. Ήλθ' ο ξένος, τον λουτρίσανε, τον αλλάξανε και τον πήγανε στο βασιλέ, που είχε στο πλάι τ' τ' αδέλφια τ'. Κείν' την ώρα ο βασιλές έριξε καταγής ένα χρυσό μήλο, για να κάν' πως σκύβ' να το πάρ', για να προσηκωθεί τον πατέρα τ'. Ο πατέρας τς δεν τους γνώρσε. Πού να φαντασθεί πως τα παιδιά τ' ζούσανε κι ο μεγάλος τ' γιος έγινε βασιλές κι οι μικρότεροι συμβουλάτοροι του βασιλέα. Αφού τον έδωσαν κι έφαγε, τον ρώτσε ο βασιλές από πού έρχεται και διγήθκε απ'την αρχή ως το τέλος όλ' την ιστορία τ'. Τα παιδιά τ' δεν μπόρεσαν να κρατηθούνε, ρίχνουνται στην αγκαλιά τ' και κλαίνε απ' τη χαρά τς. Ο πατέρας τς έμεινε στο παλάτ' και ζούνε όλοι καλά κι αγαπημέν' ως τα τώρα.

Θρακικά 17, 1942, σ. 146-147. Παραλλαγή από τη Τζετώ.

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ

I. Τα τρία αδέρφια και το μαγικό πουλί

α: Οι ήρωες είναι τρεις φτωχοί αδερφοί" α1: ζουν με τους γονείς τους" α2: άλλο.

β: Ο φτωχός πατέρας τους" β1: ο μικρότερος αδερφός' β2: βρίσκει ένα μαγικό πουλί" β3: που γεννά μαλαματένια αυγά" β4: και που, όποιος φάει τα εντόσθια του, θα αποκτήσει μαγικές δυνάμεις" β5: όποιος φάει την καρδιά' β6: όποιος φάει το κεφάλι' β7: όποιος φάει το συκώτι' β8: άλλο" β9: θα γίνει καρδιογνώστης και θα μαντεύει τις σκέψεις των ανθρώπων' β10: θα γίνει βασιλιάς' β11: θα γίνει πλούσιος' β12: άλλο.

Σελ. 124
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/125.gif&w=600&h=915

II. Ο πονηρός έμπορος και η άπιστη μητέρα

α: Πουλώντας τα μαλαματένια αυγά σε έναν έμπορο (Εβραίο, άλλον) η οικογένεια (τα αδέρφια) πλουτίζει (ουν)" α1: κατά την απουσία του πατέρα όμως η μητέρα κάνει σχέσεις με τον έμπορο' α2: που, γνωρίζοντας τις ιδιότητες του πουλιού, της ζητά να το σφάξει για να το φάει' α3: όμως τα παιδιά τρώνε κατά λάθος τα εντόσθια' α4: αυτός που έφαγε την καρδιά γίνεται καρδιογνώστης.

β: Αποφασίζουν να σκοτώσουν τα παιδιά' β1: βάζοντας δηλητήριο στο φαΐ τους, μαχαίρια στα κρεβάτια τους κλπ' β2: βάζοντας κάποιον να τα σκοτώσει, αλλά αυτός τα λυπάται' β3: ο καρδιογνώστης μαντεύει τα σχέδια της άπιστης μητέρας και του εραστή της' β4: και έτσι φεύγουν μακριά.

γ: Η μοίρα των αδερφών εκπληρώνεται' γ1: ο ένας αδερφός γίνεται βασιλιάς' γ2: στην πόλη όπου μόλις πέθανε ο άκληρος βασιλιάς" γ3: καθώς οι κάτοικοι έχουν συμφωνήσει να κάνουν βασιλιά τους" γ4: όποιον πρωτομπεί στην πόλη' γ5: αυτόν που στο κεφάλι του θα πάει να κάτσει ένα πουλί' γ6: ο άλλος αδερφός γίνεται δικαστής' γ7: ο τρίτος γίνεται πλούσιος' γ8: βρίσκοντας κάθε μέρα ένα χρυσό νόμισμα (στο μαξιλάρι του)' γ9: άλλο.

III. Η επιστροφή του πατέρα και η δίκη της μάνας

α: Μετά από καιρό επιστρέφει ο πατέρας των τριών αδερφών από το ταξίδι και ρωτά τη μάνα τους τι απέγιναν τα παιδιά' α1: η μάνα λέει ψέματα πως τα παιδιά πέθαναν.

β: Για να μάθει την αλήθεια ο πατέρας οδηγεί τη μάνα στον κριτή (βασιλιά, δικαστή ή καρδιογνώστη)' β1: χωρίς να ξέρει πως είναι ο γιος του' β2: αποκαλύπτεται η αλήθεια" β3: η μητέρα τιμωρείται' β4: ανοίγει η γη και την καταπίνει, επειδή συνεχίζει τα ψέματα' β5: τα αδέρφια μένουν μαζί με τον πατέρα τους" β6: άλλο.

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

ΘΕΣΣΑΛΙΑ

1. ΛΦ 1140, 5-6, Καρδίτσα, «Καρδιογνώστης». I: α, α1, β, β2, β3, β4, β5, β9, β6, β10, β7, β10. II: α, α1, α2, α3, α4, β, β3, β4, γ9 (γίνονται και οι τρεις βασιλιάδες). III: α, α1, β (στον καρδιογνώστη), β1, β2, β3, β4, β5.

2. ΣΠ 65, 10-12, Τρίκαλα, άτιτλο. I: α, α1, β, β2, β3, β4, β6, β9, β7, β11,

Σελ. 125
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/126.gif&w=600&h=915

β8 (πόδι). II: α, α1, α2, α3, β4, γ9 (γίνονται κι οι τρεις βασιλιάδες), γ8. III: α, α1, β, β1, β2, β3, β5. 3. ΣΠ 65, 13-20, Τρίκαλα, άτιτλο. I: α (δύο αδέρφια), α1, β, β2, β3, β4, β5, β9, β6, β11. II: α, α1, α2, α3, α4, β, β3, β4, γ, γ1 (με τη σοφία του παντρεύεται τη βασιλοπούλα), γ7, γ8. III: α, α1, β, β1, β2, β3.

ΘΡΑΚΗ

4. ΛΑ 567, 1, Χατζηγύριο Κεσσάνης, «Η όρνιθα και τα διαμαντένια της τα αυγά». I: α, α1, β, β2, β3, β4, β5, β9. II: α1, α2, α3, α4, β4, γ1, γ2 (τον βρίσκουν να κοιμάται στην πόρτα του παλατιού). III: α, α1, β, β1, β2, β3, β4.

5. Θρακικά 17, 1942, 146-147. Η παραλλαγή που δημοσιεύεται εδώ.

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

6. ΛΑ 2761, 432-440, Μανδήλιο Φυλλίδος, άτιτλο. I: α (δύο αδερφοί), α1, β, β2, β3, β4, β5, β10, β6, β11. II: α, α1, α2, α3, β, β2, β4, γ, γ1, γ2, γ3, γ5, γ7, γ8, γ9 (αλλά τον εκμεταλλεύεται ο Εβραίος που τον παίρνει στην υπηρεσία του. Η βασιλοπούλα τον αγαπάει, αλλά ο Εβραίος τον κλείνει σε ένα κιβώτιο και τον ρίχνει στη θάλασσα. Βγαίνει στο βασίλειο του αδερφού του, παρουσιάζεται στη δωδεκάδα και φανερώνεται η αλήθεια. Ο βασιλιάς αλογοσέρνει τον Εβραίο).

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ α. Νησιά Ανατολικού Αιγαίου

7. Argenti-Rose I, 588-590, αρ. 57, Κοινή Χίου. «Η τύχη». Ι: α, α1, β, β2 (το παίρνει από τον πύργο των δράκων, στο τέλος του ταξιδιού του για την αναζήτηση της τύχης του), β3, β4, β6, β12 (θα γίνει κεφαλή όλων), β5, β9, β7, β12 (θα γίνει παλικάρι). II: α, α1, α2, α3, α4, β4. III: α, α1, β, β2, β3, β5.

8. Kretschmer, LD, 510-514, αρ. 16, Λέσβος, «Die goldener Eier». I: α (δύο αδέρφια), α1, β, β2, β4, β5, β7, β9, β6, β12 (θα ξέρει τι γίνεται σε όλον τον κόσμο). II: α, α1, α2, α3, α4, β, β1, β2, β3, β4, γ, γ1, γ2, γ3, γ5, γ6 (βεζίρης του αδερφού του του βασιλιά). III: α, α1, β, β 1, β2, β3 (τη στέλνουν σε μοναστήρι), β6 (σκοτώνουν τον Εβραίο), β5.

Σελ. 126
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/127.gif&w=600&h=915

β. Εύβοια -Σποράδες

9. ΛΦ 387, 10-14, Στύρα Ευβοίας, άτιτλο. I: α, α1, β1, β2, β3, β4, β5, β9, β6, β10, β8 (το σώμα), β12 (θα γίνει βεζίρης). II: α, α1, α2, α3, α4, β, β1, β3, β4, γ, γ1, γ3 (όποιον βρεθεί το πρωί έξω από την πόρτα του παλατιού), γ9 (κι ο δεύτερος γίνεται βεζίρης). III: α, α1 (πως έφυγαν), β, β1, β2, β3 (τη διώχνουν), β5.

γ. Κυκλάδες

10. ΛΑ 1395, 59-79 (Αδ. Αδαμαντίου, Τηνιακά), Τήνος, «Η τύχη».

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΙΟΝΙΟΥ

11. ΛΦ 1864, 1-6, Κεφαλονιά, «Η κότα που γεννούσε φλουριά». Η αρχή όπως AT/ATU 735 (Οδοιπορία προς την Τύχη): I: α, α6, γ. II: α, γ, γ3, δ, δ2, δ5, δ7 (που κάνει χρυσά αυγά). Η συν. όπως AT/ATU 567 Α: Ι: α, α1, β, β2 (του το δίνει η τύχη του), β3, β4, β5, β9, β11, β12 (θα γίνει σοφός). II: α, α1, α2, α3 (και τα τρία τρώνε την καρδιά), α4, β, β2, β4, γ7, γ8, γ9 (τα τρία αδέρφια αναλαμβάνουν τη διοίκηση της πολιτείας). III: α, α1, β, β1, β2, β3, β5.

12. Boulanger, 167-179, Κέρκυρα, « La poule merveilleuse ». I: α, α1, β, β2 (φέρεται καλά σε έναν ζητιάνο — του δίνει από το ψωμί του-, σε μια ψείρα -την αφήνει να φύγει- και σε ένα τριζόνι —αποφεύγει να το πατήσει- κι αυτοί τον βοηθούν να κλέψει τη μαγική κότα από τον πιο γέρο των ανθρώπων), β3, β4, β5, β9, β6, β10, β8 (τον καρδινάλιο), β11. II: α, α1, α2, α3, α4, β, β3, β4, γ1, γ3 (σε όποιον βρει πρώτος τη βασιλική κορώνα), γ7, γ8. III: α, α1, β, β1, β2, β3, β5.

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

13. ΛΑ 1342 (ΣΜ155), 69-70, Γορτυνία, «Χρυσή κότα». Μόνο η αρχή. Ατελές.

14. ΛΦ 722, 12-17, Πάτρα, «Η κότα με το χρυσό αυγό». Η αρχή όπως AT/ATU 735, βλ. παρ. αρ. 7 και AT/ATU 947 A (Bad Luck Cannot be Arrested). Η συν. όπως AT/ATU 567 A: I: α, α1, β, β2 (του τη δίνει η τύχη του), β3, β4, β5, β9, β6, β12 (όταν ακουμπά το κεφάλι του στη γη, ακούει ό,τι γίνεται), β7, β11. II: α, α1, α2, α3, α4, β, β3, β4, γ, γ9 (τα δύο αδέρφια γίνονται δικαστές), γ7, γ8. III: α, α1, β, β1, β2, β4, β5.

Σελ. 127
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/128.gif&w=600&h=915

15. ΛΦ 785, 4-7, Επαρχία Μονεμβασίας, άτιτλο. Ι: α, α1, β, β2 (του το δίνει ένας γνωστός του), β3, β4, β5, β9, β8 (τα εντόσθια), β12 (θα γίνει σοφός). II: α, α1, α2, α3, α4, β, β1, β3, β4, γ9 (τα τρία αδέρφια γίνονται δίκαιοι δικαστές). III: α, α1, β, β1, β2, β3, β4, β5.

16. ΛΦ 1516, 6-8, Αμφίκλεια Λοκρίδας, «Το χρυσό αυγό». I: α, α1, α2 (κι έχουν μια κότα), β3, β4, β5, β9, β6, β10, β7, β11. II: α (ο Εβραίος προσπαθεί να κλέψει την κότα, αλλά εντωμεταξύ η μητέρα τη σφάζει και τη μαγειρεύει), α3, α4, β4, γ, γ1, γ7, γ8.

17. ΛΦ 1852, 7-9, Πύργος, «Το παιδί και η τύχη του». Η αρχή όπως AT/ATU 735: Ι: α, α6, γ. II: α, γ (μια γυναίκα που παίζει με ένα μήλο), δ7. Η συν. όπως AT/ATU 567 A: I: α, α1, β, β2 (του το δίνει η τύχη του), β3, β4, β5, β9, β6, β12 (θα αποκτήσει όλες τις γνώσεις του κόσμου), β7, β11. II: α, α1, α2, α3, α4, β4, γ7, γ8. III: α1, β (στον καρδιογνώστη), β2, β5.

ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ

18. ΛΦ 1059, 1-4, Μεσόγεια Αττικής, «Η κότα της τύχης». Η αρχή όπως AT 735: I: α, α4, α6, β, β2, γ. II: α (έναν γέρο), γ, γ3, δ, δ1, δ5, δ7. Η συν. όπως AT 567 Α. I: α, α1, β, β2 (του το δίνει η τύχη του), β3, β4, β5, β9, β6, β10, β8 (τη φτερούγα), β11. II: α, α1, α2, α3, α4, β, β2, β3, β4, γ1, γ3, γ5, γ7 (βγαίνουν λίρες από το αυτί του). III: α1, β, β1, β2, β3, β5.

ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ-ΠΟΝΤΟΣ-ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑ

α. Μικρά Ασία

19. Επιφανίου-Πετράκη Δ', 81-91 (Χατζητάκη-Καψωμένου, 438-446), Σμύρνη, «Η πετρωμένη». Η αρχή όπως AT/ATU 735: I: α, γ. II: α, α1, γ (μια γυναίκα μεθυσμένη), δ1, δ5, δ7 (με τα χρυσά αυγά). Η συν. όπως AT/ATU567 A: I: β, β2 (του το δίνει η τύχη του), β3, β4, β5, β, β6, β12 (θα ακούει τα μυστικά όλου του κόσμου), β7, β11. II: α1, α2, α3, α4, β, β3, β4, γ. III: α, α1, β2, β3 (μαρμαρώνεται), β5.

β. Πόντος

20. Αρχείον Πόντου Ζ', 1937, 107-109 (ΛΑ 567, 2), Ντιβάν Κερασούντας,

Σελ. 128
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/129.gif&w=600&h=915

άτιτλο. Συμφυρμός με AT 566, βλ. παρ. αρ. 42. Η αρχή όπως AT/ATU 567Α: I: α (δύο αδερφοί), α1, β, β2, β4, β5, β6, β10. II: α1, α2, α3, β, β4, γ9 (τα τρία αδέρφια χωρίζουν). Η συν. όπως AT/ATU 566, βλ. παρ. αρ. 42.

ΚΥΠΡΟΣ

21. ΛΦ 339, 12-14, Μόρφου, «Η Μαρουδιά». Ενωμένο με AT/ATU 450, βλ. παρ. αρ. 122. Η αρχή όπως AT/ATU 567 Α: Ι: α2 (αδερφός και αδερφή), α1, β, β2, β3, β4, β5, β9. II: α, α1, α2, α4, α5 (το κορίτσι), β, β1, β3, β4. Η συν. όπως AT 450, βλ. παρ. αρ. 122.

22. ΛΦ 1183, 1-5, Λεμεσσός, «Τα τρία αδέρφια». I: α, α1, β, β3, β4, β5, β9, β10, β6, β12 (δικαστής), β7 (και πάνω στο στόμα του μένει μια τσίπα), β11. II:α (σ' έναν άρχοντα), α1, α2, α3, α4, β, β1, β3, β4, γ, γ1, γ2, γ3, γ5, γ6, γ7, γ8, γ9 (ο μικρότερος ανοίγει ένα φτωχοκομείο). III: ο άρχοντας βρίσκει τον ήρωα, τον κοιμίζει και του κλέβει την τσίπα από το στόμα. Ο βασιλιάς διατάζει να τον σκοτώσουν, α1, α2, β, β1, β2, β3, β4, β5.

23. ΛΦ 1296, 7-14, άτιτλο. Ι: α, α1, β, β2, β3, β4, β5, β9, β10, β8 (το στομάχι), β 12 (θα γίνει δικαστής), β7, β11. II: α (Αρμένη), α1, α2, α3, α4, β, β1, β3, β4, γ1, γ3, γ5, γ6, γ7, γ8, γ9 (ο μικρότερος ανοίγει ένα φτωχοκομείο). III: ο Αρμένης βρίσκει τον ήρωα, τον κοιμίζει και του κλέβει την τσίπα από το στόμα. Ο βασιλιάς διατάζει να τον σκοτώσουν, α, α1, β, β1, β2, β3 (τη σκοτώνουν), β5.

24. Κληρίδης II, 36-38, αρ. 15, Αγρός Πιτσιλιάς, «Η κατζή μάνα». I: α, α1, β, β2, β3, β4, β5, β9, β6, β10. II: α, α1, «2, α3, α4, β, β1, β3, β4, γ1, γ2, γ3, γ5. III: α, α1, β, β1, β2, β3, β4, β5.

ΑΔΗΛΟΥ ΤΟΠΟΥ

25. Γεώργιος, 87-89, αρ. 38, «Το ανδρόγυνο, η κότα με το χρυσό αυγό και τα τρία παιδιά τους». I: α, α1, β, β2, β3, β4, β5, β9, β6, β10, β7, β11. II: α, α1, α2, α3, α4, β, β1, β3, β4, γ1, γ2, γ3 (όποιον σταθεί πρώτος στην πόρτα του παλατιού), γ7, γ8. III: α, α1, β, β1, β2, β3 (μαρμαρώνει επειδή συνεχίζει να λέει ψέματα).

Βλ. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ των τύπων AT 567, AT 567 Α και AT 567 + AT 567 A στις σ. 141-144.

Σελ. 129
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/130.gif&w=600&h=915 01 - 0002.htm

ΛΕΥΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σελ. 130
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/131.gif&w=600&h=915

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ AT/ATU 567 + AT /ATU 567A

Τα τρία αδέρφια, το μαγικό πουλί και η κλέφτρα βασιλοπούλα

AT 567: The Magic Bird-Heart

AT 567 A: The Magic Bird-Heart and the Separated Brothers ATU 567: The Magic Bird-Heart

ATU 567 A: The Magic Bird-Heart and the Separated Brothers

Delarue Tenèze 567: Le cœur de l'oiseau merveilleux

Grimm no 60: Die zwei Brüder και no 122: Der Krautesel_

Η κότα που έκανε χρυσά αυγά

Μια φορά κι έναν καιρό ήτανε δυο αδέρφια, το ένα πλούσιο και τ' άλλο φτωχό. Μια μέρα ο φτωχός επήγε να βρει την τύχη του. Πήγαινε, πήγαινε, ώσπου μπήκε σε ένα δάσος που δεν είχε ούτε αρχή ούτε τέλος. Όταν νύχτωσε βλέπει πολύ μακριά ένα φως και όταν ήφταξε κοντά θωρεί έναν μεγάλο πύργο και μια γυναίκα να ανάβει το φούρνο και, όση ώρα άναβαν τα ξύλα στο φούρνο, είχε δίπλα τη σκάφη και έπλενε ρούχα. Μόλις εσίμωσε κοντά και τον είδε, του λέει: «Ξέρω ποιος είσαι και τι ζητάς. Εγώ είμαι η τύχη του αδερφού σου και εσένα είναι στην απάνω μεριά του πύργου και κοιμάται. Αν μπορέσεις όμως τώρα που κοιμάται να πάρεις μια κότα, που την έχει σ' ένα χρυσό κλουβί, θα σωθείς, γιατί κάνει ένα χρυσό αυγό κάθε μέρα».

Κατάφερε να βγει και να την πάρει χωρίς να την ξυπνήσει, ευχαρίστησε τη μοίρα του αδερφού ντου και έφυγε για το σπίτι του, που είχε τρία αγόρια πολύ μικρά. Από αυτή την ημέρα άρχισε καινούρια ζωή, ήμαθε γράμματα στα παιδιά ντου, τους έχτισε σπίτι και τονέ ζήλευε κι ο πλούσιος ακόμα αδερφός του. Ήτανε όμως άτυχος, γιατί πέθανε γρήγορα και παντρεύτηκε η γυναίκα του ένα σκληρό και κακό άνθρωπο, που τυραννούσε τα παιδιά και τη γυναίκα του. Ήσφαξε ακόμα και την κότα που έκανε το χρυσό αυγό. Η κακομοίρα η γυναίκα την καθάρισε, την έψησε και την είχε στη ντουλάπα το μεσημέρι έτοιμη. Όντεν ήρθε ο πρώτος γιος τση έφαγε την γκεφαλή τση κότας, ο δεύτερος την καρδιά κι ο τρίτος το σκώτι. Όντεν ήφταξε ο άντρας τση και δεν τα βρήκε τα τρία, την γκεφαλή, το σκώτι και την καρδιά, ήδιωξε από το σπίτι τα παιδιά. Εφύγανε λοιπόν αυτά, κι όταν εφτάξανε σ' έναν τόπο που χωρίζανε τρία μονοπάτια και καθίσανε για να φάνε, είπε ο μεγάλος πως ένιωθε πως ήτανε σοφός,

Σελ. 131
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/132.gif&w=600&h=915

κι ο δεύτερος που 'φαε την καρδιά καρδιογνώστης, ο τρίτος όμως δεν είχε πάθει τίποτα. Όταν εφάγανε, εχωρίσανε και πήρε ο καθένας το δρόμο ντου. Οι δυο όμως εξανασμίξανε και πιάνανε πολλά λεφτά, γιατί πήγαιναν όλοι και τους ρωτάγανε, σαν να ήτανε μέντιουμ, ο τρίτος, που πήρε τον άλλο δρόμο και νυχτώθηκε σ' ένα δάσος, κάθισε σ' ένα δέντρο για να ξεκουραστεί, αλλά τον πήρε ο ύπνος και κοιμήθηκε.

Το πρωί, που ξύπνησε, βλέπει εκατό λίρες στο μαξιλάρι ντου, τότες ακατάλαβε πως επειδή είχε φάει το σκώτι τσι έβρισκε, έτσι λοιπόν ευχαριστημένος ήφυγε, για να συναντήσει καμιά πολιτεία. Περπάτησε ακόμα δυο μέρες και ύστερα ήφταξε σε μια πολιτεία. Όντεν εμπήκε μέσα, είδε μια γριούλα και τηνέ ρώτηξε αν θα έβρισκε μέρος για να κοιμάται. Του λέει ότι έχει αυτή τόπο και να πάει, που είναι φτωχιά, και θα τον περιποιείται για να βγάλει το ψωμί τση. Πήγε λοιπόν αυτός και έμεινε μαζί τση. Μια μέρα κρατούσε μια φωτογραφία και ρωτούσε ποια ήταν αυτή. Όταν την είδε η γριά, του είπε να την πετάξει, γιατί ήταν μια βασιλοπούλα που έγινε αιτία και σκοτώθηκαν πολλά βασιλιόπουλα, γιατί την εζητούσαν σε γάμο και τους έλεγε ένα αίνιγμα που κανείς δεν εμπόρειε να το βρει. Αν δεν το 'βρισκε, τονέ σκότωναν.

Αλλά επειδή ήταν πολύ όμορφη, αποφάσισε κι αυτός να πάει να τη βρει. Πάει λοιπόν και του λέει ένα αίνιγμα: «Ποιο είναι εκείνο το δέντρο που κάνει μαύρο και άσπρο καρπό». Αυτός το 'λυσε κι είπε πως ήταν το εικοσιτετράωρο, και η μέρα ο άσπρος καρπός και η νύχτα ο μαύρος. Έτσι αναγκάστηκε η βασιλοπούλα να τονέ πάρει, αλλά να καθίσουν σε εξοχή. Έχτισε κι αυτός ένα παλάτι ωραίο, αφού βέβαια κάθε μέρα έβρισκε στο μαξιλάρι ντου τσι λίρες, και καθίσανε οι δυο ντους, μαζί με μια παραμάνα που την ανέθρεψε από μικρή. Όντεν έμαθε όμως το μυστικό του με το σκώτι της κότας, του 'δωσε ένα φάρμακο για να ξεράσει το σκώτι, κι ένα άλλο για να υπνωθεί. Έτσι τον κατάφερε να τον υπνώσει και να κάνει εμετό, χωρίς να καταλάβει τίποτα. Τον έσυραν έπειτα σ' ένα γκρεμό και τον έριξαν. Μετά πένθησε και πήγε στου πατέρα τση λέγοντας πως πέθανε (ο άντρας της) και πως τον έθαψε. Ο άντρας της όμως, που αυτή ενόμιζε πως πέθανε, δεν είχε πάθει τίποτε, γιατί όντεν εξεζαλίστηκε, πήγε πιο πέρα και θωρεί μια συκιά. Αυτός έκοψε ένα σύκο για να το φάει, που επείναγε, και αμέσως έγινε γάιδαρος. Κι ήκλαιγε ο κακομοίρης για το πάθημά ντου. Μα πηγαίνοντας πιο πέρα, κόβει άλλο σύκο από άλλη συκιά κι έγινε πάλι όπως πρώτα.Αφού λοιπόν εβρήκε το κόλπο, επήρε δυο καλάθια από τα δυο λογιώ σύκα και τα πουλούσε στο παλάτι του βασιλιά. Κατέβηκε η βασιλοπούλα και τση δίνει ένα, για να δοκιμάσει, και την κάνει γαϊδούρα. Μετά την καβαλίκεψε και τριγυρνούσε εδώ κι εκεί. Όντεν εχάσανε τη βασιλοπούλα από το παλάτι επήγε ο βασιλιάς για ν' αρωτήσει τσι δυο μάγους είντα γίνηκε η κόρη ντου. Είχε μάθει όμως κι ο άντρας τση ότι τα αδέρφια ντου ήτανε σ'αυτή την πολιτεία κι επήγε να τα δει. Κι έτυχε να πηγαίνει και ο βασιλιάς την ίδια μέρα και τότε έμαθε την αλήθεια και τση έδωσε ένα σύκο και το 'φαε και γίνη-

Σελ. 132
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/133.gif&w=600&h=915

κε πάλι βασιλοπούλα και τότε την εκρέμασαν, για να την τιμωρήσουν, και έμεινε αυτός με τα αδέρφια ντου και ζήσανε αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα.

ΛΦ 1639, 31-33. Παραλλαγή που κατέγραψε η Ευλαβία Τζώνη το 1960 στην Κρήτη.

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ

I. Τα τρία αδέρφια και το μαγικό πουλί

α: Οι ήρωες είναι τρεις φτωχοί αδερφοί" α1: ζουν με τους γονείς τους" α2: είναι ορφανοί από πατέρα" α3: άλλο.

β: Ο φτωχός πατέρας τους' β1 : ο (μικρότερος) αδερφός' β2: βρίσκει ένα μαγικό πουλί' β3: που γεννά μαλαματένια αυγά' β4: και που, όποιος φάει τα εντόσθιά του, θα αποκτήσει μαγικές δυνάμεις' β5: όποιος φάει την καρδιά' β6: όποιος φάει το κεφάλι' β7: όποιος φάει το συκώτι' β8: άλλο' β9: θα γίνει καρδιογνώστης και θα μαντεύει τις σκέψεις των ανθρώπων' β10: θα γίνει βασιλιάς' β11: θα γίνει πλούσιος' β12: άλλο.

II. Ο πονηρός έμπορος και η άπιστη μητέρα

α: Πουλώντας τα μαλαματένια αυγά σε έναν έμπορο (Εβραίο, άλλον) η οικογένεια (τα αδέρφια) πλουτίζει (ουν)' α1: κατά την απουσία του πατέρα όμως η μητέρα κάνει σχέσεις με τον έμπορο' α2: που, γνωρίζοντας τις ιδιότητες του πουλιού, της ζητά να το σφάξει για να το φάει' α3: όμως τα παιδιά τρώνε κατά λάθος τα εντόσθια" α4: αυτός που έφαγε την καρδιά γίνεται καρδιογνώστης.

β: Αποφασίζουν να σκοτώσουν τα παιδιά" β1: βάζοντας δηλητήριο στο φαΐ τους, μαχαίρια στα κρεβάτια τους κλπ" β2: βάζοντας κάποιον να τα σκοτώσει, αλλά αυτός τα λυπάται" β3: ο καρδιογνώστης μαντεύει τα σχέδια της άπιστης μητέρας και του εραστή της" β4: και έτσι φεύγουν μακριά.

γ: Η μοίρα των αδερφών εκπληρώνεται' γ1: ο ένας αδερφός γίνεται βασιλιάς' γ2: στην πόλη όπου μόλις πέθανε ο άκληρος βασιλιάς' γ3: καθώς οι κάτοικοι έχουν συμφωνήσει να κάνουν βασιλιά τους' γ4: όποιον πρωτομπεί στην πόλη' γ5: αυτόν που στο κεφάλι του θα πάει να κάτσει ένα πουλί' γ6: ο δεύτερος αδερφός γίνεται δικαστής' γ7: ο τρίτος γίνεται πλούσιος' γ8: βρίσκοντας κάθε μέρα ένα χρυσό νόμισμα (στο μαξιλάρι του)' γ9: άλλο.

Σελ. 133
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/134.gif&w=600&h=915

III. Η συνάντηση του μικρού αδερφού με τη βασιλοπούλα (AT/ATU 567 και AT/ATU 566)

α: ο μικρότερος αδερφός φτάνει στην πολιτεία της όμορφης βασιλοπούλας' α1: που βάζει ζήτημα, σε όποιον θέλει να τη δει (να την παντρευτεί), να της γεμίσει έναν λάκκο με φλουριά' α2: ο ήρωας το πετυχαίνει' α3: και την παντρεύεται' α4: η βασιλοπούλα μαθαίνει το μυστικό του' α5: τον κάνει να ξεράσει το συκώτι (μεθώντας τον) και του το παίρνει' α6: και τον διώχνει' α7: άλλο.

β: (πβ. AT/ATU 566) Ο ήρωας ανακαλύπτει τα μαγικά δέντρα (τους μαγικούς καρπούς)' β1: μαγικές συκιές με τα μαύρα και τα άσπρα σύκα' β2: άλλους καρπούς' β3: όταν τρως τα πρώτα, μεταμορφώνεσαι σε γάιδαρο' β4: όταν τρως τα δεύτερα, ξαναγίνεσαι άνθρωπος' β5: με το φάγωμα των καρπών σου φυτρώνουν κέρατα' β6: άλλο.

γ: Ο ήρωας δίνει στη βασιλοπούλα τους καρπούς και τη μεταμορφώνει σε γάιδαρο (της φυτρώνουν κέρατα)' γ1: τη ζεύει και τη βάζει να δουλέψει' γ2: την αναγκάζει να του δώσει πίσω το συκώτι' γ3: άλλο.

IV. Η κατάληξη

α: Μετά από καιρό επιστρέφει ο πατέρας των τριών αδερφών από το ταξίδι και ρωτά τη μάνα τους τι απέγιναν τα παιδιά' α1: η μάνα λέει ψέματα πως τα παιδιά πέθαναν.

β: Για να μάθει την αλήθεια ο πατέρας οδηγεί τη μάνα στον κριτή (βασιλιά, δικαστή ή παντογνώστη)' β1: χωρίς να ξέρει πως είναι ο γιος του' β2: αποκαλύπτεται η αλήθεια' β3: η μητέρα τιμωρείται' β4: την καταπίνει η γη' β5: τα αδέρφια μένουν μαζί με τον πατέρα τους' β6: άλλο.

γ: Ο τρίτος αδερφός πηγαίνει τη βασιλοπούλα στο δικαστή' γ1: Ο δικαστής την υποχρεώνει να δώσει πίσω το συκώτι' γ2: ο ήρωας την ξανακάνει άνθρωπο' γ3: την εγκαταλείπει' γ4: την κρατά γυναίκα του' γ5: άλλο.

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΩΝ

ΗΠΕΙΡΟΣ

1. ΛΑ 1259 (ΣΜ 89), 6-9, Επαρχία Κονίτσης, άτιτλο. Η αρχή όπως AT/ATU 735 (Οδοιπορία προς την τύχη). Ο πλούσιος αδερφός στέλνει τον φτωχό στο διάβολο κι ο φτωχός ξεκινάει να τον βρει. Του ζητάει τη χρυσή κότα και γίνεται πλούσιος. Η συν. όπως AT/ATU 567 + AT/ATU 567 A: Ι: α, α1, β,

Σελ. 134
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/135.gif&w=600&h=915

β2, β3, β4, β5, β9, β6, β10, β7, β11. II: α, α1, α2, α3, α4, β, β1, β3, β4, γ. III: α, α4, α5, α6, β, β1, β5, γ (και της φυτρώνουν κέρατα).

2. ΛΑ 2277 Β', 177-187, Σούλι, «Τση χρυσόκοτας». I: α, α1, β, β2, β3, β4, β5, β9, β6, β10, β7, β11. II: α, α1, α2, α3, α4, β, β1, β3, β4, γ, γ6, γ7, γ8. III: β, β2 (αχλαδιές), β3, β4, α, α3, «4, α5, γ. IV: γ, γ1, γ2, γ4, α, α1, β, β1, β2, β3 (τη σκοτώνουν).

3. ΛΑ 3176, 15-19, «Να πας στ' μάνα τ' διαόλ'». Ι: α, α1, β (στέλνεται από τον πλούσιο αδερφό του στη «μάνα του διαβόλου», κι αυτός, αγαθός, φεύγει να την αναζητήσει. Όταν τη βρίσκει, αυτή του χαρίζει την κότα που κάνει μαλαματένια αυγά), β4, β5, β9, β6, β10, β7, β11. II: α, α1, α2, α3, α4, β, β3, β4, γ, γ1, γ2 (και που έχει αφήσει εντολή να κάνουν βασιλιά όποιον βρουν να κοιμάται στην πόρτα του), γ6, γ7, γ8. III: α, α4, α5, α6. IV: γ5 (τα αδέρφια κάνουν πόλεμο και παίρνουν πίσω το συκώτι από τη βασιλοπούλα, φωνάζουν και τον πατέρα τους), β3 (τη σκοτώνουν με τον εραστή της), β5.

4. ΛΦ 395, 1-4, Φιλιππιάδα Πρεβέζης, άτιτλο. Συμφυρμός με AT/ATU 566. Η αρχή όπως AT/ATU 567 + AT/ATU 567 A: I: α, α2, β1, β2, β3, β4, β6, β12 (παντογνώστης), β5, β10, β7, β11. II: α, α3 (γνωρίζοντας τις ιδιότητες τους), γ, γ1, γ7, γ8. III: α7 (ο μικρός αδερφός παντρεύεται μια χήρα), α5, α6. Η συν. όπως AT/ATU 566, βλ. παρ. αρ. 3. Η συν. όπως AT/ATU 567 + AT/ATU 567 Α: III: β, β1, β3, β4, γ, γ1 (κι έτσι η γαϊδούρα κάνει εμετό και βγάζει το συκώτι). IV: γ2, γ5 (ο μικρός αδερφός πηγαίνει στο βασίλειο του αδερφού του, του κάνει πόλεμο και του παίρνει τον θρόνο και τη γυναίκα του).

5. Hahn 1, 227-232, αρ. 36, Ζίτσα Δωδώνης, «Das goldene Huhn». Η αρχή όπως AT/ATU 735: I: α, γ. II: α (βλέπει στο όνειρό του), α1, β, δ, δ1, δ5, δ7. Η συν. όπως AT/ATU 567 + AT/ATU 567 A: I: α, α1, β, β2, β3, β4, β5, β9, β6, β10, β7, β11. II: α, α1, α2, α3, α4, β, β1, β3, β4, γ (αφήνοντας ο ένας στον άλλο σημάδια ζωής), γ1, γ2, γ3, γ4, γ7, γ8. III: α, α3, α4, α5, α6 (τα αδέρφια του καταλαβαίνουν ότι κάτι έγινε και φεύγουν να τον βρουν). IV: γ5 (η βασιλοπούλα αρρωσταίνει - εμφανίζεται ο καρδιογνώστης σαν γιατρός, της δίνει εμετικό και της παίρνει το συκώτι), α, α1, β, β2, β3 (τη διώχνουν), β5.

ΘΕΣΣΑΛΙΑ

6. ΣΠ 101, 46-47, Πήλιο, άτιτλο.

Σελ. 135
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/136.gif&w=600&h=915

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

7. ΛΑ 2496, 93-99, Ανασελίτσα-Βόιο, «Το χρυσό αυγό». I: α, α1, β, β2, β3, β4, β5, β9, β6, β10, β7, β11. II: α, α1, α2, α3, α4, β, β1, β3, β4, γ, γ1 (μένει με τον δεύτερο αδερφό), γ7, γ8. III: α, α3, α4, α5, α6, β, β1, β3, β4, γ, γ1, γ2. IV: γ2, α, α1, β, β1, β2, β3, β5.

ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

α. Νησιά Ανατολικού Αιγαίου

8. Pernot, Ét. ling. III, 228-236, αρ. 26, Πυργί Χίου, «Le connaisseur de cœurs». I: α, α1, β, β2, β3, β4, β5, β9, β6, β11, β7, β12 (θα γίνει κριτής). II: α, α1, α2, α3, α4, β, β1, β3, β4, γ, γ6. III: α, α4, α5 (το κεφάλι), β, β1, β3, β4, γ. IV: γ, γ1, γ2, γ3, α, α1, β, β1, β2, β3, β4.

9. Pernot, Ét. ling. III, 308-313, αρ. 55, Μεστά Χίου, «Le connaisseur de cœur». H αρχή όπως AT/ATU 735: I: γ. II: α, α1, γ, δ, δ2, δ5, δ7. Η συν. όπως AT/ATU 567 Α + AT/ATU 567: Ι: α, α1, β, β2 (του το δίνει η τύχη του), β3, β4, β5, β9, β8 (το λάρυγγα), β11 (βγάζοντας φλουριά από το στόμα), β8 (όποιος φάει την αυγοθήκη θα γεννά διαμαντένια αυγά). II: α, α1, α2, α3, α4, β, β1, β3, β4, γ7, γ9. III: α, α4, α5, α6, β, β1, β3, β4, γ, γ2. II: γ, γ1, γ2, γ3 (όποιον βρουν να κοιμάται έξω από την πόλη), γ6 (βεζίρης). IV: α1, α2, β, β1, β2, β3 (μαρμαρώνει).

β. Δωδεκάνησα

10. ΛΑ 2193 Α, 65-82, Ψέριμος, «Το χρυσό πουλί». I: α, α1, β1, β2, β3, β4, β5, β9, β6, β10, β7, β11. II: α, α1, α2, α3, α4, β, β1, β3, β4, γ, γ1, γ2, γ6, γ7. III: α, α1, α2, «4, α5, α6, β, β1, β3, β4, γ. IV: γ1, γ2, γ3, γ4, β4.

11. Ζωγράφειος Αγών Α', 1891, 417-419, αρ. 1 (Dawkins, MGF, 118-120, «The magic Bird», Καφαντάρης A', 397-399, αρ. 64, «Τα τρία αδέρφια και η κακιά μάνα τους»), Νίσυρος, άτιτλο. I: α, α1, β, β2, β3, β4, β5, β9, β6, β12 (θα γίνει σοφός), β7, β11 (βγάζοντας λίρες από το στόμα του). II: α1, α2, α3, α4, β, β1, β3, β4, γ9 (ο ένας αδερφός βεζίρης κι ο άλλος μουδούρης). III: α, α4, α5, β, β1, β5, γ (της φυτρώνουν κέρατα), γ2, γ3 (της δίνει σύκα και της πέφτουν τα κέρατα). IV: α, α1, β, β1, β2, β3 (τη σκοτώνουν), β5.

12. Μοσκόβη, 110-116, Σύμη, «Η κότα με τα χρυσά αυγά» I: α, α2, β1, β2, β3, β4, β5, β9, β6, β 12 (θα γίνει σοφός), β7, β11 (θα γεννά χρυσά αυ-

Σελ. 136
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/137.gif&w=600&h=915

αυγά). II: γ, γ1, γ2, γ9 (ο δεύτερος γίνεται σοφός). III: ο μικρότερος αδερφός παντρεύεται, α4, α5, α6, β6 (με τη συμβουλή του σοφού αδερφού του πουλάει ένα φάρμακο στη γυναίκα του και την κάνει γαϊδούρα). IV: γ (στο βασιλιά αδερφό του), γ1, γ5 (δίνουν τη γαϊδούρα πίσω στους γονείς της και τα τρία αδέρφια μένουν μαζί).

γ. Εύβοια -Σποράδες

13. Πέρδικα II, 151-157, αρ. 1, Σκύρος, «Ο καρδιογνώστης». I: α, α1, β, β2, β3, β4, β5, β9, β6, β10, β7, β11. II: α, α1, α2, α3, α4, β3, β4, γ, γ1, γ2, γ3, γ4, γ6, γ7, γ8. III: α, α1, α2, α3, α4, α5, α6, β, β1, β3, β4, β5, γ, γ1. IV: γ, γ1, γ2, α, α1, β, β2, β6 (συγχωρούν τη μητέρα αλλά σκοτώνουν τον Εβραίο).

δ. Κρήτη

14. ΛΦ 726, 3-8, Σητεία, «Οδοιπορία προς την τύχη». Η αρχή όπως AT/ATU 735, βλ. παρ. αρ. 3 και AT/ATU 947 Α. Η συν. όπως AT/ATU 567+ AT/ATU 567 A: I: α, α1, β, β2 (του το δίνει η τύχη του), β3, β4, β5, β9, β6, β10, β7, β11. II: α, α1, α2, α3, α4, β, β1, β3, β4, γ, γ1, γ7, γ8. III: α4 (μια κοπέλα), α5, α6, β, β1, β3, β4, β5, γ, γ1, γ2. IV: γ2, β6 (όταν επιστρέφει ο πατέρας, τα παιδιά του του διηγούνται τι έγινε, κι αυτός σκοτώνει την άπιστη γυναίκα του).

15. ΛΦ 1639, 31-33, «Η κότα που έκανε χρυσά αυγά». Η παραλλαγή που δημοσιεύουμε εδώ.

16. ΣΑ 1, 126-140, Ιεράπετρα, «Το πουλί με τα διαμαντένια αυγά» (Λιουδάκη, Γιαγιά, 30-40). Συμφυρμός με AT/ATU 936* (The Golden Mountain) και AT/ATU 400 (Η νεράιδα). Η αρχή όπως AT/ATU 567 + AT/ATU 567 A: I: α, α1, β, β2, β3, β4, β5, β9, β6, β10, β7, β11. II: α, α1, α2, α3, α4, β, β3, β4, γ, γ1, γ7, γ8. III: α (τρεις όμορφες), α4, α5, α6. Η συν. όπως AT 936* (τον ξεγελούν κάποιοι ναύτες και τον στέλνουν, τυλιγμένο σε ένα βουβαλοτόμαρο, στα βουνά με τα διαμάντια. Τους ρίχνει διαμάντια αλλά τον εγκαταλείπουν εκεί. Κατεβαίνοντας το παιδί τη σκοτεινή σκάλα βρίσκεται στο παλάτι του δράκου και τον κάνει να πιστέψει πως είναι ο γιος του, που γεννήθηκε από την πορδή του (πβ. AT/ATU 400). Η συν. όπως AT/ATU 567+ AT/ATU 567 Α: III: α, β1, β3, β4, γ (στις τρεις όμορφες), γ2. IV: γ2, α, α1 (κι ο πατέρας ξαναφεύγει. Το μαντεύει ο καρδιογνώστης και τον φωνάζει πίσω. Αναγνώριση), β5.

Σελ. 137
http://www.iaen.gr/includes/resources/auto-thumbnails.php?img=/home/www.iaen.gr/uploads/book_files/68/gif/138.gif&w=600&h=915

ε. Κυκλάδες

17. ΛΑ 1387, 1-4 (Αδ. Αδαμαντίου, Τηνιακά, ΛΑ 567, 8), Τήνος, άτιτλο. I: α, α1, β1, β2, β3, β4, β5, β9, β6, β10, β7, β11. II: α, α1, α3, α4, β4, γ, γ1, γ7, γ8. III: α, α1, α2, α3, α4, α5, α6, β, β1, β5, γ (της βγαίνουν κέρατα), γ2. IV: γ2, α, α1, β, β2, β3 (τη σκοτώνουν), β5.

18. ΛΑ 1387, 5-8 (Αδ. Αδαμαντίου, Τηνιακά, ΛΑ 567, 8Α), Τήνος, άτιτλο. Ι: α, α1, β1, β2, β3, β4, β5, β9, β6, β10, β7, β11. II: α, α1, α3, α4, β4, γ, γ1, γ7, γ8. III: α, α1, α2, α3, α4, α5, α6, β, β1, β5, γ (της βγαίνουν κέρατα), γ2. IV: γ2, α, α1, β, β2, β3 (τη σκοτώνουν), β5.

19. ΛΑ 1387, 9-17 (Αδ. Αδαμαντίου, Τηνιακά, ΛΑ 567, 9), Τήνος, «Σύζυγος προδίδουσα». I: α, α1, β, β2, β3, β4, β5, β9, β6, β10, β7, β11. II: α, α1, α2, «4, β, β1, β3, β4, γ, γ1, γ7, γ8. III: α, α4, α5, α6, β, β1, β3, β4, γ, γ2. IV: α, α1, β, β2, β3 (μαρμαρώνεται).

20. ΛΑ 1391, 63-67 (Αδ. Αδαμαντίου Τηνιακά, ΛΑ 567, 10), Τήνος, «Δαλιδά». Η αρχή όπως AT/ATU 735: I: α, γ. II: γ, γ1, δ1, δ5, δ7. Η συν. όπως AT/ATU 567+ AT/ATU 567 A: I: α (δύο αδέρφια), β, β2, β3, β4, β5, β9, β6, β11. II: γ7, γ8. III: α7 (ο πλούσιος κινεί την περιέργεια του βασιλιά, που τον μεθάει και του παίρνει το κεφάλι. Το καταπίνει η βασιλοπούλα, αλλά ο καρδιογνώστης με μια σκόνη της το παίρνει. Ο καρδιογνώστης παντρεύεται τη βασιλοπούλα).

21. ΛΑ 1391, 85-88 (Αδ. Αδαμαντίου, Τηνιακά, ΛΑ 567, 11), Τήνος, άτιτλο. I: α, α1, β, β2, β3, β4, β5, β9, β6, β10, β7, β11. II: α, α1, α2, α3, α4, β, β3, β4, γ, γ1, γ7. III: α, α1, α2, α4, α5, α6, β, β1, β3, β4, γ, γ2. IV: γ2, γ4.

22. ΛΑ 1395, 59-79, αρ. 3 (Αδ. Αδαμαντίου, Τηνιακά, ΛΑ 947 Α, 6), Τήνος, «Η τύχη».

23. ΛΑ 2304, 196-202, Μήλος, άτιτλο. Ι: α, α1, β1, β2, β3, β4, β5, β9, β8 (όποιος φάει το σώμα), β12 (θα γίνει δυνατός), β8 (όποιος φάει τα εντόσθια), β11. II: η μάνα σφάζει το πουλί για να το φάει ο εραστής της, α3, «4, β, β1, β3, β4, γ. III: α, α4, α5, α6, β, β1, β5, γ2. IV: γ2, γ4, γ5 (παίρνει κοντά του και τα αδέρφια του).

24. ΛΑ 2340, 30-43, Κέα, «Η χρυσή κότα». Ι: α, α1, β, β2, β3, β4, β5, β9, β6, β10, β7, β11. II: α, α1, α2, α3, «4, β, β1, β3, β4, γ, γ1, γ2, γ6, γ7, γ8 (μέσα στο σακούλι του). III: α, α1, α2, α4, α7 (του κλέβει το σακούλι), β, β1, β3, β4, γ, γ2 (το σακούλι) IV: γ2, α, α1, β, β2, β3 (αλογοσέρνεται μαζί με τον Εβραίο), β5.

Σελ. 138
Φόρμα αναζήτησης
Αναζήτηση λέξεων και φράσεων εντός του βιβλίου: Επεξεργασία παραμυθιακών τύπων και παραλλαγών AT 560-599
Αποτελέσματα αναζήτησης
    Ψηφιοποιημένα βιβλία
    Σελίδα: 119
    

    ΠΑΡΑΜΥΘΙΑΚΟΙ ΤΥΠΟΙ AT/ATU 567, AT/ATU 567 A, AT/ATU 567 + AT/ATU 567A